| ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu, 695 sayılı KHK ile ihraç edilen ve OHAL Komisyonu kararıyla görevine iade edilen başvuranın, Gaziantep’ten Diyarbakır’a atanması nedeniyle yol harcırahı talebini incelemiştir. İdare, Adalet Bakanlığı’nın emsal kararına dayanarak yolluk ödenemeyeceğini belirtmiştir. Ancak, 6245 sayılı Harcırah Kanunu ve 7075 sayılı OHAL KHK’sı uyarınca, başvuranın ataması naklen atama olarak değerlendirilmiş ve bu durumda sürekli görev yolluğu ödenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. İlgili idarenin yolluk talebini reddetmesi hukuka ve hakkaniyete aykırı bulunmuş, bu nedenle başvurunun kabul edilmesi ve Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığı’na tavsiyede bulunulması önerilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/12776-S.19816
BAŞVURU NO : 2019/12047
KARAR TARİHİ : 09/12/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : DİYARBAKIR CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Yolluk ödenmesi talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 04/07/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapılan başvuruda başvuran, 24.12.2017 tarihinde 695 sayılı KHK ile memuriyetten çıkarıldığını, Cumhurbaşkanlığı OHAL Komisyonu kararı üzerine Adalet
Bakanlığınca görevine iade edildiğini, … unvanı ile Diyarbakır Adliyesine atamasının yapıldığını, 12.02.2019 Diyarbakır Adliyesinde göreve başladığını, memuriyetten çıkarılmadan önce son olarak görev yaptığı Gaziantep ilinde ikamet etmekte iken, Bakanlıkça atamasının
Diyarbakır Adliyesine yapılmış olması nedeniyle evini taşımak durumunda kaldığını, ev taşınması nedeniyle tarafına yol harcırahı ödenmesine karar verilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Diyarbakır
Cumhuriyet Başsavcılığı İdari İşler Müdürlüğü tarafından gönderilen 5/8/2019 tarih ve
… sayılı cevabi yazıda özetle;
2.1. Başvuranın talep ettiği yol harcırahının dostane çözüm kapsamında ödenmesinin mümkün olmadığı, çünkü bu konuda Adalet Bakanlığı Strateji Geliştirme Başkanlığının harcırah ödenemeyeceğine dair emsal kararının olduğu, ilgili kararın ekte gönderildiği,
2.2. Şikayet konusuna ilişkin 6245 sayılı Harcırah Kanununun en son mevzuat hükümlerine bakıldığında, OHAL kapsamında görevine iade edilenlere sürekli görev yolluğu ödeneceğine dair herhangi bir bilgi ve belgenin yer almadığı,
2.3. Başvuranın ihraç edilmeden önceki görev yerine ilişkin memuriyet bilgilerinin ekte gönderildiği.
2.4. Başvuranın 12/02/2019 tarihinde Diyarbakır Cumhuriyet Başsavcılığında … olarak görevine başladığı, buna ilişkin tüm bilgi ve belgelerin ekte gönderildiği.
2.5. Başvuranın sürekli görev yolluğu kapsamında maaş mutemetliğine dilekçe ile talepte bulunduğu, kendisine Strateji Geliştirme Başkanlığının bu konudaki emsal kararı hatırlatılarak yolluk verilemeyeceğinin belirtildiği,
2.6 Şikayet konusu olaya ilişkin başvuran tarafından herhangi bir dava açılmadığının tespit
edildiği,
Belirtilmiştir.
3. Başvuruya konu iddialar hakkında görüş talebi içeren yazımıza istinaden Hazine ve
Maliye Bakanlığı tarafından gönderilen 25/07/2019 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle;
3.1. 6245 sayılı Harcırah Kanununun 10 uncu maddesinde, yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki memuriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerlerine kadar sürekli görev yolluğu olarak yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafı verileceğinin hükme bağlandığı, bu hükme göre sürekli görev yolluğunun, memuriyet mahalli değişenlere evvelce yerleşmiş oldukları yerden yeni memuriyet yerlerine gitmelerine ve aynı zamanda ev eşyalarının taşıtılmasına ve diğer zorunlu giderlerine karşılık verildiği,
3.2. Diğer taraftan, 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması
Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun
“Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinin 7145 sayılı Kanunla değişik birinci fıkrasın uyarınca Olağanüstü Hal işlemleri İnceleme Komisyonunca kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanması esas olmakla birlikte, müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanları dikkate alındığı, ayrıca, söz konusu fıkrada, ilgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağının hüküm altına alındığı, bu çerçevede, anılan fıkra uyarınca yapılan atamaların ilk defa veya yeniden atama olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı, müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanlardan Olağanüstü Hal işlemleri İnceleme Komisyonunca kamu görevine iade edilmesine karar verilen ve yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanlarına atamaları yapılan personelin atamalarının naklen atama kapsamında değerlendirilebileceğinin, Harcırah Kanununa göre sürekli görev yolluğunun ödenmesine ilişkin diğer şartların gerçekleşmesi kaydıyla, Gaziantep ile Diyarbakır ili arası sürekli görev yolluğunun ödenmesinin mümkün bulunduğu mütalaa edildiği,
İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın, “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”,
5. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
6. 08/03/2018 tarihli ve 30354 sayılı Mükerrer Resmi Gazetede yayımlanan ve 7075 sayılı
“Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun ” ile kabul edilen 685 sayılı Olağanüstü
Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin; “Komisyonun oluşumu” başlıklı 1’inci maddesinde; “ (1) Anayasanın 120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/7/2016 tarihli ve 1116 sayılı Türkiye Büyük Millet
Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli Güvenlik
Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü
Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.”,
6.1. “Komisyonun görevleri” başlıklı 2 nci maddesinde; “Komisyon, olağanüstü hal kapsamında doğrudan kanun hükmünde kararnameler ile tesis edilen aşağıdaki işlemler hakkındaki başvuruları değerlendirip karar verir.
a) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarma ya da ilişiğin kesilmesi, …”
6.2. “Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinde; “(1) Kamu görevinden, meslekten veya görev yapılan teşkilattan çıkarılan ya da ilişiği kesilenlere ilişkin başvurunun kabulü hâlinde karar, kadro veya pozisyonunun bulunduğu kuruma, yükseköğretim kurumlarında kamu görevinden çıkarılan öğretim elemanları için Yükseköğretim Kurulu
Başkanlığına bildirilir. Kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanması esastır. Ancak müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanları dikkate alınır. Yükseköğretim Kurulu Başkanlığına bildirilenlerin atama teklifleri; Ankara, İstanbul, İzmir illeri dışında ve 2006 yılından sonra kurulan yükseköğretim kurumlarına öncelik verilmek kaydıyla, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığı tarafından kamu görevinden çıkarıldığı yükseköğretim kurumu haricinde tespit edilecek yükseköğretim kurumlarından birine önceki kadro unvanlarına uygun olarak on beş gün içinde yapılır.
Kurumlar, bildirim veya atama teklif tarihini takip eden otuz gün içerisinde atama işlemlerini tamamlar. Bu kapsamda yer alan personele ilişkin kadro ve pozisyonlar, ilgililere ilişkin atama onaylarının alındığı tarih itibarıyla diğer kanunlardaki hükümlere bakılmaksızın ve başka bir işleme gerek kalmaksızın ilgili mevzuatı uyarınca ihdas, tahsis ve vize edilmiş sayılır. Söz konusu kadro ve pozisyonlar, herhangi bir şekilde boşalmaları hâlinde başka bir işleme gerek kalmaksızın iptal edilmiş sayılır. Atama emri, ilgili kamu kurum ve kuruluşu tarafından 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre ilgililere tebliğ edilir. Tebliğ tarihini takip eden on gün içerisinde göreve başlamayanların bu maddeden doğan atanma hakkı ile mali hakları düşer. Kamu kurum ve kuruluşları atama ve göreve başlatma işlemlerinin sonucunu, işlemlerin tamamlanmasını takip eden on beş gün içinde Devlet Personel
Başkanlığına bildirirler. İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir. Bu kişiler, kamu görevinden çıkarılmalarından dolayı herhangi bir tazminat talebinde bulunamaz.
(2) Kapatılan kurum ve kuruluşlara ilişkin başvurunun kabulü halinde ilgili kanun hükmünde kararname hükümleri, söz konusu kurum ve kuruluş bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte söz konusu kanun hükmünde kararnamenin yayımı tarihinden geçerli olmak üzere ortadan kalkmış sayılır. Buna ilişkin işlemler ilgisine göre İçişleri Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Sağlık Bakanlığı veya Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yerine getirilir.
(3) Komisyonun karara bağladığı dosyaya ilişkin olarak Komisyonda bulunan tüm evrak, birinci fıkra kapsamına giren dosyalarda ilgilinin son görev yaptığı kurum veya kuruluşa, ikinci fıkra kapsamına giren dosyalarda ilgili kurum veya kuruluşa, diğer dosyalarda ise ek 1 inci maddeye göre husumetin yöneltileceği kurum veya kuruluşa devredilir.”
7. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun;
7.1. “Harcırahın unsurları” başlıklı 5 inci maddesinde; “Harcırah; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını ihtiva eder. İlgili, bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabilir.”,
7.2. “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafının birlikte verilmesini icabettiren haller” başlıklı 10 uncu maddesinde; “Yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer
değiştirme masrafı aşağıdaki hallerde verilir:
1. Yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atanan ya da yabancı ülkelerdeki memuriyet merkezi değiştirilen memur ve hizmetlilere yeni görev yerlerine kadar; …”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ve tavsiyede bulunulması yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. 695 sayılı KHK ile ihraç edilen, Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonunun kararı doğrultusunda görevine iade edilen ve … unvanı ile Diyarbakır Adliyesine atanan başvuran, Gaziantep ilinden Diyarbakır iline atanması nedeniyle tarafına yol harcırahı ödenmesini talep etmektedir.
10. İlgili idareden temin edilen bilgi ve belgelerin tetkiki neticesinde, Adalet Bakanlığı Strateji
Geliştirme Başkanlığının konuya ilişkin emsal kararı gereğince yolluk ödemesi yapılamadığı anlaşılmaktadır.
11. 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nda harcırahın; yol masrafı, yevmiye, aile masrafı ve yer değiştirme masrafını içereceği, ilgilinin bu kanun hükümlerine göre bunlardan birine, birkaçına veya tamamına müstahak olabileceği ve harcırahın yurt içinde veya yurt dışında görev yapmakta iken yurt içinde veya yurt dışındaki sürekli bir göreve naklen atananlara verileceği düzenlenmiştir.
12. 7075 sayılı “Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Tedbirler Alınması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin Kabul Edilmesine Dair Kanun” ile kabul edilen 685 sayılı
Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde
Kararnamenin 10 uncu maddesinde, kamu görevine iade edilmesine karar verilenlerin eski kadro veya pozisyonuna atanmasının esas olduğu, ancak müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanlarının dikkate alınacağı, ilgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı öngörülmektedir.
13. Bu itibarla, yukarıda sözü edilen mevzuat hükümleri kapsamında müdür yardımcısı veya daha üstü ile bunlara eşdeğer yöneticilik görevinde bulunmakta iken kamu görevinden çıkarılmış olanların atamalarında, söz konusu yöneticilik görevlerinden önce bulundukları kadro ve pozisyon unvanlarının dikkate alınacağının hüküm altına alındığı göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu atamanın, 6245 sayılı Harcırah Kanunu’nun 10 uncu maddesi ile öngörülen naklen atama olarak ele alınmasının hakkaniyete uygun olacağı değerlendirilmektedir. Nitekim, şikayet başvurusu kapsamında Hazine ve Maliye
Bakanlığından talep edilen görüş yazısında, anılan atamanın naklen atama kapsamında değerlendirilebileceğinin, Harcırah Kanununa göre sürekli görev yolluğunun ödenmesine ilişkin diğer şartların gerçekleşmesi kaydıyla, Gaziantep ile Diyarbakır ili arası sürekli görev yolluğunun ödenmesinin mümkün bulunduğunun mütalaa edilmiş olması da Kurumumuzca yapılan değerlendirmeyi doğrular niteliktedir.
14. Kurumumuzca yapılan inceleme ve araştırma neticesinde, yukarıda mevzuat hükümleri, yargı içtihadı, Maliye Bakanlığının görüşü dikkate alınarak yapılan açıklamalar birlikte göz önünde bulundurulduğunda, söz konusu atama nedeniyle görev yeri değişen başvurana sürekli görev yolluğu ödenmesi gerektiği değerlendirilmiş olup, ilgili idare tarafından başvuranın ihraç edildiği Gaziantep ilinden Diyarbakır iline atanması nedeniyle yolluk ödenmesi talebinin reddedilmesi yönünde tesis edilen işlemde hukuka ve hakkaniyete uyarlık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6’ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup
Diyarbakır İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan nedenlerle BAŞVURUNUN KABULÜNE,
Gaziantep ilinden Diyarbakır iline atanan başvurana sürekli görev yolluğu ödenmesi hususunda
DİYARBAKIR CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, DİYARBAKIR CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINCA bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Kararın başvurana ve gereği için DİYARBAKIR CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi