TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 22345-22345 |sayi|18745356-101.07.04-E.18745356-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/9308 2018/ 9308
KARAR TARİHİ : 31/12/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Eğitim Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Danıştay İçtihatları Birleştirme
Kurulunun 22/ 12/ 1973 gün ve sayılı kararı gereğince başvurana idari dava açma süresi ( 60) gün dışında çıkarılan borcun iptal edilmesi talebi hakkındadır .
BAŞVURU TARİHİ : 19/07/2018 19.7.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Milli Eğitim Bakanlığında öğretmen olarak çalışıyorken 08/ 06/ 2015 tarihinden itibaren Milli Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğünde teknik hizmetler sınıfında Programcı olarak çalışmaya başladığını, ancak maaş değişikliği yapılırken sehven ek ödeme oranlarından kaynaklanan hatadan dolayı kendisine yersiz ödeme yapıldığını, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/ 12/ 1973 gün ve sayılı kararı gereğince sadece son 60 gün içerisindeki borcunu ödemesi gerekirken geriye dönük olarak bütün borcun tahakkuk ettirildiğini belirterek, idare tarafından geri istenen bu ödemenin iptal edilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Milli Eğitim Bakanlığının 12/ 10/ 2018 tarihli sayılı yazısı ve eklerinde, Milli
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
1 / 5Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğünde programcı kadrosunda iken,
Bilgisayar Mühendisliği Bölümü mezunu olan başvurana Temmuz 2015 maaş değişikliği yapılıyorken, programcı ek ödemesi oranı yerine sehven mühendis ek ödeme oranı veri girişi yapılması nedeniyle 10.699.00 TL yersiz ödeme yapıldığı, söz konusu ödemenin kamu zararına sebebiyet vermesi nedeniyle başvurandan tahsil edilmesi gerektiği, Danıştay İçtihatları Birleştirme
Kurulunun 22/ 12/ 1973 gün ve E :1968 / 8, sayılı kararının idare tarafından yapılan bütün ödemelerde uygulanması halinde idarenin haksız iktisap kurallarından hiçbir zaman yararlanamaması anlamına geleceği ve bununda idareyi işlemez duruma getireceği gerekçesiyle savunulamayacağı ifade edilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “ … Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler … ”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 5. 2 Kasım 2011 tarihli ve 28103 sayılı Resmî Gazetede yayımlanan Kamu Görevlilerinin Mali
Haklarının Düzenlenmesi Amacıyla Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde
Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun;
5.1) Ek 9 uncu maddesinde, “Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile 2914 sayılı
Yükseköğretim Personel Kanununa göre almakta olan personele, ( …) en yüksek Devlet memuru aylığına (ek gösterge dahil), ekli (I) sayılı Cetvelde yer alan kadro ve görev unvanlarına karşılık gelen oranların uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda ek ödeme yapılır .”
5.2) Ek Ödeme oranlarının yer aldığı “(I) Sayılı Cetvel” de,
Ek
Ödem
Kadro ve Görev Unvanı e
Oranı (%)
A- Aylıklarını 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa Göre
Alanlar :
1- Kadroları Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer alan personel ile
Teknik Hizmetler, Sağlık ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri ile
Avukatlık Hizmetleri sınıflarında bulunan personelden ek ödeme oranları ilgili gruplarında düzenlenmeyen ve kadro unvanları bu bölümde yer alan personel; k) Raportör, mütercim, tercüman, çözümleyici, programcı, araştırmacı,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
https : //ebys .ombudsman .gov.tr/sorgu/sorgula .aspx adresinden C3LE-YV 9Z- 809B kodu ile yapılabilir .
2 / 5muhasebeci, muhasip, kontrolör, antrenör, ayniyat saymanı, uzman,
danışman, aktüer, araştırmacı, APK uzmanı, talim ve terbiye kurulu uzmanı, eğitim uzmanı, savunma uzmanı, sivil savunma uzmanı ve diğer uzman unvanlı kadrolarda bulunanlar
1) 1- 2 dereceden aylık alanlar
115
2) 3- 4 dereceden aylık alanlar
110
3) Diğer derecelerden aylık alanlar
100 2- Kadroları Teknik Hizmetler Sınıfında yer alan personel;
a) Başmühendis, başmimar, mühendis, mimar, bölge plancısı ve şehir plancısı kadrolarında bulunanlardan;
1) 1- 2 dereceden aylık alanlar
150
2) 3- 4 dereceden aylık alanlar
140
3) Diğer derecelerden aylık alanlar
130
Hükümlerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebine ilişkin tavsiye karar önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran, Milli Eğitim Bakanlığında öğretmen olarak çalışıyorken 08/ 06/ 2015 tarihinden itibaren Milli Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim Teknolojileri Genel Müdürlüğünde teknik hizmetler sınıfında Programcı olarak çalışmaya başladığını, ancak maaş değişikliği yapılırken sehven ek ödeme oranlarından kaynaklanan hatadan dolayı kendisine yersiz ödeme yapıldığını, Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/ 12/ 1973 gün ve sayılı kararı gereğince sadece son 60 gün içerisindeki borcunu ödemesi gerekirken geriye dönük olarak bütün borcun tahakkuk ettirildiğini belirterek, idare tarafından geri istenen bu ödemenin iptal edilmesini talep etmektedir 8. Danıştay İkinci Dairesinin 13.12.2012 tarih ve sayılı kararında;
“ Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22.12.1973 gün ve sayılı kararında; idarenin yokluk, açık hata, memurun gerçek dışı beyanı veya hilesi hallerinde süre aranmaksızın hatalı ödediği meblağı her zaman geri alabileceği, bunun dışında kalan hallerde hatalı ödemelerin istirdadının ise, hatalı ödemenin yapıldığı tarihten başlamak üzere dava açma süresi içinde olanaklı olduğu ve bu süre geçtikten sonra istirdat edilemeyeceği belirtilmiş olup; anılan kararın gerekçesinde iyi niyet kuralı üzerinde de durularak idarenin sakat ve dolayısıyla hukuka aykırı işlemine, idare edilenlerin gerçek dışı beyanı veya hilesi neden olmuşsa ya da geri alınan idari işlem yok denilecek kadar sakatlık taşımakta ise, hatalı işlemde idare edilenin kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata bulunmaktaysa ve idareyi bu konuda haberdar etmemişse, memurun iyi niyetinden söz etmeye olanak bulunmadığı ve bu işlemlere dayanılarak yapılan ödemeler için süre düşünülemeyeceği, bu ödemelerin her zaman geri alınabileceği; ancak bunun dışındaki hatalı ödemeler için memurun iyi niyetinin istikrar ve kanunilik kadar önemli bir kural
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
3 / 5olduğu ve bu nedenle yukarıda belirtilen istisnalar dışındaki hatalı ödemelerin ancak dava süresi
içinde geri alınabileceği vurgulanmıştır . Yapılan ödemenin her zaman geri alınabilmesi olanağını tanıyan “Açık hata” halinin ise; yapılan ödemede, ödemenin muhatabı olan kişinin (idare edilenin) kolayca anlayabileceği kadar açık bir hatanın mevcudiyetini ifade ettiği kabul edilmektedir . Uygulamada bu çoğu kez ilgili mevzuata aykırı bir şekilde ve hiç gereği yokken yapılan ödemeler şeklinde ortaya çıkmaktadır .” ifadelerine yer verilmiştir .
9. Şikâyet başvuru dosyasının incelenmesinden, Milli Eğitim Bakanlığı Yenilik ve Eğitim
Teknolojileri Genel Müdürlüğünde programcı kadrosunda iken, Bilgisayar Mühendisliği Bölümü mezunu olan başvurana Temmuz 2015 maaş değişikliği yapılıyorken, programcı ek ödemesi oranı yerine sehven mühendis ek ödeme oranı veri girişi yapılması nedeniyle 10.699.00 TL yersiz ödeme yapıldığı, fazladan ödenen miktarın daha sonra başvurana borç olarak çıkarılması nedeniyle başvuran tarafından tarafına çıkartılan borcun iptal edilmesi talebiyle bakılan başvurunun yapıldığı anlaşılmaktadır .
10. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden aylıklarını 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu ile 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanununa göre almakta olan personele, en yüksek Devlet memuru aylığına (ek gösterge dahil), ekli (I) sayılı Cetvelde yer alan kadro ve görev unvanlarına karşılık gelen oranların uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda ek ödeme yapılması gerektiği (bkz . 5.2), ancak programcı kadrosunda bulunan başvurana sehven mühendis kadrosunda bulunanlara verilmesi gereken ek ödeme oranlarının uygulanması nedeniyle fazladan ödeme yapıldığı görülmüştür .
11. Başvuranın borç çıkarılan döneme ilişkin maaş bordrolarının incelenmesinden anılan bordrolarda ek ödemelerin hangi unvan veya oran üzerinden ödendiğinin belirtilmediği hususu dikkate alındığında, hatalı işlemde başvuranın kolayca anlayabileceği kadar açık bir hata bulunmadığı anlaşılmaktadır .
12. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan gerekçelerle başvurana yapılan ek ödemenin mühendis unvanı üzerinden ödenmesinde, başvuranın hilesinin, gerçek dışı beyanının neden olmadığı, ayrıca açık hatanın da bulunmadığı görüldüğünden; söz konusu ödemelerin, yukarıda bahsedilen Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulu Kararı ile belirlenen ilkeler uyarınca idari dava açma süresi içerisinde geri istenmesi mümkün iken, anılan ödemelerin bu süre geçtikten sonra geri istenilmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı görüş ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.
4 / 5tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis
edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE , Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun 22/ 12/ 1973 gün ve E :1968 / 8, K:1973 / 14 sayılı kararı gereğince başvurana idari dava açma süresi ( 60) gün dışında çıkarılan borcun iptal edilmesi hususunda MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın gereği için BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
.