TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 20684-20684 |sayi|18745356-101.07.04-E.18745356-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/9638 2018/ 9638
KARAR TARİHİ : 10/12/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : Diyanet İşleri Başkanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, Bolvadin’deki herhangi bir camiye tercih engellemesinin kaldırılması talebi hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 30/07/2018 30.7.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 02.10.2015 tarihinde aile birliği, çocuklarının okul durumu ve hasta olan çocuğunun tedavisi için uygun olmayan bir ilçeye Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğinin 36- 1/b maddesi uyarınca tayininin yapıldığını, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından açılan nakil imtihanlarına şartları tutmasına rağmen sistem başvuru esnasında 36- 1/b maddesinden soruşturma geçirdiğinden bahisle tercihlerinin engellemekte olduğunu, mevzuatta bu konu ve uygulama hakkında açık bir hüküm bulunmadığını, kaldı ki eski görev yaptığı camiye başvurmadığını, Bolvadin’deki herhangi başka camiye tercih hakkının engellemekte olduğunu ve bunun neticesinde sınava giremediğini, Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğinin 36- 1/b maddesinin yürütmesinin durdurulması hakkında karar bulunmasına rağmen bu uygulamanın tarafına devam ettirilmesinin adalete ve hakkaniyete gölge düşürmekte olduğunu belirterek başvuru esnasında Bolvadin’deki herhangi bir camiye tercih engellemesinin kaldırılmasını talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
1 / 62. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın 06/ 09/ 2018 tarihli sayılı yazısı ve eklerinde,
2.1. Başvuranın Afyonkarahisar İli Bolvadin İlçesi Yakup Şevki Paşa Camii İmam Hatibi olarak görev yapmakta iken geçirmiş olduğu tahkikat sonucu durumunun Başkanlık Atama ve Yer
Değiştirme Kurulunda görüşülmesi neticesinde alınan karar doğrultusunda bulunduğu yerde etkili, verimli ve huzurlu bir şekilde görev yapma imkanı kalmadığı gerekçesiyle Bayat İlçesi Cumhuriyet
Mahallesi Fatih Camii İmam Hatipliği kadrosuna atandığı, 2.2. Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 35/ 1 ve 36/ 1-b maddeleri ile
2007 nolu Başkanlık Genelgesinin 72/ 10 uncu maddesinde yer alan hükümler doğrultusunda deruhte
edilen din görevliliği vazifesinin hassasiyeti ve kamu yararı göz önünde bulundurularak imam hatip ilgilinin daha önce görev yapmış olduğu Bolvadin ilçesine nakil talebinin uygun görülmediği, açıklamalarına yer verilmektedir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “ … Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler … ”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun ‘Kurumun görevi’ başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 5. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin ‘Hizmetin
Gereği Olarak Yapılabilecek Yer Değiştirmeler ’ başlıklı 11inci maddesinde; “Haklarında adli veya idari bir soruşturma yapılmış ve bu soruşturma sonucunda o yerde kalmasında sakınca görülmüş olan memurun hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma sürelerini tamamlamadan ve yer değiştirme suretiyle atanma dönemi beklenmeksizin hizmetin gereği olarak yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir .
Hizmet gereği yer değişikliği yapılan memurun ayrıldığı hizmet bölgesindeki eksik hizmetleri aynı hizmet bölgesi içindeki başka bir hizmet alanında tamamlattırılır . Memurun görev yaptığı hizmet bölgesinde ihtiyaç bulunmaması halinde diğer hizmet bölgelerine de ataması yapılabilir . Bu şekilde ataması yapılan memurun ayrıldığı hizmet bölgesindeki eksik hizmetleri daha sonra tamamlattırılır .
Hizmet gereği başka bir hizmet alanına veya bölgesine atanan memurlar, kurumların özel yönetmeliklerinde belirlenecek istisnalar dışında ayrıldığı hizmet alanına yeniden atanamaz .”, 6. Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin; 6.1. ‘Cami görevlileri ve Kur ’an kursu öğreticilerinin isteğe bağlı yer değiştirmeleri’ başlıklı 35 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Cami görevlilerinin mazeret, süre ve karşılıklı yer değiştirme
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
2 / 6talepleri dışında kalan isteğe bağlı atanmaları Diyanet İşleri Başkanlığı Sınav Yönetmeliği
hükümlerine göre yapılır .”, 6.2. ‘ Hizmet gereği görev veya yer değiştirme ’ başlıklı 36 ncı maddesinin birinci fıkrasında;
“( 1) Zorunlu grup ve/veya sınıf hizmet süreleri tamamlanmadan ve yer değiştirme suretiyle atanma
dönemi beklenmeksizin hizmet gereği görev veya yer değiştirme, aşağıdaki hallerde yapılır :
a) Hizmet için gerekli sayı ve nitelikte eleman ihtiyacının karşılanması .
b) Haklarında yapılan teftiş veya soruşturma sonucu o yerde kalmalarında sakınca görülmüş olması .
c) Bulunduğu yer ve görevde başarılı olamayanlara başka yer ve görevlerde denenme imkânı verilmesi .
ç) Çeşitli sebeplerle görev veya görev yerinin ortadan kalkması .
d) Hizmetlerin daha etkin ve verimli yürütülmesi için il müftülerinin yerlerinin değiştirilmesine ihtiyaç duyulması .”, hükümlerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
7. Başvuran ın talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun kabulü yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, 02.10.2015 tarihinde aile birliği, çocuklarının okul durumu ve hasta olan çocuğunun tedavisi için uygun olmayan bir ilçeye Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğinin 36- 1/b maddesi uyarınca tayininin yapıldığını, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından açılan nakil imtihanlarına şartları tutmasına rağmen sistem başvuru esnasında 36- 1/b maddesinden soruşturma geçirdiğinden bahisle tercihlerinin engellemekte olduğunu belirterek başvuru esnasında
Bolvadin’deki herhangi bir camiye tercih engellemesinin kaldırılmasını talep etmektedir .
9. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin ‘Hizmetin Gereği Olarak Yapılabilecek Yer
Değiştirmeler ’ başlıklı 11 inci maddesinde haklarında adli veya idari bir soruşturma yapılmış ve bu soruşturma sonucunda o yerde kalmasında sakınca görülmüş olan memurun hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma sürelerini tamamlamadan ve yer değiştirme suretiyle atanma dönemi beklenmeksizin hizmetin gereği olarak yer değiştirme suretiyle atamasının yapılabileceği ve hizmet gereği başka bir hizmet alanına veya bölgesine atanan memurların, kurumların özel yönetmeliklerinde belirlenecek istisnalar dışında ayrıldığı hizmet alanına yeniden atanamayacağı düzenlenmiş ise de anılan maddenin üçüncü fıkrasının iptali istemiyle açılan davalarda Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 9/ 11/ 2015 tarihli ve YD İtiraz No: 2015/ 1153
sayılı, 7/ 10/ 2015 tarihli ve YD İtiraz No: 2015/ 945 sayılı, 7/ 10/ 2015 tarihli ve YD İtiraz No:
2015/ 946 sayılı ve 7/ 10/ 2015 tarihli ve YD İtiraz No: 2015/ 963 sayılı kararları ile bu maddenin üçüncü fıkrasının yürürlüğünün durdurulduğu, kaldı ki anılan maddenin üçüncü fıkrasına benzer bir düzenlemeye Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinde yer verilmediği
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
3 / 6görülmektedir .
10. Şikayet başvuru dosyasının incelenmesinden, başvuranın Afyonkarahisar İli Bolvadin İlçesi
Yakup Şevki Paşa Camii İmam Hatibi olarak görev yapmakta iken geçirmiş olduğu soruşturma sonucu durumunun Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Kurulunda görüşülmesi neticesinde alınan 11.08.2015 tarih ve sayılı karar doğrultusunda bulunduğu yerde etkili, verimli ve huzurlu bir şekilde görev yapma imkanı kalmadığı gerekçesiyle 02.10.2015 tarih ve sayılı işlemle Bayat İlçesi Cumhuriyet Mahallesi Fatih Camii İmam Hatipliği kadrosuna atamasının yapıldığı, anılan işlemin iptali istemiyle açılan davada Afyonkarahisar İdare Mahkemesinin
24.03.2016 tarih ve E : / , K: / sayılı kararıyla davanın reddine karar verildiği, anılan
kararın Denizli Bölge İdare Mahkemesinin 29.06.2016 tarih ve E : / , K: / sayılı kararı ile onandığı ve karar düzeltme isteminin Konya Bölge İdare Mahkemesi 1.İdari Dava Dairesinin
12.10.2016 tarih ve E : / , K: / sayılı kararı ile reddedildiği, başvuranın Diyanet İşleri
Başkanlığı tarafından açılan nakil imtihanlarına şartları tutmasına rağmen sistemin başvuru esnasında 36- 1/b maddesinden soruşturma geçirdiğinden bahisle tercihlerini engellemekte olduğunu, mevzuatta bu konu ve uygulama hakkında açık bir hüküm bulunmadığını, kaldı ki eski görev yaptığı camiye başvurmadığını, Bolvadin’deki herhangi başka camiye tercih hakkının engellemekte olduğunu ve bunun neticesinde sınava giremediğini belirterek 25.04.2018 tarihli dilekçesi ile mağduriyetinin giderilmesi talebinde bulunduğu, talebinin idarenin 30.04.2018 tarih ve sayılı işlemiyle hakkında yapılan soruşturma sonucunda ataması yapıldığından bahisle reddi üzerine bakılan başvurunun yapıldığı anlaşılmaktadır .
11. 16/ 08/ 2014 tarihli ve 29090 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılmasına
Dair Yönetmelik’in 1 inci maddesiyle değiştirilen asıl Yönetmeliğin 11 inci maddesinin 3 üncü fıkrasında yer alan; “Hizmet gereği başka bir hizmet alanına veya bölgesine atanan memurlar, kurumların özel yönetmeliklerinde belirlenecek istisnalar dışında ayrıldığı hizmet alanına yeniden atanamaz .” kuralının iptali ve yürütmesinin durdurulması istemiyle açılan davada, Danıştay Onaltıncı
Dairesince verilen yürütmenin durdurulması isteminin reddine ilişkin 05/ 05/ 2015 günlü, E :2015 / 11221 sayılı karara yapılan itiraz üzerine Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 9/ 11/ 2015 tarihli ve YD İtiraz No: 2015/ 1153 sayılı kararı ile itirazın kabulüne ve anılan yönetmelik hükmünün yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği görülmekle kararın gerekçesinde; “ Değişiklikten önce, Yönetmeliğin 11 inci maddesi çerçevesinde görev yeri değiştirilen memurun eski görev yerine ileri bir tarihte tekrar atanması mümkün iken, dava konusu değişiklikle, hizmet gereği görev yeri değiştirilen memurun, memuriyet süresi boyunca bir daha eski görev yerine atanmasının yolu kapatılmıştır .
Hizmet gereği görev yeri değiştirilen memurun, belirli ve makul bir süre öngörülmek suretiyle eski görev yerine atanamaması, yürütülen hizmetin gereği olarak kabul edilebilir ise de, dava konusu düzenlemede olduğu gibi, memurun belirli bir hizmet alanına, memuriyet yaşantısı boyunca bir daha atanamaması durumu, ölçülülük ilkesine aykırı olup, hizmet gereğini aşan bir sonuç doğurmaktadır . Bu nedenle, memurun ömür boyu yasaklılığı sonucunu doğuran ve hukuki dayanağı bulunmayan dava konusu düzenlemede, kamu yararı ve hizmet gerekleri bakımından hukuka uyarlık bulunmamaktadır .“ ifadelerine yer verildiği görülmektedir .
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
4 / 612. Olayda hizmet gereği görev yeri değiştirilen başvuranın yaklaşık 3 yıl sonra isteğe bağlı yer
değiştirme talebinde bulunmak istediğinde başvuru esnasında 36- 1/b maddesinden soruşturma geçirdiğinden bahisle Bolvadin ilçesine tercihlerinin engellemekte olduğu görülmekle yukarıda gerekçesine yer verilen Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu kararında da belirtildiği üzere başvuranın Afyonkarahisar ili Bolvadin ilçesine memuriyet yaşantısı boyunca bir daha atanamaması durumunun, ölçülülük ilkesine aykırılık teşkil edeceği ve hizmet gereğini aşan bir sonuç doğuracağı açıktır .
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan gerekçelerle başvuranın isteğe bağlı yer değiştirme talebinde Bolvadin ilçesine tercihlerinin engellenmesinde hukuka uyarlık bulunmadığı görüş ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Afyonkarahisar
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ ile
Başvuranın isteğe bağlı yer değiştirme talebinde, Bolvadin ilçesine tercih engellemesinin kaldırılması hususunda DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞI’NA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Diyanet İşleri Başkanlığı’nca bu
karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvuran ve Diyanet İşleri Başkanlığı’na tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi
5 / 6Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir . Evrak teyidi