TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 232-232 |sayi|18745356-101.07.04-E.18745356-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/8858 2018/ 8858
KARAR TARİHİ : 04/01/2019 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Eğitim Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Aile yardım ödeneği talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 05/07/2018 5.7.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, eşinin 15/ 10/ 2015 ile 15/ 06/ 2016 tarihleri arasında ücretsiz izin kullandığını kendisinin aile yardımı talebinde bulunduğunu ancak 05/ 06/ 2018 tarihinde idare tarafından bu talebinin reddedildiğini, ilgili aile yardımı talebinin geriye dönük olarak tarafına ödenmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından 01/ 11/ 2018 tarih ve sayılı yazı ve diğer belgelerde özetle;
İlgilinin eşinin 15/ 10/ 2015 ile 15/ 06/ 2016 tarihlerinde ücretsiz izin kullandığı, Devlet Memurları
Kanununun ilgili maddeleri ile Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve
Sosyal Haklara İlişkin 2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin ilgili maddesi gereğince aile yardım talebinin 05/ 06/ 2018 tarihli dilekçesi ile aile yardım talebinde bulunduğu, 15/ 10/ 2015 ile 15/ 06/ 2016 tarihlerinden önce veya bu tarihlerde yardım talebinde bulunmadığı gerekçesiyle reddedildiği, belirtilmiştir .
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
1 / 5III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, “Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili Hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında
“Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve
yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir . (Ek cümle :
7/ 5/ 2010- 5982/ 12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır .” 4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
“Aile Yardım Ödeneği” başlıklı 202 inci maddesinde “Evli bulunan Devlet memurlarına aile yardımı ödeneği verilir .
(Değişik : 27/ 6/ 1989 – KHK – 375/ 10 md.) Bu yardım, memurun her ne şekilde olursa ol-sun menfaat karşılığı çalışmayan veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan aylık almayan eşi için 1500, çocuklarından herbiri için de 250 gösterge rakamının ( 72 nci ay dahil olmak üzere 0- 6 yaş grubunda yer alan çocuklar için bir kat artırımlı) aylık katsayısı ile çarpılması sonucu elde edilecek miktar üzerinden ödenir .”, “Aile Yardım Ödeneğine Hak Kazanma” başlıklı 204 üncü maddesinde “ Memur, eş için ödenen aile yardımı ödeneğine evlendiği; çocuk için ödenen yardıma da çocuğunun doğduğu tarihi takip eden ay başından itibaren hak kazanır .”, Merkezi Yönetim Harcama Belgeleri Yönetmeliğinin “ Sosyal Yardımlar” başlıklı 12 inci maddesinde “ Aile yardımı : Aylıklarla birlikte ödenen bu yardım, personelin ilk işe girişinde alınacak Aile Yardımı Bildirimine (Örnek : 14 ) dayanılarak ödenir . Bu bildirim, personelin aile yardımından yararlanan eş veya çocuk durumunda meydana gelen değişiklikler ile yer değiştirme suretiyle atama halinde yenilenir . Bildirimler, ödeme belgesinin (Değişik ibare : RG- 5/ 11/ 2016- 29879) birinci nüshasına eklenir .”, 5. Kamu Görevlilerinin Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin
2018 ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin 39 uncu maddesinde “Aile
yardımı ödeneğinden geriye dönük yararlanma” başlıklı 39 uncu maddesinde “Aile yardımından yararlanılabilecek eş ve çocuk durumunda meydana gelen değişiklikleri daha sonraki tarihlerde bildiren personele, ilgili mevzuatı uyarınca aile yardımı ödeneği verilmesi koşullarının mevcut olması ve 15.1.2018 tarihinden öncesine taşmaması kaydıyla, anılan bildirime dayanılarak aile yardımı ödeneğinden yararlanabileceği tarihten önceki üç aya kadar olan dönem için de aile yardımı ödenekleri verilir .”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
2 / 5Hükümleri mevcuttur .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, eşinin 15/ 10/ 2015 ile 15/ 06/ 2016 tarihleri arasında ücretsiz izin kullandığını bu tarihlere ilişkin aile yardım talebinin idare tarafından reddedildiğini belirterek tarafına ödenmesini talep etmektedir .
8. Aile yardımı, Anayasamızda yer alan sosyal devlet ilkesinin ve ailenin korunması ilkesinin bir gereği olarak, ayrıca taraf olduğumuz uluslararası sözleşmelerde yer alan Devletin anne ve çocukların korunması için aile yardımları ve mali düzenlemeler dahil her türlü yöntemle gerekli tedbirleri alacağı yönündeki hükümler uyarınca, aynı statüde çalışan kamu görevlilerinden eş ve çocuklarının durumları nedeniyle fazladan mali külfete katlanmak durumunda kalanlara verilen, ücrette adaletin sağlanmasına katkı sağlamak amacına yönelik olarak ihsas edilmiş olan memurun mali özlük haklarından biridir .
9. Aile yardım ödeneği ile eşi çalışmayan ve bu nedenle geliri azalan ailenin korunması amacını da taşıyan bir düzenlemedir . Anayasa Mahkemesinin 03/ 04/ 2001 tarihli ve E : 1999/ 50, K: 2001/ 67 sayılı kararında kazanılmış hak “kişinin bulunduğu statüden doğan, tahakkuk etmiş ve kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel alacak niteliğine dönüşmüş haktır” şeklinde tanımlanmıştır .
Dolayısıyla ilgili tarihler arasında eşinin izinli olması nedeniyle aile yardımı almaya hak kazanan ilgilinin söz konusu durumu geç bildirmesi neticesinde ilgili hakkın kazanılması hususunu olumsuz etkilememektedir .
10. Normlar hiyerarşisi gereğince ilgili mevzuat hükümleri kendinden bir önce gelen mevzuat hükümlerine aykırı olamayacağı gibi, bu hükümleri daraltıcı nitelikte de olamaz . Dolayısıyla Devlet
Memurları Kanunu ve ilgili yönetmelik hükümlerinde bildirimin esas alınmış olması ve geriye dönük ödeme ile ilgili sınırlayıcı bir hüküm getirmemiş olmasına rağmen ilgili toplu sözleşme hükmünde bu şekilde kazanılmış hakkın kullanılmasını sınırlayıcı nitelikte hüküm konulması hukukun genel prensiplerine aykırılık oluşturacağı değerlendirilmiştir .
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
3 / 511. Yukarıda açıklanan bütün hususlar neticesinde; Söz konusu mevzuat hükümleri göz önünde
tutulduğunda eşinin ücretsiz izin aldığı tarihlerde herhangi bir gelirinin olmadığı anlaşılmış olup söz konusu hakkı kullanma hususunda engel bulunmadığı anlaşılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 12. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; herhangi bir aykırılık bulunamamıştır .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
13. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Şikayet konusu aile yardım ödeneği talebine ilişkin olarak yürürlükte bulunan mevzuat hükümleri gereğince herhangi bir engel olmadığı tespit edilen başvuranın mağduriyetinin giderilmesi için gerekli işlemlerin tesisi hususunda Milli Eğitim Bakanlığına TAVSİYEDE BULUNULMASINA, Tavsiye Kararının başvurana ve Milli Eğitim Bakanlığına tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Milli
Eğitim Bakanlığı bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
4 / 5Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi