|
ÖZET: Başvuran, KOSGEB’de çalıştığını ve uzmanlığa geçiş sınavından muaf tutulmasının kendisine de uygulanmasını talep etmiştir. Ancak, idare, başvuranın KOBİ Uzmanı olarak atanmasının, belirli şartları taşımadığı için emsaline uygulanan ek göstergenin kendisine uygulanamayacağını belirtmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu’nun yazısına göre, KOBİ Uzmanı unvanını elde etmek için gerekli olan sınav ve yeterlilik şartlarını taşımayan başvuran, bu nedenle emeklilik keseneklerinin hesaplanmasında ek göstergeden yararlanamayacaktır.
Sonuç olarak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddedilmesini uygun bulmuş ve idarenin uygulamalarının mevzuata aykırı olmadığını değerlendirmiştir. Bu durum, başvuranın mevcut durumunun uzmanlık sınavına katılmak için belirlenen kurallara uygun olup olmadığını belirlemekte ve henüz gerçekleşmiş somut bir zarar veya menfaat ihlali tespit edilmediğini ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/7980-S.12180
BAŞVURU NO : 2019/10022
KARAR TARİHİ : 05/09/2019
RET KARARI
KÜÇÜK VE ORTA ÖLÇEKLİ İŞLETMELERİ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
GELİŞTİRME VE DESTEKLEME İDARESİ
BAŞKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Ek göstergeden yararlanma talebi.
BAŞVURU TARİHİ : 16/05/2019
I. BAŞVURUNUN KONUSU
1) Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran özetle; KOSGEB’de çalıştığını, 2008 yılında yönetici
olarak atandığını sonra görevden alındığını, KOSGEB İcra Komitesi kararı ile doğrudan Kobi uzmanı olarak atandığını, 04/12/2011 tarih ve 28132 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Kobi
Uzmanlığı Yönetmeliği nedeniyle söz konusu kadro haklarından emekli olması durumunda mağduriyet yaşayacağını, mağduriyetinin giderilmesi için kuruma başvurduğunu ancak cevap alamadığını belirterek, Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi
Başkanlığında (KOSGEB) kariyer uzmanlıkta yapılan tek taraflı işlemin iptali ile ilgili dilekçesinin incelenerek mağduriyetinin giderilmesini talep etmiş, Kurumumuzca verilen gönderme kararından sonra tekrar başvurarak, idare tarafından imtihana gerek yok denilerek muaf tutulduğu uzmanlığa geçiş sınav hakkının emsallerine uygulandığı usul ve esaslar kapsamında kendisine de uygulanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı 28.06.2019 tarih
ve … sayılı yazısında özetle; “Başvuranın KOSGEB İnsan Kaynakları Yönetmeliği ve KOBİ
Uzmanlığı Yönetmeliği hükümlerine göre görev yaptığını, başvuran veya başvuran ile aynı durumda olan kişilerin hali hazırda KOBİ uzmanı olmalarından dolayı KOBİ Uzmanlığı
Yönetmeliğinin 15 inci maddesinde belirtilen şartları taşımadıkları ve bu nedenle yeterlilik sınavına tabi tutulmalarının mümkün olmadığı, başvuranın KOBİ Uzmanı olarak görevine devam ettiği, ayrıca müdür olarak görev yapmakta iken görevden alınan ve KOBİ Uzman Yardımcısı pozisyonuna atanması gerekirken İcra Komitesi kararıyla 25.08.2008 tarihinde (sınavsız olarak doğrudan) KOBİ uzmanı pozisyonuna atanan ve halen KOBİ Uzmanı olarak görevini sürdüren başvuranın mağdur edilmediği, başvuranın KOBİ Uzman Yardımcısı iken yönetici olarak atanmış, ardından görevinden alınması sonrasında o esnada yürürlükte bulunan icra komitesi kararıyla herhangi bir yazı veya sözlü sınava tabi tutulmadan KOBİ uzman yardımcısı pozisyonuna göre mali hakları daha iyi olan KOBİ Uzmanı pozisyonuna atandığı, güncel mevzuata göre KOBİ Uzman
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Yardımcısı olarak çalışan bir personelin KOBİ Uzmanı unvanını elde edebilmesi için KOBİ
Uzmanlığı Yönetmeliğine göre yeterlilik sınavına girerek tez hazırlaması ve bunun neticesinde başarılı bulunması gerektiği, sonrasında ise KOSGEB’in görev ve faaliyetleriyle ilgili mevzuat konularından oluşan yazılı sınava tabi tutularak başarılı bulunması gerektiği, başvuranın KOBİ
Uzmanlarının emeklilik durumunda faydalandığı 3600 ek göstergeden faydalanmak amacıyla tekrar
KOBİ Uzmanlığı sınavına girmek istemesinin mevzuat açısından mümkün olmadığı bildirilmiştir.
3) Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Bakanlığı 08.04.2019 tarih
ve … sayılı yazısında özetle: Başvuranın 10.09.2003 tarihinde teknik görevli olarak göreve başladığı, başvuranın Müdür unvanı ile çalışırken Başkanlık makamının 18.08.2008 tarih ve …
sayılı oluru ile başka bir pozisyona atanmak üzere Müdür görevinden alındığı, KOSGEB İcra
Komitesinin 27.06.2008 tarih ve … sayılı toplantısında alınan … nolu kararında belirtilen nedenlerle 2 yıldan fazla yönetici olarak görev yapması nedeniyle KOBİ Uzmanı olarak atandığı, Sosyal Güvenlik Kurumu Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 08.08.2018 tarih ve … sayılı yazısında, Başkanlıklarında görev yapmakta olup, KOBİ Uzmanı olarak görev yapanlardan mesleğe özel yarışma sınavı ile giren ve belirli süreli meslek içi eğitimden sonra özel bir yeterlik sınavı sonunda veya yüksek öğrenimli olup, özel kanunların öngördüğü şartları taşıyanlardan en az sekiz yıl mesleki görev yaptıktan sonra yine bu kanunların öngördüğü usule göre seçilerek atananların, Başbakanlık uzmanları için belirlenen ek gösterge rakamından, yine bu kişilerden 1 inci derece kadroda fiilen en az iki yıl KOBİ uzmanı olarak görev yapanların ayrıca Başbakanlık uzmanları için belirlenen makam tazminatından yararlandırılmaları, belirtilen şartları taşımayanların ise belirlenen makam tazminatından yararlandırılmamaları şeklinde yazı yazdığı, bu nedenle ilgili uzman yardımcılığına, kurum içi yapılan uzman yardımcılığı sınavında başarılı olması nedeniyle atandığı, daha sonra müdür olarak görev yaparken Başkanlık makamının onayı ile (sınavsız olarak doğrudan)
KOBİ uzmanı olarak atandığı, SGK’nın ilgili yazısında belirtilen kriterlere göre, KOBİ Uzmanlığı kadrosuna sınav ile atanmadığından, emeklilik keseneklerinin hesaplanmasında, KOBİ uzmanının emsali olarak Başbakanlık uzmanları için belirlenen ek göstergenin uygulanmasının mümkün olmadığı bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının ilgili hükümleri:
4.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesi:
“…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet
Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” hükmü,
4.2) Anayasanın Kamu hizmeti görevlileriyle ilgili hükümler başlıklı 128 inci maddesinin
ikinci fıkrası: Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri,
hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. (Ek cümle:
7/5/2010-5982/12 md.) Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır
5) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi
“başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası: “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
6) 04.12.2011 Tarih ve 28132 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan KOSGEB Kobi Uzmanlığı
Yönetmeliğinin Yeterlik sınavı başlıklı 15 inci maddesi: (Değişik: RG-20/5/2015-29361) “(1)
Fiili Hizmet süresinde 20 ayını dolduran Uzman Yardımcıları, tez hazırlama hakkına sahip olurlar.
Hazırlayacağı tezin başarılı olması kaydıyla en az üç yıllık fiili hizmet sürelerini tamamlayan
Uzman Yardımcıları yazılı sınava tabi tutulurlar.
(2) Başkanlık, uygun gördüğü takdirde yeterlik sınavının bir kısmını ya da tamamını üniversiteler veya diğer kamu kurumlarına yaptırabilir. Bu durumda sınav kuralları, yapılacak protokolle belirlenir.
(3) Yeterlik Sınavı iki aşamalıdır:
a) Birinci Aşama: Uzman Yardımcılarınca hazırlanan tezlerin incelendiği ve bu tezlerin sözlü olarak savunulmasının ardından “Başarılı” veya “Başarısız” olarak değerlendirildiği aşamadır.
b) İkinci Aşama: Birinci aşamada başarılı bulunan Uzman Yardımcılarına, Başkanlığın görev ve faaliyetleriyle ilgili mevzuat sorularını içeren yazılı sınav aşamasıdır.”
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi
yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME ve GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme:
8) Başvuran, idare tarafından imtihana gerek yok denilerek muaf tutulduğu uzmanlığa geçiş sınav
hakkının emsallerine uygulandığı usul ve esaslar kapsamında kendisine de uygulanmasını talep etmektedir.
9) Başvuran 10.09.2003 tarihinde teknik görevli olarak göreve başladığı, müdür unvanı ile
çalışırken Başkanlık makamının 18.08.2008 tarih ve … sayılı oluru ile başka bir pozisyona atanmak üzere müdür görevinden alındığı, KOSGEB İcra Komitesinin 27.06.2008 tarih ve … sayılı toplantısında alınan … nolu kararında belirtilen nedenlerle 2 yıldan fazla yönetici olarak görev yapması nedeniyle KOBİ Uzmanı olarak atandığı anlaşılmıştır.
10) İdarenin yazısında dayanak gösterdiği Sosyal Güvenlik Kurumu Emeklilik Hizmetleri Genel
Müdürlüğünün 08.08.2018 tarih ve … sayılı yazısında, Başkanlıklarında görev yapmakta olup, KOBİ Uzmanı olarak görev yapanlardan mesleğe özel yarışma sınavı ile giren ve belirli süreli meslek içi eğitimden sonra özel bir yeterlik sınavı sonunda veya yüksek öğrenimli olup, özel kanunların öngördüğü şartları taşıyanlardan en az sekiz yıl mesleki görev yaptıktan sonra yine bu kanunların öngördüğü usule göre seçilerek atananların, Başbakanlık uzmanları için belirlenen ek gösterge rakamından, yine bu kişilerden 1 inci derece kadroda fiilen en az iki yıl KOBİ uzmanı olarak görev yapanların ayrıca Başbakanlık uzmanları için belirlenen makam tazminatından yararlandırılmaları, belirtilen şartları taşımayanların ise belirlenen makam tazminatından yararlandırılmamaları gerektiği belirtilmiştir. Başvuranın, bu nedenle ilgili uzman yardımcılığına, kurum içi yapılan uzman yardımcılığı sınavında başarılı olması nedeniyle atandığı, daha sonra müdür olarak görev yaparken Başkanlık makamının onayı ile (sınavsız olarak doğrudan) KOBİ uzmanı olarak atandığı, SGK’nın ilgili yazısında belirtilen kriterlere göre, KOBİ Uzmanlığı kadrosuna sınav ile atanmadığından, emeklilik keseneklerinin hesaplanmasında, KOBİ uzmanının
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
emsali olarak Başbakanlık uzmanları için belirlenen ek göstergenin uygulanmasının mümkün olmadığı idarenin cevap yazısında belirtilmiştir.
11) Anayasa’nın 2 inci maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan haklarına dayanan, bu hak ve
özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, hukuki güvenliği sağlayan, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve kanunlarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir. Hukuk devletinde kanun koyucunun kazanılmış hakları ihlal etmemek koşuluyla kamu hizmetinin yürütülmesine ilişkin koşulları belirlemesine engel bulunmamaktadır.
12) Anayasanın “Ücrette adalet sağlanması” başlıklı 55. maddesinde “Ücret emeğin karşılığıdır.
Devlet, çalışanların yaptıkları işe uygun adaletli bir ücret elde etmeleri ve diğer sosyal yardımlardan yararlanmaları için gerekli tedbirleri alır. Asgarî ücretin tespitinde çalışanların geçim şartları ile ülkenin ekonomik durumu da göz önünde bulundurulur.” denilmektedir. Maddeyle, emeğin karşılıksız bırakılmaması ve emeğin karşılığının ücret olarak verilmesi amaçlanmaktadır. Kamu görevlileri ile kamu yönetimleri arasındaki ilişkiler kural tasarruflarla düzenlenmektedir. Kamu personeli, belirli bir statüde, nesnel kurallara göre hizmet yürütmekte, o statünün sağladığı ücret, atanma, yükselme gibi kimi haklara sahip olmaktadır. Kamu hizmetine giriş, hizmet içinde yükselme ve bulunulan statünün sağladığı haklar, statü hukukunun gereği olarak kanunlarla belirlenmektedir. Bu durum, Anayasa’nın kamu görevlileriyle ilgili genel ilkelerin düzenlendiği 128. maddesinden kaynaklanan bir zorunluluktur. Kanun koyucu, statü hukuku çerçevesinde yürütülen memuriyet hizmetine girmeye, memuriyette yükselmeye, özlük haklarına ve bunun gibi diğer hususlara ilişkin koşulları anayasal ilkelere uygun olarak belirleme yetkisine sahiptir. (Anayasa
Mahkemesinin 02.11.2016 tarih ve 2015/61 E. 2016/172 K. sayılı kararı)
13) Mevzuat ile bazı görev ve unvanların nasıl elde edileceği belirlenmiş olup, herkes için geçerli
olan şartlarda değişiklik yapılamayacağı gibi, bu şartlar ağırlaştırılamaz. Kaldı ki, başvuranın iddiası ileride emekli olması halinde meydana gelebilecek bir (beklenen) gelir veya menfaat kaybına ilişkindir. Bu aşamada, henüz gerçekleşmiş somut bir zarar veya menfaat ihlali tespit edilememiştir. Bunun dışında, başvuranın mevcut durumu uzmanlık sınavına katılmak için belirlenmiş kurallara uygun ise sınava katılabilmesi gerekir.
14) Başvuranın, SGK’nın ilgili yazısında belirtilen kriterlere göre, KOBİ Uzmanlığı kadrosuna
sınav ile atanmadığından, emeklilik keseneklerinin hesaplanmasında, KOBİ uzmanının emsali olarak Başbakanlık uzmanları için belirlenen ek göstergenin uygulanmasının mümkün olmadığı bildirilmiştir. Başvuranın iddiasının temeli de emekli olması halinde kendisine uygulanacak ek göstergeye ilişkindir. Sosyal Güvenlik Kurumunun görüş yazısına göre belirtilen şartları taşımayanların belirlenen makam tazminatından yararlandırılmamaları gerektiği bildirilmiştir.
15) Sonuç olarak Kurumumuzca yapılan değerlendirmede, idarenin mali, idari ve hukuki kuralların
dışına çıkamayacağı ve belirli bir yönde işlem yapmaya zorlanamayacağı değerlendirilmektedir. Bu sebeplerle, idarenin başvuranın talebini ret etmesinin mevzuata aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan
Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olu; idareden istenilen
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idareni; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının ilgiliye
tebliğinden itibaren (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, idarenin tesis ettiği işlemler yönünden Ankara İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle başvurunun REDDİNE, Kararın, Başvurana ve Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi
Başkanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.