olarak ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde üçüncü fıkrasında, “ Herkes bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .”, aynı maddenin dördüncü fıkrasında ise “Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında , “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir .”, 4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinde , “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır . Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır . Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir .” hükmü düzenlenmiş, “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76 ncı maddesinde ise “Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler…” , 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 6. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin
“Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde , “Bu Yönetmelik, Özel Kanunlardaki hükümler saklı kalmak kaydıyla Genel ve Katma Bütçeli Kurumlar ile bunlara bağlı Döner Sermayeli Kuruluşlarda ve
Beden Terbiyesi Bölge Müdürlüklerinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa tabi olarak çalışan
Devlet Memurları Hakkında uygulanır . “Temel ilkeler” başlıklı 4 üncü maddesinde; “a)Yer değiştirme suretiyle atamalarda kadro imkanları gözönünde bulundurulur . b)Yer değiştirme suretiyle atamalar , ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılmak suretiyle oluşturulan bölgeler arasında yapılır . c)Bu atamalarda, memurların bölgeler arasında adil ve dengeli dağılmasını sağlamak esastır .”, “Yer Değiştirme
Suretiyle Atanmalarda Gözönünde Bulundurulacak Hususlar” başlıklı 9 uncu maddesinde;
“Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının dengeli bir şekilde dağılımını sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu gözönünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dahilinde yapılır …”, “Memurun İsteği
Üzerine Yapılabilecek Yer Değiştirmeler” başlıklı 12 nci maddesinde; “Sağlık, aile birliği ve can
.
2 / 6güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet
alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir . Sağlık ve aile birliği mazeretlerine dayalı olarak yer değiştirmeye tabi tutulan memur, mazeretinin devam ettiğini her yıl Ocak ayında alacağı belgeyle belgelendirmek zorundadır . Zorunlu çalışma süresini sağlık veya aile birliği mazeretine dayalı olarak tamamlamamış olan memur mazeretinin sona ermesi durumunda, zorunlu hizmet süresinin eksik kalan kısmını tamamlamak zorundadır…”, “Aile Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesinde ; “Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; … d) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, … atanması suretiyle yapılabilir . Aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına … ilişkin belgeyi kurumuna ibraz etmekle yükümlüdür . Ayrıca yer değiştirme başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir .”, 7. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Personelinin Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmeliğin “ Yer değiştirme suretiyle atanma işlemi” başlıklı 14 üncü maddesinde “ ( 1)
Personel Dairesi Başkanlığı, hizmet bölgelerinde çalışma süresini dolduran ve yer değiştirmeye tabi tutulması gereken personel ile bu Yönetmelik hükümlerinden yararlanma talebinde bulunan personelin durumlarını; a) Hizmetin gereği, b) Kadro ve ihtiyaç durumu, c) Memurun daha önce görev yaptığı hizmet bölgeleri ve hizmet alanları, ç) İstek formları ile ekli mazeret hallerini ve varsa diğer belgeleri, bu Yönetmelik hükümleri doğrultusunda dikkate alarak değerlendirir ve hazırladığı teklifleri atamaya yetkili amirin onayına sunar .”, “ Yer değiştirme kurulunun görevleri” başlıklı 15 inci maddesinde “ Personelin yer değişikliğine ilişkin atama işlemleri Yer Değiştirme Kurulu tarafından incelenir ve değerlendirili r… Yer Değiştirme Kurulu, personelin durumlarını; Ek- 3 Yer
Değiştirme Suretiyle Atanma İstek Formunu, Ek- 2 Yer Değiştirme Başvuru Değerlendirme
Formunu, boş veya boşalacak kadroları, hizmet gerekleri ve ihtiyaç durumunu, daha önce görev yapılan hizmet bölgesini, tercih sırasını, öğrenimini, uzmanlığını, iş tecrübesini, mesleki bilgisini, liyakati, mazeret hallerini ve varsa diğer belgelerini kamu yararı çerçevesinde puanlamaya öncelik vermek suretiyle bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde inceler ve personelin atanacağı hizmet bölgesini belirleyerek hazırladığı teklifleri atamaya yetkili amirin onayına sunar .” hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden 9. 7 yıldır bilgisayar işletmeni kadrosunda çalıştığını ifade eden başvuran, 28/ 4/ 2017 tarihinde nikah yapan eşi nin Hatay’da Hayata Destek Derneğinde bir yıldan fazla süredir sigortalı eğitmen olarak görev yaptığından Hatay’a tayin talebinde bulunmaktadır .
10. T.C. Anayasası’nın “Ailenin korunması ve çocuk hakları” başlıklı 41 inci maddesinde, .
3 / 6“Aile, Türk toplumunun temelidir ve eşler arasında eşitliğe dayanır . Devlet, ailenin huzur ve refahı
ile özellikle ananın ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alır, teşkilâtı kurar…”, “Devletin iktisadî ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65 inci maddesinde , “Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir .”, hükümlerine yer verilmekle birlikte; İnsan Hakları Evrensel
Bildirgesinin 16 ncı ve Ekonomik, Sosyal ve Kültürel Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşmenin
10 uncu maddelerinde de ailenin, toplumun doğal ve temel unsuru olduğu ve devlet tarafından
korunmasının gerektiği belirtilerek Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 8 inci maddesinde de herkesin, aile hayatına saygı gösterilmesi hakkına sahip olduğu kabul edilmiştir .
11. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Personelinin Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin
Yönetmeliğin “ Yer değiştirme suretiyle atanma işlemi” başlıklı 14 üncü maddesinde “( 1)
Personel Dairesi Başkanlığı, hizmet bölgelerinde çalışma süresini dolduran ve yer değiştirmeye tabi tutulması gereken personel ile bu Yönetmelik hükümlerinden yararlanma talebinde bulunan personelin durumlarını; a) Hizmetin gereği, b) Kadro ve ihtiyaç durumu, c) Memurun daha önce görev yaptığı hizmet bölgeleri ve hizmet alanları, ç) İstek formları ile ekli mazeret hallerini ve varsa diğer belgeleri, bu Yönetmelik hükümleri doğrultusunda dikkate alarak değerlendirir ve hazırladığı teklifleri atamaya yetkili amirin onayına sunar” hükmü yer almakta ve idarenin yönetmelik hükmüne göre hizmet gereği ile kadro durumundan başvuruyu reddettiği belgelerde görülmektedir .
12. Danıştay 5 inci Dairesinin E: 1991/ 3950, K :1995 / 956 sayılı ve 13/ 03/ 1995 tarihli Kararında;
“…Her idari işlem gibi, eş durumuna dayalı yer değiştirme taleplerinin reddine ilişkin işlemlerin de hukuken geçerli ve kabul edilebilir sebeplere dayanması gerektiğini de burada vurgulamak zorunludur . Olayda, ebe-hemşire olan eşinin istek üzerine Samandağ Devlet Hastanesine atandığı anlaşılmış ise de, ilkokul öğretmeni olan davacının eş durumunu öne sürerek yaptığı yer değiştirme başvurusunun hukuken haklı ve geçerli nedenlere dayanılmadan reddedildiği anlaşıldığından, bu gerekçeye dayalı olarak söz konusu işlemin iptali yolunda verilen İdare Mahkemesi kararında hukuki isabetsizlik görülmemiştir…” 13. Danıştay 11 inci Dairesinin K :2003 / 1623, E:2000 / 8963 sayılı ve 08.04.2003 tarihli Kararına göre; “… idareye takdir yetkisi tanınmış ise de bu yetki mutlak ve sınırsız bir yetki olmayıp, anılan yetkinin objektif olarak eşit bir şekilde, aynı durumda olan personel arasında ayrım gözetilmeyecek şekilde kullanılması gerekmektedir .” 14. Anayasanın 41 inci maddesi ile de ailenin, Türk toplumunun temeli olduğu ve eşler arasında eşitliğe dayandığı vurgulanıp, Devlete, ailenin korunması için gerekli düzenlemeleri yapması ve teşkilatı kurması konusunda ödevler yüklenmiştir . Bu Anayasal hükümler doğrultusunda çıkarılan
657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile genel hükümler belirlenmiş, yer değiştirme ile ilgili atama
esaslarının Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle düzenleneceği hüküm altına alınmıştır . Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikle de memurun aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği talebinde bulunabileceği belirtilmiştir . Bu hususta idareye takdir yetkisi tanındığı aşikârdır .
15. Takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır . (Halil Kalabalık, İdare
Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı Ve Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk
.
4 / 6Fakültesi Dergisi Cilt 1,Sayı 2, Aralık 1997) Ancak yukarıda yer verilen Danıştay kararında da
belirtildiği gibi, idareye tanınan bu takdir yetkisi, mutlak ve sınırsız olmayıp, objektif olarak eşit bir şekilde, aynı durumda olan personel arasında ayrım gözetilmeksizin kullanılması gereken bir yetkidir .
16. Başvuranın gönderdiği bilgi ve belgelerde yer alan 8/ 6/ 2017 tarih ve İşletme Müdürü imzalı yazıda “Bilgisayar İşletmeni olarak görev ifa eden eş durumu nedeniyle tayin talebi ile ilgili dilekçesi ve ekleri ekte gönderilmiş olup; adı geçenin personelin Hatay Şube
Müdürlüğüne naklen tayini Müdürlüğümüzce uygun görülmüştür” ifadesinin yer aldığı, Orman ve Su
İşleri Bakanlığı VII . Bölge Müdürlüğü’nün 9/ 6/ 2017 tarih ve Bölge Müdürü imzalı yazıda “Bahse konu ilgilinin tayin talebi uygun görülmüştür” denildiği, 24/ 7/ 2017 tarih ve Personel
Dairesi Başkan imzalı yazıda “ ’ın naklen tayin talebine ilişkin ilgi yazınız ve eki 7/ 6/ 2017 tarihli dilekçesi incelenmiş olup teklifiniz ve adı geçenin talebi uygun görülmemiştir” ifade edildiği görülmüştür . Belgelerden görüldüğü üzere, başvuranın talebinin gönderileceği birim ve tayin talebini istediği bölgenin bölge müdürü tarafından uygun görülmesine rağmen Personel Başkanlığı tarafından yazılan yazıda talebin uygun bulunmadığı görülmektedir .
17. İdarenin açıklamalarında “ başvuranın görev yaptığı Döner Sermaye İşletme Müdürlüğünde hizmetine ihtiyaç duyulması sebebiyle yönetmelik kapsamında talebinin yerine getirilemediği” ifade edilmekle birlikte idare tarafından başvuranın hizmetine ihtiyaç duyulmasına ilişkin bilgi ve belge sunulmamış ve idarenin, başvuranın yer değişikliği talebini yerine getirmemesinde kamu yararı ve hizmet gerekleri ortaya konulmamıştır . İdari işlemin belli bir sebebe dayanması gerektiği açık bir kural olup başvuranın; idare için ne derece bir öneme sahip olduğu, hangi görevleri üstlendiği ve aynı işi yerine yapabilecek çalışan olup olmadığının tespiti gönderilen bilgi ve belgelerden yapılamadığından idare tarafından belirtilen sebebin varlığı tespit edilememiştir .
18. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğinde “Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir …”, ayrıca “Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; … d) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere atanması suretiyle yapılabilir … ”, hükümlerinden görüldüğü üzere başvuranın talebi idarenin takdirindedir . Ayrıca İdare tarafından gönderilmiş olan ve Hayata Destek Derneği kaşeli 7/ 6/ 2017 tarihli belgede ” 6/ 6/ 2016 tarihinden itibaren dernekte tam zamanlı çalıştığı ” ve başvuran tarafından gönderilen 12/ 1/ 2018 tarihli Hayata Destek Derneği kaşeli yazıda ise başvuranın halen çalışmakta olduğu ifade edilmiş olup başvuranın eşinin güncel SGK hizmet döküm belgesinin incelenmesinden son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik priminin ödendiği görülmektedir .
19. Başvuranın 28/ 4/ 2017 tarihinde evlendiği bilgi ve belgelerde yer almakta olup aile birliğinin sağlanması idare tarafından mümkün kılınmadığı gibi bu birliğin kurulmasına ilişkin belirli bir tarih veya herhangi bir durum öngörülmemiştir . Başvuranın gönderdiği 12/ 1/ 2018 tarihi itibariyle eşinin
Hayata Destek Derneğinde çalıştığını gösterir belge ile son 2 yıl içerisinde 360 gün sosyal güvenlik priminin ödendiğini gösterir belgenin değerlendirilmesinden; ayrıca idare tarafından başvuranın hizmetine ihtiyaç duyulmasına ilişkin gerekçe sunulmadığı ve her ne kadar münhal kadro durumu bulunmadığı belirtilse de bu durumun dikkate alınacağı ve kadro ile ilgili çalışma yapılacağı
.
5 / 6hususlarına yer verilmediğinden başvurunun kabulü gerekmiştir .
20. Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde; bilgisayar işletmeni kadrosunda çalışan başvuranın, 28/ 04/ 2017 tarihinde resmi nikahlı olduğu eşi )’nin Hatay’da
Hayata Destek Derneğinde bir yıldan fazla süredir sigortalı eğitmen olarak görev yaptığından bahisle, aile birliği mazeretiyle tayin talebinin idarenin hizmet gereği ve münhal kadro olmaması nedeniyle reddine ilişkin idari işlemde “hukuka ve hakkaniyete uyarlık tespit edilemediğinden” başvurunun kabulüne karar vermek gerekmiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 21. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin, başvuru sahibine verdiği cevapta hangi sürede hangi merciye başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
22. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği talebinin, Bakanlığın kadro tahsisi işlemlerinde dikkate alınarak yerine getirilmesi yönünde ORMAN VE SU İŞLERİ
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Orman ve Su İşleri
Bakanlığınca’nca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve Orman ve Su İşleri Bakanlığına tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.