|
ÖZET: Başvuran, sağlık ve aile sorunları nedeniyle engellilik durumu göz önünde bulundurularak Kırıkkale Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü’nde yer değişikliği talep etmiştir. Çevre ve Şehircilik Bakanlığı, personel ihtiyacının bulunduğunu ve başvuranın yerine personel verilmesi durumunda talebinin değerlendirileceğini belirtmiştir. Ancak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 72. maddesi ve ilgili yönetmelik, engelli memurların yer değiştirme taleplerinin karşılanmasını öngörmektedir. Bu bağlamda, başvuranın talebinin hukuki dayanakları ve kadro durumu dikkate alınarak kabul edilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Kamu Denetçiliği Kurumu, engellilerin çalışma koşullarını zorlaştıracak uygulamaların yasak olduğunu vurgulayarak, başvuranın talebinin makul bir sürede karşılanması gerektiğini belirtmiştir. Bu karar, engellilerin haklarının korunması ve sosyal hayata katılımlarının desteklenmesi açısından önem taşımaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/9638-S.14772
BAŞVURU NO : 2019/11583
KARAR TARİHİ : 04/10/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : KIRIKKALE ÇEVRE VE ŞEHİRCİLİK İL
MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Sağlık ve aile sorunları göz önünde bulundurularak engellilik nedeniyle yer değişikliği taleplidir.
BAŞVURU TARİHİ : 24/06/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; Kırıkkale ilinde ikamet ettiğini, üç yıldır … Şefliğinde VHKİ olarak
çalıştığını, %40 engelli raporu bulunduğunu, kalp hastası olduğunu ifade ederek sağlık ve aile sorunları göz önünde bulundurularak Kırıkkale Çevre Şehircilik İl Müdürlüğü merkez biriminde münhal bir kadroya atanmayı talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Çevre ve Şehircilik Bakanlığının … sayılı yazısında özetle; “…Bilindiği üzere 1 sayılı
Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 99 uncu maddesi ile Mülga Maliye Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren Milli Emlak Genel Müdürlüğü Bakanlığımız hizmet birimleri arasında dâhil edilmiştir. Adı geçen, Mülga Maliye Bakanlığı emrinde görev yapmakta iken, 703 sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin “Geçiş Hükümleri” başlıklı geçici 1 inci maddesi uyarınca
03.09.2018 tarihli ve … sayılı Olur ve eki liste ile Kırıkkale Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü
emrine atanmıştır. Milli Emlak Genel Müdürlüğü taşra teşkilatı, Mülga Maliye Bakanlığına bağlı Defterdarlıklar bünyesinde faaliyet göstermekte iken, uhdesindeki iş ve işlemler, Defterdarlık Muhasebat Müdürlükleri ile Personel Müdürlüklerinde çalışan personelden yapılan takviyeler ile yürütülebilmekte iken, Bakanlığımıza devri sonrasında bu imkân ortadan kalkmıştır. Bu nedenle, devir işlemi sonrasında ilçelerde faaliyet gösteren Milli Emlak
Müdürlükleri ile Milli Emlak Şefliklerinde yoğun şekilde personel ihtiyacı hasıl olmuştur.
Bakanlığımızca yapılan personel planlaması kapsamında, söz konusu ihtiyacı karşılamak üzere personel temin edilmeye çalışılmaktadır. Bu itibarla, Bakanlığımızın kadro imkânları dikkate alınmak suretiyle, adı geçenin yerine personel verilince belgelerini yenileyerek başvuruda bulunması halinde durumu değerlendirilecektir…” şeklinde cevap verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
3) “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi
edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 5378 sayılı Engelliler Hakkında Kanununun;
5.1) “Ayrımcılık” başlıklı 4/A maddesinde “Doğrudan veya dolaylı ayrımcılık olmak üzere
engelliliğe dayalı her türlü ayrımcılık yasaktır. Eşitliği sağlamak ve ayrımcılığı ortadan kaldırmak üzere engellilere yönelik makul düzenlemelerin yapılması için gerekli tedbirler alınır. Engellilerin hak ve özgürlüklerden tam ve eşit olarak yararlanmasını sağlamaya yönelik alınacak tedbirler ayrımcılık olarak değerlendirilemez.”,
5.2) “Topluma dâhil olma” başlıklı 4/B maddesinde “Engellilerin toplumdan tecrit
edilmeleri ve ayrı tutulmaları önlenir. Engellilerin diğer bireylerle eşit koşullarda bağımsız olarak toplum içinde yaşamaları esas olup, özel bir yaşama düzenine zorlanamazlar.”,
5.3) “İstihdam” başlıklı 14 üncü maddesinde “Engellilerin iş gücü piyasası ve çalışma
ortamında sürdürülebilir istihdamı için kendi işini kurmaya rehberlik ve mesleki danışmanlık hizmetlerinin geliştirilmesi de dâhil olmak üzere gerekli tedbirler alınır. İşe başvuru, alım, önerilen çalışma süreleri ve şartları ile istihdamın sürekliliği, kariyer gelişimi, sağlıklı ve güvenli çalışma koşulları dâhil olmak üzere istihdama ilişkin hiçbir hususta engelliliğe dayalı ayrımcı uygulamalarda bulunulamaz. Çalışan engellilerin aleyhinde sonuç doğuracak şekilde, engelinden dolayı diğer kişilerden farklı muamelede bulunulamaz. Çalışan veya iş başvurusunda bulunan engellilerin karşılaşabileceği engel ve güçlükleri ortadan kaldırmaya yönelik istihdam süreçlerindeki önlemlerin alınması ve engellilerin çalıştığı iş yerlerinde makul düzenlemelerin, bu konuda görev, yetki ve sorumluluğu bulunan kurum ve kuruluşlar ile işverenler tarafından yapılması zorunludur…”,
6) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı 72
nci maddesinde “İlgili mevzuatı uyarınca verilecek rapora göre kendisi, eşi veya birinci derece kan hısımlığı bulunan bakmakla yükümlü olduğu aile fertleri engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılır…”,
7) 25/6/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarının
Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Ek 3 üncü maddesinde “İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılmaz. (Danıştay 16. Dairesinin 2/7/2015 tarih ve Esas No: 2015/10808 sayılı Kararı ile bu maddede yer alan “bir defadan fazla” ibaresinin yürürlüğü durdurulmuştur.)”söz konusu yürütmeyi durdurma kararının esastan görüşüldüğü (Danıştay 2. Dairesinin 21/03/2018 tarih ve E: 2016/9697,K:2018/1891 sayılı kararında “bir defadan fazla “ibaresinin iptaline karar verilmiştir.)
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
8) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin
kabulü yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9) Başvuran; sağlık ve aile sorunları göz önünde bulundurularak engellilik nedeniyle, VHKİ
olarak çalışmakta olduğu … Şefliğinden, Kırıkkale Valiliği Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne yer değişikliği talep etmektedir (§1).
10) Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından; ilçelerde faaliyet gösteren Milli Emlak
Müdürlükleri ile Milli Emlak Şefliklerinde yoğun şekilde personel ihtiyacı olduğu, Bakanlık tarafından yapılan personel planlaması kapsamında personel teminine çalışıldığı, Bakanlığın kadro imkânları dikkate alınarak başvuranın yerine personel verildiğinde durumunun değerlendirileceği belirtilmiştir.
11) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 72 nci maddesinde; engellilik durumundan
kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılacağı hükme bağlanmış, söz konusu hükme istinaden, Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğe 30/06/2014 tarihinde Ek 3’üncü madde eklenerek ilgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurların, engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabileceği ve bu kapsamdaki taleplerin aynı Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın, kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanacağı düzenlenmiştir. Benzer konuya ilişkin Devlet Personel Başkanlığının 08/03/2016 tarihli ve 1424 sayılı görüşünde de “…Engellilik durumuna bağlı yer değişikliğinin talep edildiği yerde kamu kurum ve kuruluşlarının teşkilatının bulunması, söz konusu teşkilatta memurun atanabileceği bir kadronun bulunması ve talebin engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olması halinde kamu kurum ve kuruluşlarınca yer değişikliği talebinin yetine getirilmesi gerektiği, bu üç husus dışındaki gerekçelerle yer değişikliği talebinin reddedilemeyeceği…” yönünde değerlendirmede bulunulmuştur.
12) Avrupa İstihdam Stratejisine uyum sağlama kapsamında hazırlanan 2014-2023 yıllarını
kapsayan Ulusal İstihdam Stratejisinde; “Kadınlar, engelliler, gençler ve uzun süreli işsizler başta olmak üzere özel politika gerektiren gruplarının işgücüne ve istihdama katılımlarının önündeki engellerin kaldırılması amaçlanmaktadır.” şeklindeki temel amaç belirlenmiştir (Ulusal İstihdam Stratejisi, Özel Politika Gerektiren Grupların İstihdamının Artırılması, B
Temel Amaç, 37.Sf.). Ayrıca; engellilere yönelik pozitif ayrımcılığın gerek ulusal gerekse uluslararası mevzuatla korunmakta olduğu, 657 sayılı Kanunla ikincil düzenlemeleri ve 5378
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
sayılı Kanunda; engelli çalışanları koruyucu ve destekleyici tedbirlere yer verildiği hususları dikkate alındığında, söz konusu düzenlemelerin; engellilerin istihdamı ve çalışma hayatına katılımı hususlarında koruyucu tedbirler alınması, engellilerin toplumdan tecrit edilmelerinin önlenmesi ile engellilerin çalışma hayatında yaşadığı sorunların ortadan kaldırılması amacıyla yapıldığı açıktır.
13) Kurumumuzca yapılan değerlendirmede; engellilerin çalışma şartlarını zorlaştıracak ve
sosyal hayattan uzaklaşmasına neden olacak uygulamaların engellilere yönelik düzenlemelere aykırılık teşkil edeceği değerlendirmesiyle başvuranın talebinin; sunduğu mazereti, mevzuat ve kadro durumu dikkate alınarak hakkaniyet çerçevesinde ve makul bir sürede karşılanması gerektiği kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiştir.
İdareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup idareden bahse konu ilkelere uygun davranması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Kırıkkale
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Başvuranın; mazereti ve kadro durumu dikkate alınarak hakkaniyet gereğince ve makul sürede
Kırıkkale Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğüne atamasının yapılması hususunda Kırıkkale
Valiliğine (Çevre ve Şehircilik İl Müdürlüğü) TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın; Başvurana, Kırıkkale Valiliğine ve bilgileri için Çevre ve Şehircilik Bakanlığına tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.