için Ankara ilindeki herhangi bir hastaneye görevlendirilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Sağlık Bakanlığı Yönetim Hizmetleri Genel Müdürlüğünün konuya ilişkin 24/ 09/ 2018 tarih ve sayılı yazısı ve eklerinde; 2.1. Başvuranın naklen atanma talebinin, 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun Hükmünde Kararnamenin 45/A maddesinin üçüncü fıkrasında eğitim durumu nedeniyle tayin hakkı verilmediğinden reddedildiği, 2.2. 657 sayılı Kanununa tabi kadrolu personelin eğitim durumu tayin haklarının bulunmakta olduğu, ancak 663 sayılı KHK’nın 45/A maddesi çerçevesinde istihdam edilen personelin eğitim durumu nedeniyle tayin hakkı bulunmadığı, 2.3. Bakanlık aleyhine açılan bir davaya ilişkin Danıştay 5. Dairesinin 12/ 12/ 2012 tarihli ve 2012/ 8699 sayılı Kararında; “ 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun ‘istihdam şekilleri’ başlığını taşıyan değişik 4 üncü maddesinin (b) fıkrası ile; Kalkınma planı, yıllık program ve iş programlarında yer alan önemli projelerin hazırlanması, gerçekleştirilmesi, işletilmesi ve işlerliği için şart olan, zaruri ve istisnai hallerde münhasır olmak üzere özel bir meslek bilgisine ve ihtisasına ihtiyaç gösteren geçici işlerde, sözleşme ile kamu görevlisi çalıştırılması öngörülmüş; aynı fıkranın son paragrafının verdiği yetkiye dayanılarak 06/ 06/ 1978 tarih ve 7/ 15754 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında yer alan “Personel sözleşmelerinde belirtilen görev yeri dışında çalıştırılamaz .” hükmü uyarınca kural olarak kapsama giren sözleşmeli personelin görev yerinin değiştirilmesine olanak yok ise de 02/ 03/ 2009 tarih ve 2009/ 14799 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile kabul edilen Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda Değişiklik Yapılmasında Dair
Esasların 5 inci maddesiyle Esaslara eklenen Ek 3 üncü madde ile kapsama dahil sözleşmeli personele, maddede belirtilen koşulların varlığı halinde eş ve sağlık durumuna bağlı kurum içi yer değişikliği olanağı tanınmış olup, öğrenim durumu nedeniyle naklen atanmaya imkan tanıyan bir düzenlemeye yer verilmemiştir . Bu itibarla, adı geçen düzenlemede davacının öğrenim durumunun özür durumu olarak kabul edilmediği anlaşıldığından, ilgilinin öğrenim durumu mazeretine dayalı olarak Niğde iline atanmak istemiyle yaptığı başvurusunun reddine ilişkin işlemde hukuksal isabet görülmemiştir…” denilmek suretiyle eğitim durumu nedeniyle yer değişikliğinin reddine dair işlemin hukuka aykırı olmadığına dair karar verildiği, Hususlarına yer verilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri
.
2 / 6inceler .”
3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” bölümü altındaki “Genel İlkeler” başlıklı 128 inci maddesinde;
“Devletin, kamu iktisadî teşebbüsleri ve diğer kamu tüzelkişilerinin genel idare esaslarına göre yürütmekle yükümlü oldukları kamu hizmetlerinin gerektirdiği aslî ve sürekli görevler, memurlar ve diğer kamu görevlileri eliyle görülür . Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir .” 3.3. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında;
“Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .” 4. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “İstihdam şekilleri” başlıklı 4 üncü maddesinde;
“… bu Kanuna tâbi kamu idarelerinde ve dış kuruluşlarda belirli bazı hizmetlerde çalıştırılacak personelin de zorunlu hallerde sözleşme ile istihdamları caizdir .” 5. 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanunun
Hükmünde Kararnamenin 45/A maddesinin üçüncü fıkrasında; “Bu madde uyarınca atanan sözleşmeli sağlık personeli dört yıl süreyle başka bir yere atanamaz . Aile birliği mazeretine bağlı yer değiştirmelerde bu madde uyarınca istihdam edilen personelin eşi bu personele tabidir . Ancak sözleşmeli sağlık personelinin bulunduğu ilde bir yıl görev yapması ve vizeli pozisyon bulunması durumunda; eşlerin her ikisinin de Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında sözleşmeli veya eşlerden birinin sözleşmeli, diğerinin Bakanlık ve bağlı kuruluşlarında veya diğer bir kamu kurum veya kuruluşunda kadrolu statüde istihdam ediliyor olması halinde hizmet ihtiyacının daha fazla olduğu yere atamaları yapılabilir .” 6. 06/ 06/ 1978 gün ve 7/ 15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Sözleşmeli
Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların “Kurum içi yer değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinde;
Sözleşmeli personelin kurumlar arası yer değişikliği yapılamaz . Sözleşmeli personelin kurum içi yer değişikliği ise aşağıdaki hallerde Kurumca gerçekleştirilebilir .
a) Kurumun hizmet icapları dikkate alınarak, aynı unvan ve hizmet niteliklerini haiz sözleşmeli personelin kurum içi karşılıklı yer değiştirme talepleri… yerine getirilebilir .
b) Personelin eş durumuna bağlı kurum içi yer değişikliği talebi… yerine getirilebilir .
c) Sağlık sebebine bağlı kurum içi yer değişikliği talebi … atama yapılır .
.
3 / 6ç) Aynı unvan ve niteliği haiz boş pozisyon bulunması halinde, eşi şehit olan personelin kurum içi yer
değişiklik talebi… yerine getirilir .
d) Pozisyonunun bulunduğu yerde, kendisinin, eşinin veya bakmakla yükümlü olduğu çocuklarının can güvenliğinin tehlikeye düştüğü … yerine getirilebilir .
e) Kamu idareleri adına vizeli boş pozisyonlara sözleşmeli personel alımı yapılmadan önce yılda bir kez, pozisyonun vizeli olduğu ilde en az üç yıl hizmet süresi bulunan personelin geçiş yapmak istediği birimde aynı unvan ve niteliğe haiz boş pozisyona kurum içi yer değişikliği talebi… belirleyebilir .
7. Sağlık Bakanlığı 4/B Sözleşmeli Personelinin Yeniden Hizmete Alınması ve Kurum içi Yer
Değişikliğine Dair Yönergenin “Kurum içi Yer Değişikliği” başlıklı 3 üncü Bölümünün 6 ıncı maddesinde ‘Karşılıklı yer değişikliği’, 7 inci maddesinde ‘Eş durumu nedeniyle yer değişikliği’, 8 inci maddesinde ‘Sağlık mazereti nedeniyle yer değişikliği’, 10 uncu maddesinde ‘Eşi şehit olan personelin yer değişikliği’ hükümleri düzenlemiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın talebinin reddine yönelik işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, 3 No.lu paragrafta değinildiği üzere, sözleşmeli ortopedi teknikeri olarak çalıştığını ifade etmekle birlikte, eğitim nedeniyle yaptığı nakil talebi başvurusunun idare tarafından kabul edilmesini talep etmektedir .
10. İdareler kamu hizmetini etkin ve verimli olarak sunmak için kamu personeline ihtiyaç duymaktadır . Sağlık hizmeti gibi kesintisiz şekilde sunulan hizmetlerde ihtiyaç duyulan personelin eksiksiz olarak bulunması önem arz etmektedir . Bu açıdan kamu kurumları ihtiyaç duydukları personeli temin etmek için sınav ilan etmekte ve yeterli şartları taşıyan personeli istihdam etmektedir . Bu yolla alınan personeller arasında sözleşmeli personel de yer almaktadır . Sözleşmeli personeli ayırt eden unsur, tabi olduğu hukuksal rejimin (statüsünün) farklı olmasıdır . Kamuda çalışan her personel kamu hizmetine bir statü ile girmekte ve bu statünün tabi olduğu şartları kabul etmiş sayılmaktadır . Hukuki istikrar ve hukuk güvenliği için bu şartların önceden belirlenmesi çok önemlidir . İdareler ihtiyaç duydukları personeli bu şartlar altında istihdam etmekte, kamu hizmetinin aksamaması için keyfiyetin önüne bu yolla geçilmiş olmaktadır . Aksi durumda yani statünün gereklerinin göz ardı edilmesi durumunda; 18 No.lu paragrafta yer alan Danıştay kararında ifade edildiği gibi; kamu hizmetlerini yürütmek amacıyla kurulmuş olan kamu kurumlarının görevlerini yerine getirmekte zorlanmalarına, giderek görevlerini aksatmalarına neden olabileceği ve personelin istihdamı konusunda genel kabul görmüş belirli ilkelerin (örneğin; coğrafi bölge esası, ihtiyaca göre istihdam, personelin birimler arasında dengeli dağılımı gibi) uygulanmasının engelleyeceği açıktır .
Bu durumda, önceden belirlenen istihdam politikası gereği kurum içi nakillerde mevzuatın öngördüğü şartlar dışında kurum içi nâkile izin verilmemesine de dayanarak idareler hizmet gerekleri
.
4 / 6ön plana çıkararak kendilerini iletilen talepleri takdir yetkileri çerçevesinde reddedebilmektedir .
11. Somut olayımızda, 663 sayılı Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşlarının Teşkilat ve Görevleri
Hakkında Kanunun Hükmünde Kararnamede de eğitim durumu nedeniyle nakil hakkı düzenlenmemiştir . Keza 06/ 06/ 1978 tarihli ve 7/ 15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda sözleşmeli personelin hangi hallerde kurum içi nakil talebinde bulunabileceği tek tek sayılmış, ancak eğitim nedeniyle nakil hakkı bunlar arasında sayılmamıştır . Ayrıca, Sağlık Bakanlığı Atama ve Nakil Yönetmeliğinde ve Sağlık
Bakanlığı 4/B Sözleşmeli Personelinin Yeniden Hizmete Alınması ve Kurum içi Yer Değişikliğine
Dair Yönergede, bahsi geçen Esaslara uygun olarak, sözleşmeli personelin eğitim nedeniyle kurum içi nakil hakkı olduğu yönünde bir düzenleme yer almamıştır .
12. Her ne kadar başvuran, eğitim mazereti nedeniyle kurum içi nakil talebinin 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunun 4/A maddesine göre çalışan personele tanınırken kendisine tanınmamasının eşitlik ilkesine aykırı olduğunu öne sürmekte ise de; temelini Anayasanın 10 uncu maddesinde bulan eşitlik ilkesi, aynı hukuksal durumda (statüde) olan kişilerin aynı kurala bağlı tutulmalarını gerektirmektedir . Anayasa Mahkemesi’nin pek çok kararında vurgulandığı gibi, yasa önünde eşitlik ilkesi, herkesin her yönden aynı kurallara bağlı olacağı anlamına gelmeyip, birbirleriyle aynı durumda olanlara aynı kuralların uygulanması anlamına gelmektedir . Kimi kişilerin haklı bir nedene dayanarak değişik kurallara bağlı tutulmaları, eşitlik ilkesine aykırılık oluşturmamaktadır .
13. Bu bağlamda, başvuranın istihdam edildiği sözleşmeli personel statüsünün memurlardan farklı olarak düzenlendiği ve sözleşmeli personele mevzuatta eğitim nedeniyle nakil hakkının tanınmadığı ,
2.3 nolu paragrafta yer alan Danıştay kararında da görüleceği üzere idarelerin bu yöndeki talepleri
reddetmelerinin hukuka uygun olduğu anlaşılmaktadır .
14. Öte yandan, başvuran ile çalıştığı Kurum arasında Hizmet Sözleşmesin 13/ 10/ 2017 tarihinde imzalandığı bu tarihte başvuranın hâlihazırda Hacettepe Üniversitesinde öğrenim görmekte olduğu, başvuranın bu koşullarda bahsi geçen tarihte sözleşme imzalayarak idareyle iş ilişkisi tesis ettiği anlaşılmaktadır .
15. Sözleşmeli personel statüsünde çalışan personel hak ve yetkileri daha önceden belirlenmiş hukuki statüye kendi istek ve iradeleriyle girmektedirler . Bu açıdan, başvuranın idare ile sözleşme aşamasında bütün bu hususlardan haberdar olarak sözleşme imzaladığının kabulü gerekmektedir .
16. Anayasa Mahkemesinin 20/ 02/ 2014 tarihli ve E :2012 / 606 sayılı kararında, Eğitim hakkının korunması gerekçesiyle idareden, atamaya ilişkin bütün işlemlerde personelin eğitim mazeretlerini kayıtsız şartsız karşılamasının beklenmesinin, idarenin üstlendiği kamu hizmetinin yürütülmesini imkânsız hale getireceği, dolayısıyla bu konuda idareye, belirli bir takdir alanı tanınmasının makul karşılanması gerektiği, zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirlerialmanınilgiliidareninöncelikligörevvesorumluluğuolduğu,ayrıcadüzenlenişşekli itibarıyla eğitim hakkının kapsamının, kamu görevlisinin devam etmek istediği bir eğitim programının, atanma veya atanmama taleplerinde mazeret olarak dikkate alınması ve atanma talebinin eğitim mazereti doğrultusunda yerine getirilmesi gibi pozitif yükümlülükler içerecek kadar geniş olduğu sonucuna ulaşılmasının mümkün olmadığı, bu nedenle idarenin naklen atanma taleplerinin reddine dair kararları sonucunda başvurucunun eğitimine devam edememesinin, eğitim hakkını dolaylı olarak etkilemekte olduğunu, doğrudan bir müdahale olarak değerlendirilemeyeceği yönündeki görüşünden de anlaşılacağı üzere, idarenin memur statüsünde çalışan personelin eğitim
.
5 / 6nedeniyle nakil talebini dahi hizmet gerekleri çerçevesinde reddetmesi konusunda da bir takdir
yetkisine sahip olduğu açıktır . Kamu hizmetini etkin ve verimli olarak sunmak isteyen idarelerin zorunlu durumlar dışında ihtiyaç duyulan personeli başka bir yere göndermek istememesini hizmet gerekleri açısından olağan karşılamak gerekmektedir .
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın Araklı Bayram Halil Devlet
Hastanesinde sözleşmeli statüde çalıştığı, aynı zamanda Hacettepe Üniversitesinde öğrenim görmekte olduğu anlaşılmakla birlikte; 657 sayılı Kanunun 4/B maddesine göre çalışan şikâyetçinin tabi olduğu hukuki statü için eğitim durumu nedeniyle kurum içi nâkil hakkının düzenlenmemesi karşısında, hizmet gereklerine göre istihdam politikası uygulayan idarelerin ihtiyaç duydukları personel ile sözleşme imzaladıktan sonra personeli başka bir Kuruma göndermek istememesini olağan karşılamak gerektiği, aynı zamanda daha önceden belirlenen bir statüye sözleşme imzalamak suretiyle katılan başvuranın daha sonra başka bir statüdeki haktan yararlanmak istemesi mevzuat gereğince haklı bir sebep olarak görülmediği, Kurumumuzun da mevzuatla verilmeyen bir hakka ilişkin talebi kabul etmesi yönünde veya idarenin takdir yetkisini kaldıracak mahiyette karar vermesi söz konusu olamayacağı, idarenin işleminde hukuka aykırılık tespit edilemediği, başvuranın talebini reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği
Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE, Kararın BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
.