TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2067-2067 |sayi|18745356-101.07.05.99-E.18745356-101.07.05.99-E.
BAŞVURU NO : 2018/12852 2018/ 12852
KARAR TARİHİ : 29/01/2019 |tarih|
RET KARARI GİZLİ, GİZLİ
Adres : GİZLİ
BAŞVURAN VEKİLİ / TEMSİLCİSİ :
BAŞVURUYA KONU İDARE : ÖSYM KOORDİNATÖRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : YDS’nin YÖKDİL’e eşitlenmesi talebi hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 19/10/2018 19.10.2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran; YÖKDİL sınavından 91,25 puan almasına rağmen mali hizmetler uzmanı olarak
atanamadığını halen uzman yardımcısı olarak çalıştığını ifade etmekte olup YÖKDİL sınavının
YDS’ye eşitlenmesini talep etmektedir .
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Maliye Bakanlığı’nın 26/ 03/ 2018 tarih ve sayılı yazısında özetle;
2.1) YÖKDİL sınavının yüksek lisans ve doktora eğitimi ile doçentlik başvuruları, Tıpta Uzmanlık
Eğitimi Giriş Sınavı ile Diş Hekimliğinde Uzmanlık Eğitimi Giriş Sınavı sonuçları uyarınca yapılan yerleştirme işlemleri ve öğretim üyesi dışında öğretim elemanı kadrolarına atamalarda kullanılmak üzere yapıldığı,
2.2) Bu itibarla YÖKDİL sınavının 657 sayılı Kanunun ek 41 inci maddesinde yer alan yabancı dil
şartının karşılanmasında dikkate alınmasının mümkün olmadığı,
3) Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı 16/ 03/ 2018 tarih ve sayılı yazısında özetle;
3.1) YÖKDİL sınavının, idareleri ile Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü ve Anakara Üniversitesi
Rektörlüğü arasında imzalan protokol uyarınca YÖK Başkanlığının himayesinde gerçekleştirildiği,
1 / 6sınav sorularının hazırlanmasında Ankara Üniversitesinin yetkili olduğu ve sınav organizasyonunun
ise Anadolu Üniversitesi tarafından gerçekleştirildiği,
3.2) “Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda Uygulanacak
Merkezi Sınav ile Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik”, “Doçentlik Sınav
Yönetmeliği” ve “Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği” hükümleri uyarınca Kurullarınca kabul edilecek merkezi yabancı dil sınavlarının “Yükseköğretim Kurumları Yabancı Dil (YÖKDİL)
Sınavı” ile Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi tarafından yapılan “Yabancı Dil Bilgisi Seviye
Tespit Sınavı ” olarak belirlenmesine, Yürütme Kurulu’nun 01/ 02/ 2017 tarihli toplantısında karar verildiği,
3.3) YÖKDİL Sınav sonuçlarının, yüksek lisans ve doktora eğitimi başvuruları, doçentlik başvuruları,
TUS, DUS ve EUS sonuçları uyarınca yapılan yerleştirme işlemleri ve öğretim üyesi dışında öğretim elemanı kadrolarına (Araştırma Görevlisi, Öğretim Görevlisi, Uzman, Okutman, Çevirici, Eğitim-Öğretim Planlamacısı) atamalarında kullanılabildiğini,
3.4) YÖKDİL’in Uzman Yardımcılığından Uzman kadrolarına geçiş aşamasında kullanılabilmesi için
yasal bir düzenlemeye gidilmesinin gerektiği,
4) Devlet Personel Başkanlığı’nın 25/ 03/ 2018 tarih ve sayılı yazısında özetle;
4.1) 6114 sayılı Kanunun 7.maddesinin 6.fıkrası gereğince YDS sınavının denkliği ÖSYM Başkanlığı
tarafından belirlendiğinden YÖKDİL sınavının YDS sınavına eşdeğer kabul edilmesi hususunda
ÖSYM Başkanlığına başvuru yapılması gerektiği,
5) Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı’nın 22.02.2018 tarih ve sayılı ve
13.04.2018 tari ve sayılı yazılarında özetle;
5.1) 6114 sayılı Kanunun 7.maddesinin 6.fıkrası ve idarenin kanuniliği ilkesi gereğince idarelerince
yapılan YDS sınavının ulusal bir yabancı dil sınavı olan YÖKDİL sınavına eşdeğer sayılmasının yürürlükteki mevzuat kapsamında mümkün bulunmadığı, belirtilmiştir .
III. İLGİLİ MEVZUAT
6) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının;
6.1) “Kanun Önünde Eşitlik” başlıklı 10 uncu maddesinin beşinci fıkrası; “Devlet organları ve
idare makamları bütün işlemlerinde kanun önünde eşitlik ilkesine uygun olarak hareket etmek zorundadırlar .”
6.2) “ Dilekçe, Bilgi Edinme ve Kamu Denetçisine Başvurma Hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinin dördüncü fıkrası; “Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler .”
7) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci
.
2 / 6maddesinin birinci fıkrası; “( 1) Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü
eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir .”
8) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Uzman İstihdamı” başlıklı EK- 41 inci maddesi ;
Uzman yardımcılığına atananlar, en az üç yıl çalışmak ve istihdam edildikleri birimlerce belirlenecek konularda hazırlayacakları uzmanlık tezi, oluşturulacak tez jürisi tarafından kabul edilmek kaydıyla, yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanırlar . Süresi içinde tezlerini sunmayan veya tezleri kabul edilmeyenlere tezlerini sunmaları veya yeni bir tez hazırlamaları için altı ayı aşmamak üzere ilave süre verilir . Yeterlik sınavında başarılı olanların uzman kadrolarına atanabilmeleri, Kamu
Personeli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından asgari (C), Dışişleri Uzmanlığı için asgari (B) düzeyinde veya dil yeterliği bakımından bunlara denkliği kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeye yeterlik sınavından itibaren en geç iki yıl içinde sahip olma şartına bağlıdır .”
9) 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun “Doçentlik Sınavı” başlıklı 24 üncü maddesinin (a)
fıkrasının ikinci bendi; “( 2) Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî bir yabancı dil sınavından en az elli beş puan veya uluslararası geçerliliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen bir yabancı dil sınavından buna denk bir puan almış olmak; doçentlik bilim alanının belli bir yabancı dille ilgili olması halinde ise bu sınavı başka bir yabancı dilde vermek…”
10) 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkındaki Kanunun 7 nci maddesinin altıncı fıkrası; “( 6) Başkanlık tarafından farklı zamanlarda yapılan sıralama veya seviye tespit sınavlarının eşdeğerliği, her bir sınav sonucunun geçerlilik süresi ile Başkanlığın yaptığı yabancı dil sınavlarının uluslararası yabancı dil sınavlarıyla eşdeğerliği, ilgili uzman raporlarına dayalı olarak, Yönetim Kurulu kararı ile belirlenir .
(Ek cümle : 2/ 12/ 2016- 6764/ 69 md .) Başkanlık eşdeğerlik belirlediği uluslararası yabancı dil sınav uygulamalarını yapan merkezlerde her türlü inceleme yapabilir veya yaptırabilir .”
11) 17/ 2/ 2011 tarih ve 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının Teşkilat
ve Görevleri Hakkındaki Kanun’un 7 nci maddesinin altıncı fıkrasına dayanılarak hazırlanan
“Yabancı Dil Sınavlarının Eşdeğerliklerini Belirleme Yönergesinin “ Görev ve yetki başlıklı 4 üncü maddesinde : “6114 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca, Başkanlık tarafından farklı zamanlarda yapılan sıralama veya seviye tespit sınavlarının eşdeğerliği, her bir sınav sonucunun geçerlilik süresi ile Başkanlığın yaptığı yabancı dil sınavlarının uluslararası yabancı dil sınavlarıyla eşdeğerliği, Eşdeğerlik Çalışma Komisyonu raporlarına dayalı olarak, Yönetim
Kurulu kararı ile belirlenir .”,
12) Malî Hizmetler Uzmanlığı Yönetmeliğinin “Uzmanlığa Atanma” başlıklı 20 ncı maddesinin
birinci fıkrası; “ Yeterlik sınavında başarılı olanların Malî Hizmetler Uzmanı kadro/pozisyonlarına atanabilmeleri, uzman yardımcılığı döneminde alınmış olmak kaydıyla, Kamu Personeli Yabancı Dil
Bilgisi Seviye Tespit Sınavından (KPDS) asgari (C) düzeyinde veya dil yeterliği bakımından buna denkliği kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeye sahip olma şartına
.
3 / 6bağlıdır .”,
13) 04/ 01/ 2013 tarihli Yabancı Dil Bilgisi Seviye Belirleme Usul ve Esasları Hakkında
Yönetmeliğin “Atıflar” başlıklı 14 üncü maddesi; “İlgili mevzuatta Kamu Personeli Yabancı Dil
Bilgisi Seviye Tespit Sınavına yapılan atıflar Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavına yapılmış sayılır .”
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE ÖNERİSİ
14) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun reddi
gerektiği hususundaki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur .
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
15) Başvuran, mali hizmetler uzman yardımcısı olarak çalıştığını belirterek uzmanlığa geçiş
aşamasında aranan dil şartı ile ilgili olarak YÖKDİL sınavının YDS’ye eşdeğerliğinin sağlanmasını talep etmektedir .
16) Yukarıda verilen mevzuat hükümleri, idarelerin açıklamaları ve yapılan sınav sonuçlarından elde
edilen istatistikȋ veriler birlikte değerlendirildiğinde; uzman yardımcılığına atananların, en az üç yıl çalışmak ve istihdam edildikleri birimlerce belirlenecek konularda hazırlayacakları uzmanlık tezlerinin, oluşturulacak tez jürisi tarafından kabul edilmek kaydıyla, yapılacak yeterlik sınavına girmeye hak kazanacakları, yeterlik sınavında başarılı olanların uzman kadrolarına atanabilmelerinin, Yabancı Dil Bilgisi Seviye Tespit Sınavından asgari (C) düzeyinde veya dil yeterliği bakımından bunlara denkliği kabul edilen ve uluslararası geçerliliği bulunan başka bir belgeye yeterlik sınavından itibaren en geç iki yıl içinde sahip olma şartına bağlı olduğu; öte yandan, Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığı tarafından farklı zamanlarda yapılan sıralama veya seviye tespit sınavlarının eşdeğerliğinin ve Başkanlığın yaptığı yabancı dil sınavlarının uluslararası yabancı dil sınavlarıyla eşdeğerliğinin, ilgili uzman raporlarına dayalı olarak, Yönetim Kurulu kararı ile belirleneceğinin hüküm altına alındığı anlaşılmaktadır .
17) 6114 sayılı Ölçme, Seçme ve Yerleştirme Merkezi Başkanlığının Teşkilat ve Görevleri
Hakkındaki Kanunun 7 nci maddesinin altıncı fıkrası uyarınca ÖSYM Başkanlığının, farklı zamanlarda yapmış olduğu sıralama veya seviye tespit sınavlarının eşdeğerliğini ve yaptığı yabancı dil sınavlarının uluslararası yabancı dil sınavlarıyla eşdeğerliğini belirleyeceği, YÖKDİL sınavının ise Yükseköğretim Kurulu Başkanlığının Anadolu Üniversitesi Rektörlüğü ve Ankara Üniversitesi
Rektörlüğü arasında imzalanan protokol kapsamında YÖK Başkanlığı himayesinde Anadolu
Üniversitesi Rektörlüğü ve Ankara Üniversitesi Rektörlüğü işbirliği ile düzenlenen ulusal nitelikte bir sınav olduğu hususları birlikte değerlendirildiğinde YÖKDİL sınavının ÖSYM Başkanlığının eşdeğerliğini belirleyeceği sınavlar arasında yer almadığı görülmektedir
18) Bu kapsamda 657 sayılı Kanunun Ek 41 inci maddesine istinaden çalıştırılan uzman
yardımcılarının uzman kadrolarına atanmalarında istenen dil puanı olarak YÖKDİL puanının da
.
4 / 6kabul edilebilmesinin ancak yasal düzenleme yoluyla mümkün olduğu anlaşılmaktadır .
19) Diğer yandan başvuruya konu talebin YÖKDİL sınavı ve YDS nin içerik ve sonuçlarının
farklılığından kaynaklandığı görülmektedir . 01/ 02/ 2017 tarihli Yükseköğretim Yürütme Kurulu tarafından alınan kararla YDS ile YÖKDİL Sınavının, akademisyen alımlarında ve akademik unvan almada aranan dil yeterliği sağlamada denk kabul edilen bir merkezi sınav olduğu tespit edilmiştir .
YÖKDİL Sınavının üniversitelerde istenen dil yeterliğini belgelendirmede bir ölçüt olarak kabul edilmesiyle, akademisyenlerce evrensel bilgiye daha rahat ulaşılmasına ve öğretim üyelerinin daha iyi yetiştirilmesine yönelik işlevi yerine getirebildiğinin kabul edildiği anlaşılmaktadır . YÖKDİL sınavının YDS sınavına göre üç farklı alandan yapıldığı, adayların kendilerine uygun alandan girebildikleri ve daha yüksek puanlar alabildikleri görülmektedir . Adayların YÖKDİL sınavında daha başarılı olmaları adayların kendilerine uygun alandan sınava girmesiyle ilgili olabileceği gibi sınav içeriği ile ilgili olması da mümkündür . Nitekim YÖKDİL sınavına kamu personeli ve kamu personel adaylarının da katıldıkları gözlenmektedir . YÖKDİL sınavı ile YDS sınavı sonuçları karşılaştırıldığında istatistiksel olarak YÖKDİL sınavında 70 ve üzeri alan aday sayısının daha fazla olma potansiyeli taşıdığı da görülmektedir .
20) Bu bakımdan her bir sınavın ülke açısından ilave mali yük oluşturduğu da göz önüne alındığında,
kamu personelinin istihdamında farklı kurumlarca, içerik açısından farklı olan ve farklı sonuçlar ortaya koyan sınavlar yapılmasının yerinde olmadığı da değerlendirilmektedir .
21) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; YÖKDİL sınavının YDS sınavı ile eşdeğer
sayılmasının mevzuatta yer alan düzenlemeler kapsamında mümkün olmadığı anlaşıldığından başvurunun reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır .
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
22) Kurumumuza yapılan başvuruların incelenmesi neticesinde YÖKDİL sınavı ile YDS sınavının
içerik ve sonuçları açısından tartışmalara neden olduğu, kamu personel istihdamında kullanılmak üzere farklı kurumlarca yapılan, içeriği farklı ve dil yeterliğini ölçmede farklı sonuçlar ortaya koyan sınavlar yapılmasının kamu personel alım süreçlerindeki adaylarda eşit ve adil bir dil yeterliği ölçümünün yapılmadığı yönünde kanaate neden olduğu anlaşıldığından idarelerce personel alımı ve istihdamında tek sınav uygulanmasının, ayrıca YDS sınavının dil uzmanlarınca bilimsel olarak incelenerek dil yeterliğini ölçmede eşit, adil ve yeterli bir ölçüm sağlayacak şekilde içeriğinin yeniden belirlenmesinin gerektiği değerlendirilmekte olup idarelerce belirtilen hususlarda gerekli işlemlerin tesis edilmesi beklenmektedir
23) İyi yönetim ilkelerine 28/ 03/ 2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarelerin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarelerin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir .
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana
tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre
5 / 6kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır .
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA, ÖLÇME, SEÇME VE YERLEŞTİRME MERKEZİ
BAŞKANLIĞINA, YÜKSEKÖĞRETİM KURULU BAŞKANLIĞINA, HAZİNE VE
MALİYE BAKANLIĞINA VE DEVLET PERSONEL BAŞKANLIĞI’NA tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi .
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi