TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 6295-6295 |sayi|18745356-101.07.05-E.18745356-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/12502 2017/ 12502
KARAR TARİHİ : 10/04/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuran kendisine mobbing yapan amirlerin cezalandırılmasını ve Rüzgarlı
Sosyal Güvenlik Merkezinde görevlendirilmesini talep etmektedir .
BAŞVURU TARİHİ : 16/10/2017 16.10.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yaptığı başvurusunda , hakkını aradığından dolayı kurum idarecileri tarafından sevilmediğini, disiplin cezaları ve tayinlerle mobbing uygulandığını, sağlık raporlarının izne çevrildiğini, kendisinin sorun yaşadığı kişilerin müdür yardımcısı olarak mükafatlandırıldığını kendisinin Kütahya iline tayininin çıkartıldığını, tayin işlemine yargı tarafından yürütmenin durdurulması kararı verildiğini, kararın kendisine geç tebliğ edildiğini, Ankara iline geri geldiğinde mahkeme kararına göre görev yaptığı yer olan Rüzgarlı Sosyal Güvenlik Merkezinde göreve başlaması gerekirken Ulucanlar Sosyal Güvenlik Merkezinde görevlendirildiğini bunun hukuka aykırı olduğunu belirterek amirlerin cezalandırılmasını ve mahkeme kararının uygulanarak Rüzgarlı
Sosyal Güvenlik Merkezine başlatılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge isteme yazısına istinaden, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı tarafından gönderilen 19.1.2018 tarihli cevabi yazı ve eklerinden özetle; 2.1. Başvuranın 20.01.1997 yılında SSK Samsun Sigorta İl Müdürlüğünde açıktan atama ile icra memuru olarak göreve başladığı, 14.11.2011 tarihinde Samsun Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğündeki görevinden naklen ayrılarak aynı tarihte Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne atandığı ve
Ulucanlar Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğünde göreve başladığı,
1 / 92.2. Başvuranın Ulucanlar Sosyal Güvenlik Merkez Müdürlüğünde görev yaparken, 22.4.2013
tarihinde amirlerin kendisine çalışma ortamında mobbing yaptığına dair yazdığı dilekçesinin
Mobbing Ön Değerlendirme Komisyonu tarafından değerlendirildiği, dilekçelerin muhakkik marifetiyle incelendiği ve ön inceleme raporunda şikayet edilen amir ve çalışanlar hakkında soruşturma izni verilmemesine ve dilekçelerin mobbing ile mücadele Komisyonuna gönderilmemesine karar verildiği, 2.3. Başvuranın bu defa amirleri ve bir kısım personeli göreve kötüye kullanmaktan Ankara
Cumhuriyet Başsavcılığına şikayet ettiği ve savcılık tarafından yürütülen 2013/ sayılı soruşturma sonucunda kişilerin atılı suçu işlediklerine dair yeterli delil bulunmadığından dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verildiği, 2.4. Başvuranın, bir limited şirket ile bir icra memuru tarafından yapılan şikayet üzerine soruşturma geçirdiği ve soruşturma sonucunda başvurana Merkez Disiplin Kurulunun 6.9.2013 ve tarihli ve 2013/ sayılı kararı ile Uyarma cezası verildiği başvuranın cezaya dava açtığı ve Ankara 17. İdare
Mahkemesinin sayılı ve 5.5.2015 tarihli Kararı ile cezanın iptaline karar verildiği, 2.5. Başvuranın daha sonra Rüzgarlı Sosyal Güvenlik Merkezine görevlendirildiği, burada görev yaptığı dönemde çalışanlar, amirleri ve il müdürü hakkında 05.02.2016 tarihli dilekçe ile mobbing başvurusunda bulunduğu, söz konusu başvuru hakkında Mobbing ile Mücadele Komisyonun
2.7.2016 tarihli ve 2016/ sayılı kararı ile mobbing kriterlerini içermediğinden komisyonca
yapılacak bir işlem bulunmadığına karar verildiği, başvuranın bu defa dilekçenin bir örneğini
Cumhuriyet Başsavcılığına da gönderdiği ve savcılık tarafından suç teşkil etmeyen iddialardan dolayı dilekçenin 2016/ sayılı Karar ile işleme konulmamasına karar verildiği, 2.6. Rüzgarlı Sosyal Güvenlik Merkezinde görev yapan ’in başvuran
’ın kendisini hakaret ve tehdit içeren sözlerle rahatsız ettiğinden bahisle 17.4.2015 tarihli şikayet dilekçesi verdiği ve bunun üzerine başvuranın, muhakkik tarafından yapılan soruşturma neticesinde düzenlenen 22.12.2015 tarihli rapora istinaden disiplin amirince 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 125/B maddesinin (h) bendi gereğince 11.12.2015 tarihinde Kınama Cezası ile tecziye edildiği, başvuranın söz konusu cezaya itirazı Merkez Disiplin Kurulunun 06.4.2016 tarihli toplantısında değerlendirilerek 2016/ 38 sayı ile itirazının reddine karar verildiği, 2.7. Adı geçen hakkında, Başmüfettiş tarafından yapılan soruşturma neticesinde 30.1.2017 tarihli ve I sayılı rapor düzenlendiği ve rapora ait 22/ 07/ 2017 tarihli ve sayılı Makam olurunun “Türk Ceza Kanunu Yönünden” bölümünde; Şef
’in şikayeti üzerine . Ankara Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan soruşturma sonucunda düzenlenen 10/ 02/ 2016 tarihli 2016/ numaralı iddianame ile hakkında “tehdit, kişilerin huzur ve sükununu bozma, hakaret” suçlarını işlediği gerekçesiyle Ankara 7. Asliye Ceza Mahkemesinde adli takibat kaydı 2016/ Esas numarasıyla kamu davası açıldığı belirtildiğinden Başkanlıklarınca açıldığı, 2.8. Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü İcra Memuru kadrosunda görev yapmakta iken .
Rehberlik ve Teftiş Başkanlığınca yürütülen soruşturma sonucuna göre hakkında düzenlenen
30.01.2017 tarihli soruşturma raporunda başvuranın;
2.8.1. Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı üst düzey personeli ile PTT A.Ş. Genel
Müdürlüğü yetkilileri hakkında iddia ve ithamlarda bulunduğu, memuriyet adabına yakışmayacak şekilde suçlayıcı ve töhmet altında bırakmaya yönelik ifadeler kullandığı, 2.8.2. ’i takip etmeye devam ettiği, 2.8.3. “Tehdit, kişilerin huzur ve sükununu bozma, hakaret ” suçlarını işlediği gerekçesi ile Ankara 7.
Asliye Ceza Mahkemesinde 2016/ Esas numarası ile kamu davası açıldığı, 2.8.4. Posta ve Telgraf Teşkilatı A.Ş. Hukuk Müşavirliğince hakkında şirket ve şirket yetkilileri hakkında sarf etmiş olduğu yazılı beyanları nedeniyle Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına
2 / 9suç duyurusunda bulunulduğu ve 2016/ hazırlık numarası ile işleme alındığı,
2.8.5. Başbakanlık Özel Kalem Müdürlüğü ve Teftiş Kumlu Başkanlığı, Ulaştırma Denizcilik ve
Haberleşme Bakanlığı, Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı, Denetim Hizmetleri Başkanlığı, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Denetim Hizmetleri
Başkanlığı gibi değişik makamlara gönderdiği dilekçelerde “yalan beyanda bulundukları”, “kanunları keyli uyguladıkları”, “şahsını dikkate almadıkları”, “inceleme yapmadıkları”, “taraf oldukları”, “ayrımcılık yaptıkları”, “kendi personellerini korudukları”, “makamları yanlış bilgilendirdikleri”, “şahsına iftira attıkları”, “tehdit ettikleri”, “mobbing uyguladıkları” gibi ifadelere yer vermek suretiyle kendisi ile muhatap olan tüm birimleri ve personellerini suçladığı ve töhmet altında bıraktığı, 2.8.6. PTT info servisine gönderdiği mesajlar ve ıslak imzalı başvurular ile ilgili kurumlan meşgul ettiği ve çalışma düzenini ciddi ölçüde bozduğu, 2.8.7. Valilik Makamı, dilekçesini işleme koymayan Cumhuriyet Savcısı ve Savcı hakkında işlem yapmayan HSYK hakkında BİMER kanalı ile değişik tarihlerde şikayette bulunduğu vb. iddiaların incelendiği, 2.8.8. İnceleme neticesinde Başmüfettiş tarafından 30.1.2017 tarihli ve I sayılı soruşturma raporu düzenlendiği, 2.8.9. Raporda Türk Ceza Kanunu yönünden ; Şef ‘in şikayeti üzerine, Ankara
Cumhuriyet Başsavcılığınca yapılan soruşturma sonucunda düzenlenen 10.02.2016 tarihli, 2016/ numaralı iddianame ile hakkında “tehdit, kişilerin huzur ve sükununu bozma, hakaret” suçlarını işlediği gerekçesiyle Ankara 7. Asliye Ceza Mahkemesinde 2016/ Esas numarasıyla kamu davası açıldığı, 2.8.10. İcra Memuru tarafından Şef ve PTT personeli hakkında “Kasten adam yaralama, hakaret ve azmettirme” suçlarını ‘ işledikleri gerekçesiyle Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına ihbarda bulunulduğu ve ihbar dilekçesinin 2016/ soruşturma numarası ile işleme alındığı, 2.8.11. Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Hukuk Müşavirliğinin hakkında şirket ve şirket yetkilileri hakkında sarf etmiş olduğu yazılı beyanları nedeniyle Ankara Cumhuriyet
Başsavcılığına ihbarda bulunulduğu ve ihbar dilekçesinin 2016/ hazırlık numarası ile işleme alındığı anlaşıldığından raporun bir nüshasının Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına gönderilmesine karar verildiği, 2.8.12. Disiplin işlemleri yönünden ; İcra Memuru ‘ın, PTT İNFO servisine
14.06.2016 – 05.01.2017 tarihleri arasında bir kısmı mesai saati içinde olmak üzere toplam 2270 adet
mesaj gönderdiği, mesai saatleri içerisinde 57 adet ıslak imzalı başvuruda bulunduğu, Başbakanlık
Özel Kalem Müdürlüğü ve Teftiş Kurulu Başkanlığı, Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı, Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Teftiş Kurulu Başkanlığı ve Denetim Hizmetleri
Başkanlığı, Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Denetim Hizmetleri Başkanlığı gibi değişik makamlara gönderdiği dilekçelerde, “yalan beyanda bulundukları”, “kanunları keyfi uyguladıkları”, “şahsımı dikkate almadıkları”, “inceleme yapmadıkları”, “taraf oldukları”, “ayrımcılık yaptıkları”, “kendi personelini korudukları”, “makamları yanlış bilgilendirdikleri”, “şahsına iftira attıkları”, “tehdit ettikleri”, “mobbing uyguladıkları” gibi ifadelerle kendisiyle muhatap olan tüm birimleri ve personeli suçladığı ve töhmet altında bıraktığı anlaşıldığından 657 sayılı Kanunun 125. maddesi B fıkrası (d,l) bendlerinde belirtilen “Hizmet dışında Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak” ve “Kurumların huzur, sükün ve çalışma düzenini bozmak” fiil ve hallerinden dolayı kınama cezası ile cezalandırılması teklif edildiği, 2.8.13. İcra Memuru ‘ın, 15.11.2013- 27.10.2016 tarihleri arasında yazdığı şikayet
3 / 9dilekçelerinde görüldüğü üzere, Ulucanlar Sosyal Güvenlik Merkezinde görev yaptığı dönemden
başlayarak mesai arkadaşlarını ve hakkında işlem yapan amirlerini değişik zaman dilimlerinde ve değişik makamlara birden fazla kere şikayet ederek taciz ettiği, aynı konuları tekrar tekrar gündeme getirerek idareleri meşgul ettiği, bu konuda uyarıldığı halde Rüzgarlı Sosyal Güvenlik Merkezinde görev yaptığı dönemde de benzer tutum ve davranışlarını sürdürdüğü, mesai arkadaşları, amirleri, Genel Müdürlük Disiplin Kurulu Üyeleri, soruşturma izni vermeyen Valilik Makamı, dilekçesini işleme almayan Cumhuriyet Savcısı ve Savcı hakkında işlem yapmayan HSYK hakkında BİMER kanalıyla değişik tarihlerde şikayette bulunduğu anlaşıldığından 657 sayılı kanunun 125. maddesi C fıkrası (ı) bendinde belirtilen “Hizmet içinde Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak” fiil ve hallerinden dolayı aylıktan kesme cezası ile cezalandırılmasının teklif edildiği, 2.8.14. İdari Yönden , İcra Memuru ‘ın, Ankara’da görev yaptığı Ulucanlar Sosyal
Güvenlik Merkezinde ve Rüzgarlı Sosyal Güvenlik Merkezinde aynı konuları tekrar tekrar gündeme getirerek mesai arkadaşlarını ve hakkında işlem yapan amirlerini değişik zaman dilimlerinde ve değişik makamlara birden fazla kere şikayet ederek taciz ettiği ve ünitelerin huzur, sükun ve çalışma düzenini bozduğu anlaşıldığından anılan iki ünite dışında icra servisi olan başka bir ünitede görevlendirilmesi, 2.8.15. İcra Memuru ’ın, çalıştığı ünitelerde ve başvuruda bulunduğu kurumlarda memur olması nedeniyle kendisine haksızlık yapıldığı, korkutulup sindirilmek istendiği gibi olumsuz bir düşünceye kapılarak mesai arkadaşlarım, amirlerini ve kendisiyle muhatap olan kişi ve kuruluşları sürekli olarak şikayet ettiği ve bu davranışını sürdürme kararlılığında olduğu anlaşıldığından bundan böyle çok ciddi iddialar içermeyen şikayet dilekçelerinin işleme konmaması, 2.8.16. Ulaştırma Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı Denetim Hizmetleri Başkanlığının 15/ 08/ 2016 tarihli, sayılı yazısında, yapılan işlemin sonucundan bilgi verilmesi istendiğinden anılan
Başkanlığa bilgi verilmesi sonuç ve kanaatine varıldığı , 2.9. Raporda başvuranın başka bir birimde görevlendirmesinin teklif edildiği bu nedenle Başkanlık
Makamının 17.5.2017 tarih ve sayılı Oluru ile Kütahya Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğü’nün İcra Memuru ihtiyacı da dikkate alınarak 657 sayılı Kanunun 67 ve 76 ncı maddeleri ve SGK Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 17 nci maddesi gereğince ataması yapıldığı, 2.10. Ayrıca soruşturma raporuna istinaden 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125/B maddesinin (d ve I) bentleri gereğince Kınama ve 125/C maddesinin (ı) bendi gereğince Aylıktan
Kesme (Brüt aylığından 1/ 30 oranında) cezasının tecziye edildiği ve başvuranın cezalara yaptığı itirazın Merkez Disiplin Kurulunun 31.5.2017 tarihli toplantısında değerlendirilerek, 2017/ ve 2017/ sayı ile itirazının reddine karar verildiği, 2.11. Başvuran tarafından tayin işlemine karşı Ankara 2. İdare Mahkemesinde kaydıyla açılan davanın yargılaması esnasında verilen, “Yürütmenin durdurulması talebinin reddine” dair karara yapılan itiraz üzerine Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 22.11.2017 tarihli itiraz sayılı kararı ile “davacı itirazının kabulü ile dava sonuna kadar dava konusu işlemin iptaline” karar verildiği, 2.12. Söz konusu kararın 12.1.2018 tarihinde Kuruma gönderildiği bu karar üzerine Başkanlık makamından alınan 9.2.2018 tarihli onay ile başvuranın 12.2.2018 tarihinde Kütahya Sosyal
Güvenlik İl Müdürlüğünden ayrılış yaptığı ve Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne atandığı burada ise Ulucanlar Sosyal Güvenlik Merkezine görevlendirildiği, 2.13. Başvuranın kadrosunun Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde olduğu, başvuran icra memuru olduğundan ilde çalışabileceği icra servislerinin Ulucanlar ile Rüzgarlı Sosyal Güvenlik
4 / 9Merkezinde bulunduğu, başvuranın en son görev yaptığı ve bir kısım personel ile sorun yaşadığı yer
olan Rüzgarlı Sosyal Güvenlik Merkezine değil Ulucanlar Sosyal Güvenlik Merkezine görevlendirildiği, 2.14. Başvuranın sağlık raporlarının izne çevrilmesi ile ilgili Kütahya Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğü ve Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı yetkilileri ile görüşülmüştür . Alınan bilgilerden, başvuranın Kütahya Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde işe başlaması gereken tarihte başlama yapmadığı, bu tarihte memuriyet mahalli dışında bulunan bir sağlık kurumundan rapor aldığı, acil servis girişinin bulunmadığı bu raporu Kütahya Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne gönderdiği, söz konusu raporun hafta sonuna denk gelen günde bittiği ve haftanın ilk günü işe başlama yapması gerekirken yapmadığı, başlama yapmadan yine memuriyet mahalli dışında acil servis giriş kaydı olmadan başka bir rapor aldığı, bu raporların memuriyet mahallinden alınmadığı için usulüne uygun olmadığı dolayısıyla idarenin takdir yetkisi kullanılarak rapor süresinin yıllık izinden düşüldüğü, anlaşılmıştır .
3. Başvuranın aylıktan kesme ve kınama cezalarına Kütahya İdare Mahkemesinde dava açtığı tespit edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” hükmü, “Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili Hükümler” ana başlığında
“Genel Hükümler” kenar başlıklı 128 inci maddesinde; “ Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir . Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır .” hükmü, “Yönetmelikler” başlıklı 124 üncü maddesinde ;
“ Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler …”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 6. Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin “Hizmetin gereği olarak yapılacak yer değiştirmeler” başlıklı 17 nci maddesi; “( 1) Hizmet gereği atama
yapılabilmesi için :
a) Haklarında adli veya idari bir soruşturma yapılmış ve bu soruşturma sonucunda o yerde kalmalarında sakınca görülmüş olması, b) Olumsuz tutum ve davranışları nedeniyle haklarında açılan disiplin soruşturması sonucunda disiplin cezası verilen ve söz konusu soruşturmada bulunduğu yerde kalmalarında sakınca görülmüş olması, gerekir .
( 2) Birinci fıkraya göre yer değiştirenlerin ayrıldıkları birime dönme talepleri üç yıl geçtikten sonra
Başkanlıkça değerlendirilebilir .
( 3) Görev yapılan birimin; kapanması, devri, iş yükünün önemli ölçüde azalması nedeniyle personele ihtiyaç duyulmaması hallerinde; ihtiyaç duyulan birimlere resen atama yapılabilir .” 7. 19.03.2011 tarihli ve 27879 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan İşyerlerinde Psikolojik
Tacizin (Mobbing) Önlenmesi konulu 2011/ 2 sayılı Başbakanlık Genelgesinde ; “Kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör işyerlerinde gerçekleşen psikolojik taciz, çalışanların itibarını ve onurunu
5 / 9zedelemekte, verimliliğini azaltmakta ve sağlığını kaybetmesine neden olarak çalışma hayatını
olumsuz etkilemektedir .
Kasıtlı ve sistematik olarak belirli bir süre çalışanın aşağılanması, küçümsenmesi, dışlanması, kişiliğinin ve saygınlığının zedelenmesi, kötü muameleye tabi tutulması, yıldırılması ve benzeri şekillerde ortaya çıkan psikolojik tacizin önlenmesi gerek iş sağlığı ve güvenliği gerekse çalışma barışının geliştirilmesi açısından çok önemlidir .
Bu doğrultuda, çalışanların psikolojik tacizden korunması amacıyla aşağıdaki tedbirlerin alınması uygun görülmüştür .
1. İşyerinde psikolojik tacizle mücadele öncelikle işverenin sorumluluğunda olup işverenler çalışanların tacize maruz kalmamaları için gerekli bütün önlemleri alacaktır .
2. Bütün çalışanlar psikolojik taciz olarak değerlendirilebilecek her türlü eylem ve davranışlardan uzak duracaklardır .
3. Toplu iş sözleşmelerine işyerinde psikolojik taciz vakalarının yaşanmaması için önleyici nitelikte hükümler konulmasına özen gösterilecektir .
4. Psikolojik tacizle mücadeleyi güçlendirmek üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi, ALO 170 üzerinden psikologlar vasıtasıyla çalışanlara yardım ve destek sağlanacaktır .
5. Çalışanların uğradığı psikolojik taciz olaylarını izlemek, değerlendirmek ve önleyici politikalar üretmek üzere Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı bünyesinde Devlet Personel Başkanlığı, sivil toplum kuruluşları ve ilgili tarafların katılımıyla “Psikolojik Tacizle Mücadele Kurulu” kurulacaktır .
6. Denetim elemanları, psikolojik taciz şikâyetlerini titizlikle inceleyip en kısa sürede sonuçlandıracaktır .
7. Psikolojik taciz iddialarıyla ilgili yürütülen iş ve işlemlerde kişilerin özel yaşamlarının korunmasına azami özen gösterilecektir .
8. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Devlet Personel Başkanlığı ve sosyal taraflar, işyerlerinde psikolojik tacize yönelik farkındalık yaratmak amacıyla eğitim ve bilgilendirme toplantıları ile seminerler düzenleyeceklerdir .” .
8. Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları ile Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 7 nci maddesinin altıncı fıkrasında; “ Hastalık izni verilebilmesi için hastalık raporlarının, geçici görev ve kanunî izinlerin kullanılması durumu ile acil vakalar hariç, memuriyet mahallindeki veya hastanın sevkinin yapıldığı sağlık hizmeti sunucularından alınması zorunludur .” düzenlemeleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; mobbing iddialarının doğruluğu ve idarenin işlemlerinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilemediğinden, başvuru talebinin reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. 1 numaralı paragrafta da ayrıntılı belirtildiği üzere başvuran; kendisine amirleri tarafından mobbing yapıldığını ve idarenin yargı kararına uymadığını belirterek amirlerin cezalandırılmasını ve yargı kararına uyularak tarafının Rüzgarlı Sosyal Güvenlik Merkezine görevlendirilmesini talep etmektedir .
11. Başvuran Samsun Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde görevli iken kendi isteği ile 14.11.2011 tarihinde Ankara Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne atanmıştır . Başvuran Ankara Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğüne bağlı Ulucanlar Sosyal Güvenlik İl Merkezinde göreve başlamıştır . Burada görev yaparken bir kısım amir ve çalışanların kendisine mobbing yaptığını iddia etmiştir . Başvuran daha sonra Rüzgarlı Sosyal Güvenlik Merkezine görevlendirilmiştir . Burada ise yine bir kısım amir ve çalışanların kendisine mobbing yaptığına dair şikayette bulunmuştur . Söz konusu şikayetler mobbing değerlendirme komisyonunca değerlendirilmiş ve muhakkik marifetiyle incelenmesi için Ankara İl
6 / 9Müdürlüğüne gönderilmiş, ön inceleme raporuna istinaden soruşturma kriterleri taşımadığından
komisyon tarafından reddedilmiştir . Başvuran şikayet dilekçelerinin bir örneğini de Ankara
Cumhuriyet Başsavcılığına iletmiş ancak savcılık makamı yeterli delil bulunmayan şikayetleri işlemden kaldırmıştır .
12. Başvuranın disiplin soruşturmalarına sebep olan işlemlerinin ise kişilerin şikayeti ile kurumun çalışma düzenini bozma kaynaklı olduğu ve soruşturma sonucunda başvurana disiplin cezaları verildiği anlaşılmıştır .
13. Başmüfettiş tarafından yapılan soruşturma neticesinde düzenlenen
30.1.2017 tarihli ve I sayılı raporda, başvuranın Ankara’da görev yaptığı Ulucanlar Sosyal Güvenlik
Merkezinde ve Rüzgarlı Sosyal Güvenlik Merkezinde aynı konuları tekrar tekrar gündeme getirerek mesai arkadaşlarını ve hakkında işlem yapan amirlerini değişik zaman dilimlerinde ve değişik makamlara birden fazla kere şikayet ederek taciz ettiği ve ünitelerin huzur, sükun ve çalışma düzenini bozduğu anlaşıldığından anılan iki ünite dışında icra servisi olan başka bir ünitede görevlendirilmesinin teklif edilmesi üzerine başvuranın Kütahya Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğü’nün
İcra Memuru ihtiyacı da dikkate alınarak 657 sayılı Kanunun 67 ve 76 ncı maddeleri ve SGK
Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 17 nci maddesi gereğince atamasının yapıldığı anlaşılmıştır . Başvuran söz konusu atamaya dava açmış ve dava sonucunda tayin işlemine karşı
Ankara 2. İdare Mahkemesinde kaydıyla açılan davanın yargılaması esnasında verilen, “Yürütmenin durdurulması talebinin reddine” dair karara yapılan itiraz üzerine Ankara Bölge Adliye
Mahkemesi 1. İdari Dava Dairesinin 22.11.2017 tarihli İtiraz sayılı kararı ile
“davacının itirazının kabulü ile dava sonuna kadar dava konusu işlemin iptaline” karar verilmiştir .
Söz konusu karar üzerine Başkanlık makamından alınan 9.2.2018 tarihli onay ile başvuranın
12.2.2018 tarihinde Kütahya Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünden Ankara Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğüne tayin olduğu ve Ulucanlar Sosyal Güvenlik Merkezine görevlendirildiği tespit edilmiştir . Yargı kararı sonucu tayin işlemlerinin makul sürelerde yapıldığı, başvuranın kadrosu olan
Ankara İl Müdürlüğüne tayin edildiği yani idarenin söz konusu yargı kararının gereğini yerine getirdiği görülmektedir . İdarenin başvuranı il müdürlüğüne bağlı bir birimde görevlendirmesi ise hizmet ihtiyacı ve kamu yararı ilkeleri gereği kendi takdirindedir . Dolayısıyla idarenin yargı kararına uyduğu anlaşılmaktadır .
14. Başvuranın gerek Ulucanlar Sosyal Güvenlik Merkezinde gerekse Rüzgarlı Sosyal Güvenlik
Merkezinde icra memuru olarak görev yaparken farklı fiilleri nedeniyle soruşturma geçirdiği, disiplin cezaları aldığı, disiplin cezalarını dava konusu ettiği anlaşılmıştır . Başvuranın ayrıca tarafına mobbing uygulandığını iddia ettiği amirleri hakkında Ankara Cumhuriyet Başsavcılığına suç duyurusunda bulunduğu ve savcılık makamının yeterli delil bulunmadığından bahisle evrakı işlemden kaldırma kararı aldığı anlaşılmıştır .
15. Başmüfettiş tarafından düzenlenen 30.1.2017 tarih ve I sayılı raporda belirtildiği üzere başvuran, 15.11.2013- 27.10.2016 tarihleri arasında yazdığı şikayet dilekçelerinde, Ulucanlar Sosyal Güvenlik
Merkezinde görev yaptığı dönemden başlayarak mesai arkadaşlarını ve hakkında işlem yapan amirlerini değişik zaman dilimlerinde ve değişik makamlara birden fazla kere şikayet etmiş, aynı konuları tekrar tekrar gündeme getirmiş, bu konuda uyarıldığı halde Rüzgarlı Sosyal Güvenlik
Merkezinde görev yaptığı dönemde de benzer tutum ve davranışlarını sürdürmüş, mesai arkadaşları, amirleri, Genel Müdürlük Disiplin Kurulu Üyeleri, soruşturma izni vermeyen Valilik Makamı, dilekçesini işleme almayan Cumhuriyet Savcısı ve Savcı hakkında işlem yapmayan HSYK hakkında
BİMER kanalıyla değişik tarihlerde şikayette bulunmuştur .
16. Anayasa’nın 5 inci maddesinde, devletin temel amaç ve görevleri arasında kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmak sayılmaktadır . Devlet bu görevleri kapsamında, işyerinde çalışma huzurunun sağlanması için gerekli
7 / 9politikaları belirlemeli, düzenlemeleri yapmalı ve tedbirleri almalıdır . Bu yükümlülük kapsamında
idarelerin amirleri, işyeri sağlığının korunması ve sağlanması için de gerekli tedbirleri almak zorundadır . İdare, kamu görevlisini 657 sayılı Kanunun 125 inci maddesinde belirtilen disiplin cezalarını gerektiren fiil ve eylemleri işlemesi durumunda disiplin cezası verme yoluyla cezalandırabilir . Zira söz konusu disiplin cezalarının amacı çalışma ortamı ile ilgili gerekli tedbirleri almaktır . Hizmetin gerekleri ve kamu yararı gözetilerek verilen disiplin cezaları da mobbing kapsamında değerlendirilemeyecektir .
17. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca mobbing kavramı; işyerlerinde bir veya birden fazla kişi tarafından diğer kişi ya da kişilere yönelik gerçekleştirilen, belirli bir süre sistematik biçimde devam eden, yıldırma, pasifize etme veya işten uzaklaştırmayı amaçlayan; mağdur ya da mağdurların kişilik değerlerine, mesleki durumlarına, sosyal ilişkilerine veya sağlıklarına zarar veren; kötü niyetli, kasıtlı, olumsuz tutum ve davranışlar bütünü olarak tanımlanmıştır .
18. Başvuru konusuna benzer Danıştay 12. Dairesi, 01.7.2015 tarihli ve E:2011 / 5125, K :2015 / 4394 sayılı kararında, idare tarafından uygulanan disiplin cezalarının mobbing kapsamında değerlendirilmesi tek başına yeterli olmadığını çalışma hayatına ilişkin hususların da bütün olarak değerlendirilmesi gerektiğini belirtmiştir . İdarenin ilgili hakkında yaptığı işlemlerin mobbing yapma amacını taşımadığı, disiplin işlemlerinin ana kaynağının kişilerin şikayeti olduğu, başvuranın tayin işleminin nedeninin kamu yararı ve hizmet gereği amacını taşıdığı, cezaların yargıya taşındığı yargıda sonuçlanan işlemlerin de idare tarafından dikkate alındığı anlaşılmıştır .
19. Başvurana karşı amirler tarafından yapılmış sistemli ve kasıtlı eylem ve işlemlerin varlığı tespit edilememiştir . Zira amirler çalışma düzeninin korunabilmesi amacıyla başvuranın şikayetlerini ve başvuran hakkında yapılan şikayetleri incelemiş disiplin cezaları vermiş, yargı kararlarının da gereğini yerine getirmiştir .
20. Başvuran ayrıca sağlık raporlarının izne çevrildiğini bunun da amiri tarafından mobbing amacıyla yapıldığını iddia etmektedir . İdare ile yapılan görüşmeler ve alınan bilgilerden başvuranın; Kütahya Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğünde göreve başlaması gereken tarihte başlama yapmayarak bu tarihte memuriyet mahalli dışında bir yerden rapor aldığı, rapor bitiminin hafta sonuna geldiği ve başlama yapması gereken tarihte yine memuriyet mahalli dışında yeni bir rapor aldığı, acil servis kaydının da bulunmadığı tespit edilmiştir . Konuyla ilgili Devlet Personel
Başkanlığının 19.3.2012 tarihli ve 4586 sayılı görüşü bulunmaktadır . Söz konusu görüşe göre, Devlet Memurlarına Verilecek Hastalık Raporları İle Hastalık ve Refakat İznine İlişkin Usul ve
Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 7 nci maddesinin altıncı fıkrası gereği hafta sonu tatili, ulusal, resmi ve dini bayram günleri ile genel tatil günlerinde memuriyet mahalli dışına çıkan Devlet memurlarının memuriyet mahalli dışındaki; resmi sağlık hizmeti sunucularından almış oldukları hastalık raporlarının ancak acil servisleri tarafından düzenlenebilecek olması sebebiyle söz konusu raporların hastalık iznine çevrilmesi gerektiği, özel sağlık hizmeti sunucularından almış oldukları hastalık raporlarının ise acil servislerce düzenlenmiş olması halinde hastalık iznine çevrilmesi gerektiği, acil servisler dışında düzenlenen hastalık raporlarının hastalık iznine çevrilemeyeceği, Yönetmelikte belirtilen istisnalar saklı kalmak üzere mesai saatleri içinde memuriyet mahalli dışından alınan hastalık raporlarının hastalık iznine çevrilmesinin mümkün bulunmadığı değerlendirilmiştir . Dolayısıyla gerek ilgili mevzuat gerekse söz konusu görüş gereği başvuranın memuriyet mahalli dışında aldığı raporların hastalık iznine çevrilmeyerek senelik izinden düşülmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu, mobbing amacı taşımadığı anlaşılmıştır .
21. Yukarıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde ; idarenin işlem ve eylemlerinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu anlaşıldığından başvuranın amirlerin cezalandırılması ve Rüzgarlı Sosyal Güvenlik Merkezine görevlendirilmesi talebinin reddedilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır .
8 / 9B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
22. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde makul sürede karar verme, hesap verilebilirlik, kararların gerekçeli olması ve kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ilkelerine uygun davrandığı ; ancak idarenin başvurana verdiği cevaplarda karara karşı başvuru yolunu göstermediği, bu nedenle iyi yönetişim ilkelerinde vurgulanan “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
23. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE ;
Bu kararın BAŞVURANA ve SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI’NA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi