TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/900-S.1356
BAŞVURU NO : 2018/12522
KARAR TARİHİ : 15/04/2019
RET KARARI
BAŞVURAN VEKİLİ / :
TEMSİLCİSİ
BAŞVURUYA KONU İDARE : MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Akademik teşvik ödeneği hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 16/10/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran vekili; başvuran ’nın Deniz Harp
Okulu Gemi İnşa Bölüm Başkanlığı Hidromekanik Anabilim Dalı’nda vasfıyla öğretim elemanı kadrosunda iken 2016 yılı boyunca sürdürdüğü akademik çalışmaları doğrultusunda akademik teşvik ödeneğine hak kazandığını, Şubat 2017’den itibaren 12 ay süresince ödenmesi gereken akademik teşvik ödeneğinin başvuranın 27/03/2017’de İstanbul
Tersanesi Komutanlığı’na atanması sebebiyle yalnızca Şubat 2017 ve Mart 2017 aylarında ödendiğini, hak etmiş olduğu akademik teşvik ödeneğinden kalan taksitlerin kurum değişikliği sebebiyle ödenmediğini ifade ederek kalan taksitlerin başvurana ödenmesini ve hangi kurum tarafından ödenmesi gerektiğinin belirlenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu talebe ilişkin olarak Milli Savunma Bakanlığı tarafından
Kurumumuza gönderilen 03/01/2019 tarihli ve sayılı cevabi yazıda özetle, nın; Yükseköğretim Personel Kanununun 4′ üncü maddesi ve Akademik Teşvik Ödeneği
Yönetmeliğinin 1’inci ve 10’uncu maddesi gereğince yükseköğretim kurumlarında çalışıyor
olma koşulunu sağlamadığından ve fiilen öğretim görevlisi olarak çalışmadığından 2016 yılına ilişkin akademik teşvik ödemesinin yapılamayacağının değerlendirildiği, 3. Hazine ve Maliye Bakanlığının 12/12/2018 tarihli ve sayılı cevabi yazısında; akademik teşvik ödeneğinin, öğretim elemanı kadrosunda bulunanlara, 2914 sayılı Kanun veya
926 sayılı Kanun uyarınca aylık ödendiği sürece ödenmesi gerektiği; dolayısıyla 926 sayılı
Kanun uyarınca aylık alan ve 2914 sayılı Kanunun Ek 4 üncü maddesi uyarınca akademik teşvik ödeneği almaya hak kazananlardan mevzuatı uyarınca öğretim elemanı kadrosunda görev yapmakta olanların akademik teşvik ödeneğinden yararlanabileceği, bunlardan öğretim elemanı kadrosunda bulunmayanların ise söz konusu ödemeden yararlanmasının mümkün olmadığının değerlendirildiği, 4. Devlet Personel Başkanlığın 27/11/2018 tarihli ve sayılı cevabi yazısında özetle; Deniz Harp Okulu Gemi İnşa Bölüm Başkanlığı Hidromekanik Anabilim Dalında kadrosunda iken, bu kadroda 2016 yılı boyunca sürdürdüğü çalışmalar esas alınarak akademik teşvik ödeneğine hak kazanan ve 2017 yılının Şubat ve Mart aylarında söz konusu ödeneğin ilk iki taksiti kendisine ödenen personele, 27.03.2017 tarihinde İstanbul Tersanesi
Komutanlığına atanarak öğretim elemanı kadrosundan ayrılması sebebiyle akademik teşvik ödeneğinin kalan taksitlerinin ödenemeyeceğinin değerlendirildiği açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın; 5.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 5.2. “Yönetmelikler” başlıklı 124 üncü maddesinde; “Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler.” 5.3. “Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili Hükümler” ana başlığında “Genel Hükümler” kenar başlıklı 128 inci maddesinde; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.” 6. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
7. 11/10/1983 tarihli ve 2914 sayılı Yükseköğretim Personel Kanunun “Akademik Teşvik
Ödeneği” Başlıklı ek 4 üncü maddesinin birinci fıkrasında “Her bir takvim yılı için, bir önceki yıl, bilim, teknoloji ve sanata katkı sağlayıcı nitelikte yurt içinde veya yurt dışında sonuçlandırılan proje, araştırma, yayın, tasarım, sergi, patent ile çalışmalarına yapılan atıflar, bilim kurulu bulunan uluslararası düzeydeki toplantılarda tebliğ sunma ve almış olduğu akademik ödüller esas alınarak öğretim elemanları için yüz puan üzerinden yıllık akademik teşvik puanı hesaplanır” ikinci fıkrasında “Akademik teşvik puanı otuz ve üzerinde olanlara, Devlet Memurları Kanununa tabi en yüksek Devlet memuru brüt aylık (ek gösterge dahil)
tutarının; a) Profesör kadrosunda bulunanlar için %100’üne, b) Doçent kadrosunda bulunanlar için %90’ına, c) Doktor Öğretim Üyesi kadrosunda bulunanlar için %80’ine, d) Araştırma Görevlisi kadrosunda bulunanlar için %70’ine, e) Öğretim Görevlisi kadrosunda bulunanlar için %70’ine, aldıkları akademik teşvik puanının yüze bölünmesi suretiyle bulunacak oranın uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda akademik teşvik ödeneği verilir.” üçüncü fıkrasında; “Bu madde uyarınca yapılacak ödeme; bu Kanun uyarınca aylık ödendiği sürece ve kadrolarının bulunduğu yükseköğretim kurumları tarafından şubat ayının on beşinden itibaren on iki ay süreyle her ayın on beşinde yapılır, damga vergisi hariç herhangi bir vergiye tabi tutulmaz.
İlgili mevzuatı uyarınca ödenmekte olan zam, tazminat, ödenek, döner sermaye ek ödemesi, ikramiye, ücret ve her ne ad altında olursa olsun yapılan benzeri ödemelerin hesabında dikkate alınmaz.” beşinci fıkrasında; “Bu madde hükümleri, Türk Silahlı Kuvvetleri kadrolarında bulunan öğretim elemanları hakkında da uygulanır.” 8. 31/12/2016 tarihli ve 29935 sayılı 3. Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan Akademik
Teşvik Ödeneği Yönetmeliğinin (Mülga); Diğer Hükümler başlıklı 10 uncu maddesinin ikinci fıkrasında “Akademik teşvik ödeneği; a) Öğretim elemanlarına 2914 sayılı Kanun ve 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı Türk Silahlı
Kuvvetleri Personel Kanunu uyarınca aylık ödendiği sürece yapılır…” dördüncü fıkrasında
“Akademik teşvik ödemeleri sürerken kurum değiştirenlerin ödemeleri yeni yükseköğretim kurumlarınca yapılır.” hükmü yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından, konu hakkındaki mevzuat düzenlemelerinin Kanun koyucunun amacı dikkate alınarak yorumlanması, başvuranın 2016 yılında Deniz Harp Okulu Komutanlığı bünyesinde yapmış olduğu akademik yayın ve faaliyetler neticesinde halihazırda hesaplanmış olan puanı dikkate alınarak akademik teşvik ödeneğinin kalan taksitlerinin ödenmesi ve ödemelerin Mili Savunma Bakanlığı Bütçesinden yapılması yönünde hazırlanan Tavsiye Karar önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. 1 numaralı paragrafta açıklandığı üzere; 27/03/2017 tarihinde Tersane Komutanlığına ataması yapılan başvuran, 2016 yılında Deniz Harp Okulunda öğretim görevlisi olarak çalıştığı süreçteki akademik başarılarına istinaden akademik teşvik ödemesini almaya hak kazandığını,
2017 yılında söz konusu teşvik ödemesinin iki ayının ödendiğini, geri kalan ödemelerin ise
fiilen öğretim görevlisi olarak çalışmadığı gerekçesiyle ödenmediğini ancak söz konusu ödemelerin kendisi için kazanılmış hak teşkil ettiğini belirterek akademik teşvik ödemesinin yapılmasını talep etmektedir.
11. Milli Savunma Bakanlığı ise Yükseköğretim Personel Kanunun ve Akademik Teşvik
Ödeneği Yönetmeliğinin ilgili maddeleri gereğince başvuranın yükseköğretim kurumlarında çalışıyor olma koşulunu sağlamadığından ve fiilen öğretim görevlisi olarak çalışmadığından akademik teşvik ödemesinin yapılamayacağı yönünde değerlendirmede bulunmuştur. Benzer şekilde Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel Başkanlığı tarafından gönderilen cevabi yazılarda öğretim elemanı kadrosunda bulunmayanların söz konusu ödemeden yararlanmasının mümkün olmadığı ifade edilmiştir.
12. Başvuru konusu olan akademik teşvik ödemeleri; akademik personele yapmış oldukları çalışmaların karşılığında ek ödeme sağlamayı amaçlamakta olup aynı zamanda çalışma verimini, nitelikli bilimsel çalışmaların sayısını ve çalışanların motivasyonunun arttırılmasını, ulusal ve uluslararası ölçekte bilim, sanat ve teknolojiye katkı sağlayıcı etkinlikte bulunmayı teşvik etmektedir. Nitekim Kanuna göre de; öğretim üyelerinin bir önceki yılda yurtiçi ve yurtdışında sonuçlandırdıkları bilime, sanata ve teknolojiye katkı sağlayıcı nitelikteki proje, araştırma, yayın, tasarım ve sergi, patent, çalışmalarına yapılan atıf, uluslararası düzeydeki toplantılarda sundukları tebliğ ve almış oldukları akademik ödüller esas alınarak, öğretim elemanları için aldıkları yıllık akademik teşvik puanı ile orantılı olarak hesaplanan ve maaşlarına ek olarak yapılan ödemeler akademik teşvik ödemesinin kapsamını oluşturmaktadır.
13. 2914 sayılı Kanunun ek 4 üncü maddesinde; her bir takvim yılı için, bir önceki yıldaki araştırma, yayın, tasarım ve akademik ödüller esas alınarak öğretim elemanları için yüz puan üzerinden yıllık akademik teşvik puanının hesaplanacağı ayrıca akademik teşvik ödeneğinin de ne şekilde hesaplanıp kimlere ödeneceği hususları hüküm altına alınmıştır. Dolayısıyla akademik teşvik ödemesini hak edebilmek için hem öğretim görevlisi olunması hem de bir önceki yıldan yeterli çalışmaya sahip olunması gerekmektedir. Buradaki önemli olan husus ise
2016 yılındaki akademik çalışmaların başvuran açısından kazanılmış bir hak teşkil edip
etmediğinin açıklığa kavuşturulmasıdır.
14. Bilindiği üzere kazanılmış hak kavramı, hukukun genel ilkelerinden birini oluşturmakla birlikte hukuk güvenliği ilkesinin de bir sonucudur. Bu bağlamda Anayasa Mahkemesi
Kararlarında da belirtildiği üzere kazanılmış bir haktan söz edilebilmesi için bu hakkın, yürürlükte olan kurallara göre bütün sonuçlarıyla fiilen elde edilmesi gerekmekte ayrıca kişinin bulunduğu statüden doğan, kendisi yönünden kesinleşmiş ve kişisel niteliğe dönüşmüş bir hak niteliğinde olması gerekmektedir. (Anayasa Mahkemesinin 04.05.2017 tarihli ve E:2015/41
K:2017/98 sayılı kararı)
15. Başvuru konusu olayda ise her takvim yılı için bir önceki yıldaki akademik çalışmaların esas alınarak öğretim elemanları için yıllık akademik teşvik puanı hesaplanacağı belirtilmektedir. Bu kapsamda başvuranın akademik teşvik ödemesini alabilmesi için öğretim elemanı olmasının yanı sıra bir önceki yıldan yeterli kabul edilecek oranda akademik çalışmasının olması gerekmektedir. Nitekim idareden gönderilen bilgi ve belgelerin incelenmesinden başvuranın 2016 yılı çalışmalarının akademik teşvik alması için yeterli düzeyde olduğu hatta 2017 yılının Şubat ve Mart aylarındaki ödemelerin de yapıldığı tespit edilmiştir.
16. Ancak başvuranın 27/03/2017 tarihinde İstanbul Tersanesi Komutanlığına atamasının yapılması sonucunda öğretim elemanı olma şartının kaybolduğu dolayısıyla kişinin bu ödemeyi kazanılmış bir hak olarak elde etmediği değerlendirilmektedir. Çünkü 2017 yılında akademik teşvikin ödenebilmesi için 2016 yılında çalışma yapmış olmak yeterli değildir, aynı zamanda ödemenin yapılacağı yıl olan 2017 yılında da öğretim elemanı olarak görev yapılması gerekmektedir. Bu gerekçelerle akademik teşvik ödemesinin bütün sonuçlarıyla fiilen elde edilmiş kişisel bir hakka dönüşmediği değerlendirilmiştir.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; akademik teşvik ödemesinin alınabilmesi için 2016 yılındaki akademik çalışmaların başvuran için kazanılmış bir hak teşkil etmediği ve başvuranın 27/03/2017 tarihinde İstanbul Tersanesi Komutanlığına atanması nedeniyle de öğretim elemanı olarak görev yapmadığı tespit edildiğinden idarenin işleminde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE; Kararın BAŞVURANA ve MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞINA tebliğine; Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi