TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 18179-18179 |sayi|18745356-101.07.04-E.18745356-101.07.04-E.
BAŞVURU NO : 2018/10617 2018/ 10617
KARAR TARİHİ : 01/11/2018 |tarih|
TAVSİYE KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ : –
BAŞVURUYA KONU İDARE : 1- Milli Eğitim Bakanlığı 2- Antalya İl Milli Eğitim Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın mağduriyetinin giderilmesi talebi hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 29/08/2018 29.8.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran 10/ 10/ 2016 tarihinde Engelli Personel İstihdamına Yönelik Yer Değişikliği hakkından yararlanarak Antalya İlkokulunda hizmetli olarak görevine başladığını, çalışma şartlarının engelli raporunda belirtilen hususlara uymaması nedeniyle 17/ 10/ 2016 tarihinde
İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde görevlendirildiğini, 16/ 08/ 2018 tarih ve sayılı dilekçe ile 17/ 10/ 2016 tarihinde görevlendirildiği kuruma kadrosunun alınması için Danıştay 2.
Dairesinin 21/ 03/ 2018 tarihli ve , sayılı kararı ile ek 3. Maddede yer alan ”bir defadan fazla ” ibaresinin iptaline karar verilmiştir ibaresine dayanarak ve aynı durumda bulunan ‘in atama kararnamesini emsal göstererek kadrosunun şu an görev yaptığı ilçe milli eğitim müdürlüğüne alınmasını talep ettiğini, talebinin reddedilmesinin kanuna ve insan haklarına uygun olmadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir .
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
1 / 52. Milli Eğitim Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğünün 03/ 10/ 2018 tarihli sayılı
yazısında ve Antalya İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 20.09.2018 tarih ve sayılı yazısında bilgi ve belge talebinde belirtilen hususlar cevaplanmamış, yalnız başvuru ile ilgili belgeler
Kurumumuza sunulmuştur .
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasamızın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “ Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir . Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler .” hükmü, “Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili Hükümler” ana başlığında
“Genel Hükümler” kenar başlıklı 128 inci maddesinde; “ Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir . Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır .” hükmü, “Yönetmelikler” başlıklı 124 üncü maddesinde ;
“ Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler …”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “ Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”, 5. 01/ 07/ 2005 tarih ve 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanun’un;
5.1 “Amaç ” başlıklı 1 inci maddesinde : “ Bu Kanunun amacı; engellilerin temel hak ve
özgürlüklerden faydalanmasını teşvik ve temin ederek ve doğuştan sahip oldukları onura saygıyı güçlendirerek toplumsal hayata diğer bireylerle eşit koşullarda tam ve etkin katılımlarının sağlanması ve engelliliği önleyici tedbirlerin alınması için gerekli düzenlemelerin yapılmasını sağlamaktır .”, 5.2. “Tanımlar ” başlıklı 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinde; “ Engelli : Fiziksel, zihinsel, ruhsal ve duyusal yetilerinde çeşitli düzeyde kayıplarından dolayı topluma diğer bireyler ile birlikte eşit koşullarda tam ve etkin katılımını kısıtlayan tutum ve çevre koşullarından etkilenen bireyi ” Aynı fıkranın j bendinde; “ Makul düzenleme : Engellilerin insan haklarını ve temel özgürlüklerini tam ve diğer bireylerle eşit şekilde kullanmasını veya bunlardan yararlanmasını sağlamak üzere belirli bir durumda ihtiyaç duyulan, ölçüsüz veya aşırı bir yük getirmeyen, gerekli ve uygun değişiklik ve tedbirleri ”, 5.3. “Ayrımcılık başlıklı ” 4/A maddesinde; “ Doğrudan veya dolaylı ayrımcılık olmak üzere engelliliğe dayalı her türlü ayrımcılık yasaktır . Eşitliği sağlamak ve ayrımcılığı ortadan kaldırmak üzere engellilere yönelik makul düzenlemelerin yapılması için gerekli tedbirler alınır . Engellilerin hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanmasını sağlamaya yönelik alınacak tedbirler ayrımcılık olarak değerlendirilemez .”, 5.4. “İstihdam” başlıklı 14 üncü maddesinde , “ Engellilerin iş gücü piyasası ve çalışma ortamında sürdürülebilir istihdamı için kendi işini kurmaya rehberlik ve mesleki danışmanlık hizmetlerinin
2 / 5geliştirilmesi de dâhil olmak üzere gerekli tedbirler alınır .
İşe başvuru, alım, önerilen çalışma süreleri ve şartları ile istihdamın sürekliliği, kariyer gelişimi, sağlıklı ve güvenli çalışma koşulları dâhil olmak üzere istihdama ilişkin hiçbir hususta engelliliğe dayalı ayrımcı uygulamalarda bulunulamaz .
Çalışan engellilerin aleyhinde sonuç doğuracak şekilde, engelinden dolayı diğer kişilerden farklı muamelede bulunulamaz .
Çalışan veya iş başvurusunda bulunan engellilerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerindeki önlemlerin alınması ve engellilerin çalıştığı iş yerlerinde makul düzenlemelerin, bu konuda görev, yetki ve sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşlar ile işverenler tarafından yapılması zorunludur . ( …)”, 6. 657 sayılı Kanunun “Yer değiştirme suretiyle atanma ” başlıklı 72 nci maddesinde ; “ İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır…”, 7. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3 üncü maddesinde ; “ İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir . Bu kapsamdaki talepler bu
Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkanları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılmaz .(Danıştay 16.
Dairesinin 2/ 7/ 2015 tarih ve Esas No: 2015/ 10808 sayılı Kararı ile bu maddede yer alan “bir defadan fazla” ibaresinin yürürlüğü durdurulmuştur .)”söz konusu yürütmeyi durdurma
kararının esastan görüşüldüğü Danıştay 2. Dairesinin 21/ 03/ 2018 tarih ve E:
2016/ 9697,K:2018 / 1891 sayılı kararında “bir defadan fazla “ibaresinin iptaline karar verilmiştir .)
hükümlerine yer verilmiştir .
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
8. Başvuranın talebinin reddedilmesi işleminin, engellilere yönelik düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda açıkça hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun kabulü yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuran, 10/ 10/ 2016 tarihinde Engelli Personel İstihdamına Yönelik Yer Değişikliği hakkından yararlanarak Antalya hizmetli olarak görevine başladığı, 17/ 10/ 2016 tarihinde İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünde görevlendirildiği, 16/ 08/ 2018 tarih ve sayılı dilekçe ile 17/ 10/ 2016 tarihinde görevlendirildiği kuruma kadrosunun alınması için Danıştay 2. Dairesinin 21/ 03/ 2018 tarihli ve Esas No: , sayılı kararı ile ek 3. Maddede yer alan ”bir defadan fazla ” ibaresinin iptaline dayanarak ve aynı durumda bulunan
‘in atama kararnamesini de emsal göstererek kadrosunun şu an görev yaptığı ilçe milli eğitim müdürlüğüne alınmasını talep ettiği, talebinin reddedilmesi üzerine başvuruya konu işlemin kanuna ve insan haklarına uygun olmadığını belirterek mağduriyetinin giderilmesini talep
3 / 5etmektedir .
10. Engelliler ile ilgili düzenlemelere çerçeve olarak 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanunda yer verilmiştir . Söz konusu Kanunla, engellilere yönelik hizmetlerin yerine getirilmesinde, engellilere yönelik alınacak kararlarda sosyal politikalar geliştirilmesi ve engellilere yönelik ayrımcılık yapılmaması temel amaç olarak belirlenmiştir . 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72 nci maddesinde ise; kendisi, eşi veya birinci kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılacağı kuralı yer almaktadır . Söz konusu kurala istinaden Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte Değişiklik Yapılamasına
Dair Yönetmeliğin 11. Maddesinin Ek- 3 maddesinde bir defaya mahsus olmak üzere engelli memurun bu mazeretine binaen yer değişikliği talebinde bulunabileceği düzenlenmiştir .
11. Engelliler Hakkında Kanunda , engellilerin haklarını diğer bireylerle eşit kullanabilmesi için idarelere gerekli değişiklikleri yapması, tedbirleri alması ve de çalışan engellilerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerine dair önlemleri alması yönünde düzenlemeler yer almaktadır . 657 sayılı Kanunda da engelli olan ya da engelli yakını olan memurlara ilişkin koruyucu ve destekleyici tedbirlere yer verilmiştir . Söz konusu kanunda memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılacağına hükmedilmiştir . Konuyla ilgili olarak Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelikte ise sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurların engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceği ve bu taleplerin Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağı belirtilmiştir . Danıştay 2. Dairesi 21/ 03/ 2018 tarih ve , sayılı kararında; Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmasına İlişkin Yönetmeliğin
Ek 3 üncü maddesinde yer alan “bir defadan fazla” ibaresinin iptaline karar vermiştir . Dolayısıyla başvuranın yer değişikliği taleplerinin tümünün “engellilik durumunda yer değişikliği” kapsamında değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmaktadır .
12. Başvuranın engellilik nedeniyle yaptığı yer değişikliği talebini idare; başvuranın aslında talepte bulunduğu birimde görevlendirme ile çalışıyor olmasını ve kadrosunun bulunduğu okulda hizmetli kadrosunda çalışmasının zorluklarını değerlendirmeden mevzuatı gerekçe göstererek reddetmiştir .
Dolayısıyla idare, hukuka ve hakkaniyete aykırı bu işlemleri ile başvuranın engelliliğini görmezden gelmiş ve başvuranın hayatına dair engelleri arttırmıştır . Avrupa İstihdam Stratejisine uyum sağlama kapsamında hazırlanan 2014- 2023 yıllarını kapsayan Ulusal İstihdam Stratejisinde, özel politika gerektiren gruplar olarak tanımlanan dezavantajlı grupların istihdamının önündeki engellerin kaldırılması öncelikli hedef olarak belirlenmiştir . Dolayısıyla idarenin engelli personeline yönelik politikalarını gözden geçirmesi de beklenmektedir .
13. Yukarıda aktarılan hususlar, ilgili mevzuat, yargı kararları ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın talebinin reddedilmesi işleminin açıkça hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu, özellikle engellilere yönelik düzenlemeler göz önünde bulundurulduğunda başvurunun kabulü yönünde karar verilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
4 / 5Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; başvuru kapsamında
idarelerin başvuran ile ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, kararların gerekçeli olması ve karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idarelerin bundan böyle bu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Antalya İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın yer değişikliği suretiyle atanma talebinin; Danıştay 2. Dairesi 21/ 03/ 2018 tarih ve sayılı kararı dikkate alınarak, engellilere tanınan yer değişikliği mazereti kapsamında değerlendirilerek yerine getirilmesi hususunda MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞI ve
ANTALYA İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ’NE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Tavsiye Kararının başvuran, Milli Eğitim Bakanlığı ve Antalya İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne tebliğine,
6328 sayılı Kanun’un 20’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Milli Eğitim Bakanlığı ve
Antalya İl Milli Eğitim Müdürlüğü’nce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi