TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 1919-1919 |sayi|18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/11277 2017/ 11277
KARAR TARİHİ : 12/02/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Adalet Balkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : 810 icra katipliği personel alım ilanına ilişkin olarak Adalet Bakanlığının 25/ 08/ 2017 tarihinde açıkladığı sonuçların iptal edilmesi ve uygulama sınavında yazılan kelime sayısının da başarı puanın hesaplanmasında ortalamaya dahil edilerek nihai başarı listesinin yeniden oluşturulması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 28/08/2017 28.8.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, e-başvuru yoluyla Kurumumuza yaptığı başvurusunda, özetle; Adalet Bakanlığı
tarafından 30/ 12/ 2016 tarihinde 810 icra katipliği personel alım ilanı yayınladığını, yayınlanan ilanın sonuçlarının 25/ 08/ 2017 tarihinde açıklandığını, yayınlanan ilanda başarı listesi oluşturulurken sadece Kamu Personel Seçme Sınavı puanının ve sözlü mülakat puanlarının aritmetik ortalamasının alındığını, halbuki Yargıtay Başkanlığının ve Danıştay Başkanlığının katip personel alım ilanlarında başarı listesi oluşturulurken Kamu Personel Seçme Sınavı puanı ile adayın uygulama sınavında yazmış olduğu kelime sayısının ve sözlü mülakat puanlarının ortalamasının alındığını, Adalet Bakanlığı tarafından başarı listesi oluşturulurken adayların uygulama sınavında yazmış olduğu kelime sayısı ortalamaya dahil edilmediği için liyakat esasına uyulmadığını ifade ederek; 25/ 08/ 2017 tarihinde açıklanan sonuçların iptal edilmesini ve yeniden oluşturulacak başarı puanına uygulama sınavında yazılan kelime sayısının da ortalamaya eklenmesini talep etmektedir .
1 / 6II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Adalet Bakanlığı’nın 19/ 01/ 2018 tarihli ve sayılı yazısında, özetle;
2.1) İcra Müdür ve Yardımcıları ile İcra Kâtiplerinin Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği hükümleri
uyarınca; İcra kâtiplerinin açıktan atama suretiyle alımlarda, ÖSYM Başkanlığınca yapılan
KPSS sınavı sonrası, sınav yetkisi verilen Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet
Komisyonlarınca yapılan uygulama ve yine sınav yetkisi verilen Adli Yargı İlk Derece
Mahkemesi Adalet Komisyonları veya Bakanlığımızca yapılan sözlü sınavda başarılı olmak kaydıyla; unvan değişikliği suretiyle zabıt kâtipleri arasından alımlarda ise, sınav yetkisi verilen Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonlarınca yapılan uygulama ve yine sınav yetkisi verilen Adli Yargı İlk Derece Mahkemesi Adalet Komisyonları veya
Bakanlığımızca yapılan sözlü sınavda başarılı olmak kaydıyla atamalarının yapıldığı,
2.2) 2016 yılı açıktan atama iznine mahsuben 810 icra kâtibi (İstanbul icra kâtipliği için 127 kişi)
alımına ilişkin ilanın 30/ 12/ 2016 tarihinde yayımlandığı,
2.3) Başvuran, Danıştay Başkanlığının ve Yargıtay Başkanlığının kâtip atımlarında adayların
uygulama sınavında yazmış oldukları kelime sayısının nihai başarı listesinde değerlendirildiğini belirtmiş ise de; söz konusu kurumların Adalet Bakanlığı’ndan ayrı müstakil kurumlar olmakla birlikte personel alımlarında kendi kurumlarına ait yönetmelik hükümlerine uygun olarak değerlendirme yapıldığı,
2.4) Adalet Bakanlığınca icra kâtipliği alımına ilişkin olarak ise; İcra Müdür ve Yardımcıları ile İcra
Kâtiplerinin Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde sınava giren tüm adaylar için eşit şekilde değerlendirme yapıldığı, başka kurumların yönetmelikleri uyarınca sınavın değerlendirmesine imkan bulunmadığı, ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin
üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”
3.2) “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümünde yer alan “Genel ilkeler” başlıklı
128 inci maddesinin ikinci fıkrasında;
“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir . Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır .”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında;
2 / 6“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile
tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”
5) 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun “İcra daireleri” başlıklı birinci maddesinde;
“İcra katipliğine ilk defa atanacaklar, kamu görevlerine ilk defa atanacaklar için yapılacak merkezî sınavda başarılı olanlar arasından Adalet Bakanlığının bu konuda yetki vereceği adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonları tarafından yapılacak uygulama ve sözlü sınav sonucuna göre; unvan değişikliği suretiyle atanacaklar ise uygulama ve sözlü sınav sonucuna göre atanırlar . … İcra müdür ve icra müdür yardımcıları ile icra katiplerinin, yazılı sınav, sözlü sınav, görevlendirme, nakil, unvan değişikliği, görevde yükselme ve diğer hususları yönetmelikle düzenlenir .”
6) 2992 sayılı Adalet Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabulü Hakkında Kanunun “Bakanlığın düzenleme görev ve yetkisi” başlıklı 30 uncu maddesinde;
“Bakanlık, kanunla yerine getirmekle yükümlü olduğu hizmetleri tüzük, yönetmelik, tebliğ, genelge ve diğer idari metinlerle düzenlemekle görevli ve yetkilidir .”
7) 07/ 09/ 1991 tarihli ve 20984 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan İcra Müdür ve Yardımcıları
ile İcra Kâtiplerinin Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin
7.1) “İcra kâtipliğine atama şartları” başlıklı 3/A maddesinde;
İcra kâtipliğine açıktan ilk defa veya naklen atanacaklarda;
… i) Uygulama sınavından en az bir hafta önce Bakanlık internet sitesinde ilan edilecek yazılı metinler arasından, sınav sırasında her bir grup için komisyon tarafından çekilecek kura sonucu belirlenen metinden daktilo veya bilgisayarla; verilen metne sadık kalınmak ve anlam bütünlüğü korunmak suretiyle, kelime ve cümle tekrarına yer vermeden ve yanlış yazılan kelime sayısı toplam yazılan kelime sayısının yüzde kırkından fazla olmayacak şekilde üç dakikada en az doksan kelime yazmak, j) Uygulama sınavında ve sözlü sınavda başarılı olmak, gerekir .”
7.2) “Sınav şekilleri” başlıklı 7 nci maddesinde;
“İcra kâtipliğine ilk defa açıktan veya naklen atanacaklar, merkezi sınavda başarılı olanlar arasından sınav birimi tarafından yapılacak uygulama sınavı ve sözlü sınava … tâbi tutulur .”
7.3) “İcra kâtipliği uygulama ve sözlü sınavlarına çağrılacakların belirlenmesi ” başlıklı 11/A
maddesinde;
“İcra kâtipliği uygulama ve sözlü sınavlarına başvurup da bu Yönetmelikteki şartları taşıyanlardan, ilk defa açıktan veya naklen atanmak için başvuranların, merkezi sınavda aldıkları puana göre en yüksek puandan başlayarak ilan edilen kadronun yirmi katı kadarı …
uygulama sınavına çağrılır .
3 / 6Uygulama sınavında başarılı olanlardan, doğru kelime sayısı esas alınmak kaydıyla en fazla
doğru kelime yazandan başlayarak ilan edilen kadronun üç katı kadarı sözlü sınava çağrılır .
Birinci ve ikinci fıkralara göre oluşturulan listelerde son sıradakilerle aynı sayıda doğru kelime yazanlar veya aynı puana sahip olanlar da sınavlara girmeye hak kazanırlar .”
7.4) “Sözlü sınavda değerlendirme” başlıklı 27 nci maddesinde;
“Sözlü sınavda başarılı sayılmak için, üyelerin yüz tam puan üzerinden verdikleri notların aritmetik ortalamasının en az yetmiş puan olması gerekir .”
7.5) “Nihai Başarı Listesi” başlıklı 28 inci maddesinde;
“İcra kâtipliği kadroları için yapılan sınav sonucu; açıktan ilk defa veya naklen atanacaklar için merkezi ve sözlü sınavda aldıkları puanların aritmetik ortalamasına … göre en yüksek puandan başlayarak nihai başarı listesi düzenlenir .” düzenlemelerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; şikayete konu sınav
sürecinin idare tarafından yürürlükteki mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü, ayrıca uygulama sınavının ortalamaya dahil edilmemesinin idarenin düzenleme yetkisi kapsamında kaldığı ve liyakat ilkesine aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla başvuranın talebinin idarece reddine yönelik işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirildiğinden, başvurunun reddi gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran, Adalet Bakanlığı tarafından 30/ 12/ 2016 tarihinde yayımlanan 810 icra katibi alım
ilanı kapsamında, nihai başarı listesi oluşturulurken sadece KPSS ve sözlü puanlarının aritmetik ortalamasının alınarak uygulama sınavı sonucunun ortalamaya dahil edilmemesinin liyakat ilkesine aykırı olduğu iddiasıyla, 25/ 08/ 2017 tarihinde açıklanan sonuçların iptal edilmesini ve uygulama sınavında yazılan kelime sayısının da başarı puanın hesaplanmasında ortalamaya eklenerek nihai başarı listesinin yeniden oluşturulmasını talep etmektedir .
10) Bilindiği üzere, Anayasa’nın 128 inci maddesine göre memurların görevlilerinin nitelikleri,
atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenmek zorundadır . Ancak kanunla düzenlenme ilkesi, memurlar ve diğer kamu görevlilerinin görev, yetki ve sorumlulukları ile özlük haklarının her türlü ayrıntısının kanunla belirlenmesi anlamına gelmemektedir . Kanun koyucu, genel esasları kanun veya kanun hükmünde bir düzenlemeyle belirlemek suretiyle çerçeveyi çizdikten sonra, yine kanunla ayrıntıların yönetmelikle belirlenmesi konusunda idareye takdir yetkisi verebilmektedir .
11) Bu bağlamda, 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu’nun birinci maddesinde, icra kâtipliğine ilk defa
atanacakların, kamu görevlerine ilk defa atanacaklar için yapılacak merkezî sınavda başarılı olanlar arasından Adalet Bakanlığının bu konuda yetki vereceği adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonları tarafından yapılacak uygulama ve sözlü sınav sonucuna göre
4 / 6atanacakları; icra katiplerinin, yazılı sınav, sözlü sınav, görevlendirme, nakil, unvan değişikliği,
görevde yükselme ve diğer hususlarının yönetmelikle düzenleneceği hükmüne yer verilmiş;
Kanun’un verdiği bu yetkiye dayanılarak hazırlanan İcra Müdür ve Yardımcıları ile İcra
Kâtiplerinin Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliği ise 07/ 09/ 1991 tarihli ve 20984 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmiştir .
12) Somut olayımızda, Adalet Bakanlığı tarafından 30/ 12/ 2016 tarihinde 810 icra katibi alım ilanı
yayımlanmış, başvuran da KPSS sınav sonucuyla İstanbul Adliyesi için ilan edilen 127 kişilik kadronun 20 katı olan 2540 kişi içine girerek uygulama sınavına girmeye hak kazanmış, 04/ 02/ 2017 tarihinde yapılan uygulama sınavında üç dakika içerisinde 161 kelime yazarak başarılı olmuş ve sözlü sınava katılmaya hak kazanmış, sözlü sınavda ise beş üyeden oluşan sınav komisyonunun üyelerinin verdikleri puanların aritmetik ortalamasının 60 olması nedeniyle anılan Yönetmeliğin 27 nci maddesi uyarınca sözlü sınavdan başarısız sayılmıştır .
13) Adalet Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde, sınav
sürecinin bütün aşamalarının İcra Müdür ve Yardımcıları ile İcra Kâtiplerinin Sınav, Atama ve
Nakil Yönetmeliğindeki hükümlere uygun olarak yürütüldüğü görülmektedir . Bu durumda, başvuranın, mevcut mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütülen sınavın iptal edilerek, uygulama sınav sonucunun da ortalamaya dahil edilip nihai başarı listesinin yeniden oluşturulması yönündeki talebinin kabulü hukuken mümkün değildir . Kaldı ki, uygulama sınavının hangi oranda ortalamaya dahil edileceğine ilişkin herhangi bir mevzuat hükmü de bulunmamaktadır .
14) Diğer yandan, başvuran, Danıştay Başkanlığının ve Yargıtay başkanlığının katip alımlarında
uygulama sınavının sonucunun da ortalamaya dahil edildiğini ifade ederek, Adalet
Bakanlığının ilanının liyakat ilkesine aykırı olduğunu iddia etmektedir . Ancak, söz konusu kurumlar Adalet Bakanlığından ayrı tüzel kişilikleri bulunan kurumlar olup, personel alımı açısından yaptıkları sınavlarda farklı yönetmeliklere tabi bulunmaktadırlar . Her kurum, personel alımına ilişkin yönetmeliklerini kurumun yapısını, özelliklerini, ihtiyaçlarını ve diğer hususları dikkate alarak farklı şekillerde hazırlamakta ve alım yapacağı personelin liyakatini farklı metotlarla ve farklı eleme usulleriyle ölçerek istihdam yoluna gitmektedir .
15) Söz konusu yönetmelikler incelendiğinde, alımı yapılacak personelin liyakatinin ölçülmesi
açısından faklı hükümler içerdikleri görülmektedir . Örneğin, uygulama sınavından başarılı sayılabilmek ve sözlü sınava katılmaya hak kazanmak için başarı listesi oluşturulurken farklı puan hesaplama yöntemleri uygulanmakta, uygulama sınavından başarılı olanlardan ilan edilen kadro sayısının farkı sayılardaki katı kadar kişi sözlü sınava çağrılmakta, nihai başarı listeleri oluşturulurken ise KPSS, uygulama sınavı ve sözlü sınavı sonuçları farklı ağırlıklarda ortalamaya dahil edilmektedir . Buna göre, kanunun verdiği yetkiye dayanarak hazırlanan personel alımına ilişkin yönetmeliklerdeki hükümlerin kurumlar arasında farklılıklar arz etmesinin ve bu hükümlere dayanarak usulüne uygun şekilde yapılan uygulanmaların liyakat ilkesine aykırı olduğunu iddia etmek mümkün bulunmamaktadır .
16) Ayrıca, somut olayımızda, başvuranın uygulama sınavında başarılı olmasına rağmen sözlü
sınavda yeterli puan almayarak Yönetmeliğin 27 nci maddesinde belirtilen asgari puanı elde edemediği için başarısız sayıldığı anlaşıldığından, nihai başarı listesinin oluşturulması sırasında uygulama sınavının ortalamaya dahil edilmesinin başvuranın durumuna olumlu bir etkisinin olması da mümkün değildir .
17) Sonuç olarak, Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; şikayete konu sınav
5 / 6sürecinin idare tarafından yürürlükteki mevzuat hükümlerine uygun olarak yürütüldüğü
anlaşıldığından, ayrıca uygulama sınavının ortalamaya dahil edilmemesinin idarenin düzenleme yetkisi kapsamında kaldığı ve liyakat ilkesine aykırılık teşkil etmediği, dolayısıyla başvuranın sınavın iptal edilerek nihai başarı listesinin uygulama sınavı sonucunun da ortalamaya dahil edilmesi suretiyle yeniden oluşturulması yönelik talebinin idarece reddine yönelik işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı değerlendirildiğinden, başvurunun reddi yönünde karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18) 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından başvuranın BİMER başvurusuna süresi içinde cevap verilmemesi sebebiyle “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine, ayrıca başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edildiğinden, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre başvurunun REDDİNE, Ret kararının BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi