TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 6008-6008 |sayi|95802452-101.07.05-E.95802452-101.07.05-E.
BAŞVURU NO : 2017/12231 2017/ 12231
KARAR TARİHİ : 05/04/2018 |tarih|
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Van Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Öğretim yılına hazırlık ödeneği verilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 09/10/2017 9.10.2017
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran; Van Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğünde öğretmen olarak görev yapığını, 657
sayılı Devlet Memurları Kanunun Ek 32 inci maddesi uyarınca verilecek öğretim yılına hazırlık ödeneğinin fiilen öğretmenlik yapmadığı gerekçesiyle verilmediğini, il müdürlüğünde görevlendirmesinin kendi inisiyatifinde olmayıp, idarenin takdirinde olduğunu, söz konusu uygulama ile kuruluşlarda görev yapan öğretmenler ile müdürlük bünyesinde görevlendirilen öğretmenler arasında ayrıma gidildiğinden bu durumun eşitsizlik oluşturduğunu belirterek, öğretim yılına hazırlık ödeneğinin kendisine de ödenmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuruya konu iddia hakkında 08/ 01/ 2018 tarihli ve sayılı bilgi ve belge talep
yazımıza istinaden Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının 29/ 01/ 2018 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle;
2.1) Başvuranın Van Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğünde 7 inci derece öğretmen kadrosunda
bulunduğu, İl Müdürlüğü bünyesinde yer alan Şehit Yakınları ve Gaziler Biriminde birim sorumlusu olarak görevlendirildiği ve il müdürlüğü bünyesinde yatılı kuruluşlarda görev yapmadığından fiilen öğretmenlik yapmadığı,
1 / 42.2) Öğretim yılına hazırlık ödeneği ödemesinin 657 sayılı DMK’nın Ek 32 inci maddesi ile
düzenlendiği ve Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara
İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin “Eğitim, Öğretim ve Bilim
Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” bölümünde 2018 yılı için söz konusu ödeneğin 1.130 TL olarak belirlendiği,
2.3) Başvuranın fiilen öğretmenlik yapmaması nedeniyle 657 sayılı DMK’nın ek 32 inci maddesi
kapsamında öğretim yılına hazırlık ödeneğinden yararlandırılmamasına ilişkin işleminde mevzuata aykırılık bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”,
4) 14/ 6/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi”
başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında , “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”,
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 527 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Ek 32
inci maddesinde, “Eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfına dâhil öğretmen unvanlı kadrolarda görevli olup; fiilen öğretmenlik yapanlara (ilköğretim ve okul müdürleri ile yardımcıları, cezaevi okullarında çalışan öğretmenler, yönetici, eğitim uzmanı ve eğitim uzman yardımcıları dâhil) her öğretim yılında bir defaya mahsus olmak üzere ve öğretim yılının başladığı ay içinde Millî Eğitim
Bakanı tarafından belirlenecek tarihte Bakanlar Kurulunca belirlenecek miktarda, öğretim yılına hazırlık ödeneği ödenir .”
6) Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin
2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin “Eğitim, Öğretim ve Bilim
Hizmet Koluna İlişkin Toplu Sözleşme” başlıklı ikinci bölümünün 11 inci maddesinde , “657 sayılı Kanunun ek 32 inci maddesinde öngörülen öğretim yılına hazırlık ödeneği; 2018 yılında 1.130
TL, 2019 yılında 1.180 TL olarak ödenir .” hükümleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuru hakkında Tavsiye
Kararı verilmesi gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran özetle; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun Ek 32 inci maddesi uyarınca öğretim
2 / 4yılına hazırlık ödeneğinin tarafına ödenmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
9) Bilindiği üzere 1739 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Temel Kanununun “Genel amaçlar”
başlıklı 2 nci maddesinde; Türk Milli Eğitiminin genel amacının “Türk Milletinin bütün fertlerinin, (…) Beden, zihin, ahlak, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek” olduğu belirtilmiş “Öğretmenlik mesleği” başlıklı 43 üncü maddesinde ise ; Öğretmenlik, Devletin eğitim, öğretim ve bununla ilgili yönetim görevlerini üzerine alan özel bir ihtisas mesleği olduğu, Öğretmenlerin bu görevlerini Türk Milli Eğitiminin amaçlarına ve temel ilkelerine uygun olarak ifa etmekle yükümlü oldukları ifade edilmiştir .
10) Yine 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 527 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile
Ek 32 inci maddesinde; “Eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfına dâhil öğretmen unvanlı kadrolarda görevli olup; fiilen öğretmenlik yapanlara (ilköğretim ve okul müdürleri ile yardımcıları, cezaevi okullarında çalışan öğretmenler, yönetici, eğitim uzmanı ve eğitim uzman yardımcıları dâhil) her öğretim yılında bir defaya mahsus olmak üzere ve öğretim yılının başladığı ay içinde Millî Eğitim
Bakanı tarafından belirlenecek tarihte Bakanlar Kurulunca belirlenecek miktarda, öğretim yılına hazırlık ödeneği ödenir .” düzenlemesi bulunmakta olup söz konusu hazırlık ödeneğinin Sayıştay
Temyiz Kurulunun, 20/ 05/ 2003 tarih ve 26431 sayılı kararında da belirtildiği üzere “ öğretmenlerin fiilen yürüttükleri görevin gereği olarak öğretim yılı boyunca ortaya çıkabilecek şahsi ders araç ve gereç ihtiyaçlarının teminine katkıda bulunmak amacıyla ödendiği ” anlaşılmaktadır .
11) İdarece gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinde ise; başvuranın, Bilgisayar ve Öğretim
Teknolojileri Öğretmenliği bölümünden mezun olduğu, her ne kadar öğretmenlik kadrosunda bulunsa da fiilen öğretmenlik görevini ifa etmediği, Van Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğünde
Şehit Yakınları ve Gazi Hizmetleri Şubesinde birim sorumlusu olarak görev yaptığı, iş tanımının ise
“şehit yakınları ve gazilerin istihdam başvuru işlemleri, şehit yakınları ve gazi yakınları hakları ile ilgili rehberlik ve danışmanlık hizmetleri, şehit yakınları ve gazilere psiko-sosyal destek çalışmaları, şehit yakınları ve gaziler için düzenlenen her türlü etkinliklerde rehberlik edilmesi, şehit yakınları ve gazilerin diğer resmi kurululardaki iş ve işlemleri için rehberlik edilmesi, il müdür ve müdür yardımcılarının vereceği iş ve işlemler” olduğu görülmüştür .
12) Gerek 1739 sayılı Milli Eğitim Bakanlığı Temel Kanunundaki, Türk Milli Eğitiminin genel
amacının “Türk Milletinin bütün fertlerinin, (…) Beden, zihin, ahlak, ruh ve duygu bakımlarından dengeli ve sağlıklı şekilde gelişmiş bir kişiliğe ve karaktere, hür ve bilimsel düşünme gücüne, geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına saygılı, kişilik ve teşebbüse değer veren, topluma karşı sorumluluk duyan; yapıcı, yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek” olduğu hususu gerekse
Bilgisayar ve Öğretim Teknolojileri Öğretmenliği bölümünün ilk ve orta öğretim çağındaki çocuklara Eğitim teknolojileri ile ilgili bilgi, beceri ve yetkinlik kazandırmak amacı birlikte düşünüldüğünde, başvuranın, Van Aile ve Sosyal Politikalar İl Müdürlüğünde, Şehit Yakınları ve
Gazi Hizmetleri Şubesinde birim sorumlusu olarak yürütmüş olduğu görevin, ilk ve orta öğretim çağındaki çocuklara Eğitim teknolojileri ile ilgili bilgi, beceri ve yetkinlik kazandırmak ve onları yetiştirmek amacıyla fiilen yürütülen öğretmenlik mesleği ile eş değer sayılamayacağı açıktır .
13 ) Kaldı ki Eğitime Hazırlık Ödeneğinin amacının “öğretmenlerin fiilen yürüttükleri görevin gereği
3 / 4olarak öğretim yılı boyunca ortaya çıkabilecek şahsi ders araç ve gereç ihtiyaçlarının teminine
katkıda bulunmak” olduğu hususu da gözönünde bulundurulduğunda, söz konusu öğretmenlik görevini fiilen yürüten ve anılan giderlere gerçek anlamda katlanan öğretmenlere ödenen Eğitime
Hazırlık Ödeneği ile, anılan giderlere gerçek anlamda katlanmayan başvurana ödenecek olan Eğitime
Hazırlık Ödeneğinin hakkaniyet ilkesi ile de bağdaşmayacağı açıktır .
14) Yukarıda anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları,
ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; Başvuranın, Van Aile ve
Sosyal Politikalar İl Müdürlüğünde, Şehit Yakınları ve Gazi Hizmetleri Şubesinde birim sorumlusu olarak yürütmüş olduğu görevin, ilk ve orta öğretim çağındaki çocuklara Eğitim teknolojileri ile ilgili bilgi, beceri ve yetkinlik kazandırmak ve onları yetiştirmek amacıyla fiilen yürütülen öğretmenlik mesleği ile eş değer sayılamayacağı, öğretmenlerin fiilen yürüttükleri görevin gereği olarak öğretim yılı boyunca ortaya çıkabilecek şahsi ders araç ve gereç ihtiyaçlarının teminine katkıda bulunmak” amacını taşıyan Eğitime hazırlık ödeneğinin, söz konusu giderlere gerçek anlamda katlanan öğretmenlere ödenmesi yanında bahse konu giderlere gerçek anlamda katlanmayan başvurana ödenmesinin hakkaniyet ilkesi ile de bağdaşmayacağı bu sebeplerle idarece tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir yön görülememiştir .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15) İdarenin, başvurusu kapsamında idarenin başvuranla ilgili işlemleriyle ilgili bilgi ve belgelerin,
süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun hareket ettiği; ancak başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin göstermemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
IV. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararının başvurana tebliğ
tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Van İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VI. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; BAŞVURUNUN REDDİNE;
Ret kararının BAŞVURANA ve VAN VALİLİĞİ’NE tebliğ edilmesine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi