TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 8013-8013 18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.|sayi|
BAŞVURU NO : 2017/264 2017/ 264
KARAR TARİHİ : 14/07/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü (Eti
Maden)Ayvalı Mah . Halil Sezai Erkut Cad .
Afra Sok. No:1 /A 06010 Etlik/Keçiören
/ANKARA
BAŞVURUNUN KONUSU : Sendikal nedenlerle gerçekleştirildiği iddia edilen işyeri değişikliği işleminin iptali ile sendikal hakları koruyacak tedbirlerin alınması talebine ilişkindir .
BAŞVURU TARİHİ : 16/01/2017 16.1.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran Türk Enerji-Sen adına sendika temsilcisi; Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü
bünyesinde memur unvanı ile çalışmakta olan aynı zamanda sendikalarının işyeri temsilcisi olduğunu, 4688 sayılı Kanunun 18. maddesi hükmü, 12/ 08/ 2006 tarihli ve sayılı
Resmi Gazetede yayımlanan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tebliği, 06/ 06/ 2002 tarih ve 2002/ 17 sayılı, 12/ 06/ 2003 tarih ve 2003/ 37 sayılı, 2005/ 14 sayılı genelgeler ve Danıştay İdari Dava
Daireleri Genel Kurulunun 14/ 04/ 2011 tarih ve 2007/ 2281 E . 2011/ 244 K. sayılı kararı gereğince sendika temsilcilerinin işyerinin değiştirilemeyeceğini belirterek, ’a ilişkin olarak tesis edilen yer değiştirme işleminin düzeltilmesini ve sendikal hakları koruyacak tedbirlerin alınması hususunda gereğinin yapılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğünün konuya ilişkin 17/ 03/ 2017 tarih ve E . sayılı
yazısı ile 05/ 07/ 2017 tarih ve E . sayılı yazı ve eklerinde;
.
1 / 92.1) Sendika üyesi ve aynı zamanda işyeri sendika temsilcisi olan Adem EROL’un Teşekküllerinin
Tesis-Mühendislik Hizmetleri Dairesi Başkanlığı İdari Hizmetler Servisinde 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 3/c maddesine göre sözleşmeli statüde memur unvanıyla İdari Büro
Sorumlusu pozisyonunda görev yaptığı,
2.2) Tesis-Mühendislik Hizmetleri Dairesi Başkanlığı İdari Hizmetler Servisi emrine naklen tayini
ile ilgili olarak anılan Başkanlıktan alınan 13/ 12/ 2016 tarihli ve sayılı yazıda, ilgilinin
Teknoloji Geliştirme Dairesi Başkanlığından Tesis-Mühendislik Hizmetleri Dairesi Başkanlığı emrine naklen atamasının talep edilmiş olup, 14/ 12/ 2016 tarihli Olur ile naklen atamasının yapıldığı ve 26/ 12/ 2016 tarihinde yeni görevine başladığı,
2.3) Tesis Mühendislik Hizmetleri Dairesi Başkanlığı Maden Proses Biriminde Teknik Şef unvanıyla
Maden Proje Uygulama Sorumlusu pozisyonunda görev yapan İstanbul Teknik Üniversitesi Maden
Fakültesi Maden Mühendisliği bölümü mezunu nın, Teknoloji Geliştirme Dairesi Başkanlığı
Laboratuvar Biriminde Teknik Şef unvanıyla Numune Kabul ve Raporlama Sorumlusu pozisyonuna naklen atanması nedeniyle, Açık Öğretim Lisesi mezunu olan ’un hizmetine ihtiyaç kalmadığından, Başkanlıklar arası varılan mutabakata istinaden, hizmetinden istifade edileceği merkez teşkilatı birimleri arasında yer alan Tesis-Mühendislik Hizmetleri Dairesi Başkanlığı emrine naklen atamasının yapıldığı,
2.4) Teşekkül personelinin naklen atama işlemlerini düzenleyen yönerge veya yönetmelik
bulunmamakta olup, Teşekkül personelinin birim içi ve birimler arası naklen tayin işlemlerinin birimlerin talepleri ve hizmetin gereği olarak yapılmakta olduğu,
2.5) Başvuru sahibi veya başka bir personel ile İdareleri arasında konuyla ilgili yargı organlarında
görülmekte olan veya yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlık bulunmadığı,
2.6) un Genel Müdürlük ek hizmet binasında bulunan Teknoloji Geliştirme Dairesi
Başkanlığından Genel Müdürlük hizmet binasında bulunan Tesis Mühendislik Hizmetleri Dairesi
Başkanlığına naklen atamasının yapıldığı,
2.7) Adı geçen sendikanın Genel Müdürlüklerine muhatap 08/ 08/ 2016 tarihli ve
sayılı yazısında Genel Müdürlük işyerinde görev yapacak olan işyeri sendika temsilcilerinin isimlerini işyeri adresi belirtilmeksizin bildirildiği, ayrıca un görev yeri değişikliğinden sonra ilk görev yerinde adı geçen sendikaya ait işyeri sendika temsilcisinin adresi tanımlanmamış olup buna dair bilgilerin yukarıda belirtilen ve yazı ekinde yer alan Türk Enerji Sen’in işyeri sendika temsilcileri atama konulu yazısının içeriğinde yer aldığı, Hususları belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin “Dernek Kurma ve Toplantı Özgürlüğü” başlıklı 11
inci maddesinin birinci fıkrasında, “Herkes asayişi bozmayan toplantılar yapmak, dernek kurmak, ayrıca çıkarlarını korumak için başkalarıyla birlikte sendikalar kurmak ve sendikalara katılmak haklarına sahiptir .” ,
4) Kamu Hizmetinde Örgütlenme Hakkının Korunması ve İstihdam Koşullarının Belirlenmesi
2 / 9Yöntemlerine İlişkin 151 sayılı ILO Sözleşmesinin 4 üncü maddesinde, “Kamu görevlileri,
çalıştırılmaları konusunda sendikalaşma özgürlüğüne halel getirecek her türlü ayrımcılığa karşı yeterli korumadan yararlanacaklardır .” ,
5) Sendika Özgürlüğüne ve Örgütlenme Hakkının Korunmasına İlişkin 87 sayılı ILO
Sözleşmesinin 3 üncü maddesinde, “Çalışanların ve işverenlerin örgütleri tüzük ve iç yönetmeliklerini düzenlemek, temsilcilerini serbestçe seçmek, yönetim ve etkinliklerini düzenlemek ve iş programlarını belirlemek hakkına sahiptirler . Kamu makamları bu hakkı sınırlayacak veya bu hakkın yasaya uygun şekilde kullanılmasına engel olacak nitelikte her türlü müdahaleden sakınmalıdırlar .” ,
6) Avrupa Sosyal Şartının “Çalışanların temsilcilerinin işletmede korunma ve kolaylıklardan
yararlanma hakkı” başlıklı 28 inci maddesinde, “Akit taraflar, çalışanların temsilcilerinin görevlerini yerine getirme haklarını etkili bir biçimde kullanmalarını sağlamak amacıyla işletmede; (a) işletmedeki çalışanların temsilcisi olarak etkinlikleri ya da statüleri nedeniyle kovulmalarını da içermek üzere kendilerine yönelik zarar verici eylemlere karşı etkili bir korumadan yararlanmalarını, (…) taahhüt ederler .” ,
7) Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesinin 11/ 05/ 1980 tarihinde kabul edilen İdari Takdir
Yetkisinin Kullanılmasına İlişkin R( 80) 2 Sayılı Tavsiye Kararına Ek Takdir Yetkisinin
Kullanılmasında Uygulanacak Temel İlkeler bölümünde; “Takdir yetkisini kullanan bir idari makam; ( 1) Yetkinin veriliş amacından başka amaç güdemez . ( 2) Yalnızca olaya ilişkin öğeleri hesaba katarak nesnelliğe ve tarafsızlığa uyar . ( 3) Hakkaniyete uymayan ayırımcılığı önleyerek yasa önünde eşitlik ilkesini gözetir . ( 4) İşlemin amacıyla, kişilerin hakları, özgürlükleri veya menfaatleri üzerindeki olumsuz etkileri arasında uygun bir denge sağlar .”
8) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Sendika Kurma Hakkı” başlıklı 51 inci
maddesinde; “Çalışanlar ve işverenler, üyelerinin çalışma ilişkilerinde, ekonomik ve sosyal hak ve menfaatlerini korumak ve geliştirmek için önceden izin almaksızın sendikalar ve üst kuruluşlar kurma, bunlara serbestçe üye olma ve üyelikten serbestçe çekilme haklarına sahiptir . Hiç kimse bir sendikaya üye olmaya ya da üyelikten ayrılmaya zorlanamaz .
Sendika kurma hakkı ancak, millî güvenlik, kamu düzeni, suç işlenmesinin önlenmesi, genel sağlık ve genel ahlâk ile başkalarının hak ve özgürlüklerinin korunması sebepleriyle ve kanunla sınırlanabilir .”,
9) 25/ 06/ 2001 tarihli ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme
Kanununun :
9.1) “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde; “İşyeri : Kamu
hizmetinin görüldüğü yerleri…… ifade eder .”
9.2) “Sendika üyelerinin ve yöneticilerinin güvencesi” başlıklı 18 inci maddesinin ikinci ve
üçüncü fıkrasında, “Kamu işvereni, işyeri sendika temsilcisi, sendika işyeri temsilcisi, sendika il ve ilçe temsilcisi ile sendika ve sendika şube yöneticilerinin işyerini sebebini açık ve kesin şekilde belirtmedikçe değiştiremez .
3 / 9Kamu işvereni kamu görevlileri arasında sendika üyesi olmaları veya olmamaları nedeniyle bir
ayrım yapamaz .” ,
10) 14/ 07/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Memurların kurumlarınca
görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76 ncı maddesinde; “ (Değişik : 30/ 5/ 1974 – KHK/ 12; Aynen kabul : 15/ 5/ 1975 – 1897/ 1 md .) Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler .”, Hükümleri bulunmaktadır .
IV) KAMU DENETÇİSİ MUSTAFA ÖZYAR’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin tesis ettiği naklen atama işleminin 4688 sayılı Kanunun 18 inci maddesi kapsamında bir işyeri değişikliği niteliğinde olmadığı gibi sendikal nedenlerle değil kamu yararı ve hizmet gereği tesis edildiği ve söz konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuka aykırılık taşımadığı, mevzuatımızda sendikal ayrımcılığı engel olacak hükümlere de yeterince yer verildiği ve bu hususta tedbir alınmasına gerek bulunmadığı değerlendirmesiyle , başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A .Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden
11) Başvuru sahibi Türk Enerji-Sen yetkilisi, Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü bünyesinde
memur unvanı ile çalışmakta olan aynı zamanda sendikalarının işyeri temsilcisi olduğunu, 4688 sayılı Kanunun 18. maddesi hükmü, 12/ 08/ 2006 tarihli ve 26257 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı tebliği, 06/ 06/ 2002 tarih ve 2002/ 17 sayılı, 12/ 06/ 2003 tarih ve 2003/ 37 sayılı, 2005/ 14 sayılı genelgeler ve Danıştay İdari Dava Daireleri
Genel Kurulunun 14/ 04/ 2011 tarih ve 2007/ 2281 E . 2001/ 244 K. sayılı kararı gereğince sendika temsilcilerinin işyerinin değiştirilemeyeceğini belirterek, ilişkin olarak tesis edilen yer değiştirme işleminin düzeltilmesini ve sendikal hakları koruyacak tedbirlerin alınması hususunda gereğinin yapılmasını talep etmektedir .
12) Bilindiği üzere, sendika hakkı, demokratik toplumun temeli olan örgütlenme özgürlüğünün bir
parçasıdır . Örgütlenme özgürlüğü, bireylerin kendi menfaatlerini korumak için kollektif oluşumlar meydana getirerek bir araya gelebilme özgürlüğüdür . Bu özgürlük, bireylere, bir araya gelerek topluluk halinde siyasal, kültürel, sosyal ve ekonomik amaçlarını gerçekleştirmelerine imkân sağlar .
Sendika hakkı da, çalışanların bireysel ve ortak çıkarlarını korumak amacıyla bir araya gelerek örgütlenebilme serbestîsini gerektirmekte olup, bu niteliğiyle örgütlenme özgürlüğünün bir parçası olarak görülmektedir . (AYM, 10/ 04/ 2013 tarihli, E :2013 / 21, K:2013 / 57 sayılı kararı)
13) Başvuru konusu olayda, başvuru sahibi sendika İdareye yapmış olduğu başvurularda, 4688 sayılı
Kanunun 18 inci maddesinin üçüncü fıkrası gereğince kamu işvereninin kamu görevlileri arasında sendika üyesi olmaları veya olmamaları nedeniyle bir ayrım yapamayacağını ileri sürmektedir .
4 / 914) Anayasamız ve ulusal mevzuatımızda düzenlenen sendikal hak ve özgürlüklerin kapsamı
yorumlanırken benzer güvenceler getiren ilgili uluslararası mevzuatta yer alan ve ilgili organlar tarafından yorumlanan güvencelerin de göz önüne alınması gerekmektedir . Başvurunun 4688 sayılı
Kanunun 18 inci maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında sağlanan hakların ulusal ve uluslararası mevzuat açısından değerlendirilmesi neticesinde, sendikal hakkın kullanımını sınırlayacak ve bu hakkın kanunlara uygun bir şekilde kullanılmasına engel olacak nitelikte her türlü müdahalenin hukuka aykırı olacağı değerlendirilmekle birlikte; AİHM, Sözleşme hükümlerinin sendika üyelerine
Devlet tarafından uygulanması öngörülen belirli bir muameleyi ve özellikle sendika üyelerinin yerlerinin değiştirilmemesi hakkını garanti altına almadığını açık bir şekilde ifade etmiştir .
15) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili hükümleri birlikte değerlendirildiğinde memurun
kendi kadro görevinde ve kadrosunun bulunduğu birimde çalışması temel ilke olarak kabul edilmekle birlikte, meri mevzuat ve yargı içtihatlarında kamu hizmetinin yürütülmesinde, memurun kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından zorunluluk bulunması halinde bağlı bulunduğu İdarece başka bir birime naklen atanması mümkündür .
16) Naklen atama konusunda, idarenin takdir yetkisi bulunmakla birlikte, bu yetki mutlak ve sınırsız
bir yetki olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlıdır . Bu nedenle, naklen atama işleminin hukuken geçerli bir nedene dayanması bir gerekliliktir .
17) İdari işlemler tesis edilirken idarenin kullandığı yetki bağlı yetki ve takdir yetkisi şeklindedir .
İdari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli yönde hareket etme hususunda bir tercih hakkı tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetki, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisi söz konusu olmaktadır .
18) Bu bağlamda takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir
kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkanına sahip olması olarak tanımlanabilir .
19) İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği
zorunludur . Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez . Bu doğrultuda idare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır .(Bkz . Prof . Dr . Şeref
GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”, Eylül/ 1991 s.204) Ayrıca öğretide de, idarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içerisinde hareket etmesi, eşitlik ilkesine riayet etmesi, kamu yararı için kullanılması ve gerekçeli olması gibi ilkelere uygun şekilde işlem tesisinin Hukuk Devleti açısından zorunlu olduğu belirtilmektedir .
20) Nitekim, Danıştay 11. Dairesinin 08/ 04/ 2003 tarihli ve E :200 / 8963, K:2003 / 1623 sayılı
kararında; “ …idareye takdir yetkisi tanınmış ise de, bu yetki mutlak ve sınırsız bir yetki olmayıp, anılan yetkinin objektif olarak eşit bir şekilde, aynı durumda olan personel arasında
5 / 9ayrım gözetilmeyecek şekilde kullanılması gerekmektedir .” hükmü verilerek takdir hakkının
ayrımsız ve eşitlik ilkesine uygun kullanılması gerektiği hüküm altına alınmıştır . (Benzer yönde
Anayasa Mahkemesinin 13/ 11/ 2014 tarih ve E :2013 / 95, K:2014 / 176 sayılı kararı, Danıştay İdari
Dava Daireleri Kurulunun 17/ 04/ 2008 tarih ve E :2005 / 270, K:2008 / 1286 sayılı kararı)
21) Somut olayda, aynı zamanda bağlı bulunduğu sendikanın işyeri temsilcisi olan
Teknoloji Geliştirme Dairesi Başkanlığı Laboratuvar Birimi emrinde numune kabul ve raporlama sorumlusu pozisyonunda görev yaparken, 14/ 12/ 2016 tarihli Olur ile Tesis Mühendislik Hizmetleri
Daire Başkanlığı İdari Hizmetler servisi emrine memur unvanıyla idari büro sorumlusu pozisyonuna naklen atanmış olup, İdare söz konusu işlemin gerekçesini “Tesis Mühendislik Hizmetleri Dairesi
Başkanlığı Maden Proses Biriminde Teknik Şef unvanıyla Maden Proje Uygulama Sorumlusu pozisyonunda görev yapan İstanbul Teknik Üniversitesi Maden Fakültesi Maden Mühendisliği bölümü mezunu nın, Teknoloji Geliştirme Dairesi Başkanlığı Laboratuvar Biriminde Teknik Şef unvanıyla Numune Kabul ve Raporlama Sorumlusu pozisyonuna naklen atanması nedeniyle, Açık
Öğretim Lisesi mezunu olan un hizmetine ihtiyaç kalmadığı, Başkanlıklar arası varılan mutabakata istinaden, hizmetinden istifade edileceği merkez teşkilatı birimleri arasında yer alan
Tesis-Mühendislik Hizmetleri Dairesi Başkanlığı emrine naklen atamasının yapıldığı” şeklinde açıklamıştır .
22) Danıştay içtihatlarında yer alan “idari işlemlerin bir sebebe ve gerekçeye dayalı olması hukukun
genel ilkelerinden olduğundan, bu ilke genel anlamda düzenleme veya işlem yapan idareyi uyguladığı ve düzenleme yaptığı alanda doğru ve anlamlı olgular ortaya koymaya ve denetim yapmaya zorlar . İşlemlerde gösterilen sebep ve gerekçe, işlemin yasaya uygunluğu ve dayanağını değerlendirme, itiraz edip etmeme konusunda ilgililere yardımcı olmakla birlikte, idarenin saydamlığı, savunma hakları ve idareye güven ilkeleri ve hukuk devleti anlayışının oluşumu noktalarında da büyük öneme sahiptir .” ifadeleriyle idari işlemlerde gerekçenin önemi ortaya konulmuştur .
23) Her ne kadar başvuru dilekçesinde un işyeri değişikliğinin, kendisinin işyeri
sendika temsilcisi olmasına bağlı olarak sendikal nedenlerle gerçekleştirildiği iddia edilmekte ise de, konunun çözümü açısından öncelikle gerçekten bir işyeri değişikliğinin olup olmadığı hususunun açıklığa kavuşturulması gerekmektedir . Eti Maden İşletmeleri Genel Müdürlüğü bünyesindeki Teknoloji Geliştirme Dairesi Başkanlığından yine aynı Genel Müdürlük bünyesinde ancak farklı bir binada bulunan Tesis Mühendislik Hizmetleri Dairesi Başkanlığına yapılan naklen atama işleminin işyeri değişikliği kapsamında kabul edilip edilemeyeceği konusuna ilişkin olarak başvuruya konu İdarece açık ve net bir açıklama yapılmamış ise de, Türk Enerji Sen’in Eti Maden
İşletmeleri Genel Müdürlüğüne hitaplı, 08/ 08/ 2016 tarihli, sayılı ve “İşyeri
Sendika Temsilcileri” konulu yazısında bizzat Türk Enerji Sen tarafından “Genel Müdürlük
İşyeri” ifadesi kullanılmak suretiyle farklı binalarda olsa bile merkez teşkilatı olan Genel
Müdürlük bünyesinde yer alan birimlerin, daire başkanlıklarının ayrı değil aynı işyeri olarak kabul edildiği ve adı geçen sendika tarafından “Genel Müdürlük İşyerinde” biri işyeri sendika baştemsilcisi olmak üzere haricinde dört kişinin daha işyeri sendika temsilcisi olarak görevlendirildiği ve toplam beş kişi olan sendika işyeri temsilcileri için farklı işyeri adresleri belirlenmeyip tümünün “Genel Müdürlük İşyeri” bünyesinde görevlendirildikleri görülmektedir .
6 / 924) “İşyeri” kavramından ne anlaşılması gerektiği hususunda Devlet Personel Başkanlığının
“Üniversite rektörlüğüne bağlı tek bir hizmet binasının içinde veya ayrı bir hizmet binasını kullanan ya da başka bir birimle paylaşan rektörlüğün daire başkanlığı ya da ayrı harcama yetkisine sahip hizmet biriminin bulunması halinde bu daire başkanlıkları veya hizmet birimlerinin ayrı bir işyeri olarak sayılmaması” yönündeki 04/ 01/ 2013 tarih ve sayılı görüşünü emsal alacak olursak, ayrı binalarda yer alsalar da, her ikisi de Eti Maden İşletmelerinin merkez teşkilatı olan Genel
Müdürlük bünyesinde yer alan Teknoloji Geliştirme Dairesi Başkanlığı ile Tesis Mühendislik
Hizmetleri Daire Başkanlığının ayrı değil aynı işyeri olarak değerlendirilmesi gerektiği kanaatine varılmış ve bu durumda zaten işyeri değişikliği söz konusu olmadığı için bu yer değişikliğinin sendikal nedenlere bağlı olarak gerçekleştirildiği iddiasının mesnetten yoksun kaldığı değerlendirilmiştir .
25) AİHM Metin TURAN Türkiye Davası (Başvuru no: 20868/ 02) : AİHM, AİHS’nin 11.
maddesinin, sendikal özgürlüğü dernek kurma hürriyetinin özel bir şekli veya görünümü olarak sunduğunu; söz konusu maddenin sendika üyelerine Devlet tarafından uygulanması öngörülen belirli bir muameleyi ve özellikle sendika üyelerinin yerlerinin değiştirilmemesi hakkını garanti altına almadığını, bu nedenle, davada yer değiştirme kararının mevcut haliyle yerindeliğini değerlendirmenin AİHM’nin görevi olmadığını ancak AİHM’nin amacının, dava konusu kararın, başvuranın AİHS’nin 11. maddesi bakımından sendikal faaliyetler yürütme hakkı üzerindeki sonuçlarını incelemek olduğunu, nakil kararının Devletin kamu hizmetinin iyi şekilde yönetilmesinin idaresi ve yürütülmesi kapsamına girmemesi durumunda ulusal makamların, başvuranların sendikal faaliyetlerini yürütme hakkına bir müdahale olarak kabul edilebileceğini ve yasal olarak kurulmuş bir sendikaya üye olmasından dolayı, başka bir bölgede bulunan bir şehre göndermeye ilişkin bu şekil bir kararın demokratik toplum gereklerine uygun olmadığını ifade etmektedir .
26) Danıştay İdari Dava Daireleri Genel Kurulunun 14/ 4/ 2011 tarihli ve E:2007 / 2281, K :
2011/ 244 sayılı Kararında; Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin, sendikal faaliyet kapsamında yer alan fiiller nedeniyle cezalandırılan ve/veya görev yerleri değiştirilen memurların başvuruları üzerine
Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin 11. maddesine dayanarak Türkiye’yi mahkum eden çeşitli kararlarındaki gerekçelere bakıldığında, sendika üyesi veya yöneticisi olan ilgililerin sendikal faaliyetleri nedeniyle görev yeri değişikliği işlemlerinin sendikal faaliyetlerini yürütme hakkına bir müdahale olduğunu, yasal bir sendikaya üye olan ilgililerin görev yerlerinin değiştirilmesine ilişkin işlemlerin demokratik toplum gereklerine uygun olmadığını kabul ettiğini vurgulayarak sendikal faaliyetin bir sonucu olarak yapılan yer değişikliği işleminin iptali yönünde karar verilmiştir .
27) “Manisa Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürü olarak görev yapan davacının, bu görevde iken Genel
Müdürlük tarafından tüm İl Müdürlükleri arasında yapılan performans değerlendirmeleri sonucunda
2012 yılında Türkiye genelinde 81 il müdürlüğü arasında 4., 2013 yılında 63., 2014 yılı Ocak-Kasım
döneminde ise sosyo ekonomik gelişmişlik düzeyine göre beklenen kendi grubunda on il müdürlüğü arasında 6., genel değerlendirmede ise Türkiye ortalamasının altında kalarak 54. olduğu, Türkiye İş
Kurumu Genel Müdürlüğünün 17/ 11/ 2014 günlü 40562 sayılı işlemiyle Balıkesir Çalışma ve İş
Kurumu İl Müdürlüğü emrine eğitim uzmanı olarak atandığı ve bu işlemin iptali istemiyle davanın açıldığı anlaşılmaktadır . Bu durumda, davalı İdare tarafından davacının il müdürlüğü görevine getirilirken kullanılan takdir hakkının, bu görevden alınırken de kullanılarak, dava konusu işlemin kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek tesis edildiği sonucuna varıldığından Mahkemenin,
7 / 9işlemin iptali yönündeki kararında hukuki isabet bulunmamaktadır .” (Danıştay 2. Daire 15/ 06/ 2016
tarih ve 2016/ 1665 E . 2016/ 3228 K. sayılı kararı)
28) Yukarıda yapılan açıklamalar ve yargı içtihatları doğrultusunda; 9.2 nolu paragrafta yer alan
25/ 06/ 2001 tarihli ve 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu’nun
“Sendika üyelerinin ve yöneticilerinin güvencesi” başlıklı 18 inci maddesinin ikinci fıkrasında düzenlenen, “Kamu işvereni, işyeri sendika temsilcisi, sendika işyeri temsilcisi, sendika il ve ilçe temsilcisi ile sendika ve sendika şube yöneticilerinin işyerini sebebini açık ve kesin şekilde belirtmedikçe değiştiremez .” hükmü karşısında, başvuruya konu naklen atama işleminin söz konusu Kanun kapsamında değerlendirilebilecek bir işyeri değişikliği niteliğinde olmadığı gibi sendikal nedenlerle değil kamu yararı ve hizmet gereği tesis edildiği ve söz konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuka aykırılık taşımadığı, mevzuatımızda sendikal ayrımcılığı engel olacak hükümlere de yeterince yer verildiği ve bu hususta tedbir alınmasına gerek bulunmadığı değerlendirmesiyle başvurunun reddi yönünde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
29) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, başvuru sahibine verdiği cevapta hangi sürede hangi merciye başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
V I . HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
30) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Red Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, Eti Maden
İşletmeleri Genel Müdürlüğünün işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VI I . KARAR
Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin tesis ettiği naklen atama işleminin
4688 sayılı Kanunun 18 inci maddesi kapsamında bir işyeri değişikliği niteliğinde olmadığı gibi
sendikal nedenlerle değil kamu yararı ve hizmet gereği tesis edildiği ve söz konusu işlemin sebep unsuru yönünden hukuka aykırılık taşımadığı, mevzuatımızda sendikal ayrımcılığı engel olacak hükümlere de yeterince yer verildiği ve bu hususta tedbir alınmasına gerek bulunmadığı değerlendirmesiyle başvurunun reddi yönünde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Ret kararının BAŞVURANA ve ETİ MADEN İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
8 / 9Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisine karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi