TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/7000-S.10695
BAŞVURU NO : 2019/5486
KARAR TARİHİ : 08/08/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
Branşının “Laboratuvar Teknisyeni” olarak düzeltilmesi
BAŞVURUNUN KONUSU :
talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 06/03/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran özetle; … Fizik Tedavi Rehabilitasyon Hastanesi’nde halihazırda sağlık memuru (toplum sağlığı) olarak çalıştığını, 24 yıldır Laboratuvar Teknisyeni olarak çalışmaktayken
İdare tarafından unvanının toplum sağlığı olarak değiştirildiğini, bu durum ağır şekilde hukuka aykırılık içerdiğini şöyle ki; öncelikle ortaokul üzerine eğitim veren Sağlık Astsubay Hazırlama ve Sınıf Okuluna 1985 yılında kayıt hakkı kazanarak 3 yıllık eğitiminin ardından, Sağlık
Memuru diplomasının düzenlendiğini 3 yıllık eğitim öğretiminin sonrasında 1 yıl süreyle aynı okulda sınıf okulu eğitim öğrenimini tamamlayarak, Sağlık Memuru ve Sağlık Astsubay rütbesiyle mezun olduğunu, devamında ise Askeri Karargah ve Kurumlar ile Askeri hastanelerde göreve başladığını, Türk Silahlı Kuvvetleri ile Askeri Sağlık Teşkillerinin
Teknisyen ihtiyaçlarını GATA da düzenlenen hizmet içi eğitim ile belirlendiğini, söz konusu hizmet içi eğitimlere hak kazanma koşulunun mesleki başarı/sicil notu/ sınav yolu ile yapılan değerlendirme sonucunda belirlendiğini bu kapsamda 1995-1996 yıllarında GATA
Mikrobiyoloji A.D. Başkanlığı’nda 11 ay süre ile teorik ve pratik alarak kurs eğitimi alarak
GATA tarafından kendisine onaylı kurs belgesi verildiğini bunun devamında da 2005 yılında
Kan Bankacılığı Eğitim Kursuna katılarak belge aldığını bu şekilde tam 24 (yirmi dört) yıldır laboratuvar teknisyeni olarak hastanelerde yüksek sicil notuyla görev yaptığını, 1.1. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı icrasına dair Kanuna 26 Nisan 2011 tarihli 27916 sayılı Resmi Gazete de yayımlanan 6225 sayılı bazı Kanun ve Kanun hükmünde kararnamelerde değişiklik yapılmasına dair Kanun ile eklenen Ek-13. Maddesinde sağlık alanında bazı mesleklerin tanımlarının yapıldığını, yine aynı Kanunun 11. maddesi ile 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına dair Kanuna eklenen geçici 7. maddenin 7. fıkrasında ” bu kanunun ek 13. maddesi ile tanımlanan Sağlık Teknisyeni ve Sağlık Teknikeri mesleklerinden herhangi birine ait iş ve işlemleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgili mevzuatına göre gerekli eğitimleri alarak yürütmekte olanların bu hakları saklıdır.” hükmüne yer verildiğini, dolayısıyla GATA bünyesinde hak ettiği “ Laboratuvar
Teknisyenliği” branşında istihdam edilmesine mevzuatın cevaz verdiğini,
1.2 Diğer taraftan belirli dönemlerde sağlık temelli lise haricindeki lise mezunlarına bir yılın
aşağısında ve belirli branşlarda kurslar düzenlenerek bu kurslar sonucunda Röntgen, Laboratuvar, Anestezi Teknisyenliği gibi branşların verildiğini ve bu branşlara göre de atama ve görevlendirmelerin yapıldığını, hiç bir sağlık eğitimi almamış lise mezunlarına kısa süreli düzenlenen kurs sonrasında teknisyenlik branşı verilip bunlar branş olarak kabul edilirken, 4 yıl sağlık eğitimi alan ve devamında da 1 yıla yakın kurs eğitimi gören ve hizmet içi kurs belgeleri de Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünce onaylanan Astsubay Hazırlama ve Sınıf okulu mezunu Sağlık Astsubayı olarak GATA da hak ettiği (Müktesep Hak) branşının tarafına tanınmaması ve buna göre atama ve istihdam işlemlerinin tesis edilmemesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu taleple ilgili olarak Sağlık Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen 30/04/2019 tarih ve … sayılı yazıda; 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin
107 nci maddesi kapsamında devredilecek olan ve devir kapsamında bulunan personelin
Bakanlık kadrolarına devir işlemlerinin, devire ilişkin usul ve esasları belirleyen 17 Ağustos
2016 tarih ve 29804 sayılı resmi gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2016/9109 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararları doğrultusunda gerçekleştiği, bahse konu Gülhane Askeri Tıp
Akademisi ve Asker Hastanelerinin Devrine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Bakanlar Kurulu
Kararının eki 3 sayılı Listesinde; Laboratuvar Teknisyeni/Teknikeri/Laborant unvan/branşına karşılık olarak Sağlık Memuru/ Sağlık Teknikeri kadro/pozisyonunun oluşturulduğu ve başvuranın Sağlık Memuru (Laboratuvar) kadro/pozisyonunda Bakanlığa devrinin yapıldığı, ancak 26/08/2016 tarihinde Bakanlıklarının mülga bağlı kuruluşu olan Türkiye Kamu
Hastaneleri Kurumunca devir işlemleri yapıldığından bahsi geçen tutanaklara ulaşılamadığı,
2.1 Başvuranın mezuniyet diplomasının, Gülhane Askeri Tıp Akademisi Sağlık Astsubay
Hazırlama ve Sınıfı Sağlık Memurluğu (Toplum Sağlığı) bölümü olduğu, dört yıllık eğitiminin sağlık memurluğu (toplum sağlığı) alanında olduğu ve bu mezuniyetine istinaden de
1989 yılında TSK bünyesinde atamasının yapıldığı, mikrobiyoloji teknisyenliği ile ilgili
kurs bitirme belgesini 1996 yılında (11 ay 25 günlük) aldığı, ilgili personelin esas eğitimini sağlık memurluğu (toplum sağlığı) alanında aldığı ve diplomasının bu yönde olduğu, dolayısıyla laboratuvar teknisyenliği unvan/branşına dair herhangi bir diplomasının bulunmadığı ve mikrobiyoloji teknisyenliği kurs belgesinin bulunduğu anlaşıldığından Devlet
Personel Başkanlığı’nın 15/08/2017 tarihli ve E.4604 sayılı görüş yazısı üzerine adı geçenin branşının, mezuniyetine istinaden Toplum Sağlığı olarak düzeltildiği, yine ilgilinin sağlık memuru olan unvanında herhangi bir değişiklik yapılmadığı sadece branşında değişiklik yapıldığı için kadro ve pozisyonunda boş kadro/pozisyon da oluşmadığı belirtilmiştir.
3. Konuya ilişkin Devlet Personel Başkanlığının Sağlık Bakanlığına gönderdiği 15/08/2017 tarih ve … sayılı görüş yazısında özetle; Astsubay hazırlama ve sınıf okullarının ortaöğretim düzeyinde olması ve hizmet içi kursların öğrenim niteliğini değiştirici etkisi bulunmaması sebebiyle, astsubay hazırlama ve sınıf okulu mezunu olup, Gülhane Askeri Tıp
Akademisi veya “Askeri Hastanelerde askeri personel olarak hizmet içi kurslardan aldıkları sertifikalar doğrultusunda sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri kapsamındaki çeşitli görevlerde çalışmakta olan ve Gülhane Askeri Tıp Akademisi ve Asker Hastanelerinin Devrine İlişkin
Usul ve Esaslara istinaden Sağlık Bakanlığı’na “sağlık teknikeri” kadrosuna devredilen personelin, “sağlık teknikeri” kadrosuna atanmalarının hukuken uygun olmadığı” belirtilmiştir.
4. Milli Eğitim Bakanlığı Mesleki ve Teknik Eğitim Genel Müdürlüğünün 10/05/2019 tarih ve … sayılı yazısında özetle; 27/7/1967 tarihli ve 926 sayılı ilgi (a) Türk Silahlı
Kuvvetleri Personel Kanununun 68 inci maddesinde; “Sağlık sınıfı muvazzaf astsubay yetiştirilenlerin ders programları, Silahlı Kuvvetlerin özellikleriyle sağlık meslek liselerinin ders programları dikkate alınarak düzenlenir. Bu şekilde yetiştirilen astsubaylar sağlık meslek liseleri mezunlarına muadil sayılırlar ve diplomaları Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığınca onaylanır.” şeklinde düzenleme yapıldığı,
4.1 28/5/2003 tarihli ve 4861 sayılı “Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanunu, Uzman Erbaş
Kanunu, Uzman Jandarma Kanunu, Gülhane Askerî Tıp Akademisi Kanunu, Türkiye
Cumhuriyeti Emekli Sandığı Kanunu, Türk Silâhlı Kuvvetleri İç Hizmet Kanunu ve Askerlik
Kanununun Bazı Maddelerinde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun yürürlüğünden önce
Sağlık Astsubay Hazırlama Okulu ve Sağlık Astsubay Sınıf Okulu mesleki ve teknik ortaöğretim kuramlarına denk olmakla birlikte o tarihte Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı mevzuatına ve bu Bakanlığa bağlı Sağlık Meslek Liseleri mezunlarına sağlanan unvanlara sahiptir.
5. Milli Savunma Bakanlığının Diş Protez Teknisyenlerine ilişkin olarak Kurumumuza göndermiş olduğu 13/05/2019 tarih ve … sayılı görüş yazısında özetle; Adı geçen personele
50 hafta süre ile Diş Protez Teknisyenliği eğitimi verildiği, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı
San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun Ek 11 inci maddesinde; 06/06/2014 tarihinde yapılan değişikliğe uygun olarak, Sağlık Bakanlığı tarafından teknisyenlik sertifikaları tescil edilmiş ve bu eğitimi alan Sağlık Astsubaylarının Asker Hastanelerinde Diş Protez Teknisyenliği kadrolarında istihdam edildiği ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının Genel İlkeler başlıklı 128 inci maddesinde “(…) Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir.” 7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 8. 31/07/2016 tarih ve 29787 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin “Devredilecek kurumlar” başlıklı 106 ncı maddesinde; “(3) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin yayımı tarihinden itibaren bir ay içinde; a) Devredilen sağlık kuruluşları için, Sağlık Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Türk Silahlı
Kuvvetleri Sağlık Komutanlığından üç kişilik komisyonlar kurulur.”
8.1 “Devredilecek personel” başlıklı 107 nci maddesinde; “(1) 106 ncı madde uyarınca
Komisyonlar tarafından tespit edilen personelin Türk Silahlı Kuvvetleri, Sağlık Bilimleri
Üniversitesi, diğer yükseköğretim kurumları ile Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına devrine ilişkin usul ve esaslar ile devre ilişkin diğer hususları belirlemeye Bakanlar Kurulu yetkilidir.
(2) Devredilen personelin atanacağı kadrolar, başka bir işleme gerek kalmaksızın atama işleminin yapıldığı tarih itibarıyla ihdas edilerek 78 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki cetvellerin ilgili kurumlara ait bölümlerine eklenmiş sayılır.” 9. 2016/9109 sayılı Gülhane Askeri Tıp Akademisi ve Asker Hastanelerinin Devrine
İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Bakanlar Kurulu Kararının “Devredilecek personel” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devredilen sağlık kuruluşlarında çalışmakta olan sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı kapsamına giren personel ile 657 sayılı Kanuna tabi personel (Türk Silahlı Kuvvetleri, Sahil Güvenlik ve Jandarma Genel Komutanlıklarının mutlak ihtiyaç duyduğu personel hariç olmak üzere) Bakanlığa tahsis edilmiş durumlarına uygun kadrolara nakledilir. Sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı kapsamına girmeyen askeri personelden devredilen sağlık kuruluşlarında hizmetine ihtiyaç duyulan teknik personel de durumlarına uygun bulunan Bakanlık kadrolarına nakledilir. Diğer askeri personel ise Türk Silahlı
Kuvvetleri, Sahil Güvenlik ve Jandarma Genel Komutanlıklarında ihtiyaç bulunan kadrolara naklen atanır. Devredilen personelin devirden önce işgal ettikleri kadro ve pozisyonlara göre
Bakanlık ve Üniversitede atanacakları kadro ve pozisyon karşılıkları ekli 3 sayılı listede gösterilmiştir.” 10. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun Geçici 7 nci maddesinde; (Ek madde: 06.04.2011 – 6225 S.K/Madde 11) “Bu Kanunun ek 13 üncü maddesi ile tanımlanan sağlık teknisyeni ve sağlık teknikeri mesleklerinden herhangi birine ait iş ve işlemleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgili mevzuatına göre gerekli eğitimleri alarak yürütmekte olanların bu hakları saklıdır”
Düzenlemeleri bulunmaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ile tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 12. Başvuran, Gülhane Askeri Tıp Akademisi ve Asker Hastanelerinde görev yapmakta iken
669 sayılı Kanun Hükmünde Kararname Hükümleri doğrultusunda Sağlık Bakanlığına “Sağlık
memuru (laboratuvar)” olarak devrolmasına rağmen daha sonra branşının “Sağlık memuru (Toplum sağlığı)” olarak değiştirildiğini belirterek Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
13. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun, “Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık
Hizmetleri Sınıfı” başlıklı 36 ncı maddesinde; “Bu sınıf, sağlık hizmetlerinde (Hayvan sağlığı dahil) mesleki eğitim görerek yetişmiş olan tabip, diş tabibi, eczacı, veteriner hekim gibi memurlar ile bu hizmet sahasında çalışan yüksek öğrenim görmüş fizikoterapist, tıp teknoloğu, ebe, hemşire, sağlık memuru, sosyal hizmetler mütehassısı, biyolog, pisikolog, diyetçi, sağlık mühendisi, sağlık fizikçisi, sağlık idarecisi ile ebe ve hemşire, hemşire yardımcısı, (Fizik tedavi, laboratuvar, eczacı, diş anestezi, röntgen teknisyenleri ve yardımcıları, çevre sağlığı ve toplum sağlığı teknisyeni dahil) sağlık savaş memuru, hayvan sağlık memuru ve benzeri sağlık personelini kapsar.” Düzenlemesine yer verilmiş olup öncelikle “Sağlık memuru” ve
“Laboratuvar teknisyenliği” unvanlarına ilişkin mevzuat hükümlerinin incelenmesi gerekmiştir.
14. Bu bağlamda 02.03.1954 tarih ve 8647 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6283 sayılı Hemşirelik Kanununun 1 inci maddesinin incelenmesinde; “Türkiye’de üniversitelerin hemşirelik ile ilgili lisans eğitimi veren fakülte ve yüksek okullarından mezun olan ve diplomaları Sağlık Bakanlığınca tescil edilenler ile öğrenimlerini yurt dışında hemşirelik ile ilgili, Devlet tarafından tanınan bir okulda tamamlayarak denklikleri onaylanan ve diplomaları Sağlık Bakanlığınca tescil edilenlere Hemşire unvanı verilir.” Düzenlemesine,
2 nci maddesinde; “Hemşireler; tabip tarafından acil haller dışında yazılı olarak verilen
tedavileri uygulamak, her ortamda bireyin, ailenin ve toplumun hemşirelik girişimleri ile karşılanabilecek sağlıkla ilgili ihtiyaçlarını belirlemek ve hemşirelik tanılama süreci kapsamında belirlenen ihtiyaçlar çerçevesinde hemşirelik bakımını planlamak, uygulamak, denetlemek ve değerlendirmekle görevli ve yetkili sağlık personelidir. Ayrıca aile hekimliği uygulamasına ilişkin kanun hükümleri ile bu Kanuna dayanılarak yürürlüğe konulan mevzuattaki görevleri de yaparlar. Hemşirelerin birinci fıkrada sayılan hizmetlerde çalışma alanlarına, pozisyonlarına ve eğitim durumlarına göre görev, yetki ve sorumlulukları Sağlık
Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.” Düzenlemesine, aynı Kanunun Geçici 2 nci maddesinde; “Hemşirelik eğitimine eşdeğer sağlık memurluğu programlarından mezun olanlar hemşire olarak çalışırlar. Hemşirelik eğitimine eşdeğer sağlık memurluğu programının adı, bu
Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren hemşirelik programı olarak değiştirilir ve programlar birleştirilir.” Düzenlemesine yer verildiği görülmüş, 13/01/1983 tarihli ve 17927 (mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren, Yataklı Tedavi Kurumları
İşletme Yönetmeliğinin, “Hemşirelerin Görev ve Yetkileri” başlıklı 132 nci maddesinde; Hemşire, hasta ile tıbbi ve psikolojik bakımından devamlı ilgilenebilecek yapıda ve yetenekte sağlık meslek lisesi mezunu yardımcı sağlık personelidir.” şeklinde tanımlanarak, 08/03/2010 tarih ve 27515 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Hemşirelik
Yönetmeliğinin 6 ncı maddesiyle; Hemşirelerin görev, yetki ve sorumlulukları hüküm altına alınmıştır.
15. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanuna, 18/01/2014 tarihli
Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6514 sayılı Kanunun 29 uncu maddesiyle eklenen Geçici 11 inci maddesiyle; “Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren, sağlık meslek liselerinin hemşire yardımcılığı, ebe yardımcılığı ve sağlık bakım teknisyenliği haricindeki programlarına öğrenci kaydedilmez. Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 25/2/1954 tarihli ve 6283 sayılı Hemşirelik Kanununun geçici 3 üncü maddesinin ikinci fıkrası kapsamında sağlık meslek liselerinin hemşirelik programına da öğrenci kaydı yapılmaz.
Bu tarihe kadar kaydı yapılmış olan öğrenciler eğitimlerini kayıtları yapılan programlarda tamamlarlar ve bitirdikleri programların meslek unvanını kullanırlar. Sağlık meslek liselerinin kapatılan programlarından bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar mezun olanlar da meslek unvanlarını kullanmaya devam ederler.” Düzenlemesine gidilmiştir.
16. Sağlık Memurluğu ve hemşirelik mesleği hakkında idarece yapılan açıklamada ise; 6283
Sayılı Hemşirelik Kanunun Geçici 2. Maddesindeki düzenleme doğrultusunda sağlık memuru unvanlı personel ile hemşire unvanlı personelin görev tanımlarının aynı hale geldiği, yine Milli
Eğitim Bakanlığının 09/02/2011 tarihli ve 381 sayılı görüş yazısında; “Sağlık Meslek
Liselerinin, sağlık memurluğu bölümünden mezun olanların “Hemşire” kadro ve unvanında, Hemşirelik bölümünden mezun olanların da “Sağlık Memuru” kadro ve unvanında çalıştırılabileceklerine” dair görüşüne istinaden hemşire unvanlı personel ile sağlık memuru (toplum sağlığı) unvanlı personelin aynı alanda çalışabileceklerinin ifade edildiği belirtilmiştir.
17. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun Ek 13 üncü maddesinde ise; “h) Tıbbi laboratuvar teknisyeni, sağlık meslek liselerinin tıbbi laboratuvar programından mezun; tıbbi analiz öncesi hazırlıkları yapan, laboratuvar araç ve gereçlerini kullanarak numunelerin tıbbi testlerini ve kan merkezi çalışmalarını yapan sağlık teknisyenidir.” Şeklinde tanımlanmış, 22.05.2014 ve 29007 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Sağlık Meslek Mensupları ile Sağlık Hizmetlerinde
Çalışan Diğer Meslek Mensuplarının İş ve Görev Tanımlarına Dair Yönetmeliğin Ek 1/B maddesinde; Tıbbi laboratuvar teknisyeninin görev tanımına yer verilmiş, Yataklı Tedavi
Kurumları İşletme Yönetmeliğinin “Tıbbi Teknisyenlerin Görev ve Yetkileri” başlıklı
136 ncı maddesinde; “Tıbbi teknisyenler; sağlık meslek lisesi mezunu olup, branşlarında
çalışabilmeleri için gerekli kursları görmüş, bilgi ve beceri kazanmış yardımcı sağlık personelidir.” şeklinde tanımlanmış ve aynı yönetmeliğin 140 ncı maddesinde, laboratuvar teknisyeninin görev tanımına yer verilmiştir.
18. Bahse konu mevzuat hükümleri ve 1219 sayılı Kanuna eklenen Geçici 11 inci maddesindeki düzenleme göz önünde bulundurulduğunda, 1219 sayılı Kanuna eklenen Geçici 11 inci maddesindeki düzenleme öncesinde Sağlık Meslek Liselerinden mezun olanların, mezun olunan programa göre (Sağlık memuru/Hemşire, Röntgen, Anestezi, Laboratuvar v.b) meslek unvanlarını ihraz ettikleri, ancak sağlık memuru/hemşire programı dışında Röntgen, Anestezi v.b programlardan mezun olanların, mezun oldukları bölüm/branşa uygun olarak “Sağlık
Memuru” unvanı ile birlikte “Sağlık Memuru (X) Teknisyeni” veya “Sağlık Teknisyeni (X)
Teknisyeni” kadro unvanlarında istihdam edildiği, bahse konu düzenleme sonrasında ise
Mesleki ve Teknik Lise olarak isimleri değiştirilen Sağlık Meslek Liselerinin, hemşire yardımcılığı, ebe yardımcılığı ve sağlık bakım teknisyenliği haricindeki programlarına öğrenci kaydı yapılamadığı, dolayısıyla bahse konu değişiklik sonrasında Mesleki ve Teknik Lise olarak isimleri değiştirilen Sağlık Meslek Liselerinden mezun olanların, mezun oldukları bölüm/branşa uygun olarak “Hemşire Yardımcısı” Ebe yardımcısı” ve “Sağlık Bakım
Teknisyenliği” unvanlarını kullanabildikleri anlaşılmaktadır.
19. 669 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 107 nci maddesinde ise; “(1) 106 ncı madde uyarınca Komisyonlar tarafından tespit edilen personelin Türk Silahlı Kuvvetleri, Sağlık
Bilimleri Üniversitesi, diğer yükseköğretim kurumları ile Sağlık Bakanlığı ve bağlı kuruluşlarına devrine ilişkin usul ve esaslar ile devre ilişkin diğer hususları belirlemeye
Bakanlar Kurulu yetkilidir. (2) Devredilen personelin atanacağı kadrolar, başka bir işleme gerek kalmaksızın atama işleminin yapıldığı tarih itibarıyla ihdas edilerek 78 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname ile 190 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki cetvellerin ilgili kurumlara ait bölümlerine eklenmiş sayılır.” Düzenlemesine, 2016/9109 sayılı Gülhane Askeri Tıp
Akademisi ve Asker Hastanelerinin Devrine İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Bakanlar
Kurulu Kararının “Devredilecek personel” başlıklı 5 inci maddesinde; “Devredilen sağlık kuruluşlarında çalışmakta olan sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı kapsamına giren personel ile 657 sayılı Kanuna tabi personel (Türk Silahlı Kuvvetleri, Sahil Güvenlik ve
Jandarma Genel Komutanlıklarının mutlak ihtiyaç duyduğu personel hariç olmak üzere)
Bakanlığa tahsis edilmiş durumlarına uygun kadrolara nakledilir. Sağlık ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfı kapsamına girmeyen askeri personelden devredilen sağlık kuruluşlarında hizmetine ihtiyaç duyulan teknik personel de durumlarına uygun bulunan Bakanlık kadrolarına nakledilir. Diğer askeri personel ise Türk Silahlı Kuvvetleri, Sahil Güvenlik ve Jandarma Genel
Komutanlıklarında ihtiyaç bulunan kadrolara naklen atanır. Devredilen personelin devirden önce işgal ettikleri kadro ve pozisyonlara göre Bakanlık ve Üniversitede atanacakları kadro ve pozisyon karşılıkları ekli 3 sayılı listede gösterilmiştir.” Düzenlemesine yer verilmiş olup, 17
Ağustos 2016 tarih ve 29804 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2016/9109 sayılı Gülhane Askeri Tıp Akademisi ve Asker Hastanelerinin Devrine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Bakanlar Kurulu Kararının eki 3 sayılı Listesinde; Laboratuvar
Teknisyeni/Tekniker/Laborant unvan/pozisyonuna karşılık olarak Sağlık Memuru/ Sağlık
Teknikeri kadro/pozisyonunun oluşturulduğu görülmüş, bunun dışında bahse konu Bakanlar
Kurulu Kararı eki 3 sayılı Listesinde branşlarla ilgili herhangi bir açıklamaya yer verilmediği görülmüştür.
20. Başvuranın bitirmiş olduğu Sağlık Astsubay Hazırlama ve Sınıfı Sağlık Memurluğu (Toplum Sağlığı) bölümünün, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun 4861 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle değiştirilmeden önceki haliyle Sağlık Meslek Lisesi mezuniyetine muadil olduğu, Devlet Personel Başkanlığının konuya ilişkin Sağlık Bakanlığına göndermiş olduğu görüş yazısındaki; Sağlık Teknisyeni ve Teknikeri unvanlarının, görev yapılan alana göre adlandırılarak (anestezi teknisyeni/teknikeri gibi) teknisyen unvanları için sağlık meslek lisesi mezuniyeti şartı tekniker unvanı için ise ön lisans seviyesindeki programlardan mezuniyet şartı belirlendiğine ilişkin tespitte göz önünde bulundurulduğunda başvuranın devre esas kadrosunun mezuniyetine istinaden “Sağlık Memurluğu” kadrosuna karşılık geldiği anlaşılmaktadır.
21. Sağlık Bakanlığı tarafından başvurana ilişkin olarak Kurumumuza gönderilen cevabi yazıda ise; Bakanlıklarının mülga bağlı kuruluşu olan Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumunca devir işlemleri yapıldığından devre ilişkin tutanaklara ulaşılamadığı, aynı yazı ekinde gönderilen başvurana ilişkin 26/08/2016 tarihli atama onayında başvuranın, Isparta Devlet Hastanesine
“Sağlık memuru (Laboratuvar Teknisyeni)” unvanıyla atandığı ancak daha sonra başvuranın diplomasında, Gülhane Askeri Tıp Akademisi Sağlık Astsubay Hazırlama ve Sınıfı Sağlık
Memurluğu (Toplum Sağlığı) bölümü mezunu olduğu, Dört yıllık eğitiminin sağlık memurluğu (toplum sağlığı) alanında olduğu ve bu mezuniyetine istinaden 1989 yılında TSK bünyesinde atamasının yapıldığı, Mikrobiyoloji teknisyenliği ile ilgili kurs bitirme belgesini ise
1996 yılında (11 ay 25 günlük) aldığı, dolayısıyla Laboratuvar teknisyenliği unvan/branşına
dair herhangi bir diplomasının bulunmadığı, Devlet Personel Başkanlığı’nın 15/08/2017 tarihli ve E.4604 sayılı görüş yazısı üzerine adı geçenin branşının, mezuniyetine istinaden
Toplum Sağlığı olarak düzeltildiği açıklamasına yer verilmiştir.
22. İlgili idarece her ne kadar yapılan işlemin dayanağı olarak Devlet Personel Başkanlığının görüş yazısı gösterilmişse de Devlet Personel Başkanlığının konuya ilişkin görüş yazısının incelenmesinde; Sağlık Teknisyeni ve Teknikeri unvanlarının, görev yapılan alana göre adlandırılarak (anestezi teknisyeni/teknikeri gibi) teknisyen unvanları için sağlık meslek lisesi mezuniyeti şartı, tekniker unvanı için ise ön lisans seviyesindeki programlardan mezuniyet şartı belirlendiği, dolayısıyla Astsubay Hazırlama ve Sınıf Okullarının Ortaöğretim düzeyinde olması ve hizmet içi kursların öğrenim niteliğini değiştirici etkisi bulunmaması sebebiyle Gülhane Askeri Tıp Akademisi ve Asker Hastanelerinin Devrine ilişkin Usul ve
Esaslara istinaden Sağlık Bakanlığı’na “sağlık teknikeri” kadrosuna devredilen personelin, “sağlık teknikeri” kadrosuna atanmalarının hukuken uygun olmadığı belirtilmiş, bahse konu görüş yazısında söz konusu kişilerin “Sağlık memuru laboratuvar teknisyeni” branşıyla atanıp atanamayacağı ile ilgili herhangi bir değerlendirme yapılmadığı görülmüştür.
23. 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun Geçici 7 nci maddesinde ise; (Ek madde: 06.04.2011 – 6225 S.K/Madde 11) “Bu Kanunun ek 13 üncü maddesi ile tanımlanan sağlık teknisyeni ve sağlık teknikeri mesleklerinden herhangi birine ait iş ve işlemleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgili mevzuatına göre gerekli eğitimleri alarak yürütmekte olanların bu hakları saklıdır” düzenlemesine yer verilmiş olup
Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinin “Tıbbi Teknisyenlerin Görev ve Yetkileri” başlıklı 136 ncı maddesindeki; “Tıbbi teknisyenlerin; sağlık meslek lisesi mezunu olup, branşlarında çalışabilmeleri için gerekli kursları görmüş, bilgi ve beceri kazanmış yardımcı sağlık personelidir.” şeklinde tanımlanmış olması hususu da göz önünde bulundurulduğunda Sağlık Astsubayı olarak görev yapmakta iken sicil durumuna göre seçilen ve belirli branşlarda (röntgen, laboratuvar, anestezi gibi) “Teknisyen Astsubay Kursu” verilmek suretiyle, astsubay statüsünde Sağlık Teknisyeni (Laboratuvar) olarak istihdam edilen ve
Mikrobiyoloji Teknisyenliği Sertifika Belgesi, Sağlık Bakanlığınca da tescil edilerek kayıt altına alınan başvuranın, Laboratuvar teknisyenliği branşının bu alanda bir diploma bulunmadığı gerekçesiyle yok sayılmasının hukuka uygun olmadığı değerlendirilmiştir.
24. Tüm bu açıklamalar ve mevzuat hükümleri birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın bitirmiş olduğu Sağlık Astsubay Hazırlama ve Sınıfı Sağlık Memurluğu (Toplum Sağlığı)
bölümünün, 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun 4861 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle değiştirilmeden önceki haliyle sağlık meslek lisesi mezuniyetine muadil olduğu, 18/01/2014 tarihli Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 6514 sayılı Kanunun 29 uncu maddesiyle 1219 sayılı Kanuna eklenen Geçici 11 inci maddesindeki; “(…) Sağlık meslek liselerinin kapatılan programlarından bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar mezun olanlar da meslek unvanlarını kullanmaya devam ederler.” Hükmü doğrultusunda başvuranın, Gülhane
Askeri Tıp Akademisi, Sağlık Astsubay Hazırlama ve Sınıfı Sağlık Memurluğu bölümü mezuniyetine istinaden “Sağlık Memuru” unvanını kullanabildiği, bu bağlamda 17 Ağustos
2016 tarih ve 29804 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 2016/9109 sayılı
Gülhane Askeri Tıp Akademisi ve Asker Hastanelerinin Devrine İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Bakanlar Kurulu Kararının eki 3 sayılı Listesinde başvuranın devre esas kadrosunun mezuniyetine istinaden “Sağlık Memuru” kadrosuna karşılık geldiği ancak bahse konu
Bakanlar Kurulu kararı eki listesinde branşlarla ilgili herhangi bir tespit yapılmadığı, dolayısıyla Yataklı Tedavi Kurumları İşletme Yönetmeliğinin “Tıbbi Teknisyenlerin
Görev ve Yetkileri” başlıklı 136 ncı maddesindeki; “Tıbbi teknisyenlerin; sağlık meslek lisesi mezunu olup, branşlarında çalışabilmeleri için gerekli kursları görmüş, bilgi ve beceri kazanmış yardımcı sağlık personelidir.” şeklinde tanımlanmış olması, 1219 sayılı
Tababet ve Şuabatı San’atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun Geçici 7 nci maddesindeki; (Ek madde: 06.04.2011 – 6225 S.K/Madde 11) “Bu Kanunun ek 13 üncü maddesi ile tanımlanan sağlık teknisyeni ve sağlık teknikeri mesleklerinden herhangi birine ait iş ve işlemleri, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce ilgili mevzuatına göre gerekli eğitimleri alarak yürütmekte olanların bu hakları saklıdır” düzenlemesi karşısında, Sağlık
Astsubayı olarak görev yapmakta iken sicil durumuna göre seçilen ve belirli branşlarda (röntgen, laboratuvar, anestezi gibi) “Teknisyen Astsubay Kursu” verilmek suretiyle, astsubay statüsünde Sağlık Teknisyeni (laboratuvar) olarak istihdam edilen ve Mikrobiyoloji
Teknisyenliği Sertifika Belgesi, 12/06/1996 tarih ve 4675 tescil numarası ile Sağlık
Bakanlığınca da tescil edilerek kayıt altına alınan başvuranın, devir esnasında branşına uygun olarak Sağlık Memuru Laboratuvar Teknisyeni kadrosuna yapılan atamasının, daha sonra
Laboratuvar teknisyenliği branşına dair herhangi bir diploma bulunmadığı ve konuyla ilgili olmayan Devlet Personel Başkanlığının görüş yazısına istinaden iptal edilerek iş ve görev tanımları ile sorumlulukları birbirinden tamamen farklı olan “Sağlık Memuru (Toplum
Sağlığına) çevrilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 25. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜ ile
Başvuranın branşının, Sağlık Memuru (Laboratuvar Teknisyeni) olarak düzeltilmesi için
SAĞLIK BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Bu kararın, BAŞVURANA ve SAĞLIK BAKANLIĞI’NA tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
SAĞLIK BAKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi