TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 8250-8250
BAŞVURU NO : 2018/11923
KARAR TARİHİ : 28/03/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Adalet Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın tayin talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 08/10/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran; Antalya E Tipi Kapalı Ceza İnfaz
Kurumunda … olarak görev yapmakta iken 20/04/2018 tarihinde unvan değişikliği ile Adana
E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna … olarak naklen atandığını, eşinin Antalya il merkezinde öğretmen olarak görev yaptığını ayrıca kendisinin Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesinde immünoloji bölümünde aşı tedavisinin devam ettiğini, Antalya il merkezine mazeret tayininde bulunduğunu, kamu personeli açısından genel kanun niteliğinde olan 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununa dayanarak yer değiştirmeye tabi olan personel için Devlet Memurlarının
Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 9 uncu maddesinin son fıkrasında;
“İlgili mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı, mülki idare amirliği hizmetleri sınıfı ve emniyet hizmetleri sınıfına giren memurlar, Türk
Silahlı Kuvvetlerine mensup subay ve astsubaylar, hakim ve savcılar ile bu Yönetmeliğin ek 1 inci maddesi kapsamına girenlerin görev süresiyle sınırlı olmak üzere atandıkları yere, memur olan eşinin atanmasında mevzuatı uyarınca yürürlüğe konulan norm kadro sayılarına ilişkin hükümler uygulanmaz.” hükmü yok sayılarak tayini çıkmadığını, Adana’dan Antalya iline gidip gelmesi neticesinde maddi ve manevi olarak yıprandığını ifade ederek aile birliğinin tekrar sağlanabilmesi için Antalya il merkezine naklen atanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu talebe ilişkin olarak Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkifevleri Genel
Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen 08/11/2018 tarihli ve … sayılı cevabi yazıda özetle, 2.1. Başvuranın Antalya E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda İnfaz ve Koruma Memuru olarak görev yapmakta iken Ceza ve Tevkifevleri Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Sınavı sonucunda başarılı olarak … tarihli Bakanlık Olur’u ile Adana E Tipi Kapalı Ceza İnfaz
Kurumuna Bilgisayar Teknisyeni olarak atandığı ve halen Adana E Tipi Kapalı Ceza İnfaz
Kurumunda Bilgisayar Teknisyeni olarak görev yaptığı, 2.2. Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Yönetmeliğinin 15’inci maddesinin 5’inci fıkrasında “Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle başka kadrolara atananlar, 10/7/2003 tarihli ve 25164 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinde sayılan mazeretleri dışında iki yıl süreyle başka yere naklen atanamazlar. Bu kişiler atanma tarihinden önceki mazeretlerine dayanarak naklen atanma talebinde bulunamazlar, ” hükmü yer almakta olup, başvuranın unvan değişikliği suretiyle atanarak 20/04/2018 tarihinde görevine başladığı ve iki yıllık süreyi tamamlamadığı anlaşıldığından talebinin uygun görülmediği, 2.3. Başvuranın; Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin 25’inci maddesinde belirtilen “Kendisinin, eşinin, annesinin, babasının, bakmakla yükümlü olduğu çocuklan ve yargı kararı ile vasi tayin edildiği kardeşinin hastalığının, görev yaptığı yerde tedavisinin mümkün olmadığını veya mevcut görev yerinin, söz konusu kişilerin sağlık durumunu tehlikeye düşüreceğini eğitim ve araştırma hastanesi veya üniversite hastanesinden alınacak sağlık kurulu raporu ile belgelendirenler, sağlık mazeretine dayanarak mazeretinin karşılanabileceği bir yere naklen atanabilirler.” sağlık mazereti şartlarını taşımadığı, 2.4. Başvuranın da kapsamında bulunduğu, Ceza infaz kurumlarında ve denetimli serbestlik müdürlüklerinde görev yapan personelin, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Yönetmeliği ile Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğine tabi olarak görev yapmakta olduğu, 2.5. Başvuranın, Ceza ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve
Unvan Değişikliği Yönetmeliğinin 15’inci maddesinin 5’inci fıkrasında belirtildiği üzere 2 (iki)
yıl süre şartını tamamlamasının akabinde yukarıda belirtilen dönemlerde Norm ve Atama
Sistemi (NAS) üzerinden başvuruda bulunması ve atanma şartlarına haiz olması halinde talebinin değerlendirilebileceği, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 3.1. “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.” 3.2. “Çalışma hakkı ve ödevi” başlıklı 49 uncu maddesinde;“Devlet, çalışanların hayat seviyesini yükseltmek, çalışma hayatını geliştirmek için çalışanları ve işsizleri korumak, çalışmayı desteklemek, işsizliği önlemeye elverişli ekonomik bir ortam yaratmak ve çalışma barışını sağlamak için gerekli tedbirleri alır.” 3.3. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
3.4 “Yönetmelikler” başlıklı 124 üncü maddesinde; “Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu
tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler.” 3.5. “Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili Hükümler” ana başlığında “Genel Hükümler” kenar başlıklı 128 inci maddesinde; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.” hükmü, 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5. 1.“Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72 nci maddesinde; “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiye’nin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır.
(…)Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir.” (…) Memurların atanamayacakları yerler ve bu yerlerdeki görevler ile kurumların özellik arz eden görevlerine atanabilmeleri için hangi kademelerde ne kadar hizmet etmeleri gerektiği ve yer değiştirme ile ilgili atama esasları Devlet Personel Başkanlığınca hazırlanacak bir yönetmelikle belirlenir. Kurumlar atamaya tabi olacak personeli için bu yönetmelik esaslarına göre Devlet Personel Başkanlığının görüşünü almak suretiyle bir personel ve atama planı hazırlar.
6. 25/06/1983 tarih ve 18088 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişin Yönetmeliğin “Aile
Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; a) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere, c) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, … atanması suretiyle yapılabilir.” 7. 10/07/2003 tarihli ve 25164 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Adalet Bakanlığı
Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinin “Kapsam” başlıklı ikinci maddesinde; “Bu
Yönetmelik, adlî ve idarî yargı hâkim ve Cumhuriyet savcıları, hâkim adayları ile icra müdür ve yardımcıları, ceza infaz kurumları ve tutukevleri kontrolör ve stajyer kontrolörleri hariç olmak üzere Adalet Bakanlığı merkez ve taşra teşkilâtı ile bağlı kuruluşlarına ilk defa Devlet memuru olarak atanacakların sınavlarında, atanmalarında ve görevde bulunan memurların nakillerinde uygulanır.” hükmü, “Naklen Atama Esasları” başlıklı 22 nci maddesinde; “ …
Bu Yönetmelik kapsamındaki memurların unvan ve sınıf değişikliği olmaksızın naklen atanabilmeleri için; a) Görev yaptıkları adalet komisyonları yetki alanı içerisinde en az iki yıl hizmet etmiş olmaları, b) Atanmak istedikleri veya atanacakları yerlerde durumlarına uygun bir kadro ve ihtiyaç bulunması, gerekir.” hükmü, “Sağlık Durumu Nedeniyle Atama” başlıklı 25 inci maddesinde “Kendisinin veya kanunen bakmakla yükümlü olduğu kimselerden birinin görev yaptığı yerde kalmasının sağlık durumunu tehlikeye koyacağını sağlık kurulu raporuyla belgelendirenler, tedavinin yapılabileceği bir sağlık kurumunun bulunduğu veya yakınındaki bir yere naklen atanabilirler.”” hükmü, Aile Birliği Mazereti Nedeniyle Atama başlıklı 26 ncı maddesinin ikinci fıkrasında; “Eşi başka kurumda çalışanların nakil isteğinin kabul edilebilmesi, eşinin çalıştığı meslek ve kurum itibariyle kendisinin bulunduğu yere veya yakınındaki bir bölgeye atanmasına imkân bulunmamasına bağlıdır.” 8. 28/10/2005 tarihli ve 25980 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Ceza Ve
Tevkifevleri Genel Müdürlüğü Personeli Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği
Yönetmeliğinin 15 inci maddesinin beşinci fıkrasında; “Görevde yükselme veya unvan değişikliği suretiyle başka kadrolara atananlar, 10/7/2003 tarihli ve 25164 sayılı Resmî
Gazete’de yayımlanan Adalet Bakanlığı Memur Sınav, Atama ve Nakil Yönetmeliğinde sayılan mazeretleri dışında iki yıl süreyle başka yere naklen atanamazlar. Bu kişiler atanma tarihinden önceki mazeretlerine dayanarak naklen atanma talebinde bulunamazlar.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Başvuranın talebinin İdare tarafından reddedilmesi işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 10. 1 numaralı paragrafta da ayrıntılı belirtildiği üzere başvuran, Antalya E Tipi Kapalı
Ceza İnfaz Kurumunda … olarak görev yapmakta iken 20/04/2018 tarihinde unvan değişikliği ile Adana E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna … olarak naklen atandığını, eşinin Antalya il merkezinde öğretmen olarak görev yaptığını ayrıca kendisinin Akdeniz Üniversitesi Tıp
Fakültesinde immünoloji bölümünde aşı tedavisinin devam ettiğini ifade ederek aile birliğinin tekrar sağlanabilmesi için Antalya il merkezine naklen atanmayı talep etmektedir.
11. İdareler kamu hizmetini etkin ve verimli olarak sunmak için kamu personeline ihtiyaç duymaktadır. Bu kapsamda kamu kurumları ihtiyaç duydukları personeli temin etmek için sınav ilan etmekte ve yeterli şartları taşıyan personeli istihdam etmektedir. Diğer yandan, kariyer ve liyakat ilkeleri 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun temel ilkeleri arasında sayılmakta olup, bu iki ilkenin temelinde objektif kurallar çerçevesinde işin ehline verilmesi ve hak etme kavramı yatmaktadır. Zira, kamu hizmetlerinin etkin ve verimli bir şekilde gerçekleştirilmesinin güvencesi, hizmetin yetişmiş ve ehil kamu görevlilerince yerine getirilmesiyle sağlanabilecektir. Liyakat ilkesi, devlet memurlarının kamu hizmetlerine dahil olduktan sonra ilerlemeleri ve yükselmelerinin liyakat sistemine dayandırılması gerektiğini ve bu sistemin mümkün olduğunca eşit imkanlar sunarak uygulanmasını öngörmektedir. Bu ilkenin uygulanması açısından en önemli araçlardan biri de, görevde yükselme ve unvan değişikliği sınavlarıdır. İdarenin, yukarıda anılan ilkeler doğrultusunda unvan değişikliği sınavı sonucunda başarılı olan başvuranı bilgisayar teknisyeni kadrosuna atayarak başvuranın menfaati çerçevesinde hareket ettiği anlaşılmaktadır.
12. Bilindiği üzere Anayasamızın 41 inci maddesi, bireylerinin bir arada tutulmasıyla ailenin huzur ve mutluluğunu devam ettirilmesi ve bu yolla kamu görevlilerinin ailevi kaygılardan uzaklaştırılarak kamu hizmetlerinin verimliliğinin artırılması amacını taşımaktadır. Kişilerin aile birliği gibi “bir takım mazeretler çerçevesinde başka yere atanma konusunda talep hakları var ise de atamaya ilişkin mazeretlerini değerlendirip karara bağlayacak olan idarenin, kendi mevzuatı çerçevesinde, ifa edilen kamu hizmetinin gerekleri, insan kaynaklarının verimli kullanılması, teşkilat yapısının elverişliliği ve benzeri faktörleri dikkate alması kaçınılmazdır. Zira kamu hizmetinin sağlıklı ve kesintisiz bir şekilde yerine getirilmesi için gerekli tedbirleri almak, ilgili idarenin öncelikli görevi ve sorumluluğudur.” (Anayasa Mahkemesinin 20/02/2014 tarihli ve 2012/606 başvuru numaralı Kararı)
13. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu’nun 25.02.2010 günlü, E: 2006/3202, K:
2010/306 sayılı kararında; … dayanağı Anayasanın 41. maddesi olan 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununun 72. maddesinin 2. fıkrasında, yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda, aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74. ve 76. maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılacağı hükmünün yer aldığı; buna göre memur olarak görev yapan eşlerin naklen atamasının yapılması durumunda, aile biriminin muhafazası bakımından eş durumunun gözetileceğinin açık olduğu, buna göre davacının naklen atanmasında hukuka aykırılık görülmemişse de davacının eşinin Milli Eğitim Bakanlığında öğretmen olarak görev yaptığı göz önüne alınmaksızın ve bu kurumla koordinasyon sağlanmaksızın kurulan işlemde bu yönden hukuka uyarlık görülmediği gerekçesiyle bozulmuş ise de, İdare Mahkemesi, bozma kararına uymayarak davanın reddi yolundaki ilk kararında ısrar etmiştir. Danıştay Beşinci
Dairesi kararında da belirtildiği üzere, memur olarak görev yapan eşlerden birinin bir başka yerdeki göreve naklen atanması durumunda, Anayasanın 41. maddesi uyarınca aile birliğinin korunması amacıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 72. maddesine göre idare tarafından eş durumunun gözetilmesi gerektiği kuşkusuz ise de, kamu yararının sağlanması amacıyla üstlendiği kamu hizmetini en iyi şekilde yürütmek zorunda olan idarenin, aile birliğinin korunması ve kamu hizmetinin düzenli ve gereğine uygun şekilde yürütülmesi zorunluluğu arasında denge kurmak durumunda olduğu da açıktır.
14. Bu kapsamda başvuranın Antalya E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda İnfaz ve
Koruma Memuru olarak görev yapmakta iken unvan değişikliği ile Adana E Tipi Kapalı Ceza
İnfaz Kurumuna Bilgisayar Teknisyeni olarak naklen atanmasının, idarenin ihtiyacı doğrultusunda kariyer ve liyakat ilkelerini gözeterek açmış olduğu unvan değişikliği sınavına başvuru yaparak kendi tercihi ve iradesi ile gerçekleştiği, başvuranın ilgili Yönetmelikte yer alan unvan değişikliği ile ataması yapılan yerde iki yıl çalışması şartını karşılamadığından eş durumu mazereti sebebiyle tayin talebinin karşılanamadığı, sağlık mazereti kapsamında sunmuş olduğu belgelerden ise başvuranın görev yaptığı yerde de söz konusu tedavinin sağlanamayacağına ilişkin bir rapor sunmadığı, bu sebeplerle Antalya iline tayin talebinin reddedildiği anlaşılmıştır.
15. Yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın, ilgili Yönetmelikte yer alan unvan değişikliği sınavı sonucunda atanmış olduğu yerde iki yıl çalışma şartını taşımadığı, başvuranın eşinin; Antalya İlinde kadrolu öğretmen olması sebebiyle, aile birliğinin korunmasını teminen, Milli Eğitim Bakanlığının yaygın teşkilat yapısı dikkate alınarak Adana
İline nakil talebinde bulunabileceği, böylece aile birliğinin korunması ve kamu hizmetinin düzenli ve gereğine uygun şekilde yürütülmesi zorunluluğu arasında bir dengenin tesis edilebileceği hususu göz önünde bulundurulduğunda idarece tesis edilen işlemin kamu yararı ve hizmet gereklerine dayandığı dolayısıyla başvurunun reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;
İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Adana İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi