TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/191-S.338
BAŞVURU NO : 2018/11955
KARAR TARİHİ : 05/04/2019
RET KARARI , TCKN:
Adres:
BAŞVURUYA KONU : HAZİNE VE MALİYE BAKANLIĞI
İDARE
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın Ankarakart’ından mükerrer kesinti yapıldığı iddiası hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08/10/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Hazine ve Maliye Bakanlığı personelinin iş yerine gidiş geliş için EGO otobüslerini kullanabilmesi amacıyla idarelerince verilen Ankara
Kart’a aylık yüklenen miktardan mükerrer kesinti yapıldığını, bu kesintinin önceki ayda kullanılmayan miktarın iki kez mahsup edilmesinden kaynaklandığını düşündüğünü, söz konusu kesintinin yapılması ile mevcut bakiyenin bir ay gidiş geliş tutarın karşılamadığını belirterek hatalı yapılan bu işlemin düzeltilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden; Maliye
Bakanlığının 01/11/2018 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle,
2.1. Başvuranın 05/10/2018 tarihinde 12:09 da Bakanlıkları Ankarakart e-mail adresine müracaatta bulunarak kartında 63,80 TL bulunduğunu ve bunun 1 aylık işe geliş gidişini karşılamadığını belirterek bu durumla daha öncede karşılaştığını beyan ettiği, kart bilgilerini vererek tutarın nasıl hesaplandığı ve yüklenecek tutardan ne kadar mahsup yapıldığı konusunda ayrıntılı bilgi verilmesini talep ettiği,
2.2. Başvuranın talebinin aynı gün incelendiği, 16:06 da e-posta yoluyla cevap verildiği, Ağustos sonu itibarıyla EGO’dan alınan bakiye raporunda kartında 110,05 TL bakiye olduğu
Bakanlık Makamının 08/06/2016 tarihli onayına istinaden 01/10/2018 tarihi itibarıyla kartına (154,00-110,05)=43,95 TL yükleme yapıldığı, Ankarakart kullanımı ve yükleme hakkında detaylı bilginin Hazine ve Maliye Bakanlığı (Mülga Maliye Bakanlığı İdari ve Mali İşler
Dairesi Başkanlığı) internet sayfasında Ankarakart Sıkça Sorulan Sorular kısmında bulunduğu,
.
izin ve rapor bilgisi detayı için Gelir İdaresi Başkanlığının no.lu telefon hattındaki ilgiliden gerekli bilgilere ulaşabileceğinin bildirildiği, Başvuranın, aynı gün 17:12 de tekrardan ekte örneği bulunan e-mail yoluyla kart bakiyesi hakkında yorum ve öneri niteliğinde soru ve cevaplar vermiş tekrardan bilgi istediği ve başvurana 17:17 de e-mail yoluyla cevap verildiği, Bakanlık onayında yazılan hüküm ve maddeler dışında yapılacak işlem ve yorum bulunmadığı, gerekli açıklamaların Sıkça Sorulan Sorularda bulunduğu, uygulamanın Makam onayına istinaden gerçekleştirildiği,
2.3. Başvuranın kartından mükerrer mahsup yapılmadığı, 13/06/2016 tarih ve 2628 sayılı talimatın 6 ncı maddesi gereği, ay sonu itibarıyla EGO’dan alman rapora istinaden kullanılmayan bakiyenin yüklenecek bakiyeden mahsup edildiği, bir başka ifade ile başvuranın kartında bulunan bedelin, 22 iş günü için ödenmesi gereken 154,00TL’ye tamamlandığı,
3. Maliye Bakanlığı İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığının 09/06/2016 tarihli ve sayılı yazısında; Bakanlıkları merkez birimlerinde görevli personel ile Gelir İdaresi Başkanlığı merkez birimlerinde görevli personelin mesaiye geliş ve gidişlerinin Ankara Büyükşehir
Belediyesi Elektrik Havagazı ve Otobüs İşletme Müessesesi Genel Müdürlüğünden (EGO), personel tarafından temin edilecek Ankara Karta, günlük 2 (iki) tam ve 2 (iki) aktarma bedelinin aylık 22 gün üzerinden hesaplanacak tutarının, İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığınca EGO
Genel Müdürlüğünün banka hesabına yapılacak aktarmadan sonra, anılan Genel Müdürlükçe personele ait Ankara Karta yükleme yapılması suretiyle sağlanmasının düşünülmekte olduğu, ayrıca personelin bir ay içerisinde beş iş gününü aşan, senelik izin, sıhhi izin ve geçici görev sürelerine isabet eden tutarın, ilgili personel için takip eden ayda kartına yüklenmek üzere aktarılacak tutardan mahsup edileceği,
4. Maliye Bakanlığı İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığının 13/06/2016 tarihli ve sayılı yazısında; söz konusu uygulamadan faydalanacak personele ait Ankarakarta 1 (bir) aylık yüklenen tutardan, ay sonu itibarıyla EGO’dan alınacak rapora istinaden, kullanılmayan bakiyenin bulunması halinde; kalan bakiye müteakip ay yüklenecek tutardan mahsup edilecektir. Mahsup işleminin yapılabilmesi için birimlerce İdari ve Mali İşler Dairesi
Başkanlığına gönderilecek ek listelerde, mahsup tutarlarına da yer verileceği,
belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının
5.1. Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Çalışma şartları ve dinlenme hakkı” başlıklı 49 uncu maddesinde; “Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.”
5.2. “Devletin iktisadî ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65 inci maddesinde; “Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”
5.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine
başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü amirdir.
6. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.
7. Kamu Görevlilerinin Geneline Ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali Ve Sosyal Haklara
İlişkin 2018 Ve 2019 Yıllarını Kapsayan 4. Dönem Toplu Sözleşmenin ‘Servis hizmeti’ başlıklı 27 nci maddesinde; “Bakanlıklar, bağlı, ilgili ve ilişkili kuruluşların merkez teşkilatında görev yapan personele mesaiye geliş ve gidişleri için servis hizmeti sağlanır.”
8. Kamu Kurum Ve Kuruluşları Personel Servis Hizmet Yönetmeliğinin ‘Personel servis hizmetinin ihdası ve personel servis araçlarının kiralanması’ başlıklı 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde; “(Değişik: 15/3/2005 – 2005/8625 K.) Kamu kurum ve kuruluşlarında çalışan personelin taşınması hizmetinin, öncelikle belediyelere ait toplu taşıma araçları ve belediyelerce toplu taşıma yapılması konusunda ruhsat, uygunluk ve güzergah izni verilen gerçek ve tüzel kişilere ait, belediyelerce belirlenen fîyat tarifelerine göre taşıma yapan halk otobüsü, minibüs ve benzeri araçlardan yararlanılarak yerine getirilmesi esastır.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi işleminin hukuka ve hakkaniyet ilkelerine uygun olması sebebiyle reddi gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V.DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Hazine ve Maliye Bakanlığı personelinin iş yerine gidiş geliş için EGO otobüslerini kullanabilmesi amacıyla idarelerince verilen Ankara
Kart’a aylık yüklenen miktardan mükerrer kesinti yapıldığını, bu kesintinin önceki ayda kullanılmayan miktarın iki kez mahsup edilmesinden kaynaklandığını düşündüğünü, söz konusu kesintinin yapılması ile mevcut bakiyenin bir ay gidiş geliş tutarın karşılamadığını belirterek hatalı yapılan bu işlemin düzeltilmesini talep etmektedir.
11. İdari işlemler tesis edilirken, idareler, bağlı yetki veya takdir yetkisi çerçevesinde karar almakta olup takdir yetkisi, idarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etmek imkânına sahip olması olarak tanımlanmaktadır.
12. Anayasanın (5) numaralı paragrafta yer verilen hükümleri ile Devlete, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri almak konusunda görevler verilmiş ancak bu görevlerin
Anayasanın yine (5) numaralı paragrafta belirtilen 65 inci maddesi uyarınca, amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirileceği hüküm altına alınmıştır.
13. Devlet memurlarının hizmet şartlarını, niteliklerini, atanma ve yetiştirilmelerini, ilerleme ve yükselmelerini, ödev, hak, yüküm ve sorumluluklarını, aylıklarını ve ödeneklerini ve diğer özlük işlerini düzenleyen 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun Sosyal Haklar ve
Yardımlara ilişkin hükümlerinin incelendiğinde, personelin işyerine ulaşımıyla ilgili herhangi bir hükme yer verilmemiştir. Ayrıca memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenleneceğini öngören Anayasamızın 128 nci maddesindeki; mali ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklı olduğu hükmüne uygun olarak (7) numaralı paragrafta yer verilen 4. Dönem Toplu Sözleşmenin ilgili hükmü ile Bakanlıklar ve bağlı kuruluşların sadece merkez teşkilatında görev yapan personelin mesaiye geliş ve gidişleri için servis hizmeti sağlanacağı hüküm altına alınmıştır.
14. Şikâyet başvurusuna konu uyuşmazlığın incelenmesi amacıyla Maliye Bakanlığından talep edilen bilgi ve belgeler incelendiğinde, Bakanlık Merkez birimlerinde görevli personelin ve
Gelir İdaresi Başkanlığı Merkez birimlerinde görevli personelin mesaiye geliş ve gidişlerinin
Elektrik Havagazı ve Otobüs İşletme Müessesesi (EGO) Genel Müdürlüğünden temin edilecek
Ankarakart’a günlük 2 (iki) tam ve 2 (iki) aktarma bedelinin aylık 22 gün üzerinden hesaplanacak tutarın İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığınca EGO Genel Müdürlüğünün banka hesabına yapılacak aktarmadan sonra Ankarakart’a yükleme yapılması suretiyle sağlanmasının Bakanlık Makamının 08/06/2016 tarihli ve 2567 sayılı onayı ile uygun görüldüğü, personelin bir ay içerisinde 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 102, 104 ve 105 inci maddelerinde sayılan izinler ile geçici görev gibi görevden ayrılmaların 5 iş gününü aşması halinde aşan kısmına isabet eden tutarın takip eden ayda Ankarakart’ına yüklenmek üzere aktarılan tutardan mahsup edileceği, uygulamadan faydalanan personele ait Ankarakart’a 1 (bir) aylık yüklenen tutardan, ay sonu itibarıyla EGO Genel Müdürlüğünden alınacak rapora istinaden, kullanılmayan bakiyenin bulunması halinde kalan bakiyenin müteakip ay yüklenecek tutardan mahsup edileceği, şikâyet başvurusuna konu işlem kapsamında da; bahsi geçen talimat kapsamında işlem yapıldığı, başvuranın kartından mükerrer mahsup yapılmadığı, ay sonu itibarıyla EGO Genel Müdürlüğünden alınan rapora istinaden kullanılmayan bakiyenin, yüklenecek bakiyeden mahsup edildiği, yani kartında bulunan bedelin 22 iş günü için ödenmesi gereken miktar olan 154 TL’ye tamamlandığı anlaşılmaktadır.
15. Sayıştay Temyiz Kurulunun 27/10/2015 tarihli dosya no.lu tutanak no.lu kararında; ilgili mevzuat hükümleri kapsamında idarelerin personeline otobüs kartı yardımında bulunabileceği, bunun kamu zararı oluşturup oluşturmadığının otobüs kartı yerine servis hizmeti şeklinde ihale yapılsaydı maliyetlerin ne tutarda değişeceği mukayese edilerek bulunabileceği, hafta sonu çalışan personele veya hafta içi başka yerlere görevlendirilenlere daha fazla bilet verilebileceği, yasal mevzuatta açıkça kaç bilet verileceğine ilişkin bir hüküm
.
bulunmadığı ve bu konunun idarenin takdir yetkisi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği, ancak Kamu Kurum ve Kuruluşları Personel Servis Hizmetleri Yönetmeliğinin 5 inci maddesinde belirtildiği üzere söz konusu otobüs kartı yardımının kurumlarda çalışan personelin işe gidiş gelişini sağlamak üzere yapıldığı, işe gidilse de gidilmese de her durumda verilecek bir yardım olmadığı belirtilmiştir.
16. Bu çerçevede, Şikâyet başvurusuna konu idare olan Hazine ve Maliye Bakanlığının, haiz olduğu takdir yetkisi kapsamında, merkez birimlerinde çalışmakta olan personelinin mesaiye geliş ve gidişlerini Ankarakart’a yükleme yapılması suretiyle sağlamakta, yüklenecek miktarı da kamu kaynaklarının etkin kullanımına gayret ederek ve tasarruf tedbirleri kapsamında düzenleyerek kamu personelinin hesabında kullanılmayan miktarın kullanabileceği miktarın çok üzerine çıkarak birikmesini önleme amacıyla oluşturduğu mahsup yöntemini kullanmakta olduğu anlaşılmıştır. Bu yöntemin izlenmesi ile; personel Ankarakart’ı düzenli olarak kullanmaya teşvik edilmekte olduğu, izinli olunan günlerde veya sair vasıtalar ile ulaşımın sağlandığı günlerde kullanılmayan bakiyenin kartta birikmesi ve yüksek tutarlara ulaşması imkansız hale gelerek kaynakların israfı önlenmekte olduğu ve bununla birlikte ay sonunda kart bakiyesi 154 TL’ye tamamlanarak personelin bir aylık ulaşımının sağlandığı anlaşılmıştır. Bu çerçevede şikâyet başvurusuna konu işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir husus tespit edilememiştir.
17. Yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri, yargı kararları, idarenin cevabi yazıları ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın mesaiye gidiş geliş amacıyla kendisine kullanma imkânı verilen Ankarakart’ından mükerrer kesinti yapılmadığı ve mahsup yöntemi ile ay sonunda kart bakiyesinin 154 TL’ye tamamlanması ile bir aylık ulaşımının sağlandığı anlaşıldığından, şikâyet başvurusuna konu işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir husus tespit edilememiş ve başvuru konusu talebin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde ise “kanunlara uygunluk”, “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi”ilkelerine uygun davranıldığı, kararların gerekçeli olması” ve
“makul sürede karar verme” ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden (varsa) kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve MALİYE BAKANLIĞINA tebliğine;
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi