TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 6480-6480 18745356- 101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/178 2017/ 178
KARAR TARİHİ : 14/06/2017
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : İlgili idare tarafından yapılan görevde yükselme sınavında şef kadrosu için aranan alt görevlerde belirli süreli çalışmış olma şartında muvazzaf askerlikte geçen sürelerin sayılarak başvuranın görevde yükselme sınavına başvurusunun kabul edilmesi talep edilmektedir .
BAŞVURU TARİHİ : 12/01/2017 12.1.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Bursa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Orhaneli Sosyal Güvenlik Merkezinde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yaptığını, Sosyal Güvenlik Kurumu bünyesinde açılan görevde yükselme sınavında “şef” kadrosu için başvuruda bulunduğunu ancak hizmet süresinin hesaplanmasında askerlikte geçirilen sürelerin sayılmaması nedeniyle sınav başvurusunun kabul edilmediğini, aynı yıl içinde yapılan görevde yükselme sınavlarında farklı uygulamalara gidildiğini belirterek görevde yükselme sınavında askerlikte geçirilen sürelerin hizmet süresi içerisinde sayılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden 2.1. Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının 20/ 04/ 2017 tarihli ve E. sayılı ile 26/ 05/ 2017 tarihli ve E. sayılı cevabi yazıları ve eklerinde özetle, Kurumsal görevde yükselme yönetmeliğinin 7 nci maddesinin birinci fıkrasının c bendinde yer alan hüküm uyarınca ismen
1 / 6sayılan kadrolarda bulunan personelin Kurumda üç yıl hizmeti bulunmak şartını da taşıması halinde
sınava başvurmasının mümkün bulunduğu, madde hükmünde belirtilen kadrolarda aranılan hizmetin
Kurumda geçmiş olma koşulunun alt hizmet grubunda çalışma zorunluluğu olduğu, hizmet süresinden sayılacak hizmetlere ilişkin Çerçeve Yönetmeliğin “Hizmet süresi” başlıklı 6 ncı maddesinde yer alan hükümde de idarelerin değerlendirilecek hizmet sürelerini görevin niteliğine göre tayin edebileceği, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendinde yer alan hükümde Devlet memurlarının üst dereceli görevlere atanacak personel için öğrenim durumuna bağlı olarak aranılacak hizmet sürelerinin düzenlendiği ve bu hükmün atama esnasında uygulanacak hükümleri içerdiği, konuyla ilgili 10/ 11/ 2016 tarihinde toplanan Sınav Kurulunda “askerlik hizmetinin alt grupta geçen hizmetten sayılmayacağına” dair karar verildiği ve VHKİ kadrosunda sınav başvuru tarihinin son günü itibari ile 2 yıl 9 ay 28 gün hizmeti bulunduğu anlaşılan başvuranın yalnızca Yönetmelikte belirtilen hizmet süresini tamamlamadığı anlaşıldığından şef kadrosu için açılan görevde yükselme sınavına kabul edilmediği, adı geçenin 30/ 04/ 2016 tarihinde yapılan görevde yükselme sınavına da başvurduğu, 30/ 04/ 2016 tarihinde gerçekleştirilen görevde yükselme sınavında da 657 sayılı Kanunun 68/B maddesi gereğince toplam hizmet süresi ve kurumda/alt görevlerde aranan hizmet süresi şartlarını taşımadığı ancak 30 Nisan 2016 tarihinde yapılan görevde yükselme sınavına ilişkin adı geçenin başvurusunun ilgili Sınav Kurulunun sözlü talimatı gereği kabul edildiği bir sonraki görevde yükselme sınavında ise Devlet Personel Başkanlığının 12/ 11/ 2014 tarihli ve sayılı mütalaası da dikkate alınarak ilgili Sınav Kurulunca
“askerlik hizmetinin alt grupta geçen hizmetten sayılmayacağına “dair karar verildiği ve aynı durumda bulunan adayların başvurularının kabul edilmediği, 2.2. Devlet Personel Başkanlığının 03/ 02/ 2017 tarihli ve E sayılı cevabi yazısında özetle; muvazzaf askerlikte geçen sürenin, kurumların görevde yükselme ve unvan değişikliği yönetmeliklerinde “Şef kadrosu gibi görevde yükselme sınavına veya unvan değişikliği sınavına tabi kadrolara atanabilmek için aranan ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre hesaplanan “toplam hizmet süresi” içinde değerlendirilmesi gerektiği; söz konusu askerlik süresinin, görevde yükselme sınavına tabi kadrolara atanabilmek için bahsi geçen yönetmeliklerde “alt görevlerde belirli bir süre çalışma şartı” şeklinde yer verilen alt görev hizmet süresinden sayılamayacağı, belirtilmiş olup, başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak Kurumumuza gönderilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükmü amirdir .
4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında , “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmüne yer verilmiştir .
5. 14/ 07/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin B bendinde; “Eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı hariç, sınıfların 1,2,3 ve 4’üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha
2 / 6aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir . Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için
ilgilinin; a) l inci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300 ve daha yukarıda olanlar için en az 12 yıl, b) l inci ve 2 nci dereceli kadrolardan ek göstergesi 5300’den az olanlar için en az 10 yıl, c) 3 üncü ve 4’üncü dereceli kadrolar için en az 8 yıl, hizmetinin bulunması ve yükseköğrenim görmüş olması şarttır . Dört yıldan az süreli yükseköğrenim görenler için bu sürelere iki yıl ilave edilir . Bu sürelerin hesabında; 8/ 6/ 1984 tarihli ve 217 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin 2 nci maddesi kapsamına dâhil kurumlarda fiilen çalışılan süreler ile Yasama Organı Üyeliğinde, belediye başkanlığında, belediye ve il genel meclisi üyeliğinde, kanunlarla kurulan fonlarda, muvazzaf askerlikte, okul devresi dâhil yedek subaylıkta ve uluslararası kuruluşlarda geçen sürelerin tamamı ile yükseköğrenim gördükten sonra özel kurumlarda veya serbest olarak çalıştıkları sürenin; Başbakanlık ve bakanlıkların bağlı ve ilgili kuruluşlarının müsteşar ve müsteşar yardımcıları ile en üst yönetici konumundaki genel müdür ve başkan kadrolarına atanacaklar için tamamı, diğer kadrolara atanacaklar için altı yılı geçmemek üzere dörtte üçü dikkate alınır .” hükmü yer almaktadır .
6. 18/ 4/ 1999 tarihli ve 23670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Kurum ve
Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin
“Hizmet süresi” başlıklı 6’ncı maddesinin birinci fıkrasında, “Kurumlar, görevin niteliği itibarıyla görevde yükselme suretiyle atanacak personel için bulunduğu kurumda veya diğer kurumlarda alt görevlerde çalışmış olma şartı ve süresi arar. İlan edilen kadro veya pozisyon için bu şartı sağlayan personel bulunmaması durumu hariç olmak üzere, bu sürelerin en az altı ayının atamanın yapılacağı kurumda geçmiş olması esastır .” hükmü; ikinci fıkrasında, “Kurumlar atanılacak görevin niteliği itibariyle aranacak hizmet sürelerini, Devlet Memurları Kanununun 68’inci maddesinin (B) bendi hükümlerine göre değerlendirerek kendi kurumlarında ve diğer kurumlarda geçen süreleri dikkate alarak belirler .” hükmü düzenlenmiştir .
7. 22/ 08/ 2015 tarihli ve 29453 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sosyal
Güvenlik Kurumu Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 7.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde, “ ( 1) Bu Yönetmelikte geçen;…
ğ) Hizmet süresi : Aylıksız izinli olarak geçen süreler hariç muvazzaf askerlikte geçen süreler dâhil olmak üzere, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendi çerçevesinde hesaplanan süreleri,…
ifade eder .”, 7.2. “Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle yapılacak atamalarda aranılacak genel şartlar” başlıklı 5 inci maddesinde, “( 1) Bu Yönetmelikte yer alan kadrolara atanacaklarda
aşağıdaki genel şartlar aranır :
a) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 68 inci maddesinin (B) bendinde belirtilen şartları taşımak .
b) Görevde yükselme veya unvan değişikliği sınavında başarılı olmak .” 7.3. “Görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar için aranacak özel şartlar” başlıklı 7 inci maddesinde, “( 1) Görevde yükselme sınavıyla atama yapılabilecek kadrolar için ayrıca aşağıdaki şartlar aranır : …
c) Şef kadrosuna atanabilmek için;
1) En az iki yıllık yükseköğretim kurumlarından mezun olmak,
2) Kurumun memur, veri hazırlama ve kontrol işletmeni, bilgisayar işletmeni, icra memuru,
mütercim, grafiker, teknisyen, sağlık teknisyeni, tekniker, sağlık teknikeri, sağlık memuru, hemşire,
3 / 6şoför, ebe, laborant, teknik ressam kadrolarında en az üç yıl hizmeti bulunmak…”
düzenlemeleri yer almaktadır .
8. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Ret kararı” başlıklı 33 üncü maddesinde, “İnceleme ve araştırma sonucunda şikâyetin yerinde olmadığı kanaatine varılması hâlinde ret kararı verilir .” hükmü yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ MUSTAFA ÖZYAR’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın görevde yükselme sınavında askerlikte geçirilen sürelerin alt görevde geçirilen hizmet süresi içerisinde sayılması talebinin reddi yönündeki öneri , Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Bursa Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü Orhaneli Sosyal Güvenlik Merkezinde veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yapan başvuran, Sosyal Güvenlik Kurumu bünyesinde açılan görevde yükselme sınavında “şef” kadrosu için başvuruda bulunduğunu ancak hizmet süresinin hesaplanmasında askerlikte geçirilen sürelerin sayılmaması nedeniyle sınav başvurusunun kabul edilmediğini belirterek görevde yükselme sınavında askerlikte geçirilen sürelerin hizmet süresinde sayılmasını talep etmektedir .
11. Bilindiği üzere, Anayasanın 2 inci maddesinde Devletin temel nitelikleri arasında hukuk devleti ilkesine yer verilmiş olup, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir . Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir . Ayrıca, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir . Bu kapsamda, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerekmekte olup, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir .
12. 6 nolu paragrafta yer verilen mevzuat ile görevde yükselme suretiyle yapılacak atamalarda aranılacak genel ve özel şartlar düzenlenmiştir . Bahse konu kadrolar için belirlenen genel şartlardan biri olan hizmet süresinin, 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin B bendi kapsamında değerlendirilmesi öngörülmektedir . Söz konusu hüküm gereğince, muvazzaf askerlikte geçen sürelerin de “toplam hizmet süresi” içinde değerlendirilmesi gerekmekle birlikte, bu hüküm, 1, 2, 3 ve 4 üncü dereceli kadrolara yapılacak atamalara yönelik olarak değerlendirilmelidir . Ayrıca, “toplam hizmet süresi”nin yanında kurumlar, görevin niteliği itibarıyla görevde yükselme sınavı ile ataması yapılacak personel için bulunduğu kurumda veya diğer kurumlarda alt görevlerde çalışmış olma şartı ve süresine ilişkin özel şartlar belirleyebilmekte ve söz konusu alt görev niteliğindeki kadrolarda ilgili personelin fiilen görev yapması gerekmektedir .
13. 7 nolu paragrafta yer verilen ilgili Yönetmelik hükümleri ile şef kadrosu için genel şartlar arasında toplam hizmet süresinin yanında gerek kurumda gerek alt görevlerde 3 yıl çalışmış olma
4 / 6özel şartı düzenlenmekte olup, başvuran ve ilgili idare tarafından sunulan bilgi ve belgelerden her ne
kadar başvuranın muvazzaf askerlikte geçen süreler dikkate alınarak toplam hizmet süresi şartını taşısa da “ilgili Başkanlıkta” ve “veri hazırlama ve kontrol işletmeni” kadrosunda fiilen
3 yıl görev yapmadığı anlaşıldığından başvuranın görevde yükselme sınavına yapılan başvurusunun
kabul edilmemesinde hukuka aykırılığın bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır .
14. Ayrıca başvuruya konu olayda, başvuranın bahse konu Başkanlık tarafından daha önce yapılan görevde yükselme sınavına ilişkin başvurusunun muvazzaf askerlikte geçen süreler de dikkate alınarak kabul edildiği anlaşılmasına rağmen, ilgili düzenleme takdir yetkisine imkan verir nitelikte olmadığından muvazzaf askerlikte geçen sürelerin alt görevlerde sayılmasına ilişkin yapılan işlemler hukuken yerinde olmamakla birlikte, başvuruya konu görevde yükselme sınavında ilgili idare tarafından hukuken yerinde işlem tesis edildiği tespitinin yapılmasına engel bir durumun bulunmadığı değerlendirilmektedir .
15. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Sosyal Güvenlik Kurumu
Başkanlığı tarafından yapılan görevde yükselme sınavında şef kadrosu için aranan alt görevlerde belirli süreli çalışmış olma şartında muvazzaf askerlikte geçen sürelerin sayılarak başvuranın görevde yükselme sınavına başvurusunun kabul edilmesi talebinin yerinde olmadığı ve ilgili idarenin bu yönde tesis ettiği işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılığın bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Bursa İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE; Bu kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞINA tebliğine;
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığınca bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren en geç 30 gün içerisinde karara yönelik cevabın Kamu Denetçiliği Kurumuna bildirilmesine
5 / 6Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi