TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
: 18745356-101.07.05.99-E.
SAYI
BAŞVURU NO : 2018/8286
KARAR TARİHİ
RET KARARI
BAŞVURAN
BAŞVURAN VEKİLİ/ TEMSİLCİSİ
BAŞVURUYA KONU İDARE Özelleştiıme İdaresi Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU Özelleştiıme nedeniyle 4/B kapsamında kamuya atanına talebi.
BAŞVURU TARİHİ 20.6.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Çonıh Elektrik Dağıtım A.Ş. de daiıni işçi statüsünde çalışmakta iken Kunımun 2010 yılında özelleştiı-ilınesi nedeniyle 4/C statüsüne geçiş yapmayarak şirkette çalışmaya devam ettiğini,
13.12.2017 tarihinde işveren tarafından sözleşmesinin tek taraflı feshedilerek işten çıkarıldığını, 696
sayılı Kamın Hükmünde Kararnamenin 17 nci maddesine istinaden Devlet Personel Başkanlığına ve
Özelleştiıme İdaresi Başkanlığına başvuıuda bulunduğunu, fakat Özelleştiıme İdaresi
Başkanlığının “J. 7.2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda özelleştirme işlemini takip eden
6 aylık süre geçtikt.en sonra iş sözleşmesi sona erenler aynı esasların 9 ‘uncu maddesi kapsamında
başvurn yapamaz ve anılan madde hükümlerinden yararlanamaz” cevabını verdiğini beliıierek 696 sayılı KHK ya göre başvuıusunun kabul edilerek kamu kunım ve kunıluşlarına istihdam edilmeyi talep etınektediı·.
il. İDARENİN BAŞVURU YA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI 2. Kunımuınuzun bilgi ve belge isteme yazısına istinaden, Özelleştiıme İdaresi Başkanlığının
8.8.2018 tarihli cevabi yazısından özetle;
2.1. Çoıuh Elektrik Dağıtım A.Ş. Özelleştiıme Yüksek Kumlunun 02.04.2004 tarihli ve 2004/22 sayılı karan ile özelleştiıme kapsam ve programına alındığı, 30.09.2010 tarihinde özelleştiı-ilerek deviı· işleınleıinin gerçekleştirildiği,
1 / 5 2.2. 24.12.2017 tarihli ve 30280 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 696 sayılı KHK’nın 17. maddesi
ile özelleştirme uygulamaları sebebiyle iş akitleri kamu veya özel sektör tarafından feshedilen ve 24/ 11/ 1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakil hakkı bulunmayan personelin 657 sayılı Kanun’un 4. maddesinin (C) fıkrası kapsamında istihdam edilmelerine ilişkin düzenleme kaldırılarak, bu kapsamda istihdam edileceklerin aynı Kanun’un (B) fıkrası kapsamında sözleşmeli personel pozisyonlarına geçirileceği düzenlendiği, düzenlemenin uygulanmasına ilişkin usul ve esasların ise 30.03.2018 tarihinde Resmi
Gazete’de yayımlandığı, bahse konu usul ve esaslar çerçevesinde değerlendirme yapıldığında ilgilinin 4/B kapsamında olmadığı ve haktan yararlanamayacağının ortaya çıktığı, 2.3. 30.03.2018 tarih ve 30376 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2018/ 11587 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı eki Esaslar ile 4046 sayılı Kanun çerçevesinde yapılan özelleştirmeler sonucu işini kaybedenlerin yeniden kamu kurum ve kuruluşlarında sözleşmeli personel olarak işe yerleştirilmelerine ilişkin olarak yapılan düzenlemede; Esasların 3. maddesine eklenen Geçici 13.
maddesindeki ” …1/ 7/ 2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda özelleştirme işlemini takip eden 6 aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmesi sona erenler aynı Esasların 9 ncu maddesi kapsamında başvuru yapamaz ve anılan madde hükümlerinden yararlanamaz .” hükmü uyarınca
30.09.2010 tarihinde devri gerçekleştirilen Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş. de çalışmaya devam eden
başvuru sahibinin iş akdinin fesih tarihi olan 13.12.2017 tarihi itibariyle özelleştirme işlemini takip eden 6 ay içinde iş sözleşmesi sona erdirilmemiş olduğundan söz konusu Esaslardan yararlanamayacağının değerlendirildiği, 2.4. 696 sayılı KHK’nın yayım tarihi olan 24.12.2017 tarihi ile 2018/ 11587 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararının yayım tarihi olan 30.03.2018 tarihleri arasında atanma talebine ilişkin olarak muhtelif başvurular olduğu ancak talebi karşılanan kişilerin bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmiştir .
3. Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş. tarafından gönderilen 13.8.2018 tarihli bilgi ve belgelerin tetkikinden ise; başvuranın 2004 yılında elektrik teknikeri olarak göreve başladığı, özelleştirme işlemleri sonucu İşletme Şefi olarak görev yapmaya devam ettiği, 13.12.2017 tarihinde başka bir ilçe şefliğine görevlendirildiği ancak görevi kabul etmediğinden iş akdinin feshedildiği ve başvuranın bu işleme dava açtığı anlaşılmıştır .
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı ” başlıklı 74 üncü maddesinde; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” hükmü, “Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili Hükümler” ana başlığında
“Genel Hükümler” kenar başlıklı 128 inci maddesinde; “ Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir . Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır .” hükmü, “Yönetmelikler” başlıklı 124 üncü maddesinde ;
“ Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler …”,
2 / 55. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi ” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 6. 24.12.2017 tarih ve 30280 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 696 sayılı Olağanüstü Hal
Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 17 nci maddesinde; “ 14/ 7/ 1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B)
fıkrasına aşağıdaki paragraflar eklenmiş ve (C) fıkrası yürürlükten kaldırılmıştır .
Bir yıldan az süreli veya mevsimlik hizmet olduğuna Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye
Bakanlığının görüşleri üzerine Bakanlar Kurulunca karar verilen görevlerde ve belirtilen ücret ve adet sınırları içinde sözleşme ile çalıştırılanlar da bu fıkra kapsamında istihdam edilebilir .
Özelleştirme uygulamaları sebebiyle iş akitleri kamu veya özel sektör işverenince feshedilen ve 24/ 11/ 1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakil hakkı bulunmayan personel de bu fıkra kapsamında yaşlılık veya malullük aylığı almaya hak kazanıncaya kadar istihdam edilebilir . Bu kapsamda istihdam edileceklerin sayısı, öğrenim durumlarına göre çalışma şartları ve bunlara ödenecek ücretler ile diğer hususlar Devlet Personel Başkanlığı ve Maliye Bakanlığının görüşleri üzerine Bakanlar
Kurulunca belirlenir .” 7. 30.03.2018 tarihli ve 30376 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 2018/ 11587 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararının ekinde yer alan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile
Sözleşmeli Personele Ek Ödeme Yapılmasına Dair Kararda Değişiklik Yapılmasına İlişkin
Kararın; 7.1. 2 nci maddesinde; “Aynı Esaslara aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir . Ek Madde 924/ 11/ 1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun hükümleri çerçevesinde özelleştirme programına alman kuruluşların (iştirakler hariç) kısmen veya tamamen satışı nedeniyle kamu tüzel kişiliğinin sona ermesi, devredilmesi, küçültülmesi, faaliyetlerinin durdurulması, kapatılması, tasfiye edilmesi halinde veya diğer sebeplerle bu kuruluşlarda programa alınma tarihi itibarıyla İş Kanunu hükümlerine tabi daimi işçi statüsünde istihdam edilen ve 4046 sayılı Kanunun 22 nci maddesine göre nakil hakkı bulunmayan personelden iş sözleşmesi özelleştirme tarihinden önce kamu tarafından veya özelleştirme tarihinden sonra özel sektör tarafından kıdem tazminatına hak kazanacak şekilde sona erdirilenler 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında istihdam edilir .” 7.2. 3 üncü maddesinde ; “ Aynı Esaslara aşağıdaki geçici maddeler eklenmiştir . Geçici Madde 13-
657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin mülga (C) fıkrasına göre geçici personel olma hakkından
yararlanmak için mülga 3/ 5/ 2004 tarihli ve 2004/ 7898 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Esaslar kapsamında başvuru yapmayanlar, atama teklifi yapılmasına rağmen göreve başlamayanlar, istifa edenler veya göreve başladıktan sonra herhangi bir nedenle hizmet sözleşmesi sona erdirilenler ile 1/ 7/ 2014 tarihinden önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş sözleşmeleri sona erenler ek 9 uncu madde kapsamında başvuru yapamaz ve anılan madde hükümlerinden faydalanamaz .” 8. Mülga 3/ 5/ 2004 tarihli ve 2004/ 7898 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
Esasların 1 inci maddesinde; “ 4046 sayılı Kanun gereğince yapılan özelleştirme uygulamaları
3 / 5çerçevesinde kuruluşların (iştirakler hariç) özelleştirilmesi neticesinde sermayelerindeki kamu
payının %50’nin altına düşmesi veya bu kuruluşların küçültülmesi, devredilmesi, faaliyetlerinin durdurulması, kapatılması, tasfiyesi halinde veya diğer nedenlerle, İş Kanunu hükümlerine tabi daimi veya geçici işçilerden (kapsamdışı personel hariç) iş akdi feshedilenlerden; müracaat tarihi itibariyle herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı almaya hak kazanamayıp, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinin (A) bendinin l, 4, 5, 6 ve
7 nci alt bentlerinde yer alan genel şartları taşıyanlar, iş akitlerinin kamu tarafından feshedilmesini
müteakip 30 gün içerisinde kuruluşları kanalıyla Özelleştirme İdaresi Başkanlığına bildirilmeleri halinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (C) fıkrası kapsamında, kamu kurumlarının ilgililerle yapacakları hizmet sözleşmelerinde yer alan hükümler saklı kalmak kaydıyla, her halükarda bir mali yıl içinde on ayı geçmeyecek şekilde Devlet Personel Başkanlığı kanalıyla istihdam edilirler .” düzenlemeleri yer almaktadır .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; idare tarafından tesis edilen işlemde hukuka aykırılık tespit edilemediğinden, başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Karar
Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. 1 numaralı paragrafta da ayrıntılı yer verildiği üzere başvuran, 2010 yılında özelleştirilen Çoruh
Elektrik Dağıtım A.Ş.’de 4/C statüsüne geçiş yapmayarak şirkette çalışmaya devam ettiğini,
13.12.2017 tarihinde işveren tarafından sözleşmesinin tek taraflı fesh edilerek işten çıkarıldığını
belirterek 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 17 nci maddesine istinaden kamu kurum ve kuruluşlarına istihdam edilmeyi talep etmektedir .
11. Mülga 3/ 5/ 2004 tarihli ve 2004/ 7898 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
Esasların 1 inci maddesinde; İş Kanunu hükümlerine tabi daimi veya geçici işçi statüsünde istihdam edilen ve nakil hakkı bulunmayan personelden iş sözleşmesi sona erdirilenler, 657 sayılı
Kanunun 4 üncü maddesinin (C) fıkrasının ikinci paragrafı kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilmektedirler . 2010 yılında Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin özelleştirilmesi ile başvuranın söz konusu dönemde geçerli olan bu düzenlemeden yararlanmadığı, şirkette iş sözleşmesi ile görev yapmaya devam ettiği anlaşılmıştır .
12. 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin 17 nci maddesi ile özelleştirme uygulamaları sebebiyle iş akitleri kamu veya özel sektör tarafından feshedilen ve 24/ 11/ 1994 tarihli ve 4046 sayılı
Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun kapsamında diğer kamu kurum ve kuruluşlarına nakil hakkı bulunmayan personelin 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (C) fıkrası kapsamına istihdam edilmelerine ilişkin düzenleme kaldırılarak, bu kapsamda istihdam edileceklerin aynı Kanun’un (B)
fıkrası kapsamında sözleşmeli personel pozisyonlarına geçirileceği düzenlenmiştir .
13. Söz konusu uygulamaya ilişkin usul ve esasların ise 30.03.2018 tarihli ve 30376 sayılı Resmi
Gazetede yayımlanan 2018/ 11587 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlendiği anlaşılmaktadır .
Söz konusu esaslarda, 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin mülga (C) fıkrasına göre geçici personel olma hakkından yararlanmak için mülga 3/ 5/ 2004 tarihli ve 2004/ 7898 sayılı Bakanlar
Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan esaslar kapsamında başvuru yapmayanların, 1/ 7/ 2014 tarihinden
4 / 5önce özelleştirilen kuruluşlarda, özelleştirme işlemini takip eden altı aylık süre geçtikten sonra iş
sözleşmeleri sona erenlerin ek 9 uncu madde kapsamında başvuru yapamayacağı ve anılan madde hükümlerinden faydalanamayacağı düzenlenmiştir .
14. Söz konusu düzenleme gereği 2010 yılında özelleştirilen Çoruh Elektrik Dağıtım A.Ş. de çalışmaya devam eden başvuranın iş akdinin 13.12.2017 tarihinde feshedildiği anlaşıldığından 4B kapsamında kamu kurum ve kuruluşlarına atanamayacağı değerlendirilmektedir .
15. İdarelerin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde ; Özelleştirme İdaresi Başkanlığının işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu dolayısıyla başvuranın talebinin reddedilmesi gerektiği kanaatine varılmaktadır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği ancak idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde başvurana verdiği cevaplarda karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
17. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birincisi fıkrası uyarınca, bu kararın başvurana tebliğ edildiği tarihten itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE ;
Bu kararın BAŞVURANA ve ÖZELLEŞTİRME İDARESİ BAŞKANLIĞI’NA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi