31.07.2017 tarihli müracaatına, 25/ 08/ 2017 tarihinde cevap verildiğini ve söz konusu yazıda
hakkındaki kararın, Eğitim Kurulunca verileceğinin belirtildiğini, 19/ 07/ 2017 tarihli cevap verilmeyen başvurusunun ise yok sayılarak kendisinden yeni bir dilekçe yazmasının istendiğini, bunun üzerine 05/ 09/ 2017 tarihinde yeniden dilekçe yazması üzerine Eğitim Kurulunun toplanarak hakkında olumsuz karar verdiğini ve söz konusu kurul kararının tarafına 19/ 09/ 2017 tarihinde tebliğ edildiğini belirterek eğitim hakkının tarafına verilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
4. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden Türk Patent ve
Marka Kurumu tarafından gönderilen 16/ 11/ 2017 tarih ve sayılı cevabi yazıda;
4.1 Patent Dairesi Başkanlığı personeli, Sınai Mülkiyet Uzmanı, , anılan Birimin
19/ 07/ 2017 tarih ve sayılı yazısı ekinde alınan aynı tarihli dilekçesi ile; Macaristan’da bulunan
Szent Istvan Üniversitesinde doktora bursu kazanması nedeniyle 02/ 10/ 2017- 31/ 07/ 2021 tarihleri arasında kullanmak üzere aylıksız izin talebinde bulunduğu,
4.2 Kurum Personelinin Yetiştirilmesi Amacıyla Yurt Dışına Gönderilmesi Hakkında Yönetmeliğin
17’nci maddesinin 4’üncü fıkrasında; “Yurt dışı eğitim için ücretsiz izin talebinde bulunan aday, katılmayı planladığı yurt dışı eğitim programının seviyesini, konusunu, süresini ve içeriğini belirten bir dilekçe ile Personel Dairesi Başkanlığına müracaat etmesi gerektiği, bu dilekçeye, çalıştığı birim amirinin uygun görüşü ile bağlı olduğu Başkan Yardımcısının muvafakatını içeren yazıyı, yurt dışı eğitim kurumundan temin edilen kabul belgesini ve 12′ nci maddenin birinci fıkrasında sayılan yabancı dil belgelerinden birini ekler” hükmü bulunduğu,
4.3 Söz konusu hükme istinaden, Patent Dairesi Başkanlığının, 19/ 07/ 2017 tarihli yazısı iade
edilerek, anılan hükmün yerine getirilmesinin istenildiği, Patent Dairesi Başkanlığınca da 25/ 08/ 2017 tarih ve sayılı Olur ile konunun Eğitim Kurulunun takdiri doğrultusunda değerlendirilmesinin istenildiği, bunun üzerine, 14/ 09/ 2017 tarih ve sayılı yazı ile Eğitim
Kurulunun toplantıya çağrıldığı ve Eğitim Kurulunun aynı tarihte toplanarak; ilgilinin talebini oybirliği ile uygun görmediği,
4.4 Sınai Mülkiyet Uzmanı Makine Mühendisi olduğu, ilgili teknik alanda
Kurumlarına yapılan patent başvurularıyla ilgili araştırma ve inceleme faaliyetlerini yerine getirdiği, anılan personel tarafından 21/ 08/ 2017 tarihli Şikayet Başvuru Belgesinde örnek olarak gösterilen ve yine Patent Dairesi Başkanlığında Sınai Mülkiyet Uzmanı olarak çalışan ise
Elektronik Mühendisi olduğu, elektrik-elektronik alanında Kurumlarına yapılan başvurularla ilgili araştırma ve inceleme faaliyetlerini yerine getirdiği,
4.5 Sınai Mülkiyet Uzmanı , Kurumları ile Çin Halk Cumhuriyeti Fikri Mülkiyet
Ofisi (SIPO) arasında imzalanan protokoller çerçevesinde Çin Tongji Üniversitesinde Fikri Mülkiyet
Hukuku alanında yüksek lisans yapmak üzere Çin Fikri Mülkiyet Ofisine (SIPO) 07/ 04/ 2017 tarihli yazı ile Kurumları tarafından aday olarak gösterildiği ve Çin Fikri Mülkiyet Ofisi (SIPO), Çin Burs Programı ve Çin Tongji Üniversitesinden kabul aldığı, söz konusu “Fikri Mülkiyet
Hukuku” alanındaki yüksek lisans programının 11/ 09/ 2017- 17/ 08/ 2018 tarihleri arasında 1 (bir) yıl süreli bir program olduğu,
4.6 Dolayısıyla, örnek olarak gösterilen Sınai Mülkiyet Uzmanı , “Fikri Mülkiyet
Hukuku alanında ” yüksek lisans yapmak üzere, Patent Dairesi Başkanlığındaki iş ve görev
.
2 / 10dağılımları önceden planlanarak, 1 (bir) yıl süre ile Kurumlarınca görevlendirildiği, Sınai
Mülkiyet Uzmanı ise kendi mesleki alanında ve 4 (dört) yıl süre ile aylıksız izin almak istediği ancak, ilgilinin kazanmış olduğu doktora programının Fikri Mülkiyet ile ilgili bir program olmadığı, Macaristan’daki Doktora programının çok daha kalitelisinin Ankara’daki
Üniversitelerde de bulunduğu, ayrıca, bu tür programlara katılmak isteyen personele Kurumlarınca da destek verildiği,
4.7 İlgilinin söz konusu talebinin, Patent Dairesi Başkanlığında yürütülen iş ve işlemler açısından
değerlendirildiği ve ilgili personelin aylıksız izne ayrılacak olmasının, Patent Dairesi
Başkanlığındaki mevcut iş yükü göz önünde bulundurulduğunda Kurum faaliyetlerini olumsuz etkileyeceği ve hizmette aksamalara sebep olabileceği, ayrıca Patent Dairesi Başkanlığında yürütülen iş ve işlemlerin uzmanlaşma gerektirmesi, aylıksız izne ayrılan personelin mevcut planlamada yürüteceği işlemlerin aksamasına neden olacağı ve ayrıca mevcut planlamada yerine görevlendirilebilecek personel olsa dahi bu personelin iş yükünü aşırı derecede artıracağı ve hizmetlerin yerine getirilmesinde daha da fazla aksamalara neden olacağı için bu durumun kamu yararı ile bağdaşmayacağı,
4.8 Her ne kadar söz konusu doktora çalışmasının, personelin mesleki gelişimi açısından faydalı
olacağı değerlendirilse de, Patent Dairesi Başkanlığı açısından yapılan değerlendirme sonucunda, son dönemde oluşan ve ciddi boyutlara ulaşan iş yükü nedeniyle yoğun bir çalışma dönemine girildiği, gerek işlem sayıları gerekse işlem süreleri açısından belirlenen hedeflere ulaşılması ve başvuru sahiplerine verilen hizmetlerin makul sürelerde tamamlanmasını sağlamak amacıyla ilgili personelin mesaisine ihtiyaç duyulması ve ayrıca eğitim amacıyla talep edilen aylıksız iznin Kurum planlaması dışında oluşması nedeniyle, mevcut şartlar dikkate alınarak talebin Eğitim Kurulu tarafından değerlendirilmesi yönünde karar alındığı,
4.9 Kurumlarının, Dünya Fikri Mülkiyet Teşkilatı (WIPO) nezdinde patent alanında Uluslararası
Araştırma ve İnceleme Otoritesi (ISEA) olarak tanınması amacıyla yürütülen çalışmalar sonucunda,
6 Ekim 2016 tarihinde WIPO 56. Genel Kurul Toplantısında üye ülkelerin oybirliği ile aldığı
kararla Uluslararası Araştırma ve İnceleme Otoritesi olarak atandığının resmen ilan edildiği,
4.10 WIPO nezdinde Uluslararası Araştırma ve İnceleme Otoritesi olma yetkisi alan bir kurumun,
WIPO ile imzalanacak Anlaşmanın ardından, Patent İşbirliği Antlaşması (PCT) kapsamında yapılan uluslararası patent başvuruları için Antlaşmaya taraf ülkelerde geçerliliği olan araştırma ve inceleme raporlarını hazırlama yetkinliğini aldığı, Ülkemiz vatandaşlarının ve Türkiye’de yerleşik şirketlerin PCT kapsamında yaptığı uluslararası patent başvurularının araştırma ve inceleme raporlarının da Kurumları tarafından düzenleneceği,
4.11 Bir Kurumun otorite yetkinliği alabilmesi için Patent İşbirliği Antlaşması (PCT) kapsamında
belirlenen, araştırma/inceleme raporu düzenleyecek teknik niteliklere ve minimum dokümantasyonu yazılı veya çeviri olarak anlayabilecek yabancı dil yeterliliğine sahip en az 100 uzman istihdam etmesi, araştırma/inceleme için gerekli olan minimum dokümantasyona kağıt, mikroform veya elektronik ortamda sahip olması veya erişebilir olması, araştırma/inceleme faaliyetlerinin tamamını kapsayan kalite yönetim sisteminin olması kriterlerini sağlaması gerektiği,
4.12 Ayrıca, Kurumlarının 2012- 2016 Stratejik Planında yer alan hedef doğrultusunda, tüm patent
başvurularının araştırma inceleme raporlarının, 2016 yılının sonundan itibaren Kurumları tarafından düzenlenmesi faaliyetine başlandığı, dolayısıyla, Kurumlarının hem Uluslararası Araştırma ve
İnceleme Otoritesi olması hem de Kurumlarına yapılacak tüm patent başvurularına araştırma ve
3 / 10inceleme raporları düzenlenmesi faaliyetini kendisinin yapma kararı alması ile birlikte gerekli olan
nitelikli uzman sayısı planlamasını buna göre yaptığı,
4.13 Ayrıca, Kurumlarına yapılan başvuru konusu buluşların ait olduğu sektörler de baz alınarak
meslek (makine mühendisi, elektrik mühendisi vb.) anlamında da planlama yapıldığı, dolayısıyla hem Kurumlarına yapılan hem de Uluslararası Araştırma ve İnceleme Otoritesi olarak diğer ofislerden gelebilecek araştırma ve inceleme raporlarının düzenlenmesi taleplerini yerine getirmek için çok sayıda uzmana ihtiyaç olduğu,
4.14 Diğer taraftan, TBMM Genel Kurulunda 22 Aralık 2016 tarihinde kabul edilen ve 10 Ocak
2017 tarihli Resmî Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanununda yer
alan; incelemesiz patent sisteminin kaldırılması nedeniyle tüm patent başvurularına inceleme raporu düzenlenmesi ve faydalı model başvuruları için araştırma raporu zorunluluğu getirilmesi yönündeki düzenlemeler kapsamında iş yükü daha da artacağından Kurumlarına yapılacak taleplerin karşılanması için araştırma inceleme kapasitesinin arttırılması gerektiği,
4.15 Şu anda Patent Dairesi Başkanlığında Makine-Müh . alanında 23, Elektrik-Elektronik alanında
ise 16 uzman ve uzman yardımcısı çalıştığı ve , 31.07.2017 tarihli dilekçesi üzerine, 25.08.2017 tarihinde alınan kararın aynı gün kendisine tebliğ edildiği ve dolayısıyla bu dilekçesine Patent Dairesi Başkanlığı tarafından cevap verildiği,
4.16 Kurum personelinin mesleklerine ait hizmetlerde yetiştirilmeleri, eğitilmeleri, bilgilerini
artırmaları, lisansüstü öğrenim (yüksek lisans/doktora), staj veya ihtisas yapmaları amacıyla yurt dışında eğitim ve araştırma kuruluşlarına, hizmetle ilgili yabancı kurum veya kuruluşlara ve uluslararası resmi veya özel kuruluşlara gönderilmeleri ve seçilmeleri ile bu personelin söz konusu programlar süresince tabi olacakları hak ve yükümlülüklerin belirlenmesine ilişkin usul ve esasları düzenlemek maksadıyla 29 Mayıs 2014 tarihli ve 29014 sayılı Resmi Gazete yayımlanarak yürürlüğe giren “Türk Patent ve Marka Kurumu Personelinin Yetiştirilmesi Amacıyla Yurt Dışına
Gönderilmesi Hakkında Yönetmelik” in “ Şahsen özel burs için aylıksız izin verilmesinin şartları” başlıklı 17. maddesindeki düzenleme doğrultusunda, Yurt dışı eğitiminin, Kurum Birimlerinin ilgili mali yıl bütçesinde yeterli ödeneğinin bulunması koşuluyla; Kurumun görev ve fonksiyonlarının gerektirdiği önceliklere ve ihtiyaçlara uygun olarak Eğitim Kurulunca, eğitim politika ve prensipleri çerçevesinde düzenleneceği,
4.17 Yurt dışı eğitim taleplerinin konularına, süre ve seviyelerine göre sınıflandırılarak o yıl için
Kurum iş yükü ve hizmet gerekleri gibi hususlar gözetilerek bir eğitim programı çerçevesinde belirlendiği, Yönetmeliğe göre, bir sonraki yıl için yurt dışı eğitime gönderilecek personelle ilgili olarak her yıl Ocak ayının ikinci haftasında duyuru yapıldığı, duyuruda, bir sonraki yıl için eğitim yapmak üzere yurt dışına gönderilecek ve Yönetmelik’te belirlenen şartları taşıyanların; eğitim yapmayı düşündükleri üniversite isimleri, eğitim konuları, ülkeleri, süreleri ve eğitim planları ile bu planların Kurumda yapılan görevle ilişkisini gösteren raporlarının, bağlı bulundukları birimler tarafından en geç Şubat ayının ikinci haftasına kadar Personel Dairesi Başkanlığına bildirilmesinin istendiği, Eğitim Kurulunun, yurt dışı eğitim taleplerinin intikalinden itibaren en geç beş işgünü içinde toplanarak bir sonraki yılın kontenjan taleplerini konu, sayı ve süre olarak belirlediği,
4.18 Yönetmeliğin 17. maddesinde de ifade bulduğu üzere, yukarıdaki esaslar çerçevesinde
belirlenen eğitim programı dışındaki taleplere ilişkin idareye takdir yetkisi tanındığı, bilindiği üzere, .
4 / 10takdir yetkisinin, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp
almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlandığı, hiç kuşkusuz ki ; kurumun bu takdir yetkisini kullanırken kamu yararını, hizmet gereklerini, kurumun ve ülkenin menfaatlerini, personel açığını ve ihtiyacını gözetmek zorunda olduğu,
4.19 Yukarıda da ayrıntılı olarak izah edildiği gibi, Kurumlarının, ulusal ve uluslararası düzeyde
sanayi mülkiyet alanında tek kuruluş olması, başvuranın görev yaptığı birimin iş yükünün normalin çok üstünde olması ve giderek artması, kendisine aylıksız izin verilmesi halinde; söz konusu işlerin yapılmasında yerine herhangi bir personelin hemen istihdamının söz konusu olamayacağı dikkate alındığında, kamu hizmetinin aksayabileceği dolayısıyla başvuru sahibinin aylıksız izin talebinin reddi işleminin usul ve yasaya uygun olduğunun anlaşılacağı,
4.20 Tüm bu açıklamalar ışığında, yukarıda bahsedilen koşullarda değişiklik olmadığından bu yıl
için söz konusu talebin olumlu yönde değerlendirilmesi mümkün olmamakla birlikte, Eğitim
Kurulunca bir sonraki yıl için belirlenecek eğitim politika ve prensipleri çerçevesinde, idarenin takdir yetkisi sınırları içerisinde, kamu yararı ve hizmet gerekleri gözetilerek başvuranın talebinin önümüzdeki yıllarda yeniden değerlendirilmesinin önünde hukuki bir engel bulunmadığı,
4.21 Şikayet konusu talebe benzer Yargı organlarına açılmış/sonuçlanmış herhangi bir dava
bulunmadığı bildirilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .” 6. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 7. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Bilgilerini artırmak üzere dış memleketlere gönderilme” başlıklı 78 nci maddesinde; “Mesleklerine ait öğrenimini bitirerek Devlet memurluğuna alınmış ve asli memur olarak atanmış olanlardan mesleklerine ait hizmetlerde yetiştirilmek, eğitilmek, bilgilerini artırmak veya staj yapmak üzere dış memleketlere : a)
Kurumlarınca açılacak seçme veya yarışma sınavlarında başarı gösterenlere, b) Dış burslara dayanılarak gönderilenlere, İki yıla kadar ayrılma müsaadesi verilebilir . Gerekirse bu süre en çok bir kat uzatılabilir .” 7.1. “Bilgilerini artırmak üzere dış memleketlere gönderilme esasları” başlıklı 80 inci maddesinde;” (…) 78 ve 79 uncu maddelerde yazılı olanların ayırma ve seçilme usul ve şartları, çalışmalarının nasıl izleyip denetleneceği, haklarındaki disiplin kovuşturmasının ne suretle yapılacağı ve geri çağrılmalarını gerektirecek haller, bu Kanunun 2 nci maddesi gereğince bir
.
5 / 10yönetmelikle düzenlenir .”
8. 01/ 02/ 1974 tarih ve 14786 numaralı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, Yetiştirilmek Amacıyla Yurtdışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmeliğin
“Aranılacak şartlar” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(…) b) (Değişik : 27/ 4/ 2015 – 2015/ 7682 K .)
Birim amirinin olumlu görüşünü almış olmak” 7. 29/ 05/ 2014 tarih ve 29014 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Patent
Enstitüsü Personelinin Yetiştirilmesi Amacıyla Yurtdışına Gönderilmesi Hakkında
Yönetmeliğin “Şahsen Özel Burs İçin Aylıksız İzin Verilmesinin Şartları” başlıklı 17 nci maddesinde;
“( 1) Şahsen özel burs, memurun şahsi girişimleri sonucunda; a) Yükseköğretim Kurulunca yabancı memleketlerin uygun görülen üniversite, yüksekokul, enstitü, eğitim merkezleri ve diğer öğretim kuruluşlarından veya Başbakanlıkça uygun görülen yurt dışındaki dernek, vakıf veya mesleki teşekkülü niteliğindeki kuruluşlardan, b) Uluslararası resmi kuruluşlardan
Yetiştirilmek Amacıyla Yurt Dışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmeliğin amacına göre temin ettiği burslardır .
( 2) Şahsen özel burs sağlayan memurlara iki yıla kadar aylıksız izin verilebilir . Gerekirse bu süre bir katına kadar artırılabilir .
( 3) Şahsen özel burs sağlayan memurlara, burs verilme konusuyla ilgili dalda dört yıllık yüksek öğrenim görmüş olması kaydıyla, Yetiştirilmek Amacıyla Yurt Dışına Gönderilecek Devlet
Memurları Hakkında Yönetmeliğin 6, 8, 10, 11, 18, 19, 21 ve 23 üncü maddeleri hükümleri uygulanır .
( 4) Yurt dışı eğitim için ücretsiz izin talebinde bulunan aday, katılmayı planladığı yurt dışı eğitim programının seviyesini, konusunu, süresini ve içeriğini belirten bir dilekçe ile Personel Dairesi
Başkanlığına müracaat eder . Bu dilekçeye çalıştığı birim amirinin uygun görüşü ile bağlı olduğu
Başkan Yardımcısının muvafakatini içeren yazıyı, yurt dışı eğitim kurumundan temin edilen kabul belgesini ve 12 nci maddenin birinci fıkrasında sayılan yabancı dil belgelerinden birini ekler .
( 5) Personel Dairesi ilgilinin talebini Kurula sunar . Kurul tarafından talebin uygun görülmesi halinde adaya ücretsiz izin verilmesine ilişkin iş ve işlemler Personel Dairesi Başkanlığınca sonuçlandırılır .
Düzenlemeleri bulunmaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ YAHYA AKMAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisine sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran, 1 numaralı paragrafta belirtildiği üzere; Şubat 2017’de Macaristan’a makine mühendisliği alanında doktora ve burs başvurusu yaptığını, süreç içerisindeki sınav ve mülakatı başarıyla geçtikten sonra Temmuz 2017 tarihinde burs ve doktora hakkı kazandığını, 19.07.2017
6 / 10tarihinde aylıksız izin talebinde bulunduğunu ancak Eğitim Kurulunun, hakkında olumsuz karar
verdiğini belirterek eğitim hakkının tarafına verilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
11. Bilindiği üzere idari işlemler tesis edilirken idarenin kullandığı yetki bağlı yetki veya takdir yetkisi şeklinde olabilmektedir . İdari işlemde, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli yönde hareket etme hususunda bir tercih hakkı tanınmadığı durumlarda veya idareye belli bir tasarrufta bulunmasının kesin olarak emredildiği durumlarda bağlı yetki, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisi söz konusu olmaktadır .
12. Somut olayımıza ilişkin, 29/ 05/ 2014 tarih ve 29014 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Türk Patent Enstitüsü Personelinin Yetiştirilmesi Amacıyla Yurtdışına
Gönderilmesi Hakkında Yönetmeliğin “Şahsen Özel Burs İçin Aylıksız İzin Verilmesinin
Şartları” başlıklı 17 nci maddesinde; “ Şahsen özel burs sağlayan memurlara iki yıla kadar aylıksız izin verilebileceği, gerekirse bu sürenin bir katına kadar artırılabileceği ”, “ Şahsen özel burs sağlayan memurlara, burs verilme konusuyla ilgili dalda dört yıllık yüksek öğrenim görmüş olması kaydıyla, Yetiştirilmek Amacıyla Yurt Dışına Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmeliğin 6, 8, 10, 11, 18, 19, 21 ve 23 üncü maddeleri hükümlerinin uygulanacağı, 01/ 02/ 1974 tarih ve 14786 numaralı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, Yetiştirilmek Amacıyla Yurtdışına
Gönderilecek Devlet Memurları Hakkında Yönetmeliğin “Aranılacak şartlar” başlıklı 6 ncı maddesinde; “(…) b) (Değişik : 27/ 4/ 2015 – 2015/ 7682 K .) Birim amirinin olumlu görüşünü almış olmak” düzenlemesine yer verildiği, Yine Türk Patent Enstitüsü Personelinin Yetiştirilmesi
Amacıyla Yurtdışına Gönderilmesi Hakkında Yönetmeliğin “Şahsen Özel Burs İçin Aylıksız
İzin Verilmesinin Şartları” başlıklı 17 nci maddesinin son fıkrasında ise; “Personel Dairesinin ilgilinin talebini Kurula sunacağı, Kurul tarafından talebin uygun görülmesi halinde adaya ücretsiz izin verilmesine ilişkin iş ve işlemlerin Personel Dairesi Başkanlığınca sonuçlandırılacağı”
Düzenlemeleri ile bu konuda idareye takdir yetkisi tanındığı açıktır .
13. İdarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir . Bu kapsamda, idareye tanınmış olan takdir yetkisinin, keyfi olarak hareket edebilme anlamına gelmeyeceği açık olup, takdir yetkisi kullanılırken, verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket edilmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranılmalı, orantılılık ilkesine uyulmalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uyulmalı ve bu yetki kamu yararı ve hizmet gerekleri ölçütü dışında başka bir amaç için kullanılmamalıdır .
14. Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 11/ 03/ 1980 tarihinde kabul edilen İdari Takdir Yetkisinin
Kullanılmasına İlişkin R( 80) 2 Sayılı Tavsiye Kararına Ek Takdir Yetkisinin Kullanılmasında
Uygulanacak Temel İlkeler bölümünde de, “Takdir yetkisini kullanan bir idari makam; ( 1)
Yetkinin veriliş amacından başka amaç güdemez . ( 2) Yalnızca olaya ilişkin öğeleri hesaba katarak nesnelliğe ve tarafsızlığa uyar . ( 3) Hakkaniyete uymayan ayırımcılığı önleyerek yasa önünde eşitlik ilkesini gözetir . ( 4) İşlemin amacıyla, kişilerin hakları, özgürlükleri veya menfaatleri üzerindeki olumsuz etkileri arasında uygun bir denge sağlar…” ifadelerine yer verilmiştir .
15. İdarece gönderilen bilgi ve belgelerde; başvuranın, Patent Dairesi Başkanlığının, 19/ 07/ 2017
.
7 / 10tarih ve sayılı yazısı ekinde bulunan yine aynı tarihli dilekçesi ile; Macaristan’da bulunan Szent
Istvan Üniversitesinde doktora bursu kazanması nedeniyle, 02/ 10/ 2017- 31/ 07/ 2021 tarihleri arasında kullanmak üzere aylıksız izin talebinde bulunduğu ancak Kurum Personelinin Yetiştirilmesi
Amacıyla Yurt Dışına Gönderilmesi Hakkında Yönetmeliğin 17’nci maddesinin 4’üncü fıkrasında;
“Yurt dışı eğitim için ücretsiz izin talebinde bulunan adayın, katılmayı planladığı yurt dışı eğitim programının seviyesini, konusunu, süresini ve içeriğini belirten bir dilekçe ile Personel Dairesi
Başkanlığına müracaat etmesi gerektiği, bu dilekçeye, çalıştığı birim amirinin uygun görüşü ile bağlı olduğu Başkan Yardımcısının muvafakatını içeren yazıyı, yurt dışı eğitim kurumundan temin edilen kabul belgesini ve 12′ nci maddenin birinci fıkrasında sayılan yabancı dil belgelerinden birini ekler” hükmüne istinaden, Patent Dairesi Başkanlığının, 19/ 07/ 2017 tarihli yazısının iade edilerek, anılan hükmün yerine getirilmesinin istenildiği, bu defa Patent Dairesi Başkanlığınca, 25/ 08/ 2017 tarih ve sayılı Olur ile konunun Eğitim Kurulunun takdiri doğrultusunda değerlendirilmesinin istenildiği, bunun üzerine, 14/ 09/ 2017 tarih ve sayılı yazı ile Eğitim Kurulunun toplantıya çağrıldığı ve Eğitim Kurulunun aynı tarihte toplanarak; ilgilinin talebini oybirliği ile uygun görmediği, 16. Söz konusu muvafakat talebinin, Patent Dairesi Başkanlığında yürütülen iş ve işlemler açısından değerlendirildiği ve ilgili personelin aylıksız izne ayrılacak olmasının, Patent Dairesi
Başkanlığındaki mevcut iş yükü göz önünde bulundurulduğunda Kurum faaliyetlerini olumsuz etkileyeceği ve hizmette aksamalara sebep olabileceği, ayrıca Patent Dairesi Başkanlığında yürütülen iş ve işlemlerin uzmanlaşma gerektirmesi, aylıksız izne ayrılan personelin mevcut planlamada yürüteceği işlemlerin aksamasına neden olacağı ve ayrıca mevcut planlamada yerine görevlendirilebilecek personel olsa dahi bu personelin iş yükünü aşırı derecede artıracağı ve hizmetlerin yerine getirilmesinde daha da fazla aksamalara neden olacağı, 17. Kurumlarının, ulusal ve uluslararası düzeyde sanayi mülkiyet alanında tek kuruluş olması, başvuranın görev yaptığı birimin iş yükünün normalin çok üstünde olması ve giderek artması, kendisine aylıksız izin verilmesi halinde; söz konusu işlerin yapılmasında yerine herhangi bir personelin hemen istihdamının söz konusu olamayacağı dikkate alındığında, kamu hizmetinin aksayabileceği, 18. Yine her ne kadar söz konusu doktora çalışmasının, personelin mesleki gelişimi açısından faydalı olacağı değerlendirilse de son dönemde oluşan ve ciddi boyutlara ulaşan iş yükü nedeniyle yoğun bir çalışma dönemine girildiği, gerek işlem sayıları gerekse işlem süreleri açısından belirlenen hedeflere ulaşılması ve başvuru sahiplerine verilen hizmetlerin makul sürelerde tamamlanmasını sağlamak amacıyla ilgili personelin mesaisine ihtiyaç duyulması ve ayrıca eğitim amacıyla talep edilen aylıksız iznin Kurum planlaması dışında oluşması nedeniyle, mevcut şartlar dikkate alınarak söz konusu talebin Eğitim Kurulu tarafından değerlendirilmesi yönünde karar alındığı, 19. Örnek olarak gösterilen Sınai Mülkiyet Uzmanı , Kurumları ile Çin Halk
Cumhuriyeti Fikri Mülkiyet Ofisi (SIPO) arasında imzalanan protokoller çerçevesinde Çin Tongji
Üniversitesinde Fikri Mülkiyet Hukuku alanında yüksek lisans yapmak üzere Çin Fikri Mülkiyet
Ofisine (SIPO) 07/ 04/ 2017 tarihli yazı ile Kurumları tarafından aday olarak gösterildiği ve Çin
Fikri Mülkiyet Ofisi (SIPO), Çin Burs Programı ve Çin Tongji Üniversitesinden kabul aldığı, söz konusu “Fikri Mülkiyet Hukuku” alanındaki yüksek lisans programının 11/ 09/ 2017- 17/ 08/ 2018 tarihleri arasında 1 (bir) yıl süreli bir program olduğu, Dolayısıyla, örnek olarak gösterilen Sınai
Mülkiyet Uzmanı , “Fikri Mülkiyet Hukuku alanında ” yüksek lisans yapmak
.
8 / 10üzere, Patent Dairesi Başkanlığındaki iş ve görev dağılımları önceden planlanarak ve 1 (bir) yıl
süre ile Kurumlarınca görevlendirildiği, Sınai Mülkiyet Uzmanı ise kendi mesleki alanında ve 4 (dört) yıl süre ile aylıksız izin almak istediği, kazanmış olduğu doktora programının da Fikri Mülkiyet ile ilgili bir program olmadığı, 20. Yurt dışı eğitim taleplerinin konularına, süre ve seviyelerine göre sınıflandırılarak o yıl için
Kurum iş yükü ve hizmet gerekleri gibi hususlar gözetilerek bir eğitim programı çerçevesinde belirlendiği, Yönetmeliğe göre, bir sonraki yıl için yurt dışı eğitime gönderilecek personelle ilgili olarak her yıl Ocak ayının ikinci haftasında duyuru yapıldığı, duyuruda, bir sonraki yıl için eğitim yapmak üzere yurt dışına gönderilecek ve Yönetmelik’te belirlenen şartları taşıyanların; eğitim yapmayı düşündükleri üniversite isimleri, eğitim konuları, ülkeleri, süreleri ve eğitim planları ile bu planların Kurumda yapılan görevle ilişkisini gösteren raporlarının, bağlı bulundukları birimler tarafından en geç Şubat ayının ikinci haftasına kadar Personel Dairesi Başkanlığına bildirilmesinin istendiği, Eğitim Kurulunun, yurt dışı eğitim taleplerinin intikalinden itibaren en geç beş işgünü içinde toplanarak bir sonraki yılın kontenjan taleplerini konu, sayı ve süre olarak belirlediği açıklamalarına yer verilmiştir .
21. Başvuran, 19.07.2017 tarihli dilekçesine cevap verilmediğini belirtmişse de idarece gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde, söz konusu dilekçenin, Patent Dairesi Başkanlığının aynı tarihli yazısı ekinde Personel Dairesi Başkanlığına gönderildiği ancak söz konusu dilekçenin eksiklikler nedeniyle iade edildiği, başvuranın bu durumdan haberdar olması üzerine yeniden vermiş olduğu 31/ 07/ 2017 tarihli dilekçesine ise 25/ 08/ 2017 tarihinde cevap verildiği anlaşılmıştır .
22. Tüm bu açıklamalar ile başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İdarece takdir yetkisinin kamu yararı ve bireysel yarar dengesi gözetilerek kullanıldığı, kararın objektif ve gerekçeli olduğu bu haliyle idarenin, başvuranın talebi hakkında takdir hakkını kullanmak suretiyle tesis ettiği işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir yön tespit edilemediğinden başvurunun reddi yönünde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara
.
9 / 10İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Ret Kararının, TÜRK PATENT VE MARKA KURUMU BAŞKANLIĞINA t ebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.