TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 11148-11148 |sayi|18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/2347 2017/ 2347
KARAR TARİHİ : 21/09/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Gelir İdaresi Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Gelir İdaresi Başkanlığı bünyesinde çalışan memurlara yönelik olarak Gelir Uzmanlığı
Özel Sınavı ve Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Sınavı yapılması talebine ilişkindir .
BAŞVURU TARİHİ : 21/03/2017 21.3.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuru sahibi; 2008/ 4 KPSS lisans atamasıyla Mart 2009’da Gelir İdaresi Başkanlığına atanan
memurlara bugüne kadar görevde yükselme sınavı açılmadığını, en son 18/ 02/ 2012 tarihinde yapılan sınava kurumda 3 yıl çalışmış olma şartını birkaç günlük süre ile kaçırmış olması nedeniyle giremediğini, dolayısıyla 2009 yılından bu yana memur olarak atanan tüm personelin mağdur olduğunu belirterek bu mağduriyetin giderilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Gelir İdaresi Başkanlığı İnsan Kaynakları Daire Başkanlığının konuya ilişkin 15/ 06/ 2017 tarih ve
sayılı yazısı ve eklerinde :
2.1) Başvuru sahibinin Adana Vergi Dairesi Başkanlığı Çukurova Vergi Dairesi Müdürlüğünde 7.
dereceli kadroda veri hazırlama ve kontrol işletmeni olarak görev yaptığı,
2.2) Gelir İdaresi Başkanlığında çalışan personele yönelik olarak, en son 15/ 07/ 2012 tarihinde
görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı, 18/ 02/ 2012 tarihinde de kurum içi gelir uzmanlığı özel sınavı yapıldığı, .
1 / 112.3) 09/ 09/ 2011 tarihli ve 28049 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan “Gelir İdaresi Başkanlığı
Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği”nin birinci maddesinde yer alan, “…liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak,…” hükmü gereğince görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı yapıldığı,
2.4) Gelir Uzmanlığı Özel Sınavının ise 5345 sayılı Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanunun Geçici 3 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen, “Başkanlığın merkez veya taşra teşkilatı kadrolarında görev yapan ve son 3 yılda Bakanlıkta olumlu sicil almış olan personel, yaş ve öğrenim alanı şartları hariç Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak
Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik ile Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğü Gelir
Uzmanlığı Görev, Çalışma ve Atama Yönetmeliğindeki şartları taşımaları kaydıyla, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren 5 yıl içinde açılacak özel sınavlardan en fazla üçüne girme hakkına sahiptir . Bu sınavı kazananlar gelir uzmanı olarak atanırlar .” hükmü uyarınca 02/ 12/ 2006, 15/ 12/ 2007, 27/ 02/ 2010 ve 15/ 05/ 2010 tarihlerinde yapıldığı,
2.5) 25/ 02/ 2011 tarihli ve 27857 Mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 6111 sayılı Bazı
Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve
Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun
Geçici 9 uncu maddesinde yer alan, “Gelir İdaresi Başkanlığının Merkez veya taşra teşkilatı kadrolarında en az üç yıl görev yapan (başka kurumlarda geçici görevli olanlar dahil) ve son üç yılda olumlu sicil almış olan personel, yaş ve öğrenim alanı şartları hariç Kamu Görevlerine İlk Defa
Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik İle Gelir İdaresi Başkanlığı Gelir
Uzmanlığı Yönetmeliğindeki şartları taşımaları kaydıyla, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde açılacak özel sınava girme hakkına sahiptir . Bu sınavı kazananlar gelir uzmanı olarak atanırlar . Sınava ilişkin usul ve esaslar Gelir İdaresi Başkanlığınca belirlenir .” hükmüne istinaden 18/ 02/ 2012 tarihinde gelir uzmanlığı özel sınavı yapıldığı,
2.6) Gelir Uzmanlığı Özel Sınavının açılabilmesi için kanunla düzenleme yapılmasının gerektiği,
5345 sayılı Kanunun Geçici 3 üncü maddesinin dördüncü fıkrası ve 6111 sayılı Kanunun Geçici 9
uncu maddesi uyarınca gelir uzmanlığı özel sınavları düzenlenmiş olup, ancak söz konusu
Kanunların ilgili hükümlerinin geçerlik süresi dolduğundan mer ’i mevzuat hükümleri çerçevesinde gelir uzmanlığı özel sınavının açılmasının mümkün bulunmadığı, Başkanlıklarının personel ihtiyacının açıktan atama yolu ile Gelir Uzman Yardımcısı istihdamı yapılarak karşılandığı,
2.7) Gelir uzmanlığı özel sınavının yapılabilmesinin kanunla yapılacak bir düzenlemeyle mümkün
olduğu, Türkiye Büyük Millet Meclisinin yasama faaliyetleri sırasında yeniden gelir uzmanlığı özel sınavı yapılmasının gündeme gelmesi ve bu hususa ilişkin İdarelerinden görüş istenilmesi durumunda, adı geçenin de bu husustaki isteği değerlendirilmiş olacağından tarafına talebinin mevzuat çalışmalarında görüşülmek üzere not edildiği bilgisinin verildiği,
2.8) Başvuru sahibi ile İdareleri arasında konuyla ilgili yargı organlarında görülmekte olan veya
yargı organlarınca karara bağlanmış uyuşmazlık bulunmadığı,
2.9) Aynı konuyla ilgili olarak başvuru sahibi dışında, diğer personel ile İdareleri arasında yargıya
taşınmış uyuşmazlıkların bulunduğu,
2.10) Kanunla düzenleme yapılması gereken başvuru konusunun Başkanlıklarınca yeniden gözden
.
2 / 11geçirilmesi ve başvurunun uzlaşma yoluyla çözüm sağlanması açısından yeniden
değerlendirilmesinin mümkün bulunmadığı, Hususları belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının :
3.1) “Yasama Yetkisi” başlıklı 7 nci maddesinde; “Yasama yetkisi Türk Milleti adına Türkiye
Büyük Millet Meclisinindir . Bu yetki devredilemez .”
3.2) “Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili Hükümler Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesinin
ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir…”
3.3) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
4) 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
5) 23/ 7/ 1965 tarih ve 12056 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 657 sayılı
Devlet Memurları Kanununun :
5.1) “Amaç” başlıklı 2 nci maddesinde; “(Değişik : 23/ 12/ 1972 – KHK – 2/ 1 md .) Bu Kanun,
Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenler .”
5.2) “Temel İlkeler” başlıklı 3 üncü maddesinde; “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır :
Sınıflandırma :
A) (Değişik : 31/ 7/ 1970 – 1327/ 2 md .) Devlet kamu hizmetleri görevlerini ve bu görevlerde çalışan
Devlet memurlarını görevlerin gerektirdiği niteliklere ve mesleklere göre sınıflara ayırmaktır .
Kariyer :
B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkanını sağlamaktır .
Liyakat :
C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona
.
3 / 11erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkanlarla uygulanmasında Devlet
memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır .”
5.3) 16/ 5/ 2005 tarih ve 25817 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5345 sayılı
Gelir İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun Geçici 3 üncü maddesinin dördüncü fıkrasında; “Başkanlığın merkez veya taşra teşkilatı kadrolarında görev yapan ve son üç yılda Bakanlıkta olumlu sicil almış olan personel, yaş ve öğrenim alanı şartları hariç
Kamu Görevlerine İlk Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik ile
Maliye Bakanlığı Gelirler Genel Müdürlüğü Gelir Uzmanlığı Görev, Çalışma ve Atama
Yönetmeliğindeki şartları taşımaları kaydıyla, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren beş yıl içinde açılacak özel sınavlardan en fazla üçüne girme hakkına sahiptir . Bu sınavı kazananlar gelir uzmanı olarak atanırlar .”,
5.4) 25/ 2/ 2011 tarih ve 27857 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık
Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanunun Geçici 9 uncu maddesinde, “Gelir İdaresi Başkanlığının merkez veya taşra teşkilatı kadrolarında en az üç yıl görev yapan (başka kurumlarda geçici görevli olanlar dâhil) ve son üç yılda olumlu sicil almış olan personel, yaş ve öğrenim alanı şartları hariç Kamu
Görevlerine İlk Defa Atananlar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik ile Gelir İdaresi
Başkanlığı Gelir Uzmanlığı Yönetmeliğindeki şartları taşımaları kaydıyla, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde açılacak özel sınava girme hakkına sahiptir . Bu sınavı kazananlar gelir uzmanı olarak atanırlar . Sınava ilişkin usul ve esaslar Gelir İdaresi Başkanlığınca belirlenir .”
6) 18/ 04/ 1999 tarihli ve 23670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Kurum ve
Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmeliğin :
6.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “ ( Değişik : 1/ 3/ 2010- 2010/ 192 B.K.K.) Bu
Yönetmeliğin amacı, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, Devlet memurları ile 8/ 6/ 1984 tarihli ve 233 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname kapsamındaki kamu iktisadî teşebbüslerinde görev yapan sözleşmeli personelin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine ilişkin usul ve esasları belirlemektir .”
6.2) Tanımlar başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde : “Görevde yükselme :
657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi görevlerden bu Yönetmeliğin 5 inci maddesinde sayılan
görevler ile kurumlarca çıkarılacak özel yönetmeliklerde belirlenen görevlere aynı veya başka hizmet sınıflarından yapılacak atamaları…… .ifade eder .”
6.3) “Sınav şartı” başlıklı 8 inci maddesinde; “ (Değişik 17/ 10/ 2016- 2016/ 9380) Görevde
yükselme veya unvan değişikliği suretiyle atanacakların yazılı ve sözlü sınavda başarılı olmaları gerekir .” ,
6.4) “Görevde Yükselme Yönetmelikleri” başlıklı 15 inci maddesinde; “(Değişik birinci fıkra :
6/ 5/ 2013- 2013/ 4957 K) “İl özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri ve belediyelerin kurdukları birlik, müessese ve işletmeler ile bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlardaki personel için İçişleri
Bakanlığı; yükseköğretim üst kuruluşları ile yükseköğretim kurumlarındaki personel için
Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı olmak üzere kurumlar, bu Yönetmeliğin kapsamına giren
4 / 11görevlere atanacaklarda aranacak şartları ve yapılacak sınavlara ilişkin usul ve esaslar ile diğer
hususları Devlet Personel Başkanlığının uygun görüşünü alarak bu Yönetmeliğe aykırı olmamak üzere çıkaracakları yönetmelikle düzenler .
Bu Yönetmeliğin uygulanması sırasında doğacak tereddütleri gidermeye Devlet Personel Başkanlığı yetkilidir .”
6.5) Geçici 1 inci maddesinde; “Kurumlar bu Yönetmeliğin yürürlük tarihinden itibaren 6 ay
içerisinde 15 inci maddede öngörülen yönetmeliklerini çıkarırlar . Bu konuya ilişkin olarak kurumlarca çıkarılmış bulunan yönetmelikler ise Devlet Personel Başkanlığının olumlu görüşü alınarak 6 ay içerisinde bu Yönetmeliğe uygun hale getirilir . Bu süre içinde mevcut hükümlerin uygulanmasına devam olunur .”
7) 09/ 09/ 2011 tarih ve 28049 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Gelir İdaresi Başkanlığı
Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin :
7.1) “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmeliğin amacı, liyakat ve kariyer ilkeleri
çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak, Gelir İdaresi Başkanlığı personelinin görevde yükselme ve unvan değişikliklerine, diğer kurumlardan naklen atamaları, daha önce görev yapmış olanların yeniden göreve atanmalarına ilişkin usul ve esasları belirlemektir .”
7.2) “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinde; “Görevde yükselme
sınavı : Görevde yükselme eğitimini tamamlayanlar için, İnsan Kaynakları Daire Başkanlığının koordinasyonunda, Ölçme Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı, Milli Eğitim Bakanlığı, Türkiye ve Ortadoğu Amme İdaresi Enstitüsü veya yükseköğretim kurumlarından birine yaptırılacak yazılı sınavı… ..ifade eder .”
7.3) “Yönetmelikte hüküm bulunmayan haller” başlıklı 27 nci maddesinde; “Bu Yönetmelikte
hüküm bulunmayan hallerde Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan
Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik hükümleri uygulanır .” , Düzenlemeleri yer almaktadır .
8) Başbakanlığın “Sendikal Gelişmeler Doğrultusunda Alınacak Önlemler” konulu 2009/ 12
sayılı Genelgesinde; “Kamu kurum ve kuruluşlarının riayet etmesi gereken hususlar arasında
“Hizmet gerekleri, personel ve kadro planlaması ile liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde kurumların görevde yükselme yönetmelikleri kapsamına giren kadrolara atama ihtiyacının doğması halinde, gereken en kısa sürede görevde yükselme mahiyetinde atama prosedürü uygulanacaktır” şeklinde görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavları açılması konusunda mevzuatın getirmiş olduğu kıstaslar dikkate alınarak, görevde yükselme mahiyetinde atamaların geciktirilmemesinin gerektiği belirtilmiştir .
IV) KAMU DENETÇİSİ MUSTAFA ÖZYAR’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm
dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin başvuru sahibinin Gelir Uzmanlığı Özel
Sınavı açılması yönündeki talebine ilişkin olarak söz konusu talebin kanunla yapılacak bir düzenlemeyle mümkün olduğu ve Görevde Yükselme Sınavı açılması talebine ilişkin olarak da söz
5 / 11konusu sınavın açılmasının liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel
planlaması kapsamında İdarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle taleplerin reddine ilişkin tesis ettiği idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından Kurumumuza yapılan başvurunun reddi yönünde hazırlanan ” Ret Karar Önerisi”
Kamu Başdenetçisine sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden
10) 1 numaralı paragrafta belirtildiği üzere; 2008/ 4 KPSS lisans atamasıyla Mart 2009’da Gelir
İdaresi Başkanlığına atanan memurlara bugüne kadar görevde yükselme sınavı açılmadığını belirten başvuru sahibi en son 18/ 02/ 2012 tarihinde yapılan sınava kurumda 3 yıl çalışmış olma şartını birkaç günlük süre ile kaçırmış olması nedeniyle giremediğini, dolayısıyla 2009 yılından bu yana memur olarak atanan tüm personelin ve kendisinin de mağdur olduğunu belirterek bu mağduriyetin giderilmesini talep etmektedir . Başvuru sahibinin başvuru dilekçesinde en son 18/ 02/ 2012 tarihinde yapıldığını belirttiği sınavın “Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı” olmayıp “Gelir
Uzmanlığı Özel Sınavı” olduğunun anlaşılması üzerine başvuru konusunun açıklığı kavuşturulması açısından 19/ 07/ 2017 tarihinde başvuru sahibi ile telefon görüşmesi yapılmış ve başvuru sahibinin her iki sınavın da 2012 yılından beri yapılmadığını ve başvurusunun her iki sınavın da yapılmamasından kaynaklanan mağduriyetin giderilmesi talebine ilişkin olduğu anlaşılmıştır .
11) 2 nolu paragrafta yer verilen başvuruya konu İdarenin cevabi yazısından da anlaşılacağı üzere,
Gelir İdaresi Başkanlığında çalışan personele yönelik olarak en son 15/ 07/ 2012 tarihinde “Görevde
Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı”, 18/ 02/ 2012 tarihinde de “Kurum İçi Gelir Uzmanlığı Özel
Sınavı” yapılmıştır .
12) 16/ 5/ 2005 tarih ve 25817 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 5345 sayılı Gelir
İdaresi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun Geçici 3 üncü maddesinin dördüncü fıkrasındaki; “Başkanlığın merkez veya taşra teşkilatı kadrolarında görev yapan ve son üç yılda
Bakanlıkta olumlu sicil almış olan personel, yaş ve öğrenim alanı şartları hariç Kamu Görevlerine İlk
Defa Atanacaklar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik ile Maliye Bakanlığı Gelirler
Genel Müdürlüğü Gelir Uzmanlığı Görev, Çalışma ve Atama Yönetmeliğindeki şartları taşımaları kaydıyla, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren beş yıl içinde açılacak özel sınavlardan en fazla üçüne girme hakkına sahiptir . Bu sınavı kazananlar gelir uzmanı olarak atanırlar .” düzenlemesi uyarınca Gelir İdaresi Başkanlığı bünyesinde çalışan memurlar için, 2006, 2007, 2010 yıllarında olmak üzere 3 ve 25/ 2/ 2011 tarih ve 27857 (Mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6111 sayılı Bazı Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel
Sağlık Sigortası Kanunu ve Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanunun Geçici 9 uncu maddesindeki “Gelir İdaresi Başkanlığının merkez veya taşra teşkilatı kadrolarında en az üç yıl görev yapan (başka kurumlarda geçici görevli olanlar dâhil) ve son üç yılda olumlu sicil almış olan personel, yaş ve öğrenim alanı şartları hariç Kamu
Görevlerine İlk Defa Atananlar İçin Yapılacak Sınavlar Hakkında Genel Yönetmelik ile Gelir İdaresi
Başkanlığı Gelir Uzmanlığı Yönetmeliğindeki şartları taşımaları kaydıyla, bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren bir yıl içinde açılacak özel sınava girme hakkına sahiptir . Bu sınavı kazananlar gelir uzmanı olarak atanırlar . Sınava ilişkin usul ve esaslar Gelir İdaresi Başkanlığınca belirlenir .”
6 / 11düzenlemesi gereğince de 2012 yılında 1 kez olmak üzere toplam 4 kez “Gelir Uzmanlığı Özel
Sınavı” yapılmış ve sınavlarda başarılı olan memurlara “Gelir Uzmanlığı” kadrosu tahsis edilmiştir .
Son olarak, 6111 sayılı Kanun uyarınca 18/ 02/ 2012 tarihinde “Gelir Uzmanlığı Özel Sınavı” yapılmış olup, bu tarihten sonra, “Gelir Uzmanlığı Özel Sınavı” açılmasına imkan veren 5345 ve
6111 sayılı Kanunların ilgili hükümlerinin geçerlilik süresi dolduğundan, yeniden benzer bir sınavın
açılması ancak bu konuda yeni bir yasal düzenleme yapılması halinde mümkün olabilecektir . Yani, mevcut durum itibariyle yeni bir “Gelir Uzmanlığı Özel Sınavı” yapılmasına imkan veren yasal düzenleme bulunmamaktadır .
13) Anayasanın 7 nci maddesi uyarınca, yasama yetkisi Türk milleti adına yasama organına ait olan
genel, asli ve devredilmez bir yetkidir . Yasama yetkisinin genelliği, Anayasaya aykırı olmamak koşuluyla her konunun kanunla düzenlenebileceği, asliliği ise, yasama organının bir konuyu doğrudan doğruya, yani araya herhangi bir işlem girmeksizin düzenleyebilmesi anlamına gelmektedir . Yürütme organı ve idare, doğrudan doğruya hukuki işlemler yapmak yetkisine sahip değildir . Yürütme organının ve idarenin işlemleri, hem sübjektif hem de düzenleyici işlemleri bakımından, mutlaka o alanı önceden düzenlemiş olan bir kanuna dayanmak zorundadır . Bir başka deyişle, idari işlemin mevcut bir kanuna dayanma zorunluluğu bulunmaktadır .
14) Anayasanın 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında memurların ve diğer kamu görevlilerinin
niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, hak ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceği teminat altına alınmıştır . Kamu hizmetlerinin sürekliliği ilkesini uyarınca, hizmetlerin yürütülmesinin aksamaması maksadıyla memurların hak ve yükümlülüklerinin kanunlarla düzenlenmesi anayasal bir zorunluluk olarak kabul edilmiştir .
15) Anayasa Mahkemesinin de yerleşik içtihatlarıyla kabul ettiği üzere, yasa koyucunun devlet
memurluğuna girişte yapılacak sınavların türü, biçimi ve usulleri hakkında takdir yetkisi bulunmaktadır . Kamu hizmetlerinin gerektirdiği ölçüde, kadro ihdas etme ve bu kadroya atanacak personelin tabi olacağı sınav türünü, esas ve usullerini belirleme yetkisi yasa koyucunun yasama yetkisi kapsamında bulunmaktadır . Yasa koyucu tarafından, idareye, kanuna dayanan bir yetki verilmedikçe, idare tarafından ilgili hususlara ilişkin düzenleme yapılması mümkün bulunmamaktadır .
16) Somut olay kapsamında; yasa koyucunun kamu hizmetlerinin ve ülke ihtiyaçlarının gereği
olarak, Gelir İdaresi Başkanlığı bünyesinde çalıştırılmak üzere, 5345 sayılı Gelir İdaresi
Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanunun Geçici 3 üncü maddesinin dördüncü fıkrası hükmü uyarınca, 02/ 12/ 2006, 15/ 12/ 2007, 27/ 02/ 2010 ve 15/ 05/ 2010 tarihlerinde ve 6111 sayılı Bazı
Alacakların Yeniden Yapılandırılması ile Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ve
Diğer Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun
Geçici 9 uncu maddesi uyarınca, 18/ 02/ 2012 tarihinde Gelir Uzmanlığı Özel Sınavı düzenlendiği, Gelir İdaresi Başkanlığının, ilgili sınavları, yasa koyucu tarafından düzenlenen kanun hükümlerine dayanmak suretiyle gerçekleştirdiği, dolayısıyla ilgili idarenin, söz konusu sınava ilişkin kanun hükümlerinin geçerlilik sürelerinin dolduğu gerekçesiyle halihazırda Gelir Uzmanlığı Özel Sınavı açılması imkanı bulunmadığı gerekçesiyle başvuru sahibinin talebinin reddine dair tesis ettiği işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmamaktadır .
17) Anayasa Mahkemesinin 14/ 04/ 2001 karar tarihli, sayılı Kararında,
7 / 11″Yasa koyucunun Anayasanın 7 inci maddesi uyarınca sahip olduğu genel düzenleme yetkisi
kapsamında bulunan konuların, 128 inci maddede özel olarak vurgulanarak yasa ile yapılmasının
Anayasa buyruğu haline getirilmesi, Devletin en temel işlevlerinden olan kamu hizmetinin görülmesindeki yeri tartışmasız olan kamu görevlileri için statülerine, yaptıkları görevlerin gereklerine uygun yasal düzenleme yapılmasını gerekli kılmaktadır . Yasa koyucunun devlet memurluğuna girişte yapılacak sınavların türü, biçimi ve usulleri hakkında takdir yetkisi bulunmaktadır . Yasa koyucunun söz konusu takdir yetkisini kullanırken kamu yararını gözeteceği açıktır .” ,
18) Anayasa Mahkemesi’nin 26/ 07/ 2013 tarihli ve 28719 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan
09/ 02/ 2012 tarihli, sayılı Kararında; “Kanun koyucu, Anayasa’ya ve hukukun genel ilkelerine uygun olması ve kamu yararını gözetmesi koşuluyla, devlet memurluğuna girişte yapılacak sınavların türü, biçimi ve usulleri hakkında düzenleme yapmak yetkisine sahip olup, düzenlemenin kamu yararına, başka bir anlatımla ülke koşullarına uygun olup olmadığının belirlenerek takdir edilmesi kanun koyucuya aittir .” ifadelerine yer verildiği görülmektedir .
19) Öte yandan, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa dayanılarak çıkarılan 18/ 04/ 1999 tarihli ve
23670 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve
Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel Yönetmelik ile liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde hizmet gerekleri esas alınarak Devlet memurlarının görevde yükselmelerine ilişkin usul ve esaslar belirlenmiş ve anılan Yönetmeliğin 15 inci maddesi ile, kurumlara bu Yönetmeliğin kapsamına giren görevlere atanacaklarda aranacak öğrenim düzeyi ile hizmet süresi, alt görevlerde bulunma süresi, sicil ve disipline ilişkin şartlar ile bunlar için verilecek görevde yükselme eğitiminin ilanı, şekli, süresi, konuları, ağırlıkları ve kapsama dahil edilecek diğer unvanlar ve bunlara ilişkin hususları, Devlet Personel Başkanlığının olumlu görüşünü alarak çıkaracakları Yönetmelikle düzenleme yetkisi verilmiştir .
20) Söz konusu Yönetmeliğe dayanılarak çıkarılan, 09/ 09/ 2011 tarih ve 28049 sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Gelir İdaresi Başkanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği ile, Gelir İdaresi Başkanlığı personelinin atanmaları ve görevde yükselme esasları belirli kurallara bağlanmıştır . Anılan Yönetmelik ile görevde yükselme eğitimine ilişkin esaslar düzenlenmekle birlikte; görevde yükselme sınavı açılmasının şartı olarak, liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlamasının esas alınması gerektiğinin belirtildiği görülmektedir .
21) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 3 üncü maddesinde; “Sınıflandırma”, “Kariyer” ve
“Liyakat” ilkeleri Kanunun temel ilkeleri olarak belirlenmiştir . “Kariyer ilkesi”; Devlet memurlarına sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânı sağlamak, “liyakat” ilkesi, Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmak olarak tanımlanmıştır . İlgili mevzuat hükümleri gereğince, görevde yükselme sınavları kariyer ilkesinin gerçekleşmesini sağlayan önemli bir araç olmakla birlikte, İdarelerin bütün çalışanları için, her zaman kariyer ilkesinin gereklerini sağlama imkânı olmayacağı, bu anlamda kurumların hizmet gerekleri, personel ve kadro planlamasını da
8 / 11kamu düzeninin sağlanması adına dikkate alması gerekmektedir .
22) 2.3 nolu paragrafta yer alan İdarenin açıklamasında; “Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Sınavlarının Gelir İdaresi Başkanlığı Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Yönetmeliğinin 1 inci maddesinde yer alan “ …liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak…” hükmüne göre yapıldığı belirtilmektedir .
Görevde yükselme sınavı açılmasına ilişkin mevzuat hükümlerinde bir süre şartı bulunmadığı, sınav açılmasının liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması esas alınarak yapılması gerektiği yönündeki düzenlemeler ile 8 numaralı paragrafta yer alan, Başbakanlığın 2009/ 12 sayılı Genelgesinde, Kurumlardan, gereken en kısa sürede görevde yükselme mahiyetinde atama prosedürünün uygulanması istenmekle birlikte, prosedürün; hizmet gerekleri, personel ve kadro planlaması ile liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde kurumların görevde yükselme yönetmelikleri kapsamına giren kadrolara atama ihtiyacının doğması halinde uygulanması konusunda kıstaslar getirildiği göz önünde bulundurulduğunda, bu konuda İdareye takdir hakkı bırakıldığı anlaşılmaktadır .
23) Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp
almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır . İdari işlemler tesis edilirken, İdareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar alırlar . Bu doğrultuda, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir . (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi
Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
24) Bununla birlikte, Anayasa’nın 2 nci ve 10 uncu maddeleri ile idarenin takdir yetkisini
kullanmasına ilişkin bazı genel ölçü ve ilkeler getirilmiştir . Ayrıca öğretide idarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar ve eşitlik içerisinde hareket etmesi, bu yetkiyi kamu yararı ve hizmetine uygun kullanması, gerekçeli olması gibi ilkelere uygun şekilde işlem tesisinin hukuk devleti açısından zorunlu olduğu belirtilmiştir .
25) İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması idarenin görevlerinin niteliği gereği
zorunludur . Ancak, idareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına da gelmez . Bu doğrultuda i dare takdir yetkisini kullanırken yasanın koyduğu sınırlar içinde kalmalı, eşitlik ilkesine önem vermeli, bu yetkiyi kamu yararı için kullanmalı, yasanın öngördüğü amaçtan başka ya da kamu yararı dışında bir amaç için kullanamamalı ve bu yetkiyi gerekçeli olarak kullanmalıdır .(Bkz . Prof . Dr . Şeref
GÖZÜBÜYÜK, “Yönetim Hukuku”, Eylül/ 1991 s.204)
26) Nitekim, Danıştay 11. Dairesinin 08/ 04/ 2003 tarihli ve sayılı
kararında; “ …idareye takdir yetkisi tanınmış ise de, bu yetki mutlak ve sınırsız bir yetki olmayıp, anılan yetkinin objektif olarak eşit bir şekilde, aynı durumda olan personel arasında
9 / 11ayrım gözetilmeyecek şekilde kullanılması gerekmektedir .” hükmü verilerek takdir hakkının
ayrımsız ve eşitlik ilkesine uygun kullanılması gerektiği hüküm altına alınmıştır . (Benzer yönde
Anayasa Mahkemesinin 13/ 11/ 2014 tarih ve E :2013 / 95, K:2014 / 176 sayılı kararı, Danıştay İdari
Dava Daireleri Kurulunun 17/ 04/ 2008 tarih ve E :2005 / 270, K:2008 / 1286 sayılı kararı)
27) Yukarıda açıklandığı üzere, idarenin iş ve işlemlerinde kamu yararına ve hizmet gereklerine
riayet etmesi, yasal ve makul gerekçeye dayanması, nesnel ve adil olması, eşitlik ve hakkaniyet ölçütlerini gözetmesi hukuk devleti olmanın gereği olup, idarenin yasalarla kendisine tanınan takdir yetkisini bu ilke ve ölçütleri göz önünde tutarak kullanması gerekir .
28) Danıştay 5. Dairesinin 06/ 05/ 2003 günlü, sayılı kararında
“İdarelerin bünyelerinde bulunan boş kadrolara atama yapma konusunda takdir yetkisine sahip oldukları ve bu noktada yargı kararıyla zorlanamayacaklarının açık olduğunun” belirtildiği görülmekle, İdarelerin personel ve kadro planlaması ile liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde görevde yükselme yönetmelikleri kapsamına giren kadrolara atama yapıp yapmama konusunda takdir haklarının bulunduğu değerlendirilmiştir .
29) Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Esaslarına Dair Genel
Yönetmeliğin uygulanması sırasında doğacak tereddütleri gidermeye Devlet Personel Başkanlığı yetkili kılınmış olup, Devlet Personel Başkanlığının 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi kurumlarda yardımcı hizmetler sınıfından çalıştırılan memurların görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarının düzenli şekilde yapılmaması ve diğer sebeplerle mağdur oldukları yönündeki başvuruya ilişkin 20/ 05/ 2014 tarihli görüşünde, kamu kurum ve kuruluşlarının belirli görevler için görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavı düzenlemelerinin, hizmet gerekleri ve söz konusu kurum ve kuruluşların personel ihtiyaçları çerçevesinde gerçekleşeceği ve söz konusu hususun gerçekleşmesi için açılması gereken görevde yükselme sınavının kurumların takdirinde bulunduğu ifade edilmekle, Devlet Personel Başkanlığının da, görevde yükselme sınavları açılması konusunda kurumların takdir yetkisi bulunduğunu teyit ettiği görülmektedir .
30) Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları,
ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin başvuru sahibinin Gelir Uzmanlığı
Özel Sınavı açılması yönündeki talebine ilişkin olarak söz konusu talebin kanunla yapılacak bir düzenlemeyle mümkün olduğu ve Görevde Yükselme Sınavı açılması talebine ilişkin olarak da söz konusu sınavın açılmasının liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması kapsamında İdarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle taleplerin reddine ilişkin tesis ettiği idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından Kurumumuza yapılan başvurunun reddi yönünde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
31) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, başvuru sahibine verdiği cevapta hangi sürede hangi merciye başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de
10 / 11karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse
konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
32) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
birinci fıkrası uyarınca, bu Red Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, Gelir İdaresi
Başkanlığının işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, yargı kararları, ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin başvuru sahibinin Gelir Uzmanlığı
Özel Sınavı açılması yönündeki talebine ilişkin olarak söz konusu talebin kanunla yapılacak bir düzenlemeyle mümkün olduğu ve Görevde Yükselme Sınavı açılması talebine ilişkin olarak da söz konusu sınavın açılmasının liyakat ve kariyer ilkeleri çerçevesinde, hizmet gerekleri ve personel planlaması kapsamında İdarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği gerekçesiyle taleplerin reddine ilişkin tesis ettiği idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı anlaşıldığından Kurumumuza yapılan başvurunun reddi yönünde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Ret kararının BAŞVURANA ve GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi