TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 11228-11228 |sayi|18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/2551 2017/ 2551
KARAR TARİHİ : 22/09/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Elazığ Valiliği (İl Emniyet Müdürlüğü)
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvurana yurt dışına çıkış izni verilmemesi işleminin iptali hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 22/03/2017 22.3.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuranın 23/ 03/ 2017 tarihli ve sayılı yazısı ile Kurumumuza yapmış olduğu
başvurusunda, Keban İlçe Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak çalışmakta olduğunu, eşinin
Amerika Birleşik Devletlerinde doğum yapacak olması nedeniyle kendisinin de yıllık iznini aynı yerde geçirmek istediğini de belirterek yurt dışı çıkış izninin verilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Elazığ Valiliği (İl Emniyet Müdürlüğü)’nin 23/ 06/ 2017 tarihli ve sayılı yazısında
özetle;
2.1) Elazığ Terörle Mücadele Şube Müdürlüğü, Güvenlik Şube Müdürlüğü arşiv kayıtlarında ve
GBT kayıtlarında başvuran ve eşin hakkında herhangi bir bilgi ve belgeye rastlanmadığı,
2.2) Başvurana ilişkin UYAP kayıtlarında ise üç ayrı kaydın olduğu, bunlardan ikisinin (basit
yaralama ve tehditten) kesinleştiği,
2.3) Başvuran hakkında 2010 ile 2017 yılları arasında çeşitli disiplin cezaları verildiği ve başvuran
hakkında devam eden disiplin soruşturmalarının olduğu ve bunlara ilişkin bilgi ve belgelerin yazı
1 / 5ekinde sunulduğu,
2.4) Emniyet Genel Müdürlüğü’nün 18/ 7/ 2016 tarihli ve sayılı yazısıyla hususi ve hizmet
damgalı pasaport sahibi personelin yurt dışına çıkmak istemesi halinde Personel Şube
Müdürlüğünden muvafakat alması gerektiği,
2.5) Pasaport Müracat Sistemi üzerinden yapılan sorgulama neticesinde başvuranın pasaportunun
iptal edildiği,
2.6) OHAL kapsamında alınan yoğun güvenlik tedbirleri nedeniyle ihtiyaç olması halinde senelik
izinde olan personelin görevi başına vakit geçirmeden zamanında gelmesi gerektiğinden başvuranın yurt dışına çıkmasının uygun görülmediği, ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın ;
3.1) “Temel hak ve hürriyetlerin kullanılmasının durdurulması” başlıklı 15 inci maddesinin
birinci fıkrasında “ Savaş, seferberlik, sıkıyönetim veya olağanüstü hallerde, milletlerarası hukuktan doğan yükümlülükler ihlal edilmemek kaydıyla, durumun gerektirdiği ölçüde temel hak ve hürriyetlerin kullanılması kısmen veya tamamen durdurulabilir veya bunlar için Anayasada öngörülen güvencelere aykırı tedbirler alınabilir .”,
3.2) Yerleşme ve Seyahat hurriyeti başlıklı 23 üncü maddesinde “Vatandaşın yurt dışına çıkma
hürriyeti, ancak suç soruşturması veya kovuşturması sebebiyle hâkim kararına bağlı olarak sınırlanabilir .”,
3.3) “Şiddet olaylarının yaygınlaşması ve kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması sebepleriyle
olağanüstü hal ilanı” başlıklı 120 nci maddesinde “Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin ortaya çıkması veya şiddet olayları sebebiyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması hallerinde, Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu, Milli Güvenlik Kurulunun da görüşünü aldıktan sonra yurdun bir veya birden fazla bölgesinde veya bütününde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir .”,
4) 2935 sayılı Olağan ü stü Hal Kanunu’nun “Olağanüstü halin ilanı” başlıklı 3 üncü
maddesinin (b) bendinde “Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini veya temel hak ve hürriyetleri ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin ortaya çıkması veya şiddet olayları sebebiyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması hallerinde, Milli
Güvenlik Kurulunun görüşünü de aldıktan sonra; Yurdun bir veya birden fazla bölgesinde veya bütününde altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hal ilan edebilir .”, hükümleri yer almaktadır .
2 / 5IV. KAMU DENETÇİSİ MUSTAFA ÖZYAR’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
5) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; OHAL kapsamında alınan
yoğun güvenlik tedbirleri nedeniyle ihtiyaç olması halinde senelik izinde olan personelin görevi başına vakit geçirmeden zamanında gelmesi gerektiğinden bahisle başvurana yurt dışına çıkış izninin uygun görülmemesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden başvurunun reddi yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
6) Başvuranın 23/ 03/ 2017 tarihli ve 4704 sayılı yazısı ile Kurumumuza yapmış olduğu
başvurusunda, Keban İlçe Emniyet Müdürlüğünde polis memuru olarak çalışmakta olduğunu, eşinin
Amerika Birleşik Devletlerinde doğum yapacak olması nedeniyle kendisinin de yıllık iznini aynı yerde geçirmek istediğini de belirterek yurt dışı çıkış izninin verilmesini Kurumumuzdan talep etmektedir .
7) Bilindiği üzere Anayasa’nın 5. maddesinde “Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak”, “kişilerin ve
toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak”, “kişinin temel hak ve hürriyetlerini sınırlayan engelleri kaldırmak” ve “insanın maddî ve manevî varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamak” devletin temel amaç ve görevleri arasında sayılmıştır .
8) 15/ 07/ 2016 tarihinde gerçekleştirilen Darbe teşebbüsü fiilen engellenmiş olmakla birlikte bu
teşebbüsün demokratik anayasal düzene, temel hak ve hürriyetler ile milli güvenliğe yönelik oluşturduğu tehlikenin tamamen ortadan kaldırılması ve benzer teşebbüslerin önüne geçecek tedbirler alınması devletin sadece yetkisinde olan bir husus değil, Anayasa’nın 5. maddesi gereğince bireylere ve topluma karşı ertelenemeyecek bir sorumluluğu ve görevidir . Bazı durumlarda devletin, demokratik anayasal düzene, temel hak ve hürriyetler ile milli güvenliğe yönelik tehditleri ortadan kaldırması olağan yönetim usulleriyle mümkün olmayabilir . Dolayısıyla bu tehditler ortadan kaldırılıncaya kadar olağanüstü yönetim usullerinin uygulanması gerekebilir . Anayasa’da buna imkân tanımak üzere “olağanüstü yönetim usulleri” öngörülmüş olup bunlardan biri de Anayasa’nın 120. maddesinde düzenlenen “olağanüstü hâl ilanı”dır . (Anayasa Mahkemesi Genel Kurul Kararı
E :2016 / 6, K:2016 / 12) .
9) Anayasa’nın 120. maddesi uyarınca “Anayasa ile kurulan hür demokrasi düzenini” veya “temel
hak ve hürriyetleri” ortadan kaldırmaya yönelik yaygın şiddet hareketlerine ait ciddi belirtilerin ortaya çıkması veya şiddet olayları sebebiyle kamu düzeninin ciddi şekilde bozulması hâllerinde, Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu, MGK’nın da görüşünü aldıktan sonra yurdun bir veya birden fazla bölgesinde veya bütününde, süresi altı ayı geçmemek üzere olağanüstü hâl ilan edebileceği düzenmiş olup, bu kapsamda 15/ 07/ 2017 tarihinde girişilen darbe teşebbüsünün fiilen engellenmesinden sonra Cumhurbaşkanı başkanlığında toplanan Bakanlar Kurulu, MGK’nın da görüşünü aldıktan sonra 21/ 7/ 2016 tarihinde saat 01.00’dan itibaren geçerli olmak üzere yurdun bütününde doksan gün süreyle olağanüstü hâl ilan edilmesine karar vermiştir .
3 / 510) Olağanüstü hâl süresince, demokratik anayasal düzen ile temel hak ve hürriyetleri ortadan
kaldırmaya yönelik tehditleri bertaraf etmek için Anayasa’da tanınan imkânlardan biri de 121.
maddenin üçüncü fıkrası uyarınca, Cumhurbaşkanı’nın başkanlığında toplanan Bakanlar Kuruluna
“olağanüstü hâlin gerekli kıldığı konularda” KHK çıkarma yetkisi verilmiş ve bu kapsamda çıkarılan
KHK’lar ile FETÖ/PDY terör örgütüne veya MGK’ca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen kişilerin tamamının tüm kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılması kararlaştırılmıştır .
11) Çıkarılan KHK’lar neticesinde Emniyet Teşkilatında da çok sayıda personel FETÖ/PDY terör
örgütüne veya MGK’ca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilerek kamu görevinden çıkarılmış, ülke çapında güvenliğin ve asayişin sağlanması ve korunmasında üstlendiği görev dikkate alındığında kamu hizmetinin etkin şekilde yürütülmesinin sağlanması için Emniyet Genel Müdürlüğü personeline bir takım kısıtlamaların getirilmesi bir zorunluluk haline gelmiştir .
12) Emniyet hizmetlerinin önemi gereği ülke içinde bu hizmetin öngörülen seviyede ve aksama
olmadan yürütülmesinin mutlak koşullarından birisi de istenilen yer ve/veya görev için planlanan seviyede personel bulundurulmasıdır . Bu çerçevede OHAL kapsamında alınan yoğun güvenlik tedbirleri nedeniyle ihtiyaç olması halinde senelik izinde olan personelin görevi başına vakit geçirmeden zamanında gelmesi büyük önem taşımaktadır .
13) Dosyadaki bilgi ve belgeler çerçevesinde Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde;
OHAL kapsamında alınan yoğun güvenlik tedbirleri nedeniyle ihtiyaç olması halinde senelik izinde olan personelin görevi başına vakit geçirmeden zamanında gelmesi gerektiğinden bahisle başvurana yurt dışına çıkış izninin uygun görülmemesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, şikâyetçiye verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin
4 / 5birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine
karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Elazığ
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Ret kararının BAŞVURANA ve ELAZIĞ VALİLİĞİ’NE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi