“Performans İtirazları” hakkında yayınlanan bir talimatnamede “Komisyon olarak istedikleri zaman ek belge isteyebildiklerinin” ifade edildiği, halbuki söz konusu talimatta “gerektiğinde ek belge isteyebilir” ibaresinin yer aldığı, ayrıca talimatnamenin yönetmelik hükümlerinin üstüne çıkamayacağı, diğer taraftan idarenin itirazı yanlış değerlendirdiği ve taşıma/göç sistemine itiraz edildiği şeklinde değerlendirme yaptığı ancak itirazın gebe bayana ulaşmanın imkansızlığı hususunda olduğunu ifade ederek, kendisinden ve beraber çalıştığı Aile Sağlığı Personelinden yapılan kesintinin iadesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuz tarafından gönderilen bilgi belge isteme yazısına istinaden Gaziantep Valiliği İl
Sağlık Müdürlüğü tarafından verilen cevabi yazıda; 2.1. Aile Hekimi Ocak ayında Performans İtiraz Komisyonuna başvuruda bulunduğu, başvuru evrakları komisyon tarafından değerlendirilerek “gönderilen ihbarnamenin kişiye teslim edildiğini gösteren belgenin eksik” olması sebebi ile reddedildiği , yapılan kesintinin iadesi için Şubat Ayı Performans İtiraz Komisyonuna tekrar başvuru yaptığı, ancak itirazın tekrardan reddedildiği, Aile Hekiminin sunmuş olduğu belgelerde yer alan ihbarname ve tebligatın uygun olup olmadığı ile ilgili İzleme, Değerlendirme ve İstatistik Daire Başkanlığı ile Hukuk ve Mevzuat Daire
Başkanlığına görüş sorulduğu ve halen cevap beklenildiği, 2.2. USS (Ulusal Sağlık Sistemi) Bilgi Yönetim Sistemi, kişi kartı izleme sekmesi gebelik izlem sayfasında gebe bayana ait 14.03.2018 ve 08.05.2018 tarihlerinde gönderilmiş 2 izlem görüntülendiği, bu izlemlerin 14.03.2018 tarihli olanı Aile Hekimi tarafından gönderildiği, gebe bayanın 30.03.2018 tarihinde Aile Hekimini değiştirdiği, 08.05.2018 tarihinde yapılan izlemin Şahinbey 043 nolu Aile Hekimliği Birimi tarafından gönderildiği, hekim tarafından gönderildiği beyan edilen 31.01.2018 tarihli gebelik izlemin sistemde yer almadığı, itiraz başvurularında izlemi yaptığına dair herhangi bir belge sunulmadığı, 2.3. İl içi adres değişikliği nedeni ile izlemi yapılamayan gebeye, Aile Hekimliği Ödeme Sözleşme
Yönetmeliğinin 18. Maddesi 3. Bendi uyarınca ( …gebe, bebek-çocuk takibinin ihbar düzenlenmesine rağmen yaptırılmaması gibi nedenlerle yerine getirilemeyen hizmetler, bu hesaplamalarda dikkate alınmaz .) iadeli taahhütlü posta ile yazılı ihbarnamenin başvuran tarafından yollandığı, yollanan ihbarname kişi adreste olmaması sebebi ile şubeden teslim alması için ihbar notu bırakıldığı, şahıs PTT şubesinden belgeyi teslim almaya gitmediği için ihbarnamenin aile hekimine iade edildiği, gebenin izlemi yapılamadığı, Aile Hekimliği Yönetmeliği, Çalışma Usul ve
Esaslarının İkinci Bölümünde; Aile hekiminin görev, yetki ve sorumlulukları içerisinde, kendisine kayıtlı kişileri yılda en az bir defa değerlendirerek sağlık kayıtlarını güncellemesi gerektiğinin belirtildiği, Aile Hekimliğinde vatandaş kaydı için bölge kavramı bulunmadığı; Aile Hekiminin, Aile Sağlığı Merkezine gelmekte güçlük yaşayan ve kendisine kayıtlı vatandaşların takiplerini yapabilmesi için çalışma programlarında saha ziyaretlerinin yer aldığı . Aile Sağlığı Merkezine uzak yerlerde ikamet eden vatandaşlar için de Aile Hekimine ücret ödendiği, yılda 2 kez yapılması gereken 15/ 49 yaş kadın izlemlerin eksik yapıldığı, açıklayıcı bilgi içeren tutanağın tek imzalı ve tarihin eksik olduğu, yapılan başvurunun kamu zararı oluşturulabilmesi ve izlemlerin düzgün yapılmasına engel olacak şekilde örnek teşkil edebileceği kanaatiyle reddedildiği ifade edilmiştir .
2 / 82.4. Cevap yazısı ekinde sunulan belgelerde;
– Sağlık Bakanlığı kayıtlarına göre; isimli bayanın adresinde ikamet ettiği ve bu adrese yapılan bir adet posta tebligatı ( ) bulunduğu, – “Gebe İzleme için Aile hekimliğine başvuruda bulunması gerektiği ile telefon numarasından kendisine ulaşılamadığı” belirtilen ve gönderilen bir adet ihbarname, – “Aile Hekimliği sisteminde kesin kayıtlı olduğu” adresten taşındığını belirten ve başvuran ile aile sağlığı elemanınca imza altına alınan 17.01.2018 tarihli Göç Tespit
Tutanağı, – Gebe- lohusa İzleme Fişi, – 27.01.2018 tarihli başvuran ile aile sağlığı elemanınca imza altına alınan “Gebeye ulaşılamadığını belirtilen” tutanak, – 07.03.2018 tarihli Aile Hekimliği Performans Değerlendirme Komisyon Kararı ve ekleri : “ Saha çalışmasında beyan adresi yoksa TUİK adresine gidildiğini gösteren muhtar imzalı belge eksik, Onaylı İhbarname çekildiğine dair belge, taahhütlü postanın muhtara da teslimi dahil tebligat kanununa uygun yapıldığına dair belge eksik, bilgi içeren tutanak tek imzalı, kadın izlemlerinin tek imzalı” olması nedenleriyle başvuranın itirazının reddedildiği, – “ 27.01.079 nolu Aile Hekimliği Birimine kesin kayıtlı T .C. Kimlik Numaralı (kızlık soyadı ) isimli şahsa gebelik izlemi için AHBS (Aile
Hekimliği Bilgi Sistemi) kayıtlı MHRS (Merkezi Hasta Randevu Sistemi)’nden alınan cep telefonu iptal olduğu için telefon yoluyla ulaşılamamıştır . MERNİS’te kayıtlı resmi TÜİK adresine 16.01.2018 tarihinde, 5705 sayılı Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliği 18.
Maddesi 3. Bendi uyarınca PTT aracılığıyla iadeli ve taahhütlü posta ile Tebligat Kanunu’na uygun olarak Gebe İzlemine çağırmak için yazılı ihbarname yollanmıştır . Yazı ekinde bulunan
“PTT Gönderi Takip Sorgu Ekranı” çıktısında da görüldüğü üzere posta memurunca Tebligat
Kanuna uygun olarak, adresinde bulunamaması sebebiyle ihbar notu bırakılarak en yakın şubeden teslim alması tebliğ edilmiştir . Fakat belgeyi teslim almaya gitmemiş ve ASM’ye de başvurmamıştır . Şahsa 2017 Aralık performans döneminde de aynı nedenlerle aynı şekilde ihbar düzenlenmiş ve ihbarname teslim edildiği halde ASM’ye başvurmamıştır . Şahsa ulaşılamadığı ve şahıs iletişim kurmadığı için izlemleri yapılamamıştır . Şahsın resmi TÜİK adresinin yazdığı
AHBS kişi kartı çıktısı ve gönderilen ihbarnamenin bir fotokopisi de eklerin içindedir .” ifadelerini içeren imzalı tutanak, – 30.03.2018 tarihinden itibaren Gaziantep Şahinbey Beşyüzevler no’lu
Aile Hekimliği Birimi’ne bağlı doktordan sağlık hizmeti aldığına dair Hasta Hareketleri Belgesi bulunmaktadır .
III. İLGİLİ MEVZUAT
.
3 / 83. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında ;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir .
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 5. 5288 sayılı Aile hekimliği Kanunu’nun Tanımlar başlıklı 2 nci maddesinde, Aile Hekimi : “
Aile hekimi; kişiye yönelik koruyucu sağlık hizmetleri ile birinci basamak teşhis, tedavi ve rehabilite edici sağlık hizmetlerini yaş, cinsiyet ve hastalık ayrımı yapmaksızın her kişiye kapsamlı ve devamlı olarak belli bir mekânda vermekle yükümlü, gerektiği ölçüde gezici sağlık hizmeti veren ve tam gün esasına göre çalışan aile hekimliği uzmanı veya Sağlık Bakanlığının öngördüğü eğitimleri alan uzman tabip veya tabiptir .” olarak tanımlandığı, 6. 30.12.2010 tarih ve 27801 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan Aile Hekimliği Ödeme ve
Sözleşme Yönetmeliği’nin; 6.1. “- 4 üncü maddesinde ; …..d) Aylık başarı oranı : Aile hekimi ve aile sağlığı elemanının, o ay içinde yaptıkları aşılama, gebe ve bebek-çocuk takipleri gibi koruyucu sağlık hizmetlerinin her biri için ayrı ayrı olmak üzere, o ay içinde Bakanlığın belirlediği usûl ve esaslar çerçevesinde yapmaları gereken aşılama, gebe ve bebek-çocuk takipleri gibi koruyucu sağlık hizmetlerine oranını… ”, 6.2. Aile Hekimine Yapılacak Ödemeler Başlıklı” 16 ncı maddesinin;
1 nci fıkrasında ; Aile hekimliği uygulamasında sözleşmeyle çalıştırılan veya aile hekimliği
uygulamaları için görevlendirilen aile hekimine çalışılan gün sayısına göre ödeme yapılır…Aylık olarak yapılacak ödemeler aşağıda yer alan unsurlardan oluşur : …, 1/a bendinde : “a) Kayıtlı Kişiler İçin Ödenecek Ücret : Sözleşmeyle çalıştırılan aile hekimine yapılacak ödemelerin hesaplanmasında, görev tanımlarında verilen hizmetler için aşağıdaki esaslara göre ödeme yapılır . .. Kayıtlı kişiler için; 1) Gebeler için ( 3) katsayısı, …. esas alınır . Kayıtlı kişiler, katsayısı yüksek olan gruptan başlanarak sıralanır ve puan hesaplaması yapılır . Kayıtlı ilk 4.000 kişiye kadar, her gruptaki kişi sayısı o grubun katsayısıyla çarpılır ve bulunan puanlar toplanarak maaşa esas puan hesaplanır . Hesaplanan maaşa esas puanın, kayıtlı kişi sayısına bakılmaksızın, ilk
1.000 puana kadarki kısmı için ( 1.000 puan dahil); 1) Uzman tabip veya tabip için tavan ücretin
%78,5’i, 2) Aile hekimliği uzmanları için tavan ücretin %113,5’i, tutarında ödeme yapılır . 1.000 puanın üzerinde kalan puanların tavan ücretin onbinde 5,22’si ile çarpılması sonucu bulunan tutar ayrıca ödenir .,
4 / 86.3. Aile hekiminden yapılacak kesintiler başlıklı 18 inci maddesinde : “ ( 1) Koruyucu hekimlik
hizmetlerinden; aşılama, gebe, bebek-çocuk takibi için ayrı ayrı, başarı oranına göre kesinti uygulanır . Sözleşmeyle çalıştırılan aile hekimi veya geçici aile hekimi için 16 ncı maddenin birinci fıkrasının (a) bendine göre hesaplanan brüt ücretin; a) Aylık başarı oranı, % 98 – % 97 ise % 2’si, b)
Aylık başarı oranı % 96 – % 95 ise % 4’ü, c) Aylık başarı oranı % 94 – % 90 ise % 6’sı, ç) Aylık başarı oranı % 89 – %85 ise % 8’i, d) Aylık başarı oranı, % 85’ten daha düşük olanlar için % 10’u, esas alınmak suretiyle hesaplanacak miktarlar, aşılama, gebe, bebek-çocuk takibi için ayrı ayrı değerlendirilerek aile hekimine yapılacak ödemeden düşülür . ( 2) Aşılama, gebe, bebek-çocuk takiplerinin hangi aralıklarda ne şekilde yapılacağı ve kesintilerin usûl ve esasları Bakanlıkça belirlenerek duyurulur . ( 3) … veya aşılama, gebe, bebek-çocuk takibinin ihbar düzenlenmesine rağmen yaptırılmaması gibi nedenlerle yerine getirilemeyen hizmetler, bu hesaplamalarda dikkate alınmaz .”, 7. 25.05.2010 tarih ve 27591 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan Aile Hekimliği Uygulama
Yönetmeliği’nin; 4 üncü maddesinin 3 üncü fıkrasında ; “f) Aile hekimi, Bakanlıkça belirlenen usul ve esaslar çerçevesinde;… .: “Kayıtlı kişilerin yaş, cinsiyet ve hastalık gruplarına yönelik izlem ve taramaları (… gebe, ….ve benzeri) yapar” i) Kendisine kayıtlı kişileri yılda en az bir defa değerlendirerek sağlık kayıtlarını günceller, ”ibaresi, 8. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Kurumu tarafından Valiliklere gönderilen “Performans İtiraz
Komisyonu Çalışma Usül ve Esasları” konulu yazının ekinde bulunan Aile Hekimliği Uygulaması
Performans Değerlendirmesi İtiraz Nedenleri ve Sunulması Gereken Evraklar;
İkametgâh değişikliği (il içi/dışı/yurt dışı) nedeni ile koruyucu sağlık hizmeti verilemediğinde;
– Aile Hekimliği Uygulaması Performans İtiraz Formu
-Varsa aileye ait muhtar onaylı, itiraz edilen performans aralığında belirtilen adreste olmadığına dair belge (taşınma belgesi) veya TÜİK-ADNKS çıktısı yoksa ailenin taşındığına dair tutulan TSM onaylı “Göç Tespit Tutanağı”, -Konu ile ilgili açıklayıcı bilgi içeren tutanak, -Kişiye/Aileye veya konu hakkında bilgi alınabilecek bir yakınına ait ulaşılabilir telefon numarası”nın itiraz kapsamında Komisyona sunulması gerektiği, Madde 11. Komisyon gerektiğinde yukarıda belirtilmeyen ancak verilecek karara esas teşkil edecek bilgi, belge, doküman isteyebilir .” ibarelerinin yer aldığı görülmüştür .
IV. KAMU DENETÇİSİ SAADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
5 / 8IV. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. Başvuran Ocak 2018 döneminde, Aile hekimliğine kayıtlı olan isimli gebe bayana izleme yapılamaması nedeni ile kendisinden ve beraber çalıştığı aile sağlığı elemanından yapılan kesintinin iadesi talebi ile Kurumumuza başvuruda bulunmuştur .
10.1. Başvuran kendisi ile beraber çalışan aile sağlığı elemanı için aynı hususta talepte bulunmuş olsa da, söz konusu personelin bu hususta bir talebi olduğuna dair bir belgeye rastlanılmadığı, diğer taraftan bu personelin konuyla ilgili açıklama ve ilgili belgelerinin başvuruda yer almadığı, dolayısıyla talebin sadece başvuran için değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır .
11. Aile Hekimliği Ödeme ve Sözleşme Yönetmeliği’ne göre; Aylık başarı oranı, o ay içinde
Bakanlığın belirlediği usûl ve esaslar çerçevesinde, aile hekimlerinin yapmaları gereken gebe takipleri gibi koruyucu sağlık hizmetleri oranını ifade etmekte olup, diğer hizmet puanları ile beraber kayıtlı gebeler için ( 3) katsayısına göre puanın bulunduğu, her gruptaki kişi sayısı o grubun katsayısıyla çarpıldığı, bulunan puanlar toplanarak maaşa esas puanın hesaplanacağı, diğer taraftan gebe takibi için başarı oranına göre kesinti uygulanacağı, söz konusu kesintilerin usûl ve esasları Bakanlıkça belirlenerek duyurulacağı, ancak ihbarname düzenlemesine rağmen gebe takibinin yaptırılmaması durumunda kesintinin uygulanmayacağı, ayrıca kesinti yapılmaması için sunulması gereken belgelerin Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Kurumu Başkanlığı’nın Valiliklere gönderdiği “Performans İtiraz Komisyonu Çalışma Usül ve Esasları” konulu yazının ekinde bulunan
“Aile Hekimliği Uygulaması Performans Değerlendirmesi İtiraz Nedenleri ve Sunulması Gereken
Evraklar”da belirtildiği görülmüştür .
12. Aile hekiminin takiplerde sağlık hizmeti verilemediğinde kesinti yapılmaması için istenilen belgelerden;
– Konu hakkında bilgi içeren tutanağın düzenlendiği ancak tek imzalı olduğu, – 7201 sayılı Tebligat Kanununun 21 inci maddesine göre; Kendisine tebligat yapılacak kimse gösterilen adreste bulunmaz veya tebellüğden imtina ederse, tebliğ memuru tebliğ olunacak evrakı, o yerin muhtar veya ihtiyar heyeti azasından birine veyahut zabıta amir veya memurlarına imza mukabilinde teslim etmesi ayrıca tesellüm edenin adresini ihtiva eden ihbarnameyi gösterilen adresteki binanın kapısına yapıştırması gerekmekte olduğu, ancak somut olayda ihbarnamenin muhtar veya ihtiyar heyetine teslim edildiğine dair belgenin başvuru evrakları içerisinde yer almadığı, – Göç Tespit tutanağının düzenlendiği, Başvuran ve aile sağlığı elemanının imzasının bulunduğu ancak kişinin komşu veya yakınının imzası olan yerin boş bırakıldığı, – Adres bilgilerini içeren ekran çıktılarının bulunduğu, .
6 / 8- Kişinin Sistemde kayıtlı telefon numarasından kişiye ulaşılamadığının beyan edildiği,
anlaşılmıştır .
13. 08.02.2018 tarihli ve 07.03.2018 tarihli Performans Değerlendirme Komisyon Kararlarında; başvuranın yaptığı itirazın reddedildiği, İdarenin bu hususta yaptığı değerlendirmelerin itirazla ilgili belgelerde eksiklik olması hususuna dayandığı, 12 inci maddede belirtildiği üzere sunulan belgelerde eksiklik olduğu anlaşılmaktadır .
13.1. Ayrıca; ilgili mevzuatta “ihbarnamenin düzenlenmesi”nin gebe takipleri için kesinti yapılmaması için yeterli olduğu belirtilse de; “aile hekimliği” müsessesinin genel olarak değerlendirilmesi yapıldığında, aile hekiminin hastaya sağlık hizmeti sunmasının esas olduğu, bu bağlamda, İhbarname’nin teslim edilmemesi durumunda, aile hekiminin gerekli araştırmayı yaparak hastaya ulaşması gerektiği ancak sunulan belgelerden bu yönde yapılan bir çalışmanın olmadığı tespit edilmiştir .
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; aile hekimlerinden diğer kriterlerle beraber yapılan gebe takibine göre başarı puanının hesaplandığı ve bu başarı puanına göre maaştan kesintinin hesaplandığı anlaşılmaktadır . İlgili mevzuata göre sunulması gereken belgelerin eksik olarak düzenlendiği, ihbarnamenin düzenlendiği, ancak mezkur ihbarnamenin gebe bayana ulaşmadığının bilindiği halde, gebe bayana takip yapılması için bir çalışma yapılmadığı, bu nedenle aile hekiminin bu hususla ilgili yükümlülüklerini yerine getirmediği anlaşılmış olup; izlem yapılamaması nedeniyle aile hekiminin maaşından kesinti yapılması hususunda hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 15. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması ” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Red Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili İdarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup
Gaziantep İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır
VII. KARAR
.
7 / 8Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve GAZİANTEP İL SAĞLIK MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.