TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 10111-10111 |sayi|18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/2939 2017/ 2939
KARAR TARİHİ : 24/08/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Eğitim Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Ücretli öğretmen görevlendirmesinin sonlandırılması işleminin incelenmesi ve bilgi edinme başvurularının yeniden değerlendirilmesi talep edilmektedir .
BAŞVURU TARİHİ : 27/03/2017 27.3.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Osmaniye ili Kadirli İlçesi Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından görevlendirilmiş ücretli bilişim teknolojileri öğretmeni olarak görev yaptığını, 11/ 10/ 2016 tarihinden bu yana Kadirli
Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde görevlendirildiğini, görev süresinin herhangi bir atama yapılmadığı müddetçe 2016- 2017 eğitim öğretim yılının sonuna kadar olduğu, fakat açığa alınan kadrolu personelin göreve iadesi nedeniyle diğer görev arkadaşının görevinin sonlandırıldığını, şahsına ait görevin ise devam ettirildiğini, okul yönetimi tarafından öğretim yılının ikinci dönemi için de herhangi bir kadro tahsisi yapılmayarak kendisinin göreve devam etmesinin talep edildiğini ve bu talebi onayladığını, ancak dönem başlangıcından 3 gün sonra 09/ 02/ 2017 tarihinde görevinin sonlandırıldığını, yaptığı bütün başvurularda ise gerekçe olarak göreve iade edilen öğretmen nedeniyle şahsına gerek kalmadığı hususunun bildirildiğini, yapmış olduğu bütün başvuruların geri çevrildiğini ve bilgi edinme başvurularının cevapsız bırakıldığını belirterek görevlendirmesinin sonlandırılması işleminin incelenmesini ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu çerçevesinde yapılan başvurusunun yeniden değerlendirilerek istemiş olduğu bilgilerin tarafına verilmesinin sağlanmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden Milli Eğitim
Bakanlığının 20/ 06/ 2017 tarihli ve E sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle,
1 / 62.1. 2016- 2017 eğitim öğretim yılı ücretli öğretmenliğe müracaatların 01/ 08/ 2016 tarihinden itibaren
Osmaniye İl Millî Eğitim Müdürlüğü tarafından elektronik ortamda alındığı, 11/ 10/ 2016 tarihli ve sayılı Makam Onayı ile görevlendirilmelerin yapıldığı, ek ders ücreti karşılığında görevlendirilenler ile herhangi bir sözleşme yapılmadığı, 2.2. Kadirli Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesinde Bilişim Teknolojileri alanı ihtiyacı çerçevesinde iki kişinin ek ders ücreti karşılığında görevlendirildiği ancak aynı okul Bilişim Teknolojileri öğretmeni iken görevden uzaklaştırılan öğretmenin tekrar göreve iade edilmesi nedeniyle görevli iki ek ders ücreti karşılığı görevlendirmeden birinin görevine hemen son verildiği, başvuranın ise dönem sonuna kadar çalışması düşünülmüş ise de ders planlamasının yeniden ilgili okul müdürlüğünce yapılması sonucunda ihtiyaç kalmaması sebebiyle görevine son verildiği, 2.3. 2016- 2017 eğitim öğretim yılında ders yüküne ve Bilişim Teknolojileri öğretmeninin açığa alınmasıyla öğretim yılı başında 2 Bilişim Teknolojileri alanında ek ders ücreti karşılığında görevlendirilme yapıldığı, Bilişim Teknolojileri öğretmeninin görevine iade edilmesi, bölümün
Teknik Lise sınıfının Anadolu Lisesi grubuna geçmesiyle birlikte bir sınıf azalması sonucu ders yükünün bu bölümde düşmesi sebebiyle görevlendirmelerden birinin birinci dönem arasında görevinden ayrıldığı, diğer taraftan, program düzeninin bozulmaması için başvuranın dönem sonuna kadar bekletilmesi düşünülmüş ise de ikinci dönem başında Bilişim Teknolojileri alanındaki ders yükü dikkate alındığında eğitim kurumunda görev yapan kadrolu öğretmenlere dağıtılması sonucunda bu alanda ihtiyaç kalmadığından ikinci dönem başında ek ders ücreti karşılında görevlendirilen başvuranın görevine son verildiği, 2.4. Bakanlığa bağlı eğitim kurumlarında ek ders ücreti karşılığı görevlendirilmelerin ilgili mevzuat gereği eğitim kurumunun bulunduğu iller tarafından yapıldığı, ayrıca Kaymakamlık Makamının 11/ 10/ 2016 tarihli ve sayılı Onayında da belirtildiği üzere “görevlendirilenlerin yerine atama yapıldığı takdirde veya kadrolu öğretmeni göreve başladığında aynı yerleşim yerinde ihtiyaç bulunan başka bir okula görevlendirmeleri yapılacak, ihtiyaç bulunmaması halinde görevlendirme sona erdirilecek ve ücretli öğretmenler hiçbir hak talebinde bulunmayacaktır .” ifadelerine yer verildiği, 2.5. Başvuranın 09/ 02/ 2017 tarihli BİMER başvurusuna 20/ 02/ 2017 tarihinde, “konu hakkında ilgili okul müdürlüğünün 20/ 02/ 2017 tarihli ve sayılı yazısında belirtildiği üzere; daha önce görevden uzaklaştırılan Bilişim Teknolojileri öğretmeninin tekrar göreve iade edilmesi sebebiyle okulda yapılan yeni ders programı sonucu ücretli öğretmene ihtiyaç kalmaması sebebiyle görevine son verildiği” şeklinde cevap verildiği, 2.6. Başvuranın 03/ 03/ 2017 tarihli BİMER başvurusuna ise 14/ 03/ 2017 tarihinde, “ilgili okul müdürlüğünün 13/ 03/ 2017 tarihli ve sayılı yazısında belirtildiği üzere, Mesleki ve Teknik
Anadolu Lisesi öğretmeni iken Milli Eğitim Bakanlığının onayı ile görevden uzaklaştırılan öğretmenin göreve iade edilmesi sebebiyle bölümün toplam ders saatinin 147 saat olması, kadrolu öğretmen sayısının 5 iken 6’ya çıkması ve öğretmen başına düşen ders saatinin 24 saat olmasından dolayı ilgili okulda ücretli öğretmene ihtiyaç kalmadığından dolayı 20/ 02/ 2017 tarihinde görevinin sonlandırıldığı, ancak aynı zamanda başvuranın Şehit Öğretmen Orhan Gök Anadolu Lisesinde derse girmeye devam ettiği anlaşıldığından iddia edilen suçlamaların sübuta ermediği” şeklinde cevap verildiği, belirtilmiş olup, başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak Kurumumuza gönderilmiştir .
2 / 6III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükmü amirdir .
4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında , “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmüne yer verilmiştir .
5. 14/ 07/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Ders görevi” başlıklı 89 uncu maddesinde, “ Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri
Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir .
Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar ilgili
Bakanlığın teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile tespit olunur .” hükmü yer almaktadır .
6. 9/ 10/ 2003 tarihli ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanununun 6.1. “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “ Bu Kanunda geçen;…
c) Bilgi : Kurum ve kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu Kanun kapsamındaki her türlü veriyi, d) Belge : Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun kapsamındaki yazılı, basılı veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi, broşür, etüt, mektup, program, talimat, kroki, plân, film, fotoğraf, teyp ve video kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü bilgi, haber ve veri taşıyıcılarını,…ifade eder .”, 6.2. “İstenecek bilgi veya belgenin niteliği” başlıklı 7 nci maddesinin ikinci fıkrasında, “Kurum ve kuruluşlar, ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler .”, 6.3. “Bilgi veya belgeye erişim süreleri başlıklı 11 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi onbeş iş günü içinde sağlarlar .”, 6.4. “Başvuruların cevaplandırılması” başlıklı 12 nci maddesinde, “Kurum ve kuruluşlar, bilgi edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibine bildirirler . Başvurunun reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı başvuru yolları belirtilir .”, hükümleri düzenlenmiştir .
7. 27/ 4/ 2004 tarihli ve 25445 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bilgi Edinme Hakkı
Kanununun Uygulanmasına İlişkin Esas ve Usuller Hakkında Yönetmeliğin
3 / 67.1. “Başvuru usulü” başlıklı 9 uncu maddesinin yedinci fıkrasında, “Başvurunun kurum ve
kuruluşa ulaştığı tarih başvuru tarihidir .”, 7.2. “İstenecek bilgi veya belgelerin niteliği” başlıklı 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında, “Kurum ve kuruluşlar; ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurular ile tekemmül etmemiş bir işleme ilişkin bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz cevap verebilirler .”, 7.3. “Başvuru dilekçelerinin diğer kurum ve kuruluşlara yönlendirilmesi” başlıklı 17 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında, “İstenen bilgi veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan başka bir yerde bulunuyorsa, başvuru dilekçesi veya formu bu kurum ve kuruluşun bilgi edinme birimine gönderilir ve durum ilgiliye bildirilir .
Bu şekilde yönlendirilen başvurunun bilgi veya belgenin bulunduğu kurum ve kuruluşça alındığı tarihte başvuru yapılmış sayılır . Sürelerin başlangıcında önceki başvuru dikkate alınmaz .”, 7.4. “Başvuruların cevaplandırılması” başlıklı 18 inci maddesinin dokuzuncu fıkrasında, “Daha önce cevaplandığı halde aynı kişiler tarafından yapılan tekrar mahiyetindeki başvurular ile soyut ve genel nitelikteki başvurular işleme konulmaz ve durum başvuru sahibine bildirilir .”, 7.5. “Bilgi veya belgeye erişim süreleri” başlıklı 20 nci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum ve kuruluşlar, başvuru üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi on beş iş günü içinde sağlarlar .” düzenlemeleri yer almaktadır .
8. 16/ 12/ 2006 tarihli ve 26378 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 01/ 12/ 2006 tarihli ve 2006/ 11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararına ek Milli Eğitim Bakanlığı Yönetici ve
Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın “Ders ücreti karşılığında görevlendirme” başlıklı 9 uncu maddesinde, “( 1) Öğretmen sayısının yetersiz olması hâlinde; a) Yükseköğrenimli olmak koşuluyla;
1) Bu Karar kapsamındaki yönetici ve öğretmenler dışındaki resmî görevliler ile sınıf öğretmenlerine
ilköğretim okulu 6, 7 ve 8 inci sınıflarında, orta öğretim ve yaygın eğitim kurumlarında haftada 8 saate,
2) Resmî görevi bulunmayanlar ile emeklilere, okul öncesi, ilköğretim, orta öğretim, özel eğitim ve
yaygın eğitim kurumlarında haftada 30 saate kadar ek ders görevi verilebilir .” hükmü düzenlenmiştir .
9. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Ret kararı” başlıklı 33 üncü maddesinde, “İnceleme ve araştırma sonucunda şikâyetin yerinde olmadığı kanaatine varılması hâlinde ret kararı verilir .” hükmü yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ MUSTAFA ÖZYAR’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
10. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuru konusu talebin reddi yönündeki öneri , Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
4 / 6V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 11. Başvuran, ücretli bilişim teknolojileri öğretmeni olarak görev yaptığını, görev süresinin herhangi bir atama yapılmadığı müddetçe 2016- 2017 eğitim öğretim yılının sonuna kadar olduğunu, okul yönetimi tarafından öğretim yılının ikinci dönemi için herhangi bir kadro tahsisi yapılmayarak görevlendirmesinin devam ettirildiğini, ancak dönem başında görevinin sonlandırıldığını, konuya ilişkin bilgi edinme başvurularının cevapsız bırakıldığını belirterek görevlendirmesinin sonlandırılması işleminin incelenmesini ve 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu çerçevesinde yapılan başvurunun yeniden değerlendirilerek istemiş olduğu bilgilerin tarafına verilmesini talep etmektedir . 12. Genel olarak takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır .
(Halil Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)
13. İdareye belli konularda takdir yetkisinin tanınması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir . Yargı içtihatlarıyla idarenin takdir yetkisini kullanmasına ilişkin bazı genel ölçü ve ilkeler getirilmiştir . Ayrıca öğretide idarenin takdir yetkisini kullanırken yasaların koyduğu sınırlar içinde kalması, eşitliğe uygun hareket etmesi, bu yetkiyi kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullanması, kararlarının gerekçeli olması gibi ilkelere uygun şekilde işlem tesisinin hukuk devleti açısından zorunlu olduğu belirtilmiştir .
14. Başvuruya konu ders ücreti karşılığı görevlendirmeye ilişkin ilgili mevzuat ile öğretmen sayısının yetersiz olması halinde ve görevlendirilen kişinin yükseköğrenim mezunu olması şartıyla okul öncesi, ilköğretim, orta öğretim, özel eğitim ve yaygın eğitim kurumlarında ve haftada 30 saate kadar görevlendirmenin yapılması hususları düzenlenmiş olup ücretli öğretmen olarak da tanımlanan söz konusu istihdam şeklinin il ve ilçe milli eğitim müdürlükleri tarafından eğitim kurumları bünyesinde ihtiyaç duyulması halinde başvurulabilecek bir yol olduğu ve ilgililer açısından kazanılmış hak doğurmayıp yalnızca fiilen okutulan ders saati kadar ücretlendirmenin öngörüldüğü anlaşılmaktadır .
15. Başvuruya konu olayda da, başvuranın görevlendirmesine ilişkin Kaymakamlık Makamının onayında da, görevlendirilenlerin yerine atama yapıldığı takdirde veya kadrolu öğretmen göreve başladığında aynı yerleşim yerinde ihtiyaç bulunan başka bir okula görevlendirmelerinin yapılacağı, ihtiyaç bulunmaması halinde de görevlendirmenin sona erdirileceği ve ücretli öğretmenlerin hak talebinde bulunamayacağı hususlarına yer verilmiş, ilgili okul müdürlüğü tarafından da açığa alınan
Bilişim Teknolojileri öğretmeninin görevine iade edilmesi ve ikinci dönem başında Bilişim
Teknolojileri alanındaki ders yükünün eğitim kurumunda görev yapan kadrolu öğretmenlere dağıtılması sonucunda bu alanda görevlendirmeye ihtiyaç kalmaması hususları gerekçe olarak sunulmuş, ayrıca sunulan bilgi ve belgelerden başvuranın ilgili okulda görevlendirmesinin sonlanması akabinde Şehit Öğretmen Orhan Gök Anadolu Lisesinde derse girmeye devam ettiği tespit edilmiş olup, bu kapsamda ilgili idarenin ücretli öğretmen görevlendirmeye ilişkin kullandığı takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olduğu kanaatine varılmıştır .
16. Ayrıca, başvuranın bilgi edinme başvurularına cevap verilmediğini belirterek 4982 sayılı Kanun
5 / 6kapsamında talep ettiği bilgilerin tarafına verilmesi hususunun ilgili mevzuat açısından incelenmesi
neticesinde, başvuranın görevlendirmesinin iptal edilmesine ilişkin ihmali, hatası ya da kusuru bulunan yetkililer hakkında gereken işlemlerin yapılması talebinin 4982 sayılı Kanun gereğince bilgi edinme hakkı kapsamında istenebilecek bilgi ve belgelerin tanımına girmediği, ayrıca bu Kanun kapsamında da ilgili idare tarafından ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge olması halinde de ilgili idarenin buna ilişkin başvurulara olumsuz cevap verebileceği düzenlenmesine rağmen, 2.5 ve 2.6 nolu paragraflarda yer verildiği üzere başvuranın bilgi edinme başvurularına dair cevapların süresinde verildiği anlaşılmış, bu yönüyle hukuka aykırılık tespit edilememiştir .
17. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın konuya ilişkin bilgi edinme başvurularının 4982 sayılı Kanuna uygun şekilde cevaplandırıldığı ve ilgili idarenin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gerekleri çerçevesinde kullanılarak ücretli öğretmen görevlendirmesinin sonlandırılmasına ilişkin tesis ettiği işlemde hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden (varsa) kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Gaziantep İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE
Bu kararın BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi