TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 22344-22344 18745356-101.07.04-E.18745356-101.07.04-E.|sayi|
BAŞVURU NO : 2018/9025 2018/ 9025
KARAR TARİHİ : 31/12/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI , TCKN :
Adres :
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Beyşehir Belediye Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Tarafına amiri tarafından uygulanan darp eyleminin mahkeme tarafından sabit olunmasına rağmen ilgili hakkında idari soruşturma yapılmadığı bu soruşturmanın açılması talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 11/07/2018 11.7.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Beyşehir Belediye Başkanlığında “Mühendis” olarak çalıştığını, 23/ 08/ 2016 tarihinde mesai saati içinde görev başındayken emrinde memur olarak çalıştığı Zabıta Memuru ve aynı zamanda Park ve Bahçeler Müdür Vekili tarafından darp edildiğini ve hakarete maruz kaldığını bu nedenle dava açıldığını ilgili kamu davası neticesinde ilgili hakkında adli para cezası verildiğini; ancak buna rağmen halen belediye yönetimince soruşturma başlatılmadığını belirterek, ilgili hakkında soruşturma başlatılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Beyşehir Belediye Başkanlığının 16/ 10/ 2018 tarih ve sayılı yazısında ve dosya eklerinde özetle; “Bahsedilen olayla ilgili olarak Belediyenin Muhtarlık İşleri Müdürü ve aynı zamanda Park ve Bahçeler Müdür Vekili olarak çalışmakta olan alınan savunma yazısına ve
.
1 / 6idareleri tarafından görevlendirilen muhakkikçe alınan tanık beyanlarından ve yapılan savunmadan
her hangi bir fiziki şiddetin olmadığı kanısına varılarak amir hakkında disiplin amirince herhangi bir ceza uygulamasına gerek duyulmadığı, belirtilmiştir .”
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/ 10/ 1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının; “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”, 4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
“Disiplin Amiri ve Disiplin Cezaları” başlıklı 124 üncü maddesinin ikinci fıkrasında; “ Kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacı ile kanunların, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin ve yönetmeliklerin Devlet memuru olarak emrettiği ödevleri yurt içinde veya dışında yerine getirmeyenlere, uyulmasını zorunlu kıldığı hususları yapmayanlara, yasakladığı işleri yapanlara durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre 125 inci maddede sıralanan disiplin cezalarından birisi verilir .”, “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesinde;
“D – Kademe ilerlemesinin durdurulması : Fiilin ağırlık derecesine göre memurun, bulunduğu kademede ilerlemesinin 1 – 3 yıl durdurulmasıdır .
Kademe ilerlemesinin durdurulması cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır :
…d) Amirine veya maiyetindekilere karşı küçük düşürücü veya aşağılayıcı fiil ve hareketler yapmak, E – Devlet memurluğundan çıkarma : Bir daha Devlet memurluğuna atanmamak üzere memurluktan çıkarmaktır .
Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır :
…f) (Değişik : 13/ 2/ 2011 – 6111/ 111 md.) Amirlerine, maiyetindekilere ve iş sahiplerine fiili tecavüzde bulunmak,”, “ Zamanaşımı” başlıklı 127 inci maddesinde; “(Değişik : 12/ 5/ 1982 – 2670/ 33 md.) Bu Kanunun
125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin
öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.”, “Cezai kovuşturma ile disiplin kovuşturmasının bir arada yürütülmesi” başlıklı 131 inci maddesinde; “Aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış
2 / 6olması, disiplin kovuşturmasını geciktiremez .
Memurun ceza kanununa göre mahküm olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olamaz .”, Hükümleri mevcuttur .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
5. İlgili hakkında idari soruşturma açılmaması hususunun hizmetin kötü işlemesi olarak değerlendirilmiş olup, idarenin kusuru nedeniyle hatasının kabulüne ve ilgili soruşturmanın açılması yönünde Tavsiye Karar Önerisinde bulunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 6. Başvuran, Beyşehir Belediye Başkanlığında “Mühendis” olarak çalıştığını, emrinde çalıştığı Park ve Bahçeler Müdür Vekili tarafından darp edildiğini ve hakarete maruz kaldığını, bu nedenle dava açtığını, ilgili kamu davası neticesinde ilgili hakkında adli para cezası verildiğini; ancak buna rağmen halen belediye yönetimince soruşturma başlatılmadığını belirterek, ilgili hakkında disiplin soruşturması başlatılmasını talep etmektedir .
7. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgeler incelendiğinde; başvuranın olaydan sonra sağlık kuruluşundan darp edildiğine ilişkin sağlık raporun aldığı ve amiri hakkında kamu davası açılması için yargıya gittiği, Beyşehir 1.Asliye Ceza Mahkemesinde görülen davada başvurana darp yaptığı iddia edilen amiri hakkında beraat kararı verildiği, bu kararın başvuran tarafından istinafa götürüldüğü, Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 1.Ceza Dairesinin 06/ 10/ 2017 tarihli ve E : /
K: / sayılı kararıyla Beyşehir 1.Asliye Ceza Mahkemesinin beraat kararı bozularak
TCK’nın 86/ 3-d maddesi uyarınca somut olayda kasten yaralamanın sabit olduğuna karar verilerek, başvuranın amiri hakkında adli para cezasına hükmedildiği anlaşılmaktadır . Diğer taraftan İdarenin olayların yaşandığı tarihten iki sonra, 25/ 08/ 2016 tarihli yazıyla Park ve Bahçeler Müdür Vekilinden söz konusu olayla ilgili olarak 7 gün içerisinde yazılı bilgi istediği, 26/ 08/ 2016 tarihinde de söz konusu kişi tarafından yazılı bilgi verildiği görülmüştür . Bunun üzerine, İdare tarafından doğrudan bu konuda bir soruşturma açılmadığı ancak 26/ 08/ 2016 tarihinde bir muhakkik görevlendirilerek başvuranın görevini yapmakta ihmal gösterdiği iddialarını içeren bazı konularda inceleme başlattığı anlaşılmıştır . Söz konusu inceleme sonucunda da başvuranın görevini yapmada ihmalkârlık gösterdiği, bu nedenle de Belediyede çalışmaya devam etmesinin uygun olmadığı yönünde karara varıldığı tespit edilmiştir . Söz konusu inceleme raporuna bakıldığında, İdare tarafından olayın açıklığa kavuşturulmasına yönelik bir soruşturma yapılmasından ziyade sadece başvurana isnat edilen suçlar üzerinden kişilerden bilgi alma yoluna gidildiği anlaşılmaktadır . İdare de Kurumumuza gönderdiği bilgi ve belge yazısında da, darp yaptığı iddia edilen kişi hakkında herhangi bir soruşturma açmaya gerek duymadığını ifade etmektedir .
8. Disiplin soruşturmasında amaç, yaşanan olayın arkasındaki maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasıdır .
Bu nedenle, soruşturma raporunda; soruşturma konusu fiil ve durumların yasal unsurlarının açık ve
.
3 / 6ayrıntılı bir şekilde belirlenmesi, hakkında soruşturma yapılan kişinin lehinde ve aleyhinde toplanan
bütün oluş biçimi, ilgililerin kişisel durumları, ilgilinin öne sürdüğü özürlerin doğruluk derecesi araştırılarak elde edilen bilgiler ve ilgili mevzuat hükümleri ışığında yapılan değerlendirmelerle tarafların iddialarının somut delillerle ortaya konması ve fiilin şüpheye yer vermeyecek şekilde saptanması; sebep ve sonuçların açıkça belirtilmesi, olaya uygulanacak hukuk kurallarının tespit edilmesi suretiyle memurun cezalandırılmasının gerekli olup olmadığı hususunun irdelenmesi, raporun bütün soruşturma konularını kapsayacak şekilde doğru ve eksiksiz hazırlanması, raporun bölümleri arasında herhangi bir çelişkiye meydan verilmemesi ve böylece sağlıklı bir sonuca ulaşılması gerekmektedir .
9. Diğer taraftan 657 sayılı Kanunun 127 nci maddesinde disiplin cezası gerektiren fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrayacağı, ayrıca disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrayacağı hüküm altına alınmıştır . Yine aynı Kanunun 131 inci maddesinde; aynı olaydan dolayı memur hakkında ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olmasının, disiplin kovuşturmasını geciktirmeyeceği, memurun ceza kanununa göre mahküm olması veya olmaması halleri, ayrıca disiplin cezasının uygulanmasına engel olmayacağı açıkça düzenlenmiştir . Disiplin hükümlerinin konuluş amacının kamu düzeninin sağlanması, idarenin işleyişinin belli kurallar dahilinde yapılması olduğu göz önünde tutulduğunda ve kanun maddeleri de bir bütün olarak değerlendirildiğinde ceza davasına konu olan ilgili eylemlerin disiplin yönünden de soruşturulmasının amaçlandığı anlaşılmaktadır .
10. Bu kapsamda somut olaya bakıldığında; her ne kadar görev başındaki bir personele amiri tarafından fiili müdahale ve hakaret fiili gerçekleştirildiği iddiası disiplin soruşturması açılmasını gerektiren bir durum olsa da söz konusu olayın 25/ 08/ 2016 tarihinde idare tarafından öğrenilmesine karşın herhangi bir disiplin soruşturması açılmadığı tespit edilmiştir . Bu bağlamda 657 sayılı
Kanunun yukarıda bahsedilen amir hükmü uyarınca söz konusu olayla ilgili disiplin soruşturmasına başlanılması ve disiplin cezası verilmesine ilişkin sürelerin İdare tarafından zamanaşımına uğratıldığı anlaşılmaktadır . Dolayısıyla somut olayla ilgili olarak, 657 sayılı Kanun kapsamında bir disiplin soruşturması açılması ve ceza önerilmesi mümkün değildir .
11. Öte yandan, 657 sayılı Kanunda ceza mahkemesinde kovuşturmaya başlanmış olmasının disiplin cezasını geciktirmeyeceği amir hüküm olarak yer almaktaysa da İdare tarafından buna uygun şekilde hareket edilmeyerek bir hizmet kusuru işlediği ortadadır . Bilindiği gibi hizmetin kötü işlemesi veya gereği gibi yapılmaması durumunda idarenin sorumluluğunu gerektiren idari işlemlerdir (İdare
Hukuku Cilt 1, Prof . Dr . Şeref GÖZÜBÜYÜK, Ankara 2011,s. 744) . Dolayısıyla darp eylemini gerçekleştiren ilgili hakkında idare tarafından zamanında soruşturma açılması gerekirken sadece yazılı bilgisinin alınmış olması hizmetin kötü işlemesi niteliğinde olup, idarenin kusurunu gerektirir nitelikte olduğu anlaşılmıştır .
4 / 612. Mevcut bilgi ve belgeler, mevzuat hükümleri ve yapılan açıklamalar çerçevesinde;
başvurana görevi başında amiri tarafından kasten yaralama fiilinin gerçekleştirildiğinin mahkeme kararıyla sabit olduğu, İdare tarafından bu olayın aydınlatılmasına yönelik süresi içerisinde bir disiplin soruşturması yapılması gerekirken, bu yapılmayarak olayın zamanaşımına uğratıldığı, bu noktada İdarenin hizmet kusuru işlediği, diğer taraftan zamanaşımına uğrayan bir olayla ilgili olarak disiplin soruşturması açılmasının hukuken mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; ilgili İdarenin bahse konu ilkelere aykırı davranışta bulunduğu tespit edilememiştir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14.14/ 06/ 2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Konya İdare Mahkemesi’nde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvurana, görevi başında amiri tarafından darp yapıldığı iddiasıyla ilgili olarak sorumlular hakkında süresi içerisinde disiplin soruşturması başlatmayarak, olayın disiplin açısından zamanaşımına uğratılmasında hizmet kusuruna yol açtığı anlaşıldığından, hatalı davrandığının kabulü yönünde BEYŞEHİR BELEDİYESİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA, Kararın bir örneğinin bilgi amaçlı İÇİŞLERİ BAKANLIĞINA gönderilmesine karar verildi .
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Beyşehir Belediye Başkanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi .
Şeref MALKOÇ
5 / 6Kamu Başdenetçisi
.