TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 10108-10108 |sayi|18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/1724 2017/ 1724
KARAR TARİHİ : 24/08/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Gazi unvanı nedeniyle Devlet üniversitesine araştırma görevlisi olarak atanma talebi hakkında .
BAŞVURU TARİHİ : 03/03/2017 3.3.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 15 Temmuz gazisi olduğunu, gazi olmadan önce Diyanet İşleri Başkanlığına müezzin kayyım olarak atandığını ve halen 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre bu görevi yapmaya devam ettiğini, memur olması nedeniyle istihdam hakkından eşinin veya çocuğunun yararlanabileceğinin ifade edildiğini belirterek kendisinin Türk Dili ve Edebiyatı mezunu olup pedagojik formasyonunun olması ve Eski Türk Edebiyatı Anabilim Dalında yüksek lisans yapmış olması nedeniyle mezuniyetine uygun olarak İstanbul’da bulunan bir Devlet üniversitesine araştırma görevlisi olarak naklen atamasının yapılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden Aile ve Sosyal
Politikalar Bakanlığının 27/ 04/ 2017 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle, 2.1. 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun ek 1 inci maddesi kapsamında hak sahipliği sonucunu doğuran durumlar, istihdam hakkından yararlanabilen ve bu haktan faydalanamayanların açık şekilde ifade edildiği ve adı geçenin memur olması nedeniyle hak sahibi sayılmadığı, bu doğrultuda memur olan bir kişinin mevzuat gereği tekrar atanmasına imkân bulunmadığı, 2.2. Başvuranın hak sahipliğine ilişkin olarak 670 sayılı KHK’nın 9 uncu maddesi ile tazminat hakkından yararlandırılanların kendisi veya eş ve çocuklarından birisi, eşi veya çocuğu yoksa kendisi
1 / 5veya anne, baba veya kardeşlerinden birisi olmak üzere toplam bir kişinin istihdam hakkından
yararlanabileceği; 675 sayılı KHK’nın 14 üncü maddesi ile gazilik unvanı verilmesi hususu düzenlenmiş olup Bakanlığın Şehit Gazi Bilgi Sisteminde yapılan sorgulama neticesinde adı geçenin
675 sayılı KHK’ya göre gazi olduğu, bu kapsamda toplam bir istihdam hakkının olduğunun
görüldüğü ancak adı geçenin mevzuat gereği hak sahibi olarak önceden Devlet memuru olması nedeniyle kendisinin istihdam hakkından yararlanamayacağı ve kendisinden feragat alınması suretiyle eşi ve çocuklarından birisinin başvuru yapma hakkına sahip olduğu, Bakanlığın İstanbul İl
Müdürlüğü ile yapılan görüşme neticesinde başvuru konusu talebe ilişkin ilgilinin ya da eşi ya da çocuklarının herhangi bir başvuru ve dilekçelerinin olmadığı, ilgilinin ücretsiz seyahat kartıyla ilgili başvurusunun sonuçlandırıldığı, ilgilinin eşinin 30/ 03/ 2017 tarihli üniversite harç muafiyeti ile ilgili dilekçesine ilişkin işlemin devam ettiği, konu hakkında başvuru olmadığı için İstanbul İl Müdürlüğü
Hak Sahiplik Tespit Komisyonunca hazırlanan adı geçen hakkında olumsuz ya da eşi/çocukları hakkında olumlu bir Hak Sahiplik Belgesinin mevcut olmadığı, 2.3. Bakanlıkça hak sahibi olduğu belirlenen kişilerin Devlet Personel Başkanlığınca atamalarının
657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memur kadroları ile sözleşmeli personel pozisyonlarına
ve sürekli işçi kadrolarına yapıldığı, bu kapsamda başvuran kişinin araştırma görevlisi olarak atanma talebinin, hak sahibi olsa bile mevzuat gereği mümkün olmadığı, araştırma görevliliği ile ilgili “ 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu” ve “Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına
Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmelik” gibi kanun ve yönetmeliklerde düzenlemelerin yapıldığı ve adaylarda özel şartların arandığı, ilgilinin şartları yerine getirmesi halinde ilgilinin istediği Üniversiteye başvuru yapabileceği belirtilmiş olup, başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak Kurumumuza gönderilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükmü amirdir .
4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında , “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmüne yer verilmiştir .
5. 3/ 10/ 2016 tarihli ve 675 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin “Gazilik unvanı verilenler” başlıklı 14 üncü maddesinde, “( 1) 15/ 7/ 2016 tarihinde gerçekleştirilen darbe teşebbüsü ve terör eylemi ile bu eylemin devamı niteliğindeki eylemler sebebiyle malul olan kamu görevlileri ve siviller ile bu eylemlerin devamı niteliğindeki eylemlerin ortaya çıkarılması, etkilerinin azaltılması veya bertaraf edilmesinin sağlanmasında yardımcı ve faydalı oldukları sırada yaralanan kamu görevlileri ve sivillere, yaralanma derecesine bakılmaksızın gazilik unvanı verilir .” hükmü yer almaktadır .
6. 12/ 4/ 1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun ek 1 inci maddesinde, “ 10/ 12/ 2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununun eki (I), (II), (III) ve
.
2 / 5(IV) sayılı cetvellerde yer alan kamu kurum ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı
ortaklıkları, il özel idareleri, belediyeler ve bağlı kuruluşları, özel kanunla kurulan diğer her türlü kamu kurum ve kuruluşları; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi memur kadroları ile sözleşmeli personel pozisyonlarına ve sürekli işçi kadrolarına bu madde hükümleri çerçevesinde Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığınca hak sahibi olduğu belirlenerek Devlet Personel Başkanlığına bildirilen ve Başkanlıkça kura sonucu atama teklifi yapılanları atamak zorundadır…
Bu madde kapsamında atanacakların, atamalarının yapılacağı kadro veya pozisyonlar için sınavlara ilişkin hükümler hariç olmak üzere ilgili mevzuatında öngörülen nitelik ve şartları taşımaları zorunludur .
Bir başkasının bakımına muhtaç olacak derecede engelli olanlar, terör örgütlerine veya Milli
Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu ilgili valilerce tespit edilenler, birinci fıkrada sayılan kurumlarda görev yapanlar , istihdam hakkını sağlayan olayın meydana geldiği tarihten sonra söz konusu kurum ve kuruluşlarında görev yapmakta iken bu görevinden ayrılmış olanlar ile kırk beş yaşını bitirmiş olanlar istihdam hakkından faydalanamazlar ve bu durumda olanlar yukarıdaki fıkraların uygulanmasında dikkate alınmaz…
Hak sahiplerinden ilköğretim, ortaokul, ilkokul mezunu olanların hizmetli unvanlı kadro ve pozisyonlara; ortaöğretim ve yükseköğretim mezunu olanların, atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alması koşuluyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara, bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunlarının ise memur unvanlı kadro ve pozisyonlara atama teklifleri Devlet Personel Başkanlığınca yapılır . İşçi kadrolarına yapılacak atama teklifleri sürekli işçi unvanlı kadroya yapılır .” hükümleri düzenlenmiştir .
7. 4/ 11/ 1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 7.1. 33 üncü maddesinin a bendinde, “Araştırma görevlileri, yükseköğretim kurumlarında yapılan araştırma, inceleme ve deneylerde yardımcı olan ve yetkili organlarca verilen ilgili diğer görevleri yapan öğretim yardımcılarıdır . Bunlar ilgili anabilim veya anasanat dalı başkanlarının önerisi, Bölüm Başkanı, Dekan, enstitü, yüksekokul veya konservatuvar müdürünün olumlu görüşü üzerine rektörün onayı ile araştırma görevlisi kadrolarına en çok üç yıl süre ile atanırlar; atanma süresi sonunda görevleri kendiliğinden sona erer . Bunlar aynı usulle yeniden atanabilirler .”, 7.2. “Araştırma görevlisi istihdamı” başlıklı ek 38 inci maddesinde, “Yükseköğretim kurumları araştırma görevlisi kadrolarına atamalar, 33 üncü maddede belirtilen usule uygun olarak 50 nci maddenin birinci fıkrasının (d) bendi kapsamında yapılır .” hükmü düzenlenmiştir .
8. 31/ 07/ 2008 tarihli ve 26953 sayılı Resmi Gazetede Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı
Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin
Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Bu Yönetmelik, Devlet ve vakıf yükseköğretim kurumlarının öğretim görevlisi, okutman, araştırma görevlisi, uzman, çevirici ve eğitim-öğretim planlamacısı kadrolarına yapılacak atamaları kapsar .” düzenlemesi yer almaktadır .
9. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Ret kararı” başlıklı 33 üncü maddesinde, “İnceleme ve araştırma sonucunda şikâyetin yerinde olmadığı kanaatine varılması hâlinde ret kararı verilir .” hükmü yer almaktadır .
.
3 / 5IV. KAMU DENETÇİSİ MUSTAFA ÖZYAR’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Devlet memuru statüsünde görev yapmakta olan başvuranın gazilik unvanı nedeniyle Devlet üniversitesinde araştırma görevlisi olarak naklen atamasının yapılmasına ilişkin talebinin reddi yönündeki öneri , Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Diyanet İşleri Başkanlığında müezzin kayyım olarak görev yapan başvuran, 15 Temmuz sonrası kendisine gazilik unvanı verildiği ve Türk Dili ve Edebiyatı mezunu olarak pedagojik formasyona sahip olması ve Eski Türk Edebiyatı Anabilim Dalında yüksek lisans yapmış olması nedeniyle mezuniyetine uygun şekilde Devlet üniversitesine araştırma görevlisi olarak naklen atamasının yapılmasını talep etmektedir .
12. Bilindiği üzere, Anayasanın 2 inci maddesinde Devletin temel nitelikleri arasında hukuk devleti ilkesine yer verilmiş olup, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir . Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir . Ayrıca, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir . Bu kapsamda, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerekmekte olup, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir .
13. 3713 sayılı Kanun kapsamında terör ve terörle mücadele nedeniyle mağdur olanlara sunulan istihdam imkânı sosyal hukuk devleti ilkesinin bir sonucu olup, 15 Temmuz sonrası başvurana verilen gazilik unvanı nedeniyle ücretsiz seyahat kartının verildiği ve eşinin üniversite harç muafiyeti ile ilgili başvurusunun değerlendirmeye alındığı görülmektedir .
14. Bununla birlikte, gazilik unvanının verilmesinden önce Diyanet İşleri Başkanlığında Devlet memuru statüsünde görev yapan ve halen bu görevde bulunan başvuranın öğretim görevlisi olarak naklen atanma talebi açısından, 3713 sayılı Kanunda istihdam hakkından faydalanamayacakların arasında “bir kamu kurum ve kuruluşunda görev yapanlar” a yer verildiğinden başvuranın bu
Kanun kapsamında yeniden istihdam imkanından faydalanamayacağı, başvuranın istihdam hakkından feragat etmesi halinde eşi ve çocuklarından birisine buna ilişkin başvuru yapma imkanının verildiği ancak halihazırda başvuranın da istihdam hakkından faydalanmaktan ziyade statüsünde değişiklik talebinde bulunduğu ancak ilgili mevzuat hükümleri açısından farklı bir personel rejimi olarak değerlendirilen yükseköğretim personelinin istihdamına ilişkin hususların farklı yasal düzenlemelere tabi olduğu ve bu düzenlemeler kapsamında başvuranın talebini karşılar herhangi bir hükmün bulunmadığı anlaşıldığından başvuranın talebinin reddedilmesinde hukuka aykırılığın bulunmadığı değerlendirilmiştir .
15. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Devlet memuru statüsünde görev yapmakta olan başvuranın gazilik unvanı nedeniyle Devlet üniversitesinde araştırma görevlisi olarak
4 / 5naklen atamasının yapılmasına ilişkin talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyet ilkelerine
aykırılığın bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu kararın BAŞVURANA ve AİLE VE SOSYAL POLİTİKALAR BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi