|
ÖZET: Başvuran, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı’nda kapsam dışı personel olarak çalıştığını ve askerlik hizmeti dönüşü yıllık ücretli izin hak ediş tarihinin mevzuata aykırı olarak güncellendiğini iddia ederek, bu tarihin doğru bir şekilde hesaplanmasını talep etmiştir. İdare, başvuranın askerlik süresince ücretsiz izinli olduğunu belirterek talebi reddetmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğunu değerlendirmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 55. maddesi uyarınca, askerlik hizmetinde geçen sürelerin yıllık ücretli izin hesabında çalışılmış gibi sayılmasına olanak bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvuranın talebinin reddedilmesi yönündeki işlemde herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilmemiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/12298-S.19096
BAŞVURU NO : 2019/11162
KARAR TARİHİ : 29/11/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE PETROLLERİ ANONİM ORTAKLIĞI
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Askerlik hizmetinde geçen sürelerin yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılması talebi hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 13/06/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, TPAO Genel Müdürlüğünde kapsam dışı personel statüsünde 28.02.2008 tarihinden itibaren çalışmakta olduğunu, yıllık ücretli izin hak ediş tarihinin 28.02.2009 olduğunu, ancak askerlik hizmeti dönüşü yıllık ücretli izin hak ediş tarihinin 399 Sayılı KHK’ nın 21 ve 58 inci maddeleri ve Devlet Personel Başkanlığının görüşü uyarınca değiştirilmemesi gerekirken, yıllık ücretli izin hak ediş tarihinin 05.07.2011 olarak güncellendiğini, yıllık ücretli izin hak ediş tarihinin 28 Şubat’tan, 5 Temmuz’a kaydırıldığını, vatani görevini Ortaklıkta çalışırken yapan kapsam dışı personel lehine gerekli düzenlemelerin yapılması hususunda idareye başvurduğunu, başvurusunun 12.06.2019 tarih ve …sayılı işlemle reddedildiğini belirterek askerlik hizmeti dönüşü sonrası yıllık ücretli izin hak ediş tarihinin mevzuata uygun olarak hesaplanmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzca yapılan bilgi ve belge talebine istinaden idarece gönderilen Türkiye Petrolleri
Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğü’nün bila tarihli … sayılı yazısında; başvuranın askerlik süresince ücretsiz izinli olduğu için talebinin İş Kanunu ve TPAO Personel Yönetmeliği gereği yıllık izin süresinin ücretsiz izinli olduğu süre boyunca hesaba katılmadığı,
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 4857 sayılı İş Kanunu’nun ‘Yıllık izin bakımından çalışılmış gibi sayılan haller’ başlıklı
55 inci maddesinde; “Aşağıdaki süreler yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi
sayılır: …
c) İşçinin muvazzaf askerlik hizmeti dışında manevra veya herhangi bir kanundan dolayı ödevlendirilmesi sırasında işine gidemediği günler (Bu sürenin yılda 90 günden fazlası sayılmaz.).”,
6. 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin
‘Geçiş dönemine ait hükümler:’ başlıklı 5 inci maddesinde; “… 6. Bu Kanun Hükmünde
Kararname’de öngörülen Personel Kanunu yürürlüğe girinceye kadar bu Kanun Hükmünde
Kararname de belirtilmeyen hususlarda mevcut hükümlerin uygulanmasına devam edilir.”,
7. 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi Ve 233 Sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair
Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 9 uncu maddesinde; “Özel hukuk hükümlerine göre kurulmuş olup yönetim kademelerinde iş kanunları çerçevesinde personel çalıştıran ve ekli 1 sayılı cetvelde yer almayan teşebbüs ve bağlı ortaklık personeli hakkında, yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten önce tabi oldukları iş kanunu hükümleri uygulanır. Bu kuruluşların genel müdür, genel müdür yardımcısı ve yönetim kurulu üyelerinin (seçimle gelenler hariç) atanmalarında 2477 sayılı Kanun hükümleri uygulanır. Bunun dışında kalan görevlere yönetim kurullarınca atama yapılır.”,
8. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Ana Statüsünün;
8.1. ‘Amaç ve Kapsam’ başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Ana Statünün amacı; 8/6/1984 tarih ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine tabi olarak ve söz konusu Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde faaliyette bulunmak üzere, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPAO) adı altında teşkil olunan İktisadi Devlet
Teşekkülü’nün hukuki bünye, amaç ve faaliyet konuları, organları ve teşkilât yapısı, müessese, bağlı ortaklık ve iştirakleri ile bunlar arasındaki ilişkileri ve ilgili diğer hususları düzenlemektir.”
8.2. ‘Hukuki Bünye’ başlıklı 3 üncü maddesinde; “…2 – TPAO KHK, bu Ana Statü hükümleri saklı kalmak üzere özel hukuk hükümlerine tabidir. …”
8.3. ‘Personele İlişkin Hükümler’ başlıklı 21 inci maddesinde; “TPAO, müessese ve bağlı ortaklık personelinin; istihdam şekilleri, atama, göreve son verme, yükümlülük ve sorumlulukları, kadro tesbiti, ücret, prim, ikramiyeler, yurtdışına gönderme, siyasi faaliyet yasağı, vekâlet ücretlerinin dağıtımı ile yönetim kurulu üyesi, denetçi ve tasfiye kurulu üyelerinin ücret ve hakları konusunda KHK ve söz konusu KHK’ye uygun olarak çıkarılacak
Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel rejimi esaslarını düzenleyen kanun hükümleri uygulanır.”
9. Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Personel Yönetmeliğinin;
9.1. ‘Amaç ve kapsam’ başlıklı 1 inci maddesinde; “Bu Yönetmelik, Türkiye Petrolleri
Anonim Ortaklığı daimî kadrolarında toplu-iş sözleşmesi kapsamı dışında kalan belirsiz süreli hizmet akdi ile çalışan personelin; tayin, nakil, terfi, kadro, çalışma esasları, sosyal, idarî, malî ve diğer özlük hakları ile disiplin yönünden tâbî olacakları hükümleri kapsar.”
9.2. ‘Dayanak’ başlıklı 2 nci maddesinde; “Bu Yönetmelik, 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı
Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname, 22/1/1990 tarihli ve 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Kanun
Hükmünde Kararname ve 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.”
9.3. ‘İzinler’ başlıklı 12 nci maddesinde; “…
ç) Ücretsiz izin: …
4) Muvazzaf askerlik sebebiyle uygulanmakta olan ve İş Kanununda yer alan diğer ücretsiz
izinler ile ilgili hükümler saklıdır.”
hükümleri yer almıştır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
10. Başvuranın talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11. Başvuran tarafından, askerlik hizmetinde geçen sürelerin yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılması talep edilmektedir.
12. Yukarıda verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden 233 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin geçici 5 inci maddesinin 6 ncı bendinde; bu Kararnamede öngörülen personel kanunları yürürlüğe girinceye kadar mevcut hükümlerin uygulanmasına devam edileceği, 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair
Kanun Hükmünde Kararnamenin geçici 9 uncu maddesinde; özel hukuk hükümlerine göre kurulmuş olup yönetim kademelerinde İş Kanunları çerçevesinde personel çalıştıran ve ekli (1)
sayılı Cetvelde yer almayan teşebbüs ve bağlı ortaklık personeli hakkında 233 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten önce tabi oldukları İş Kanunları hükümlerinin uygulanacağı, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Ana Statüsünün 3 üncü maddesinde; TPAO’nın özel hukuk hükümlerine tabi olacağı, 21 inci maddesinde; TPAO, müessese ve bağlı ortaklık personelinin; istihdam şekilleri, atama, göreve son verme konularında kamu iktisadi teşebbüsleri personel rejimi esaslarını düzenleyen kanun hükümlerinin uygulanacağı düzenleme altına alınmıştır.
13. Konuyla ilgili olarak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun bir kararında; “399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 9. maddesi uyarınca kapsam dışı personelin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, aylıkları ve diğer özlük haklarının kanunla düzenlenmesi gerektiğinde tereddüt olmamakla birlikte, aynı hüküm ile açıkça belirtilmese de
“kapsam dışı personel” statüsünün kabul edilmiş olduğu ve bu statüde istihdam edilen personelin istihdam edilmeye devam edilmesinin öngörüldüğü, bu personel hakkında yeni bir düzenleme yapılıncaya kadar statüsünün devamını temin amacıyla İş Kanunu hükümlerinin uygulanacağının belirtildiği, atama usulünün gösterildiği, yine 527 sayılı
Kanun Hükmünde Kararname ile de ücret tespitine yönelik düzenleme yapıldığı, teşebbüslerde de uygulamaların anılan hükümlere dayalı olarak anastatüler ve yönetmeliklerle devam ettirildiği, kapsam dışı personel statüsünün yargı içtihatları ile de kabul edildiği gözönünde bulundurulduğunda, bu konuda yasal düzenleme yapılıncaya kadar bu statünün mevcut düzenlemeler doğrultusunda devam ettirilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Aksine bir yorumla, yasal düzenleme yapılıncaya kadar istihdam edilmekte olan kapsam dışı personel hakkında uygulanabilecek herhangi bir düzenleme bulunmayacak ve bu statünün hukuki durumunun belirsizleşmesi veya ortadan kalkması sonucuna yol açılabilecektir ki, 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin Geçici 9. maddesi ile böyle bir durumun öngörülmediği de açıktır.” gerekçesi yer almıştır. (Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 23.6.2006 günlü, E:2006/622, K:2006/772 sayılı kararı)
14. Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun onadığı Danıştay 10. Dairesinin kararında; “…
uyuşmazlık, kapsam dışı personelin 5682 sayılı Yasanın 14. maddesinden yararlandırılmasının mümkün olup olmadığı noktasından kaynaklandığından anılan personelin hukuki statüsünün belirlenmesinin gerektiği, kapsam dışı personel tabirinin, hizmet akdi ile İş Kanunu hükümlerine göre çalışan ve toplu iş sözleşmesi hükümlerinden yararlandırılmayan, sosyal güvenlik yönünden mülga 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi olan ve geniş anlamda kamu görevlisi kabul edilen personeli ifade etmek amacıyla kullanıldığı, bir başka anlatımla, kapsam dışı personelin, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4/B maddesinde tanımlanan sözleşmeli personel ile 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye tabi olarak çalışan veya kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilat yasalarına göre sözleşmeli olarak çalışan ve doğrudan kamu hukuku ile ilgilendirilen personel ile bir ilgisinin bulunmadığı, kapsam dışı personelin, Danıştay ve Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarında, hizmet akdi dışında kalan yönüyle kamu hukuku statüsüne tabi olduğunun kabul edilmesinin, bu personelin Devlet memuru veya 5682 sayılı Yasanın 14. maddesinde sözü edilen sözleşmeli olarak çalışan diğer kamu görevlisi sayılması sonucunu da doğurmayacağı,” ifadeleri yer almıştır. (Danıştay İdari
Dava Daireleri Kurulunun 25.3.2013 günlü, E:2011/1472, K:2013/1052 sayılı kararı)
15. Başvuru konusu olayda, başvuranın TPAO Genel Müdürlüğünde kapsam dışı personel statüsünde İş Kanunu hükümlerine tabi olarak çalışmakta olduğu hususu dikkate alındığında
4857 sayılı İş Kanunu’nun 55 inci maddesi uyarınca askerlik hizmetinde geçen sürelerinin yılda
90 günden fazlasının yıllık ücretli izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılmasına hukuken
olanak bulunmamaktadır.
16. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, yargı kararları ve dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuranın talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Edirne İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın Başvuran ve Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı Genel Müdürlüğü’ne tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi