TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 8251-8251
BAŞVURU NO : 2018/12491
KARAR TARİHİ : 28/03/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : Milli Eğitim Bakanlığı
BAŞVURUNUN KONUSU : Motorlu Taşıt Sürücü Kursu Yönetmeliğinde yapılan değişiklik sonrasında bina görevlisi ücretinde meydana gelen azalma nedeniyle yaşandığı iddia edilen mağduriyetin giderilmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 15/10/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 19/10/2017 tarihinde Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde yapılan değişiklik sonrası bina sorumlusu olarak aldığı ücrette neredeyse yarı yarıya azalma meydana geldiğini, daha önce sınav değerlendirme komisyonuna ödenen ücret kadar ücret alırken tarafına ödenen ücretin sınavda görevli memur seviyesine indirildiğini, yapılan yönetmelik değişikliği ile direksiyon sınavında görevli öğretmen ve diğer tüm uygulama ve değerlendirme komisyon üyelerinin ücretlerinin arttırıldığını, fakat bu sınavda çalışma saati olarak en fazla süreli çalışan tarafının ücretinde herhangi bir değişiklik olmadığını belirterek bu durumun hak anlayışı ile bağdaşmadığını, yaşadığını iddia ettiği mağduriyetinin gerekçesinin somut ve hakkaniyet çerçevesinde değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebi içeren yazımıza istinaden
Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen 26/11/2018 tarih ve E. …sayılı cevabi yazıda özetle; 2.1. Genel Müdürlük denetiminde yapılmakta olan MTSK sınavlarına ilişkin Sayıştay
Başkanlığı tarafından yapılan denetim sonucunda tespit edilen eksiklikler neticesinde Özel
MTSK hesaplarının DÖSE hesaplarına aktarılmasının istendiği, bu bağlamda
Yönetmelikte gerekli düzenlemeler yapılarak hesapların DÖSE’de toplanmasının sağlandığı, 2.2. DÖSE hesabından peşin olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı ile diğer kurumlara yatırılan giderler nedeniyle MTSK yeni ücret hesaplama tablosunda sınavlarda görev alan bütün personelin ücretinde düşüşler olduğu, 2.3. Daha önceden sınavda görev alanlara sadece vergi kesintileri yapılarak ücret ödemesi yapılmakta iken, Hazine ve Maliye Bakanlığının isteği doğrultusunda yapılan Yönetmelik değişikliği sonrasında kursiyerlerden toplanan sınav ücretlerinin DÖSE hesaplarına aktarılmasından sonra Hazine ve Maliye Bakanlığı ile diğer kurumlara peşin olarak ödenen giderlerden sonra geriye kalan kısımdan sınav görevlilerine ödemeler yapıldığı, 2.4. Herhangi bir adaletsizliğin söz konusu olmadığı, dengeli ücret dağılımı yapılmaya çalışıldığı, ayrıca bina sınav sorumlusunun bu sınavdaki görevinin, sınav esnasında kursiyerler, sınav yapıcılar ve diğer görevlilerin temel ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri için okul binasının açık tutulmasını sağlamaktan ibaret olduğu, 2.5. İlgilinin Yönetmelik değişikliği sonrasında bina sorumlusu olarak görev almakta olduğu, 2.6. Başvuru konusu hakkında herhangi bir mahkeme süreci ve uyuşmazlık bulunmadığı, 2.7. Başvuran hakkında dostane çözüm süreci kapsamında herhangi bir işlem tesis edilemeyeceği, 2.8. Başvuruya ilişkin işlemin dayanağının Milli Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt
Sürücüleri Kursu Yönetmeliği olduğu, ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 8/2/2007 tarihli ve 5580 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanununun, “Tanımlar” başlıklı 2 nci maddesinde, “ Bu Kanunda geçen; … i) Motorlu taşıt sürücüleri kursu: Motorlu taşıt sürücüsü yetiştirerek sınav sonucu sertifika veren ve trafikle ilgili eğitim-öğretim yaptıran özel öğretim kurumlarını, … ifade eder.” 6. 29/5/2013 tarihli ve 28661 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Millî Eğitim
Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinin, 6.1. “Tanımlar” başlıklı 4 üncü maddesinde, “(1) Bu Yönetmelikte geçen;
…
y) (Ek:RG-19/10/2017- 30215) Döner sermaye işletmesi: 25/8/2011 tarihli ve 652 sayılı Milli
Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 21 inci maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi hükümlerine göre kurulan işletmeyi, … ifade eder.” 6.2. “Kursiyer ve sınav ücretleri (Değişik başlık:RG-22/4/2017-30046) (Ek ibare:RG19/10/2017- 30215) ile görev alanlara ödenecek ücretler” başlıklı 43 üncü maddesinde, “…
(5) Sınavlarda görevlendirilenlerin sınav ücretleri ve harcırah giderleri; … , harcama yetkilisinin onayı ile; … kursiyerlerin sınav ücretlerini yatırdığı döner sermaye işletmesi hesabından karşılanır. …” 6.3. “Sınav ücreti” başlıklı Geçici 12 nci maddesinin ikinci fıkrasında, “d) Genel
Müdürlüğün internet sayfasında yer alan sınav ücreti hesaplama ekranında belirtilen net tutar dikkate alınarak bir sınavda;
…
3) Direksiyon eğitimi dersi uygulama ve değerlendirme komisyonu başkanı ve üyesi ile
bina sorumlusuna ve şeflere en yüksek Devlet memuru brüt aylığının % 30’undan,
4) Direksiyon eğitimi dersi sınavı uygulama ve değerlendirme sınavlarında görev alan
mutemet, memur, şoför, bina görevlisi ve güvenlik görevlisine en yüksek Devlet memuru brüt aylığının % 25’inden, daha fazla ücret ödenmez. …” düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, Milli Eğitim Bakanlığı tarafından 19/10/2017 tarihinde Milli Eğitim
Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliğinde yapılan değişiklik sonrası bina sorumlusu olarak görev yaptığı sınav sonrası aldığı ücrette önemli miktarda azalma meydana geldiğini, fakat bu sınavda çalışma saati olarak en fazla süreli çalışan taraf olduğunu, bu durumun hak anlayışı ile bağdaşmadığını iddia ederek, mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir. 9. Somut olayın konusunu oluşturan uyuşmazlığın çözümünü teminen ilgili idareden temin edilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, Sayıştay Başkanlığı tarafından yapılan denetim sonucunda, Genel Müdürlük denetiminde yapılmakta olan MTSK sınavlarına ilişkin bir takım eksikliklerin tespit edilerek, özel MTSK hesaplarının DÖSE (Döner Sermeye İşletmesi)
hesaplarına aktarılmasının gerektiğinin Sayıştay Başkanlığınca ifade edildiği ve bu bağlamda
Yönetmelikte gerekli düzenlemeler yapılarak hesapların DÖSE’de toplanması uygulamasına geçildiği, kursiyerlerden toplanan sınav ücretlerinin DÖSE hesaplarına aktarılmasını müteakip
Hazine ve Maliye Bakanlığı ile diğer kurumlara peşin olarak ödenen giderlerden sonra geriye kalan kısımdan sınav görevlilerine ödemeler yapıldığı ve dolayısıyla DÖSE hesabından peşin olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı ile diğer kurumlara yatırılan giderler nedeniyle MTSK yeni ücret hesaplama tablosunda sınavlarda görev alan bütün personelin ücretinde düşüşler meydana geldiği anlaşılmıştır.
10. Milli Eğitim Bakanlığı 2016 Yılı Sayıştay Denetim Raporunda, “Milli Eğitim Bakanlığı ile Bakanlığın bünyesinde yer alan döner sermayeli işletmelerden; öğretmenevlerinden; motorlu taşıtlar sürücü kursları hesabı (MTSK), çocuk kulüpleri hesabı, ÖSYM başvuru merkezi hesabı gibi özel hesaplardan; mesleki eğitim geliştirme ve yaygınlaştırma faaliyetlerinin desteklenmesi kapsamında okullardan personele yapılan ücret, ek ücret, fazla mesai, üretim teşvik primi, parça başı ücret, huzur hakkı vb. ödemelerin toplanarak, ulaştıkları dilimler için belirlenen oranlar üzerinden vergilendirilmesi gerekmektedir. Bakanlığın genel bütçe hesabından yapılan maaş, ek ders, fazla mesai vb. ödemelere ilişkin vergi matrahlarına yukarıda sayılan birim veya hesaplardan yapılan ücret vb. ödemeler ilave edilmemektedir. Bu da eksik vergilendirmeye sebep olmaktadır. Bu itibarla, yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri gereğince MEB’e bağlı farklı birimlerindeki ücret ödemelerinde gelir vergisi matrahlarının birleştirilmesi gerekmektedir.” ifadeleri yer almaktadır.
(bkz.https://www.sayistay.gov.tr/tr/Upload/62643830/files/raporlar/kid/2016/Genel_B%C3%
BCt%C 3%A7e_Kapsam%C4%B1ndaki_%20Kamu_%C4%B0dareleri/M%C4%B0LL%C4%B0%20
E%C4
%9E%C4%B0T%C4%B0M%20BAKANLI%C4%9EI.pdf). Bir başka deyişle, Sayıştay tarafından MTSK özel hesaplarının döner sermaye işletmesi hesaplarına aktarılmasının öngörülmesi ile eksik vergilendirmenin önüne geçilmesinin amaçlandığı görülmektedir.
11. Bu kapsamda, Millî Eğitim Bakanlığı Özel Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu
Yönetmeliğinin 4 üncü maddende ve 43 üncü maddesinde, Sayıştay denetim raporunda öngörülen gerekli düzenlemeler yapılarak sınavlarda görevlendirilenlerin sınav ücretlerinin kursiyerlerin sınav ücretlerini yatırdığı döner sermaye işletmesi hesabından karşılanacağı hüküm altına alınmıştır. İdarenin açıklamalarından da belirtildiği üzere, Hazine ve Maliye
Bakanlığı ile diğer kurumlara peşin olarak ödenen giderlerden sonra geriye kalan kısımdan sınav görevlilerine ödeme yapıldığı anlaşılmaktadır.
12. Anılan Yönetmeliğin Geçici 12 nci maddesinde, sınavda görev alacak kişilere yapılacak sınav ücreti ödemesine ilişkin oranlar belirlenmektedir. Söz konusu hükümde, sınav esnasında görev olan kişilerin görev ve sorumluluklarının niteliği dikkate alınarak, görev ve sorumluluğun ağırlığı ile ödenecek ücret arasında doğru orantı bulunması hususunun dikkate alındığı görülmektedir. Bu kapsamda, bina sorumlusuna en yüksek Devlet memuru brüt aylığının % 30’undan daha fazla ücret ödenemeyeceği öngörülmektedir. 13. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; yukarıda anlatılan mevzuat hükümleri, başvuranın bina sınav sorumlusu olarak söz konusu sınavdaki görevinin, sınav esnasında kursiyerler, sınav yapıcılar ve diğer görevlilerin temel ihtiyaçlarını karşılayabilmeleri için okul binasının açık tutulmasını sağlamaktan ibaret olduğu hususu ve diğer tüm görevlilerin ücretlerinde yeni düzenleme sonucu azalma meydana geldiği dikkate alınarak başvurana ödenen sınav ücretinin miktarının belirlenmesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırı bir husus bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın, BAŞVURANA ve MİLLİ EĞİTİM BAKANLIĞINA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ Kamu Başdenetçisi