TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/3391-S.4857
BAŞVURU NO : 2018/16900
KARAR TARİHİ : 20/05/2019
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TARIM İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın, sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi ve boş bırakılan kadrolara atama yapılması suretiyle mağduriyetinin giderilmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 17/12/2018
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü bünyesinde 28/04/2018 tarihinde yapılan yazılı sınavda başarılı olduğunu, 19/11/2018 tarihinde yapılan sözlü sınavda ise başarısız olduğunu öğrendiğini ancak puanının açıklanmadığını, Ziraat Mühendisi (Tarla
Bitkileri) bölümünden açılan ilanda 27 personel alınacağı duyurulmasına rağmen sözlü sınav sonrasında 23 personel alımı yapıldığını belirterek, sözlü sınav sonucunun açıklanmasını ve 4 kişilik kontenjanın boş olmasına rağmen mülakattan elenmesinin araştırılarak mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden Tarım
İşletmeleri Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen, 06/02//2019 tarih ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle; 2.1. 26.09.2017 tarihli ve 30192 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Tarım
İşletmeleri Genel Müdürlüğü Taşra Teşkilatında İstihdam Edilecek Ziraat Mühendisi, Veteriner
Hekim, Tekniker ve Teknisyen Pozisyonlarına Ait Sınav ve Atama Yönetmeliğinin 5’inci maddesi çerçevesinde Sınav Komisyonunun mevzuata uygun olarak oluşturulduğu ve görevini de bu çerçevede yürüttüğü, 2.2. Genel Müdürlüğün, sınavın yazılı kısmını Ankara Üniversitesi Sınav Yönetim Merkezine (ASYM) yaptırdığı ve bu sınavda başarılı olan adayları mülakata çağırdığı, mülakattaki amacın yazılı sınavı kazanan adaylar arasından Genel Müdürlüğün faaliyetlerini ve faaliyette bulunduğu işletme müdürlüklerini bilen, zorlu çalışma koşullarına uyum sağlayabileceği düşünülen, bu koşullarda çalışmaya motivasyonu uygun, kendini rahat ifade edebilen, uygulama hakkında bilgisi ve liyakatli olanların seçilmesi olduğu, sınavda ilan edilen pozisyonların tamamını doldurmak amacı güdülmediği için bu koşulları sağlayamayan adayların başarısız olarak değerlendirildiği, çünkü kuruma yeni alınan personelin eğitilmesinin, kurumsal hafızanın korunması ve bir sonra gelecek yeni teknik personele bu bilgi ve görgünün aktarılması noktasında büyük önem taşıdığından verilen emeklerin karşılığı olarak bu personelin kurumda kalarak bu sistemi sürdürmesinin beklendiği, 2.3. Sınav Komisyonunun, adayların mülakatına ilişkin notları adayın mülakatı tamamlandıktan hemen sonra verdiği, bu sayede adayların değerlendirilmesinin daha nesnel olacağının düşünüldüğü, başvuru sahibinin Sınav Komisyonu tarafından mezkur Yönetmelikte belirlenen kriterler çerçevesinde yetersiz görülmesi nedeniyle mülakat sınavında başarısız olarak görüldüğü, sözlü sınavda başarısız olan aday, yazılı sınavında başarılı olmuş olsa da
Yönetmelik hükümleri gereği TİGEM teknik personel sınavında başarısız olarak kabul edildiği, 2.4. Mülakat sırasında Bitki Üretim Daire Başkanlığı tarafından hazırlanan sorular içinden rastgele seçilmek suretiyle bizzat Bitki Üretim Daire Başkanı tarafından adaya sorular yöneltildiği, mülakat sorularının önceden hazırlandığı, ancak adaylara soru sorulurken kura usulü belirlenmediği, ayrıca her bir aday için belirlenen soru ve cevapların herhangi bir tutanağa bağlanmadığı, Sınav Komisyonu tarafından adaya takdir edilen puanları gösteren tutanak tutulduğu, Bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının; 3.1. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında;
“Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” 3.2. “Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler” başlıklı 128 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin niteliklerinin, atanmalarının, görev ve yetkilerinin, haklarının ve yükümlülüklerinin, aylık ve ödeneklerinin ve diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenir.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 23/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanun’un “Temel İlkeler” başlıklı 3
üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkralarında; “Bu kanunun temel ilkeleri şunlardır:
…Kariyer: B) Devlet memurlarına, yaptıkları hizmetler için lüzumlu bilgilere ve yetişme şartlarına uygun şekilde, sınıfları içinde en yüksek derecelere kadar ilerleme imkânını sağlamaktır. Liyakat: C) Devlet kamu hizmetleri görevlerine girmeyi, sınıflar içinde ilerleme ve yükselmeyi, görevin sona erdirilmesini liyakat sistemine dayandırmak ve bu sistemin eşit imkânlarla uygulanmasında Devlet memurlarını güvenliğe sahip kılmaktır. ” 6. 26/09/2017 tarihli ve 30192 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Tarım
İşletmeleri Genel Müdürlüğü Taşra Teşkilatında İstihdam Edilecek Ziraat Mühendisi, Veteriner Hekim, Tekniker ve Teknisyen Pozisyonlarına Ait Sınav ve Atama
Yönetmeliğinin; 6.1. “Sözlü sınav” başlıklı 14 üncü maddesinde, “ (1) Sözlü sınavda adaylar; a) Giriş sınavı ilanında belirtilen konular ve mesleki alan bilgisi ile birlikte Genel Müdürlüğün faaliyet alanıyla ilgili konular, b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, c) Liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, ç) Genel yetenek ve genel kültür düzeyi, d) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, esas alınarak (a) bendi için elli, (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinin tamamı için elli olmak üzere toplam yüz puan üzerinden değerlendirilir. Sınav Komisyonunun her bir üyesi tarafından verilen puanlar ayrı ayrı tutanağa geçirilir ve üyelerin yüz tam puan üzerinden verdikleri notların aritmetik ortalaması alınarak personelin sözlü sınav puanı tespit edilir. Sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanlar başarılı sayılır.” 6.2. “Giriş sınavı sonuçlarının ilanı” başlıklı 15 inci maddesinde, “(Değişik: RG-4/6/2018-
30441) Sınav Komisyonu; KPSS, sözlü ve yazılı sınavın aritmetik ortalamalarını alarak nihai
başarı listelerini hazırlar. Sınav Komisyonu yarışma sınavından başarılı olan adaylar arasından gerekli görülen sayıda yedek aday belirleyerek başarı listesini İnsan Kaynakları ve Eğitim Daire
Başkanlığına gönderir.” 6.3. “Sınav sonucuna itiraz” başlıklı 16 ıncı maddesinin ikinci fıkrasında, “(2) Giriş sınavında yetmiş ve üzerinde puan almış olmak, sıralamaya giremeyen adaylar için müktesep hak teşkil etmez. Sınavda başarılı olanların sayısı ilan edilen pozisyon sayısından daha az ise sadece başarılı olanlar sınavı kazanmış kabul edilir. Yedek listede yer almak, adaylar için daha sonraki sınavlar için kazanılmış hak veya herhangi bir öncelik hakkı teşkil etmez.” 6.4. “Sözleşmeli personel pozisyonuna atanma” başlıklı 18 inci maddesinin son fıkrasında, “(4) Giriş sınavında başarılı olup göreve başlamayanlar ile göreve başlayanlardan çeşitli sebeplerle ayrılanların yerine sınavı kazananlara ilişkin listenin ilan edildiği tarihten itibaren cari yıl sonuna kadar başarı sırasına göre yedek listede yer alan adaylar arasından ihtiyaç duyulması halinde atama yapılabilir.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Kısmi Tavsiye Kısmi Ret Kararı Önerisi” Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran özetle; Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü bünyesinde 28/04/2018 tarihinde yapılan yazılı sınavda başarılı olduğunu, 19/11/2018 tarihinde yapılan sözlü sınavda ise başarısız olduğunu öğrendiğini ancak puanının açıklanmadığını, Ziraat Mühendisi (Tarla
Bitkileri) bölümünden açılan ilanda 27 personel alınacağı duyurulmasına rağmen sözlü sınav sonrasında 23 personel alımı yapıldığını belirterek, sözlü sınav sonucunun açıklanmasını ve 4 kişilik kontenjanın boş olmasına rağmen mülakattan elenmesinin araştırılarak mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
9. Kamu hizmetlerinin ehil ve yetişmiş kamu görevlileri eliyle yürütülmesi için yapılan sözlü sınavların, kariyer ve liyakat ilkelerine uygun, objektif ve aynı zamanda yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönünden denetime imkân tanıyacak şekilde yapılması, hukuk devleti ilkesinin bir gereğidir.
10. Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü Taşra Teşkilatında İstihdam Edilecek Ziraat
Mühendisi, Veteriner Hekim, Tekniker ve Teknisyen Pozisyonlarına Ait Sınav ve Atama
Yönetmeliğin 14 üncü maddesinde, giriş sınavı ilanında belirtilen konular ve mesleki alan bilgisi ile birlikte Genel Müdürlüğün faaliyet alanıyla ilgili konular, adayların sözlü sınavda, bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü, liyakati, temsil kabiliyeti, davranış ve tepkilerinin mesleğe uygunluğu, genel yetenek ve genel kültür düzeyi, bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığının belirli puanlar üzerinden değerlendirileceği belirtilmektedir.
11. Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı
Kararı’nda, sözlü sınavda “değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
12. Somut olayda, mülakat sırasında Bitki Üretim Daire Başkanlığı tarafından hazırlanan sorular içinden rastgele seçilmek suretiyle bizzat Bitki Üretim Daire Başkanı tarafından adaya sorular yöneltildiği, mülakat sorularının önceden hazırlandığı, ancak adaylara soru sorulurken kura usulü belirlenmediği, ayrıca her bir aday için belirlenen soru ve cevapların herhangi bir tutanağa bağlanmadığı, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü Taşra Teşkilatında İstihdam
Edilecek Ziraat Mühendisi, Veteriner Hekim, Tekniker ve Teknisyen Pozisyonlarına Ait Sınav ve Atama Yönetmeliğinin 5’inci maddesi çerçevesinde oluşturulan Sınav Komisyonu tarafından adaya takdir edilen puanları gösteren tutanak tutulduğu, bu komisyon üyelerince takdir edilen notların sözlü sınav değerlendirme formunda ayrı ayrı gösterildiği görülmüştür.
13. İdare tarafından Kurumumuza gönderilen komisyon değerlendirme formları incelendiğinde ise, komisyon üyeleri tarafından yapılan değerlendirmeler ve bu değerlendirmeler neticesinde verilen puanların birbirini destekler nitelikte olduğu, bu nedenle sözlü sınav değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir bilgi ve belgeye de rastlanılamadığından bahsi geçen sözlü sınavın usul ve esaslara uygun olarak yapıldığı kanaatine varılmıştır.
14. Diğer taraftan, Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğü Taşra Teşkilatında İstihdam Edilecek
Ziraat Mühendisi, Veteriner Hekim, Tekniker ve Teknisyen Pozisyonlarına Ait Sınav ve Atama
Yönetmeliğinin 14 üncü maddesinde, sözlü sınavda yüz üzerinden en az yetmiş puan alanların başarılı sayılacağı belirtilmiş olup komisyon üyeleri tarafından verilen puanların toplanarak ortalamasının alınması suretiyle ulaşılan nihai puanın 66.4 olması nedeniyle başvuranın başarısız sayılması işleminde hukuka aykırılık olmadığı tespit edilmiştir.
15. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın katılmış olduğu 399 sayılı
KHK’ye tabi sözleşmeli teknik personel adayları sözlü sınavının, Tarım İşletmeleri Genel
Müdürlüğü Taşra Teşkilatında İstihdam Edilecek Ziraat Mühendisi, Veteriner Hekim, Tekniker ve Teknisyen Pozisyonlarına Ait Sınav ve Atama Yönetmeliği hükümleri çerçevesinde yapıldığı, başvuranın sözlü sınava katılmaya hak kazanmasının başvuranda haklı bir beklenti oluşturmayacağı, sözlü sınavda başarısız olan adayın, yazılı sınavında başarılı olmuş olsa da
Yönetmelik hükümleri gereği TİGEM teknik personel sınavında başarısız olarak kabul edildiği, ayrıca İdarenin ilân edilen tüm pozisyonları doldurulma gibi bir zorunluluğu olmadığı anlaşıldığından başvuruya konu idari işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık tespit edilememiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 16. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;
İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karar karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
17. Ayrıca, İdarenin sözlü sınav öncesinde, bir puanlama kriteri düzenlenmesi, sınav soruları ile birlikte cevap anahtarının hazırlanması, sorulan bilgi sorularına adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı ve ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi, sözlü sınavın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden komisyon üyelerince verilen puanların tutanağa geçirildiği, bunun dışında ayrıca soru ve cevaplara ilişkin herhangi bir gerekçeli tutanak tutulmadığı, sorulacak sorular için bir puanlama kriteri belirlemediği ve cevap anahtarı hazırlanmadığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Kararın başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre, kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup
Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle;
Başvuranın, sözlü sınavının yeniden değerlendirilmesi ve boş bırakılan kadrolara atama yapılması suretiyle mağduriyetinin giderilmesi talebinin REDDİNE, Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde bilgi soruları yanında cevap anahtarlarını hazırlaması, sınavlara giren adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alması yönünde TARIM İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın Başvurana ve TARIM İŞLETMELERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,
Tarım İşletmeleri Genel Müdürlüğünce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi