TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 11568-11568 |sayi|18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/3305 2017/ 3305
KARAR TARİHİ : 02/10/2017 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Boğaziçi Üniversitesi Rektörlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Aylıksız iznine rastlayan sağlık raporunun dikkate alınarak fazladan tahsil edilen maaş ödemesinin iadesi talebi hakkında .
BAŞVURU TARİHİ : 03/04/2017 3.4.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Boğaziçi Üniversitesi Rektörlüğünde Bilgisayar İşletmeni olarak görev yaptığını, 29/ 05/ 2016 tarihinde doğum yaptığını, 29/ 08/ 2016 tarihinde ücretsiz izne ayrıldığını, 25/ 08/ 2016 tarihinde şiddetli bel ve eklem ağrıları nedeniyle Lüleburgaz Devlet Hastanesi tarafından 30 günlük sağlık raporu verildiğini, raporunu faks yoluyla kuruma bildirdiğini, 08/ 11/ 2016 tarihli yazıyla 30/ 08/ 2016 ila 14/ 09/ 2016 dönemine ilişkin adına yatırılan 3.722,19 TL tutarındaki maaşın iadesinin talep edildiğini, 30 günlük sağlık kurulu raporunun dikkate alınmadığını ifade ederek söz konusu raporun dikkate alınarak rapor bitiş tarihi olan 24/ 09/ 2016 ila 14/ 10/ 2016 döneminin esas alınarak kendisinden tahsil edilen fazla ödemenin hesaplanarak tarafına iade edilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden Boğaziçi Üniversitesi
Rektörlüğünün 16/ 06/ 2017 tarihli ve sayılı cevabi yazısı ve eklerinde özetle, 2.1. Başvuranın, İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanlığına 08/ 08/ 2016 tarihinden itibaren 2 yıl süre ile doğum sonrası aylıksız izine ayrılmak isteğine ilişkin dilekçe verdiği, doğum sonrası aylıksız izin talebinin doğum yaptığı tarihten sonra yasal doğum izninin bitim tarihinin 29/ 08/ 2016 olması gerektiğinden yeni hesaplama yapılarak aynı tarihten geçerli olmak üzere 26/ 08/ 2016 tarihinde aylıksız izin onayının alındığı,
1 / 52.2. Başvuranın Lüleburgaz Devlet Hastanesinden almış olduğu 25/ 08/ 2016 tarihinden geçerli 1
aylık raporunu İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanlığına 29/ 08/ 2016 tarihinde faksla ilettiği, ilgili Dekanlığın 31/ 08/ 2016 tarihli yazısının da Personel kayıtlarına 05/ 09/ 2016 tarihinde ulaştığı, ayrıca yeniden aylıksız izin talebinin de bulunmaması nedeniyle yapılan işlemin iptalinin yapılamadığı , 2.3. Rektörlüğün 8/ 11/ 2016 tarihli yazısı ile başvurandan 30/ 08/ 2016- 14/ 09/ 2016 ve 15/ 09/ 2016- 14/ 10/ 2016 dönemleri için toplam 3.722,19 TL’lik maaş tutarının ödenmesinin talep edildiği, belirtilmiş olup, başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak Kurumumuza gönderilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” hükmü amirdir .
4. 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında , “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” hükmüne yer verilmiştir .
5. 14/ 7/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 5.1. “Hastalık ve refakat izni” başlıklı 105 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Memura, aylık ve özlük hakları korunarak, verilecek raporda gösterilecek lüzum üzerine, kanser, verem ve akıl hastalığı gibi uzun süreli bir tedaviye ihtiyaç gösteren hastalığı hâlinde onsekiz aya kadar, diğer hastalık hâllerinde ise oniki aya kadar izin verilir .”, 5.2. “Aylıksız izin” başlıklı 108 inci maddesinin B bendinde, “Doğum yapan memura, 104 üncü madde uyarınca verilen doğum sonrası analık izni süresinin veya aynı maddenin (F) fıkrası uyarınca verilen izin süresinin bitiminden; eşi doğum yapan memura ise, doğum tarihinden itibaren istekleri üzerine yirmidört aya kadar aylıksız izin verilir .”, 5.3. “Aylığın ödeme zamanı ve esasları” başlıklı 164 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “Memurlara aylıkları her ayın başında peşin ödenir .” hükümleri düzenlenmiştir .
6. 29/ 10/ 2011 tarihli ve 28099 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Devlet Memurlarına Verilecek
Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “Hastalık izni verilmesi” başlıklı 7 nci maddesinde, “( 1) Memurlara hastalık raporlarında gösterilen süreler kadar hastalık izni verilir .
…
( 3) Kamu hizmetlerinde aksamaya yol açılmaması ve bu Yönetmelik ile belirlenen usûl ve esaslara uygunluğunun tespit edilebilmesi için, hastalık raporlarının aslının veya bir örneğinin en geç
2 / 5raporun düzenlendiği günü takip eden günün mesai saati bitimine kadar elektronik ortamda veya
uygun yollarla bağlı olunan disiplin amirine intikal ettirilmesi; örneği gönderilmiş ise, rapor süresi sonunda raporun aslının teslim edilmesi zorunludur . Yıllık iznini yurtdışında geçiren memurların aldıkları hastalık raporları, dış temsilciliklerce onaylanmalarını müteakip en geç izin bitim tarihinde disiplin amirlerine intikal ettirilir .” düzenlemesi yer almaktadır .
7. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “Ret kararı” başlıklı 33 üncü maddesinde, “İnceleme ve araştırma sonucunda şikâyetin yerinde olmadığı kanaatine varılması hâlinde ret kararı verilir .” hükmü yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ MUSTAFA ÖZYAR’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın aylıksız izin dönemini de kapsayan sağlık raporu nedeniyle kendisinden tahsil edilen fazla ödemenin tarafına geri ödenmesine ilişkin talebinin reddi yönündeki öneri , Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, doğum nedeniyle talebi üzerine 29/ 08/ 2016 tarihinde ücretsiz izne ayrıldığını, 25/ 08/ 2016 tarihinde ise kendisine sağlık raporu verildiğini, bu durumu faks yoluyla kuruma bildirmesine rağmen 30/ 08/ 2016 ila 14/ 09/ 2016 dönemine ilişkin maaşın iadesinin talep edildiğini ancak raporunun dikkate alınmadığını belirterek kendisinden tahsil edilen fazla ödemenin tarafına geri ödenmesini talep etmektedir .
10. Bilindiği üzere, Anayasanın 2 nci maddesinde Devletin temel nitelikleri arasında hukuk devleti ilkesine yer verilmiş olup, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir . Bu ilkeye göre, hukuki düzenlemelerin hem kişiler hem de idare yönünden herhangi bir duraksamaya ve kuşkuya yer vermeyecek şekilde açık, net, anlaşılır, uygulanabilir ve nesnel olması, ayrıca kamu otoritelerinin keyfi uygulamalarına karşı koruyucu önlem içermesi de gereklidir . Ayrıca, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir . Bu kapsamda, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerekmekte olup, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir .
11. Başvuru konusuna ilişkin 657 sayılı Kanun ile aylıksız izin ve hastalık izninin alınacağı hallerin ve sürelerin düzenlendiği, yine hastalık raporlarının hangi hâllerde, hangi hekimler veya sağlık kurulları tarafından verileceği, raporların süreleri ile hastalık ve refakat iznine ilişkin usûl ve esasların ise Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin
Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik ile belirlendiği, söz konusu Yönetmelikte hastalık raporlarının aslının veya bir örneğinin en geç raporun düzenlendiği günü takip eden günün mesai saati bitimine kadar elektronik ortamda veya uygun yollarla bağlı olunan disiplin amirine intikal ettirilmesinin; örneği gönderilmiş ise, rapor süresi sonunda raporun aslının teslim edilmesinin zorunlu olduğu, yıllık izinli olunan dönemde sağlık raporu alınmasına ilişkin hususlara yer verildiği ancak aylıksız izinli olunan dönemde alınan sağlık raporlarının hastalık iznine çevrilmesine ilişkin ise herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği anlaşılmaktadır .
3 / 512. Konuya ilişkin Devlet Personel Başkanlığının bir mütalaasında da, “Aylıksız izin süresi içinde
başlayıp biten hastalık raporlarına dayanılarak hastalık izni verilmesinin mümkün olmadığı gibi, hastalık raporlarının aylıksız izin süresi içinde başlaması ve bitiş tarihinden sonraki bir dönemi kapsaması halinde, aylıksız iznin bitiş tarihine kadar olan süre için hastalık izninin verilmesinin mümkün bulunmadığı” ifadelerine yer verildiği görülmektedir . ( 07/ 11/ 2013- 20332 sayılı mütalaa)
13. Başvuruya konu olayda ise başvuranın 08/ 08/ 2016 tarihli dilekçe ile iki yıl süreyle doğum sonrası aylıksız izne ayrılma talebinde bulunduğu, 26/ 08/ 2016 tarihli onay ile 29/ 08/ 2016 tarihi itibariyle aylıksız iznin verildiği, 25/ 08/ 2016 tarihi itibariyle geçerli olmak üzere alınan sağlık raporunun ise aylıksız iznin başladığı tarih itibariyle ilgili idareye verildiği ancak başvuranın aylıksız iznin iptal edilmesine ilişkin herhangi bir talepte bulunmadığı, almış olduğu sağlık raporunu da ilgili
Yönetmelik ile öngörülen sürelerde idareye tebliğ etmediği, başvuranın raporu tebliğ ettiği son iş günü akabinde aylıksız izinli olması nedeniyle sağlık raporunun aylıksız izne rastlayan günlerinin hastalık iznine de çevrilmesinin mümkün olmadığı anlaşıldığından aylıksız izin nedeniyle talep edilen geri ödemenin hesaplanmasında söz konusu sağlık raporunun dikkate alınmamasına ilişkin işlemde hukuka aykırılığın bulunmadığı, memurların aylıklarının her ayın başında peşin ödenmesi nedeniyle aylıksız iznin başladığı tarih itibariyle çalışılmayan günler için hesaplanan aylığın ise geri alınmasının hukuka uygun olduğu kanaatine varılmıştır .
14. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın aylıksız izinli olduğu döneme rastlayan sağlık raporunun esas alınarak kendisinden tahsil edilen fazla ödemenin tarafına geri ödenmesine ilişkin talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırılığın bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
İLİŞKİN AÇIKLAMA
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE, Bu kararın BAŞVURANA ve BOĞAZİÇİ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
4 / 5Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi