TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/7852-S.12010
BAŞVURU NO : 2019/84
KARAR TARİHİ : 02/09/2019
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞI
Başvuranın, tarafına maktu mesai ücreti ve geçici görev
BAŞVURUNUN KONUSU :
yolluğu ödenmesi talepleri hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 03/01/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran Kurumumuza yapmış olduğu başvurusunda özetle; Adana Büyükşehir
Belediye Başkanlığı’nda 657 sayılı yasaya tabi olarak … olarak görev yaparken kendi talebi olmadığı halde Ocak-Nisan 2018 tarihleri arasında Adana’ya 110 km. mesafede bulunan …
İtfaiye Grup Amirliğinde idari büro memuru olarak geçici olarak görevlendirildiği; bu görevlendirilme sırasında emsallerinin almakta olduğu maktu mesainin kendisinde ödenmediği, ayrıca geçici görevlendirildiği süre için görev yolluğu harcırahının kendine ödenmediğini açıklayarak maktu mesaisi ile görev yolluğu harcırahının kendisine ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun bilgi ve belge talebine istinaden Adana Büyükşehir Belediye Başkanlığı
İtfaiye Daire Başkanlığı tarafından gönderilen 19/02/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazıda;
6360 sayılı Yasa gereğince Adana iline bağlı bütün ilçelerin merkez ilçe statüsüne geçtiğini ve
Büyükşehir Belediyesi’nin hizmet alanın Adana ilinin tümü olduğunu, mezkur yasanın geçici
1 inci maddesinin sekizinci bendinde ifade edildiği üzere itfaiye hizmetinin yürütülmesinin
Büyükşehir Belediyesi’ne devredildiği bu nedenlerle başvurana yol harcırahı verilmesinin mümkün olmadığı, başvuranın Daire Başkanlıklarında 07/08/2017 tarihinde görevlendirildiğini ancak rapor alması nedeniyle 12/12/2017 tarihinde göreve başladığını, başvuranın 27/12/2017 tarihinde “ağır ve sürekli işlerde çalışması uygun değildir” ibaresiyle rapor alması hasebiyle lüzum üzerine 19/01/2018 tarihinde Daire Başkanlıklarına bağlı İtfaiye Grup Amirliğinde 08-
17 saatleri arasında görevlendirildiği ve nöbet tutmadığı, bu nedenle başvurana maktu mesai
ücretinin ödenmediği açıklanmıştır.
3. Kurumumuzun ek bilgi ve belge talebine cevaben Adana Büyükşehir Belediye
Başkanlığı İtfaiye Daire Başkanlığı tarafından gönderilen 24/06/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazıda ise; Başvuranın kadrosunun … Daire Başkanlığında olduğu, başvuranın Daire
Başkanlıklarında 07/08/2017 tarihinde görevlendirildiği ancak … Daire Başkanlığından 14/08/2017 tarihinde ilişiğinin kesildiği, akabinde 14/08/2017 tarihinde 30 gün, 13/09/2017 tarihinde 45 gün, 28/10/2017 tarihinde 45 gün ve 27/12/2017 tarihinde 15 gün sıhhi izin kullandığı ve 11/01/2018 tarihinde görevine başladığı, Adana Merkez ile … ilçesi arasında, gidiş geliş için Belediye tarafından toplu taşıma hizmetinin sunulduğu, ayrıca Kurum personelinin toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz yararlandığı, 41 Seri No’lu Harcırah Kanunu
Genel Tebliği’nin 4 üncü maddesi uyarınca kendisine harcırah ödenmediği ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
6.1. “Çalışma Saatleri” başlıklı 99 uncu maddesinde; “Memurların haftalık çalışma süresi genel olarak 40 saattir. Bu süre Cumartesi ve Pazar günleri tatil olmak üzere düzenlenir. Ancak bu kanuna, özel kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine veya bunlara dayanılarak çıkarılacak yönetmeliklerle, kurumların ve hizmetlerin özellikleri dikkate alınmak suretiyle farklı çalışma süreleri tespit olunabilir..”,
6.2. “Günün 24 saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde çalışma saat ve usulünün tesbiti” başlıklı 101 inci maddesinde: “Günün yirmidört saatinde devamlılık gösteren hizmetlerde
”, çalışan Devlet memurlarının çalışma saat ve şekilleri kurumlarınca düzenlenir.
6.3. “Kapsam” başlıklı 146 ncı maddesinde; “…Memurlara kanun, Cumhurbaşkanlığı kararnamesi ve yönetmeliklerin ve amirlerin tayin ettiği görevler karşılığında bu Kanunla sağlanan haklar dışında ücret ödenemez, hiçbir yarar sağlanamaz. (Gençlik ve Spor hizmetleri uygulamasında fiilen görevlendirilecekler hariç.)”,
7. 6245 sayılı Harcırah Kanununun;
7.1. “Tarifler” başlıklı 3 üncü Maddesinin;
7.1.1. (a) fıkrasında; “Harcırah: Bu Kanuna göre ödenmesi gereken yol masrafı, gündelik, aile masrafı ve yer değiştirme masrafından birini, birkaçını veya tamamını”
7.1.2. (g) fıkrasında; “Memuriyet mahalli: Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu şehir ve kasabaların belediye sınırları içinde bulunan mahaller ile bu mahallerin dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu şehir ve kasabaların devamı niteliğinde bulunup belediye hizmetlerinin götürüldüğü, büyükşehir belediyelerinin olduğu illerde ise il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller ve kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerleri;”,
7.1.3. (h) fıkrasında: “Başka yer: Yukarıda (g) fıkrasında yazılı memuriyet mahalli dışındaki yerleri;”,
7.2. “Muvakkat vazife harcırahı (Yol masrafı ve yevmiye)” başlıklı 14 üncü maddesinde:
“Aşağıda gösterilen memur ve hizmetlilere muvakkat vazife harcırahı olarak yol masrafı ile yevmiye verilir ve hamal (Cins ve adedi beyannamede gösterilmek suretiyle) bagaj ve ikametgah veya vazife mahalli ile istasyon, iskele veya durak arasındaki nakil vasıtası masrafları da ayrıca tediye olunur: 1. Birinci maddede yazılı kurumlara ait bir vazifenin ifası maksadiyle muvekkaten yurt içinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere; 2. Yeni ve eski memuriyetlerine mütaallik bir meseleden dolayı bu kanuna tabi kurumlarca açılan bir dava sebebiyle sanık veya davalı olarak (İşten el çektirilmiş olsun veya olmasın) başka bir yere gönderilenlerden lehinde netice hasıl olanlara; 3. Memuriyet merkezlerinin bulunduğu mahal dışındaki bir vazifeye vekaleten gönderilenlere; 4. Fiilen oturduğu mahalden gayrı bir yere açıktan vekaleten gönderilenlere (yalnız gidiş ve dönüşleri için); 5. (Değişik: 12/1/1959 – 7187/1 md.) Muvakkat kaza salahiyeti ile gönderilenlere”,
7.3. “Memuriyet mahalleri içinde yol masrafı” başlıklı 28 inci maddesinde: “Memuriyet mahalli içinde taşıt ile gidilmesi gereken bir yere görev ile gönderilenlerin (48 nci madde kapsamına girenler hariç) yol masrafı mutat olan taşıt aracına göre yapılacak gerçek masraf üzerinden verilir. Acele ve zorunlu hallerde, daire amirinin onayı ile, mutat taşıt dışındaki araçlarla gidilmesi halinde bu taşıt için yapılan masraf yol masrafı olarak ödenir”,
7.4. “Memuriyet mahalli dışına gönderilenlerin gündeliği” başlıklı 39 uncu maddesinde:
“Resmi bir görevle memuriyet mahalli içinde bir yere gönderilenlere gündelik verilmez. Geçici bir görevle memuriyet mahalli dışındaki bir yere gönderilenlerden, buralarda ve yolda öğle (saat 13.00) ve akşam (saat 19.00) yemeği zamanlarından birini geçirenlere 1/3,ikisini geçirenlere 2/3 oranında ve geceyi de geçirenlere tam gündelik verilir.” ,
7.5. “Geçici görev gündeliğinin verilebileceği azami süre” başlıklı 42 inci maddesinde:
“Geçici bir görev ile başka bir yere gönderilenlere, görev mahalline varış tarihinden itibaren bu Kanuna göre verilen gündelikler: a. Yurtiçinde bir yıllık dönem zarfında aynı yerde, aynı iş için ve aynı şahsa 180 günden fazla verilemez. İlk 90 gün için tam, takibeden 90 gün için 2/3 oranında ödenir. b. Yurtdışında ilk 180 gün tam ve müteakip günler için 2/3 oranında ödenir.
Geçici görevlendirmelerde meydana gelecek ara vermeler bu müddetleri veya gündelik miktarını artırmaya neden olamaz.”,
8. 5393 sayılı Belediye Kanununun “İtfaiye” başlıklı 52. Maddesinde; “….İtfaiye hizmetleri kesintisiz olarak yürütülür. İtfaiye personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Devlet
Memurları Kanununda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenir. Belediye itfaiye teşkilâtında fiilen çalışanlara fazla mesai ücreti olarak yılı bütçe kanununda belirlenen üst sınırı aşmamak kaydıyla belediye meclisi kararı ile tespit edilen maktu tutar ödenir”,
9. 2018 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ek K Cetvelinin “Aylık Maktu Fazla
Çalışma Ücreti” başlıklı III/B maddesinin birinci fıkrasında “Belediyeler ile bunlara bağlı müstakil bütçeli kamu tüzel kişiliğini haiz kuruluşlarda (iktisadi işletmeler hariç), görevlerinin niteliği gereği 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın zabıta ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç), belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutar, fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenir…”
10. 13/03/1975 tarihli ve 15176 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan “Fazla Çalışmanın
Uygulama Esaslarını Gösterir Yönetmelik”in 3 üncü maddesinde; “A) Fazla çalışma:
Devlet Memurlarının, genel olarak haftalık çalışma süresi olan, 40 saatin üstünde yaptıkları çalışma, fazla çalışmadır. Bu Yönetmeliğin uygulanması yönünden, özel Kanunlarda mevcut yahut Devlet Memurları Kanunu’na veya Özel Kanunlara dayanılarak çıkarılacak Tüzük ve
Yönetmeliklerdeki: a) Haftalık çalışma süreleri 40 saatten az olan Devlet Memurlarının 40 saatten fazla çalıştıkları süre; b) Haftalık çalışma süreleri 40 saatten fazla olan Devlet
Memurlarının; Özel Kanunlarında mevcut veya Devlet Memurları Kanunu ya da Özel
Kanunlara dayanılarak çıkarılacak Tüzük ve Yönetmeliklerde belirtilen süreden fazla çalıştıkları süre; Fazla çalışma sayılır”,
11. 27/11/2014 tarihli ve 29188 sayılı Resmi Gazete’de yayınlanan 39 Seri No’lu Harcırah
Kanunu Genel Tebliğinde: “…Söz konusu düzenleme ile büyükşehir belediyelerinde il mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla; 1.Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgahının bulunduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler, 2.İlçe belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller, 3.Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler, memuriyet mahalli olarak belirlenmiştir.
Böylece büyükşehir olan illerde; ilçe sınırları içinde ilçe belediye merkezi ile yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler memuriyet mahalli olarak kabul edilmiş, aynı ilçe sınırları içinde belediye merkezi ile yerleşim özellikleri itibarıyla bütünlük arz etmeyen yerler ise memuriyet mahalli dışı kabul edilerek harcırah ödenmesi imkanı getirilmiş, ayrıca ilçe belediyelerinin yerleşim yerlerinin birbirlerine yakınlaşması hatta birbirleri ile sınır oluşturacak şekilde iç içe girmesi nedeniyle ilçe sınırları dışına çıkmakla birlikte birinci fıkrada belirtilen yerler ile bütünlük arz eden ve aralarında yerleşim özellikleri bakımından ayrım bulunmayan yerler de memuriyet mahalli olarak kabul edilmiştir.
Bu nedenle; 30/3/2014 tarihinden sonra yapılan görevlendirmelere ilişkin olarak, idarelerce yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler ile bu yerlerin devamı niteliğinde olan yerlerin belirlenmesinde; yerleşim özellikleri bakımından konut, işyeri, meydan, okul, kamu binaları gibi resmi ve özel bütün yapıların topluca bulunduğu ve insanların yerleşmek amacıyla bir arada yaşadığı aralarında boşluk bulunmayan yerler ile bu bütünlüğün kesintisiz olarak devam ettiği yerlerin dikkate alınması ayrıca bu yerlerin dışında kalmakla birlikte kurumlarınca sağlanan servis araçları veya bu mahiyetteki taşıt araçları ile ulaşım sağlanan (her gün gidiş dönüş olmak üzere) yerlerin de memuriyet mahalli olarak belirlenmesi gerekmektedir.
Buna göre idareler harcırah verilmesi veya verilmemesini icap ettirecek olan çeşitli illere ait uygulama örneklerini de göz önünde bulundurarak yukarıda yapılan açıklamalar doğrultusunda uygulamalarına devam edecekler, ihtiyaç duyulması halinde o il genelinde farklı uygulamaların önüne geçilebilmesi amacıyla defterdarlıklardan yol gösterici mahiyette görüş alacaklardır.”,
12. 13/01/2018 tarihli ve 30300 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 41 Seri No’lu Harcırah
Kanunu Genel Tebliğinin “Büyükşehir belediyesinin olduğu illerde memuriyet mahalli” başlıklı 4 üncü maddesinde; “(1) İl mülki sınırları içinde kalmak kaydıyla; a) Memur ve hizmetlinin asıl görevli olduğu veya ikametgâhının bulunduğu yerleşim birimlerinin bağlı olduğu ilçe belediye sınırları içinde kalan ve aynı zamanda yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz eden yerler, b) Söz konusu ilçe belediye sınırları dışında kalmakla birlikte yerleşim özellikleri bakımından bu yerlerin devamı niteliğindeki mahaller, memuriyet mahalli olarak kabul edilir.
(2) Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları ile gidilip gelinebilen yerler memuriyet mahalli olarak kabul edilir.”
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
13. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın maktu mesai ücretine hak kazanmadığı, ulaşım hizmetinden de ücretsiz yararlanması karşısında ilgili mevzuat hükümleri doğrultusunda harcırah ödenmesine yer olmadığı kanaatiyle ret kararı verilmesi yönünde öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
14. Başvuran yukarıda 1 numaralı paragrafta yer verildiği üzere özetle; kadrosu … Daire
Başkanlığındayken Ocak-Nisan 2018 tarihleri arasında Adana’ya 110 km. mesafede bulunan
… İtfaiye Gurup Müdürlüğünde idari büro memuru olarak geçici olarak görevlendirildiğini, bununla birlikte maktu mesai ücreti ile görev yoluğu harcırahının ödenmediğinden bahisle mağduriyetinin giderilmesi talebiyle Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
15. 6245 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde, kurumlara ait bir vazifenin yapılması amacıyla geçici olarak yurtiçinde veya dışında başka bir yere gönderilenlere geçici görev yolluğu olarak yol gideri ve gündeliği verileceği hükme bağlanmış olup; her ne kadar başvuranın dilekçesinde
“görev yolluğu harcırahı” olarak yer almaktaysa da başvuranın geçici görevlendirilmesi karşısında ilgili mevzuat açısından ifade edilen talebin yol masrafı ve yevmiye ödenmesi olduğu anlaşılarak inceleme ve araştırma gerçekleştirilmiştir.
16. İnceleme kapsamında ilk olarak başvuranın maktu mesai ücretine ilişkin talebi ele alınmalıdır. Yukarıda 8 numaralı paragrafta yer verildiği üzere, itfaiye personelinin çalışma süresi ve saatleri 657 sayılı Kanunda belirtilen çalışma süre ve saatlerine bağlı olmaksızın, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini sağlayacak şekilde düzenlenmiş olup buna bağlı olarak
2018 yılı Merkezi Yönetim Bütçe Kanunu’na ek K Cetvelinin III/B maddesinin birinci
fıkrasında … ve itfaiye hizmetlerinde fiilen çalışan personele belediye meclisi kararı ile tespit edilen tutarın fazla çalışma ücreti olarak maktuen ödenmesi kararlaştırılmıştır. Bununla birlikte maktu çalışma ücretinin … ve itfaiye teşkilatında fiilen çalışan herkese ödenmesi öngörülmemiş, tam tersine “…fiilen çalışan personele (destek hizmeti yürüten personel hariç),…” ifade edilmek suretiyle, destek hizmeti yürüten personel kapsam dışı bırakılmıştır.
Ayrıca, maktu mesai ücretine hak kazanılabilmesi için anılan hizmetlerde fiili çalışmanın bulunması ve ilgilinin destek hizmeti yürüten personel olmaması koşullarının, 24/12/2016 tarih ve 29928 (mükerrer) sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6767 sayılı 2017 yılı Merkezi
Yönetim Bütçe Kanununa ekli K cetvelinin “Aylık maktu fazla çalışma ücreti” başlıklı bölümünde de aynen yer aldığı görülmüştür.
17. Kurumumuzun bilgi ve belge taleplerine istinaden ilgili idarece gönderilen cevabi yazılardan, başvuranın İtfaiye Daire Başkanlığında görevlendirildiği tarihten itibaren gün sayıları yukarıda 3 numaralı paragrafta yer verildiği şekilde dört kez sıhhi izin kullandığı, dolayısıyla bu süreler için anılan mevzuatta öngörülen “fiili çalışma” şartını sağlamadığı anlaşılmıştır. Bu tarihten sonrası içinse, başvuranın anılan mevzuatta öngörülen koşulları sağlayıp sağlamadığının değerlendirilmesi için idarenin cevabi yazısının tetkiki ve başvuranın fiilen hangi birimde görev yaptığının tespiti gerekmektedir.
18. İdare cevabi yazısında, taraflarına sunulan 27/12/2017 tarihli rapor üzerine başvuranı 19/01/2018 tarihinde Daire Başkanlıklarına bağlı İtfaiye Grup Amirliğinde, 08-17 saatleri arası için görevlendirdiklerini ve başvuranın nöbet tutmadığını belirtmiştir. Anılan 27/12/2017 tarihli raporun aynı cevabi yazı ekinde Kurumumuza iletildiği, raporun karar kısmında “12 ay süreyle ağır ve tehlikeli işlerde çalışması uygun değildir” ifadesinin yer aldığı görülmüş, aynı cevabi yazı ekinde bulunan görevlendirme listesinden ise başvuranın “Yangın Şube Müdürlüğü”nde
“büro memuru” olarak görevlendirildiği anlaşılmıştır. Zira başvuru dilekçesinde de hususun başvuran tarafından ikrar edildiği görülmüştür. Böylece, başvuranın İtfaiye Daire
Başkanlığında fiilen çalışmaya başladığı tarihten itibaren destek hizmet personeli olarak görev yaptığı kanaatine varılmıştır.
19. Dolayısıyla, başvuranın İtfaiye Daire Başkanlığında görevlendirildiği tarihten 11/01/2018 tarihine kadar fiili çalışmasının bulunmadığı, bu tarihten itibarense almış olduğu rapora istinaden yapılan görevlendirme sonucu başvuranın destek hizmet personeli olarak görev yaptığı anlaşıldığından, başvuranın 9 numaralı paragrafta yer verilen mevzuatla düzenlenmiş maktu mesai ücretine hak kazanılması için gerekli şartları sağlamadığı görülerek başvurana maktu mesai ücretinin ödenmemesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
20. Başvuranın ikinci talebi, geçici görevlendirilmesi sonucunda kendisine yol ve yevmiye masraflarının ödenmesi hakkındadır. İlgili idare konu hakkında, Adana merkez ilçesi ile …
ilçesi arasında gidiş geliş için Belediye tarafından toplu taşıma hizmetinin sunulduğunu, başvuranın da Kurum personeli olarak toplu taşıma hizmetlerinden ücretsiz yararlandığını, dolayısıyla ilgili mevzuat hükümlerine göre başvurana bir ödeme yapılması gerekmediğini belirtmektedir. Bu kapsamda uyuşmazlığın çözümü için; başvuranın görevlendirildiği yerin memuriyet mahalli kapsamında olup olmadığı, özellikle başvuranın ücretsiz olarak kullanma imkânı olduğu belirtilen toplu taşıma hizmetinin, 6245 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi ile 39 ve 41 Seri Numaralı Harcırah Kanunu Genel Tebliğler’inde anılan “Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları” niteliği taşıyıp taşımadığı hususunun incelenmesi gerekmektedir.
21. Başvuru dilekçesinde ifade edildiği üzere başvuran, kadrosu Adana Büyükşehir Belediye
Başkanlığında olmak üzere … olarak görevliyken … ilçesinde (… İtfaiye Grup Amirliğinde)
geçici olarak görevlendirilmiştir. Bu durumda başvuranın, Adana Büyükşehir Belediyesinin bulunduğu merkez ilçe sınırları dışında bir ilçeye görevlendirildiği ve anılan ilçenin yerleşim özellikleri bakımından merkez ilçenin devamı niteliğinde olmadığı görüldüğünden, başvuranın görevlendirildiği yerin memuriyet mahalli dışında olduğunun kabulü gerekmektedir. Ek olarak, konuya ilişkin olarak Hazine ve Maliye Bakanlığı tarafından gönderilen 01/08/2019 tarihli ve
242695 sayılı yazıda Kurumumuz değerlendirmesi doğrultusunda görüş bildirilmiştir.
22. Yerleşim özellikleri bakımından başvuranın memuriyet mahalli dışında bir yerde görevlendirildiği değerlendirmesi sonrasında, kurum personelinin ücretsiz yararlandığı toplu taşıma hizmetinin, 6245 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi ile 39 ve 41 Seri Numaralı Harcırah
Kanunu Genel Tebliğlerinde yer alan “Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları” niteliğinde olup olmadığının incelenmesi gerekmektedir. Zira anılan düzenlemelere göre (bkz. 7.1.2, 11 ve 12 numaralı paragraflar), başvuranın görevlendirildiği ilçe, merkez ilçe ile yerleşim özellikleri bakımından bütünlük arz etmese ya da bu yerin devamı niteliğinde olmasa bile, ilgilinin ulaşımının Kurumlarınca sağlanan taşıt ya da bu mahiyette bir araçla sağlanması halinde, başvuranın görevlendirildiği ilçenin memuriyet mahalli sayılması gerekecek ve dolayısıyla başvurana geçici görev yolluğu ödenmesine gerek olmayacaktır.
23. Bunun üzerine idare ile telefon görüşmesi gerçekleştirilmiş ve bu görüşmede, cevabi yazıda bahsedilen “toplu taşıma”nın, Kurum personelinin taşınmasına tahsis edilmiş servis vb. bir hizmeti değil, şehir içi ulaşımı sağlamakla görevli kamu hizmeti için ayrılmış otobüs vb.
araçları ifade ettiği bilgisine ulaşılmıştır. Bu durumda, başvuranın ulaşımının Kurum personeline hasredilmiş bir taşıtla sağlanmadığı, dolayısıyla 39 ve 41 numaralı Seri No’lu
Genel Tebliğ’de yer alan “Kurumlarınca sağlanan taşıt araçları” koşulunun gerçekleşmediği değerlendirilmiştir.
24. Keza konu hakkında Hazine ve Maliye Bakanlığının yukarıda 21 numaralı paragrafta künye bilgileri verilen yazısında “…personel her ne kadar Belediyenin toplu taşıma araçlarından ücretsiz olarak yararlanıyor olsa da ilgili personele servis aracı veya bu mahiyette bir araç sağlanmamakta, sadece kamu personelinin yanında diğer kimselerin de faydalanma imkânına sahip olduğu taşıtlardan ücretsiz olarak seyahat edebilme imkanı verilmektedir. Diğer taraftan, toplu taşıma araçları, sadece kamu personelinin geçici görev mahalline gidiş ve dönüşlerini sağlayan taşıtlar olmayıp, herkesin yararlandığı sabit güzergahı olan taşıtlardır. Bu itibarla…toplu taşıma araçlarının “kurumlarınca ulaşımı düzenli olarak sağlanan servis aracı veya bu mahiyetteki taşıt aracı olarak nitelendirilemeyeceği…” ifadelerine yer verilmiştir. Yapılan değerlendirmeler sonucunda, başvuranın memuriyet mahalli dışında görevlendirildiği ve geçici görev yolluğuna hak kazandığı kanaatine varılmıştır.
25. Yukarıda açıklanan gerekçelerle; başvuranın görevlendirildiği itfaiye hizmetinde fiilen çalıştığı süre boyunca destek hizmet yürüten personel olarak görev yapması nedeniyle maktu mesai ücretine hak kazanamadığı, dolayısıyla kendisine maktu mesai ücreti ödenmemesi işleminde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı, bununla birlikte başvuranın yukarıda açıklanan gerekçelerle memuriyet mahalli dışında görevlendirildiği açık olduğundan tarafına geçici görev yolluğu olarak yol masrafı ve yevmiye ödenmemesi işleminin hukuka aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
26. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup, söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; Kurumumuzca istenilen bilgi ve belgelerin idare tarafından süresi içerisinde, tam ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ancak idarenin, başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkeye de uyması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
27. 14/06/2012 tarih ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Dava açma süresinin yeniden işlemeye başlaması” başlıklı 21 inci maddesinde, Kamu Denetçiliği
Kurumunun inceleme ve araştırmasını, başvuru tarihinden itibaren altı ay içinde sonuçlandıramaması hâlinde durmuş olan dava açma süresinin kaldığı yerden işlemeye başlayacağı belirtilmiştir. Bu kapsamda incelemenin altı ayda bitirilememe gerekçesi, dava açma süresinin kaldığı yerden yeniden işlemeye başlayacağı hususu başvurana 03/07/2019 tarihli ve 7551 sayılı yazı ile bildirilmiş olup Adana İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ ve KISMEN REDDİNE;
Başvuranın tarafına maktu mesai ücreti ödenmesi talebinin REDDİNE,
Memuriyet mahalli dışında görevlendirilen başvurana geçici görev yolluğu ödenmesi hususunda ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve ADANA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYE BAŞKANLIĞINA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, idare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi