TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/3997-S.5860
BAŞVURU NO : 2018/16415
KARAR TARİHİ : 31/05/2019
TAVSİYE KARARI
TİCARET BAKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
DEVLET PERSONEL BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : 3713 sayılı Kanuna istinaden tekniker unvanlı kadroya atanma talebi.
BAŞVURU TARİHİ : 10/12/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanunu Kapsamında 17.03.2015 atama kurası şehit kardeşi olarak Gümrük ve Ticaret Bakanlığına memur unvanı ile atandığını ve 06.05.2015 tarihi itibari ile Isparta Ticaret İl Müdürlüğünde göreve başladığını, Üniversitesinin Meslek Yüksek Okulu Teknikerliği Bölümü mezunu olduğunu, 25/7/2016 tarihli ve 668 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 713 sayılı Terörle
Mücadele Kanununa eklenen Geçici 15. maddede yer alan “Bu maddenin yürürlük tarihinden önce, ek 1 inci madde kapsamında göreve başlayan personelden, Devlet Personel Başkanlığı tarafından atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanları 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alanlar, bu unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara kamu kurum ve kuruluşlarınca sınava tabi olmaksızın atanırlar.
İhraz etmiş bulundukları kadroların atandıkları kamu kurumlarında olmaması halinde ilgililer asli memurluğa atandıktan sonra bir defaya mahsus olmak üzere diğer kanunlarda yer alan herhangi bir kontenjan sınırlamasına tabi olmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarına naklen atanabilir.” düzenlemesi çerçevesinde Isparta Ticaret İl Müdürlüğünde “tekniker” unvanına uygun kadroya atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden; Ticaret
Bakanlığının 02/05/2019 tarihli ve sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle,
2.1. Başvuranın tekniker kadrosuna atanma talebi ile ilgili olarak Bakanlıklarının taşra teşkilatında ilgilinin durumuna uygun tekniker kadrosu bulunmaması nedeniyle uygun görülmediği,
2.2. Başvuru konusu hakkında Devlet Personel Başkanlığından görüş talebinde bulunulmadığı,
2.3. Başvuranın görev yaptığı Isparta Ticaret İl Müdürlüğünde tekniker kadrosu bulunmamakla birlikte taşra teşkilatlarında 3 adet 3.dereceli tekniker kadrosu bulunduğu,
2.4. ’ın durumuna uygun tekniker kadrosu bulunmadığından talebinin karşılanamadığı, uygun kadro durumu oluştuğunda talebinin yeniden değerlendirileceği, belirtilmiştir.
3. Devlet Personel Başkanlığının 20/12/2017 tarihli ve sayılı yazısında özetle; 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerinde yer alan mühendis, tekniker, teknisyen gibi unvanlar alanlarındaki tüm öğrenim türlerini kapsamaktadır. Kamu kurum ve kuruluşları bu unvanlardaki personel istihdam taleplerini unvanla birlikte öğrenim türünü ifade eden nitelik kodlarıyla yapmaktadırlar. Bu kapsamda aynı unvanlı kadroda istihdam edilmekle birlikte bir kurumda elektrik mühendisi, diğer kurumda ziraat mühendisi istihdam edilebildiği göz önüne alındığında, sadece bahse konu unvanlı bir kadronun bir kurumda bulunmasının personel ihtiyacını tanımlamak açısından yeterli sayılmayacağı, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü amirdir.
5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.
6. 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun; 6.1. Ek 1 inci maddesinin 4 üncü fıkrasında, “Bu madde kapsamında atanacakların, atamalarının yapılacağı kadro veya pozisyonlar için sınavlara ilişkin hükümler hariç olmak üzere ilgili mevzuatında öngörülen nitelik ve şartları taşımaları zorunludur.”, 6.2. Ek 1 inci maddesinin altıncı fıkrasında, “Hak sahiplerinden ilköğretim, ortaokul, ilkokul mezunu olanların hizmetli unvanlı kadro ve pozisyonlara; ortaöğretim ve yükseköğretim mezunu olanların, atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alması koşuluyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara, bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunlarının ise memur unvanlı kadro ve pozisyonlara atama teklifleri Devlet Personel
Başkanlığınca yapılır.” 6.3. Geçici 15 inci maddesinde, “Bu maddenin yürürlük tarihinden önce, ek 1 inci madde kapsamında göreve başlayan personelden, Devlet Personel Başkanlığı tarafından atama
teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanları 190 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alanlar, bu unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara kamu kurum ve kuruluşlarınca sınava tabi olmaksızın atanırlar. İhraz etmiş bulundukları kadroların atandıkları kamu kurumlarında olmaması halinde ilgililer asli memurluğa atandıktan sonra bir defaya mahsus olmak üzere diğer kanunlarda yer alan herhangi bir kontenjan sınırlamasına tabi olmaksızın kamu kurum ve kuruluşlarına naklen atanabilir.” hükümleri yer almaktadır.
7. 29/4/1992 tarihli ve 3795 sayılı Bazı Lise, Okul ve Fakülte Mezunlarına Unvan
Verilmesi Hakkında Kanunun; 7.1. “Amaç” başlıklı 1 inci maddesinde, “Bu Kanunun amacı, mühendis ve mimarlar dışında kalan teknik personelin; eğitim seviyelerine göre unvan, yetki ve sorumluluklarını belirlemektir.”, 7.2. “Kapsam” başlıklı 2 nci maddesinde, “Bu Kanun, endüstriyel mesleki teknik öğretim veren yükseköğretim kurumları mezunları ile Millî Eğitim Bakanlığına bağlı mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar, denkliği Millî Eğitim Bakanlığınca kabul edilen diğer mesleki ve teknik öğretim veren ortaöğretim kurumlarından mezun olanlar ve bu okullara denk mülga okul mezunlarının unvan, yetki ve sorumlulukları ile ilgili esasları kapsar.”, 7.3. “Unvanlar” başlıklı 3 üncü maddesinde, “Gördükleri mesleki teknik öğretim alanlarına göre; b) Lise üstü iki yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlere, “tekniker”, … unvanı verilir.
Bu unvanlar, eğitim görülen dalın ismi ile birlikte kullanılır.” düzenlemeleri yer almaktadır.
8. 9/5/2014 tarihli ve 28995 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Terörle Mücadele Kanunu
Kapsamında Kamu Kurum ve Kuruluşlarında İstihdam Edilecekler Hakkında
Yönetmeliğin 8.1. “Kadro ve pozisyonlara ilişkin hususlar” başlıklı 10 uncu maddesinde, “ (2) Hak sahiplerinden ilköğretim, ortaokul ve ilkokul mezunu olanların hizmetli unvanlı kadro ve pozisyonlara; ortaöğretim ve yükseköğretim mezunu olanların, atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanın 13/12/1983 tarihli ve 190 sayılı
Genel Kadro ve Usulü Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alması koşuluyla ihraz etmiş bulundukları unvanlara, bunların dışında kalan ortaöğretim ve yükseköğretim mezunlarının ise memur unvanlı kadro ve pozisyonlara atama teklifleri
Başkanlıkça yapılır. İşçi kadrolarına yapılacak atama teklifleri sürekli işçi unvanlı kadroya yapılır.” 8.2. “İhraz edilen unvanlara atanma” başlıklı geçici 3’üncü maddesinde, “1) Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce, Başkanlık tarafından Kanunun ek 1 inci maddesi kapsamında atama teklifleri yapılıp göreve başlayan personelin atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumu itibarıyla ihraz ettiği unvanın, 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alması halinde, ilgili personel bu unvana ilişkin kadro veya pozisyona kurumu tarafından sınava tabi olmaksızın atanır.
(2) Birinci fıkra uyarınca yapılacak atama işlemlerinde ilgili kamu kurum veya kuruluşunun
190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin veya 22/1/1990 tarihli ve 399 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alan mevcut kadro ye pozisyonları dikkate alınır.” hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
9. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın öğrenim durumu itibariyle ihraz etmiş olduğu tekniker kadrosuna atanmasına ilişkin bağlı yetkiye rağmen atanma talebinin reddi işleminin hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırı olması sebebiyle başvuranın 3795 sayılı Kanun gereğince öğrenim durumu itibariyle ihraz ettiği tekniker kadrosuna atamasının yapılması için idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
10. Başvuran, 3713 sayılı Kanuna istinaden memur olarak atamasının yapıldığı tarihte
Meslek Yüksek Okulu Teknikerliği Bölümü mezunu olması nedeniyle sınavsız olarak tekniker unvanlı kadroya atamasının yapılmasını talep etmektedir.
11. Bilindiği üzere, Anayasanın 2 nci maddesinde, Devletin temel nitelikleri arasında hukuk devleti ilkesine yer verilmiş olup, hukuk devletinin temel ilkelerinden biri “belirlilik”tir.
Belirlilik ilkesi, hukuksal güvenlikle bağlantılı olup birey, yasadan, belirli bir kesinlik içinde, hangi somut eylem ve olguya hangi hukuksal yaptırımın veya sonucun bağlandığını, bunların idareye hangi müdahale yetkisini doğurduğunu bilmelidir. Ayrıca, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin bir diğer ilkesidir. Bu kapsamda, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerekmekte olup, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir. (AYM, 17/04/2008 Tarihli, E.2005/5, K.2008/93 sayılı Kararı).
12. Başvuruya konu 3795 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin b bendinde lise üstü iki yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlerin tekniker unvanı verileceği düzenlemesi yer almaktadır.
Ayrıca, 3713 sayılı Kanun kapsamında istihdam edilenlerin Devlet Personel Başkanlığı tarafından atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibarıyla ihraz ettikleri unvanları 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin eki cetvellerde yer alanların, bu unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara kamu kurum ve kuruluşlarınca sınava tabi olmaksızın atanacakları düzenlenmiştir.
13. Konuya ilişkin Devlet Personel Başkanlığının da 01/08/2016 tarihli duyurusunda da, “2014
Temmuz – 2016 Temmuz dönemi içerisinde atama teklifi yapılarak göreve başlayan personelin, atama teklifinin yapıldığı tarihte öğrenim durumları itibariyle ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadro veya pozisyonlara istihdam edildikleri kurum tarafından atamalarının yapılması zorunludur. Hak sahipleri; çalıştıkları kurumda öğrenim durumu itibariyle ihraz ettikleri unvanlara ilişkin kadro ve pozisyon bulunmaması halinde diğer kurumlara naklen
atanmalarında bir defaya mahsus olmak üzere diğer kanunlarda yer alan herhangi bir kontenjan sınırlamasına tabi olmayacaklardır.
Kamu kurum ve kuruluşları 3713 sayılı Kanunun geçici 15 inci maddesi kapsamında yapılacak naklen atamalarda gerekli hassasiyetleri göstermeleri gerekmektedir.” açıklamalarına yer verildiği görülmektedir.
14. 3795 sayılı Kanun başta olmak üzere ilgili mevzuatta lise üstü iki yıl süreli yüksek teknik öğretim görenlerden sadece belirli alanda öğretim görenlerin tekniker unvanını kazanacağına dair herhangi bir hükmün bulunmadığı, buna aykırı yapılan değerlendirmelerin de mevcut yasal düzenlemenin kapsamının idari işlemle sınırlandırılması anlamına geleceği açıktır.
15. 3713 sayılı Kanun hükmü gereğince öğrenim durumları itibariyle ihraz edilen unvanların
190 sayılı KHK eki cetvellerde yer alması gerektiği, lise üstü iki yıl süreli yüksek teknik öğretim
görenlere verilecek unvanların da 3795 sayılı Kanun ile tespit edildiği; bu kapsamda tekniker unvanının 190 sayılı KHK eki cetvellerde yer aldığı ve başvuranın da Meslek Yüksek
Okulu Teknikerliği Bölümü mezunu olması nedeniyle 3795 sayılı Kanun gereğince tekniker unvanını ihraz ettiği anlaşıldığından başvuranın mezun olduğu bölüm itibariyle yapılan değerlendirme sonucunda tekniker unvanına atamasının yapılmamasında hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
16. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın öğrenim durumu itibariyle ihraz etmiş olduğu tekniker kadrosuna atanmasına ilişkin bağlı yetkiye rağmen atanma talebinin reddi işleminin hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde Kurumumuza gönderildiği ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “makul sürede karar verme” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı; ancak idarenin, 3795 sayılı Kanunda yer verilen hükmü uygulamaması nedeniyle
“kanunlara uygunluk” ilkesine ve başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Isparta
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜ İLE;
Başvuranın 3795 sayılı Kanun gereğince öğrenim durumu itibariyle ihraz ettiği tekniker kadrosuna atamasının yapılması yönünde TİCARET BAKANLIĞI’NA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Bilgi edinilmesi amacıyla kararın bir örneğinin de DEVLET PERSONEL
BAŞKANLIĞI’NA TEBLİĞ EDİLMESİNE,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
TİCARET BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi