| ÖZET: Başvuran, Edirne iline tayin edilmesinin iptali için dava açmış, ancak dava sürerken emekli olmak zorunda kalmıştır. İdare Mahkemesi, tayin işleminin iptaline karar vermiştir. Başvuran, mahkeme kararına dayanarak işe iade ve çalışmadığı ayların farklarının ödenmesini talep etmiş, ancak idare bu talebi zımnen reddetmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın emekliye ayrılması nedeniyle kamu görevlisi statüsünün sona erdiğini ve emekli olduktan sonra genel bütçeye dahil kurumların kadrolarına açıktan atanmasının mümkün olmadığını belirtmiştir. Dolayısıyla, mahkeme kararının uygulanmasının hukuken ve fiilen imkansız olduğu sonucuna vararak başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu değerlendirme, ilgili mevzuat ve yargı kararları çerçevesinde yapılmıştır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/11073-S.17099
BAŞVURU NO : 2019/12201
KARAR TARİHİ : 04/11/2019
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TİCARET BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Mahkeme kararı gereği işe iade talebi hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 03/07/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran vekili Av. …, müvekkilinin … İl Ticaret Müdürlüğü’nde tüketici hakem heyeti raportörü olarak görev yapmakta iken Edirne iline tayin edildiğini, anılan işlemin iptali istemiyle dava açıldığını, dava devam ederken müvekkilinin emekli olmak zorunda kaldığını, daha sonra İdare Mahkemesi nezdinde açılan davada müvekkilinin tayinine ilişkin işlemin iptal edildiğini ve mahkeme kararının kesinleştiğini, müvekkilinin 16.04.2019 tarihinde idareye yapmış olduğu başvuru ile işe iadesini ve çalışmadığı ayların farklarının ödenmesini talep ettiğini, müvekkilinin talebinin idarece cevap verilmeyerek zımnen reddedildiğini belirterek müvekkilinin yapmış olduğu 16.04.2019 tarihli başvurunun zımnen reddine ilişkin işlemin iptalini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Ticaret Bakanlığı’nın 09/08/2019 tarihli ve … sayılı yazısı ve eklerinde;
2.1. Herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik aylığı alan kişinin genel bütçeye dahil olan Bakanlık kadrolarına atanmasının 657 sayılı Kanunun 93 üncü maddesi ve 5335 sayılı Bazı
Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 30 uncu maddesi ile Devlet Personel Başkanlığının 06.01.2017 tarih ve … sayılı görüş yazısı gereğince mümkün bulunmadığı,
2.2. Başvuran … Ticaret İl Müdürlüğünde memur olarak görev yapmakta iken hakkında yürütülen soruşturma üzerine 13.10.2016 tarih ve … sayılı işlem ile Edirne Ticaret İl
Müdürlüğüne atamasının yapıldığı,
2.3. Başvuran Edirne Ticaret İl Müdürlüğünde görevine devam etmekte iken 21.02.2017 tarihli dilekçesi ile emekliye sevk edilme talebinde bulunduğu ve 09.03.2017 tarihli onay ile emekliye sevk edildiği, Gaziantep 1.İdare Mahkemesinin … sayılı kararı ile söz konusu atama işleminin iptaline karar verilmesine rağmen ilgilinin hali hazırda emekli olması nedeniyle bir işlem yapılmadığı,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
açıklamalarına yer verilmektedir
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun ‘Emeklilerin yeniden hizmete alınması:’ başlıklı 93 üncü maddesinde; “T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine göre emekli olanlardan (5434 sayılı Kanunun 104 üncü maddesine göre emeklilikle ilgili görevlere yeniden atanamayacaklar hariç) sınıfında yazılı nitelikleri taşımakta bulunanlar kanunun 92 nci maddesi hükümlerine göre kurumlarda boş kadro bulunmak şartiyle yeniden memurluğa alınabilirler.”,
6. 5335 sayılı Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına
Dair Kanunun 30 uncu maddesinde; “Cumhurbaşkanı tarafından atanan veya görevlendirilenler, Türkiye Büyük Millet Meclisince yapılan seçimler sonucunda görev verilenler ile yükseköğretim kurumlarının öğretim üyeliklerine ve Sağlık Bakanlığının tabip ve uzman tabip kadrolarına yapılacak atamalar hariç olmak üzere, herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanlar, genel bütçeye dahil dairelerin, katma bütçeli idarelerin, döner sermayelerin, kefalet sandıklarının, sosyal güvenlik kurumlarının ve bütçeden yardım alan kuruluşların kadrolarına açıktan atanamazlar. Diğer kanunların bu fıkraya aykırı hükümleri uygulanmaz.”,
hükümleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Başvuranın talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılarak başvurunun reddi yönündeki öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Edirne Ticaret İl Müdürlüğünde görev yapmakta iken emekliye ayrılan başvuran tarafından, mahkeme kararı gereğince işe iade edilerek … Ticaret İl Müdürlüğünde görevlendirilmesi ve çalışmadığı ayların farklarının ödenmesi talep edilmektedir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
9. Yukarıda verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden, Cumhurbaşkanı tarafından atanan veya görevlendirilenler, Türkiye Büyük Millet Meclisince yapılan seçimler sonucunda görev verilenler ile yükseköğretim kurumlarının öğretim üyeliklerine ve Sağlık Bakanlığının tabip ve uzman tabip kadrolarına yapılacak atamalar hariç olmak üzere, herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanların, genel bütçeye dahil dairelerin, katma bütçeli idarelerin, döner sermayelerin, kefalet sandıklarının, sosyal güvenlik kurumlarının ve bütçeden yardım alan kuruluşların kadrolarına açıktan atanamayacakları hüküm altına alınmıştır.
10. Başvuru konusu olayda, başvuran … Ticaret İl Müdürlüğünde memur olarak görev yapmakta iken hakkında yürütülen soruşturma kapsamında 13.10.2016 tarih ve … sayılı işlem ile Edirne Ticaret İl Müdürlüğüne atamasının yapıldığı, söz konusu işlemin iptali istemiyle
Gaziantep İdare Mahkemesi nezdinde dava açıldığı, başvuran Edirne Ticaret İl Müdürlüğünde görevine devam etmekte iken 21.02.2017 tarihli dilekçesi ile emekliye sevk edilme talebinde bulunduğu, 09.03.2017 tarihli onay ile emekliye sevk edildiği ve 20.03.2017 tarihinde görevinden ayrıldığı, mezkur atama işleminin iptali istemiyle açılan davada Gaziantep 1.İdare
Mahkemesinin 23.02.2018 tarih ve … sayılı kararı ile söz konusu atama işleminin iptaline karar verildiği, başvuranın 16.04.2019 tarihinde idareye yapmış olduğu başvuru ile işe iadesini ve çalışmadığı ayların farklarının ödenmesini talep ettiği, talebinin zımnen reddi üzerine bakılan şikayet başvurusunun yapıldığı anlaşılmaktadır.
11. Konuyla ilgili olarak Devlet Personel Başkanlığının memur olarak görev yapmakta iken emekli olan kişinin yeniden memur olarak atanıp atanmayacağı hakkında vermiş olduğu
06.01.2017 tarih ve 80 sayılı görüş yazısında; “657 sayılı Kanunun 93 üncü maddesi ve 5335
sayılı Kanunun 30 uncu maddesi birlikte değerlendirildiğinde, herhangi bir sosyal güvenlik kurumundan emeklilik veya yaşlılık aylığı alanların, emeklilik ve yaşlılık aylıkları kesilse dahi,
5335 sayılı Kanunun 30 uncu maddesinin birinci fıkrasında belirtilen genel bütçeye dahil
dairelerin, katma bütçeli idarelerin, döner sermayelerin, kefalet sandıklarının, sosyal güvenlik kurumlarının ve bütçeden yardım alan kuruluşların kadrolarına hiçbir şekilde açıktan atanamayacakları; ancak bu aylıkları kesilerek fonlar, belediyeler, il özel idareleri, belediyeler ve il özel idareleri tarafından kurulan birlik ve işletmeler, sosyal güvenlik kurumları, bütçeden yardım alan kuruluşlar ile özel kanunla kurulmuş diğer kamu kurum, kurul, üst kurul ve kuruluşları, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bunların bağlı ortaklıkları ile müessese ve işletmelerinde ve sermayesinin %50’sinden fazlası kamuya ait olan diğer ortaklıklara ait boş kadrolara ilgili mevzuatına uyulmak kaydıyla atanabileceği, …” ifadelerine yer verilmiştir.
12. Konuyla ilgili olarak benzer konuda Şube Müdürü iken araştırmacı olarak atanan davacının bu işleme karşı açmış olduğu davada Mahkemece verilen yürütmenin durdurulması kararının,
3.3.1998 tarihinde isteğiyle emekliye ayrılmış olduğu gerekçesiyle uygulanamayacağına ilişkin
30.3.1998 günlü idare işleminin iptali istemiyle açılan davanın; Anayasanın 138. ve 2577 sayılı
İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 28. maddelerinde yer alan hükümler uyarınca, Mahkemelerce verilen kararların aynen ve gecikmeksizin uygulanmasının yasal zorunluluk olduğu, ancak emekliye ayrılması nedeniyle kamu görevlisi statüsü sona eren davacı hakkında naklen atama işlemi ile ilgili olarak verilen yürütmenin durdurulması kararının uygulanmasının fiilen mümkün bulunmadığı gerekçesiyle reddi yolunda verilen Ankara 2.
İdare Mahkemesi’nin 29.12.1998 günlü, E:1998/828, K:1998/1457 sayılı kararının Danıştay 5.
Dairesinin 18.11.2002 tarih ve E:1999/2300, K:2002/4414 sayılı kararı ile onandığı görülmektedir.
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri, yargı kararları ve dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, başvuranın emekliye ayrılması nedeniyle kamu görevlisi statüsünün sona erdiği, emekli olduktan sonra genel bütçeye dâhil kurumların kadrolarına açıktan atanmasının mümkün olmadığı, her ne kadar atama işleminin iptaline yönelik bir yargı kararı bulunmakta ise de, anılan mahkeme kararının uygulanması hususunda açıklanan gerekçelerle hukuken ve fiilen imkansızlık bulunduğu hususları dikkate alındığında başvuranın talebinin reddine ilişkin işlemde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın başvuran ve Ticaret Bakanlığı’na tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.