|
ÖZET: Başvuran, Sirkeci PTT Müdürlüğünde çalıştığını ve maaşından kesilen 534,97 TL’nin iadesini talep etmektedir. Kesinti, 19.04.2017 tarihinde teslim edilmesi gereken bir evrakın, belirtilen tarihte değil, 20.04.2017’de sistem girişinin yapılması nedeniyle gerçekleşmiştir. Başvuran, teslimatın kendisine ait olmadığını, teslim eden kişinin kime teslim ettiğini ispatlayamadığını ve bu nedenle sorumlu tutulmaması gerektiğini savunmuştur. İdare, başvuranın ve diğer çalışanların müteselsilen sorumlu olduğunu belirterek kesintiyi gerçekleştirmiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın sorumluluğunun ispat edilemediğini, teslimatın belirsiz olduğunu ve başvuranın süt izni kullandığı için olayda kusurunun bulunmadığını tespit etmiştir. İdarenin, başvuranın maaşından kesinti yapmasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonucuna varılmış ve kesintinin iade edilmesi tavsiye edilmiştir. Bu karar, başvuranın hak arama özgürlüğü ve iyi yönetim ilkeleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/10292-S.15818
BAŞVURU NO : 2019/13711
KARAR TARİHİ : 16/10/2019
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM ŞİRKETİ
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Maaştan yapılan kesintinin iadesi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 06/08/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Kurumumuza yapılan başvuruda, başvuran özetle; Muhasebe ve Finans Müdürlüğünün ilgi
tarih ve sayılı yazısında; 28.02.2019 tarih ve … sayılı İnceleme Raporuna istinaden 534,97.TL’nin maaşından kesildiğini, söz konusu raporda Destek Hizmetleri Müdürlüğünün
19.04.2017 tarihli olarak düzenlenen posta teslim listesinde yer alan Fatih Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğü varışlı … barkod nolu gönderinin Sirkeci PTT Merkezinden liste tarihinde değil bir sonraki gün 20.04.2017 tarihinde sistem girişinin yapıldığını, yani liste ve sistem girişindeki tarihin farklı olduğunu listede kabul eden kısmında gönderinin kime teslim edildiğini gösterir imza, isim veya damga yer almadığını, söz konusu gönderinin postaya verilmesi gereken son günün (19.04.2017) kaçırılmış olması / sayılması sebebiyle SGK tarafından (çalıştığı) kuruluşa 4.814,72.TL gecikme cezası uygulandığını mezkûr raporun sonuç bölümünde SGK’ya ödenen 4.814,72 TL’nin raporda zikredilen kişilerle birlikte kendisinden müşterek tahsil edilmesinin uygun olacağının ifade edildiğini, (ekteki dilekçede yer verilen) ifade tutanaklarından da anlaşılacağı üzere evrakların Sirkeci PTT Merkezi Müdürlüğüne gönderilme zamanında kargo servisinde çalışmadığını ertesi gün masasında bulduğu gönderileri kaydettiğini bu cezadan sorumlu tutulmaması gerektiğini çünkü gönderinin 19.04.2017 tarihinde Sirkeci PTT Merkezi
Müdürlüğüne geldiği kabul edilirse; geldiği zaman (ilgililerin ifadelerinde 16:00-17:00 arası)
kendisinin kargo servisinde hatta PTT de olmadığını, bundan dolayı evrakı alması muhtemel olan kişilerin sorumlu olması gerektiğini, eğer gönderinin 20.04.2017 tarihinde Sirkeci PTT
Merkezi Müdürlüğüne geldiği kabul edilirse; evrak zaten geç gelmiş olduğundan herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, ayrıca teslim eden olarak imzası bulunan kişinin kime teslim ettiğini ispatlaması gerektiğini, söz konusu olayda böyle bir ispat yapılamadığını, olması muhtemel durumlarda bile kendisinin Sirkeci PTT Merkezi Müdürlüğünde bulunmadığını kendisi için illiyet kurularak cezadan müşterek sorumlu tutulmaması gerektiğini belirterek söz konusu rapora istinaden maaşından kesilen 534,97 TL’nin kendisine iade edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuranın 6475 sayılı Posta Hizmetleri Kanununa tabi ‘İdari Hizmet Sözleşmeli’
statüsünde 02/12/2013 tarihinde Gişe ve Büro Görevlisi unvanı ile göreve başladığı, son olarak 20/02/2017 tarihinde Sirkeci PTT Merkez Müdürlüğüne naklen atandığı, başvuranın 19/04/2017 – 20/04/2017 tarihlerinde saat 16’dan itibaren süt izni kullandığı, Bakırköy Posta
Dağıtım Merkez Müdürlüğü Dağıtıcısı ….’nin 14/04/2017 tarihinde iş kazası geçirmesi üzerinde ilgili evrakın İnsan Kaynakları Müdürlüğüne gönderildiği, insan kaynakları müdürlüğünce de Fatih Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne gönderilmek üzere 18/04/2017 tarih ve … sayılı makam imzalı yazı alınarak ve evrakın zimmetsiz olarak Destek Hizmetleri
Müdürlüğüne teslim edildiği, zimmet ilişkisi olmaksızın teslime karşın söz konusu bildirim evrakına Destek Hizmetleri Müdürlüğünce düzenlenen 19/04/2017 tarihli posta teslim listesinde yer verildiği, teslim listesinin teslim alan veya kabul eden kısmının işlemsiz olduğu, damga bulunmadığı, böylece evrakın Sirkeci PTT Merkezinde kime teslim edildiği belirsiz kalmakla birlikte Sirkeci PTT Merkezince gönderinin sistem girişinin 20/04/2017 tarihinde …
barkod numarası ile yapıldığı, Sosyal Güvenlik Kurumunca (SGK) sistem girişi esas alınarak gönderinin postaya verilmesi gereken son gün olan 19/04/2017 tarihinin kaçırılmış sayılması sebebiyle Başmüdürlüğe toplam 4.814,72.TL ceza uygulandığı ve bunun idarece ilgili kuruma ödendiği, söz konusu bildirimin yapılmasına ilişkin işlem tesis eden, takip, kontrol, uygulamaya dair genel denetim görev yetkisi olan İnsan Kaynakları Müdürlüğü, Destek Hizmetleri
Müdürlüğü ve Sirkeci PTT Merkez Müdürlüğünün olaydaki sorumluluklarının tartışıldığı, söz konusu iş kazası bildirimini içerir evrakın Destek Hizmetleri Müdürlüğüne posta için kabulün son günü olan 19/04/2017 tarihinde teslim edilmesine karşın postada olası gecikmeye karşı yeterince tedbirli hareket edilmemesi, bildirimin süre yönünden önem ve aciliyeti bilinmesine karşın ilgili ihtisas servisi posta görevlisine evrakın günlü, çok acil, postaya verilmesi gereken son gün olduğuna dair bir takip ve uyarı işlemi yapılmaması veya yapılmasının sağlanmaması nedeniyle İnsan Kaynakları Müdürlüğü personelinin, servis gönderileri için hazırlanmış olan 19/04/2019 tarihli listenin karşılıklı teslim bilgisinin bulunmadığı ya da listelerin damgalanmadığı, böylece bu yöndeki sistemi tam olarak işletmemeleri / kuramamaları, 20/04/2017 tarihinde istem girişi yapılan gönderinin merkeze hangi tarihte teslim edildiğinin belirsiz kalmasına yol açmaları nedeniyle Destek Hizmetleri Müdürlüğü ve Sirkeci PTT
Merkez Müdürlüğü personelinin hatalı dolayısıyla kusurlu bulundukları tecziyeden ziyade tebligatta bulunulmasının yeterli olacağı, ilgili personel birlikte kusurları sebebiyle olayın mali sorumlusu da olduklarından idarece SGK’ya ödenen 4.814,72.TL’nin kendilerinden müştereken tahsil edilmesinin uygun olacağının mütalaa edildiği, bunun üzerine başvuranın maaşından kesinti yapıldığı, başvuranın bunun üzerine Başmüdürlüğe itiraz dilekçesi sunduğu, itiraz dilekçesinde belirtmiş olduğu hususların kontrolör raporunda değerlendirilmesi nedeniyle, talebi hakkında işlem yürütülemediğinin başvurana bildirildiği ve idari soruşturma neticesinde sabit olan durum karşısında ilgili hakkında uygulanan işlemin usul ve esaslara aykırı bir yönü bulunmadığı bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının ilgili hükümleri:
3.1) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesi: “…Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…” hükmü,
4) 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun
Görevi “başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrası: “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 6475 sayılı Posta Hizmetler Kanununun ilgili maddeleri
5.1) Kuruluş başlıklı 21 inci maddesinde: (Mülga: 2/7/2018-KHK-703/87 md.) (2) (Mülga: 2/7/2018-
KHK-703/87 md.) (3) “PTT, bu Kanun ve 6102 sayılı Kanunun bu Kanuna aykırı olmayan hükümlerine göre Kalkınma Bakanlığının görüşü ve Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu
Bakanın uygun görüşü alınarak hazırlanan esas sözleşmesinin Genel Kurul tarafından onaylanmasını müteakip yapılacak tescil ve ilan ile faaliyete geçer. Esas sözleşmede yapılacak değişikliklerde Kalkınma Bakanlığının görüşü ve Hazine Müsteşarlığının bağlı olduğu Bakanın uygun görüşü aranır. 6102 sayılı Kanunun ayni ve nakdî sermayesinin vaz’ına müteallik hükümleri ile 414 üncü madde hükmü PTT hakkında uygulanmaz (4) 16/7/1965 tarihli ve 697 sayılı Ulaştırma ve Haberleşme Hizmetlerinin Olağanüstü
Hallerde ve Savaşta Ne Suretle Yürütüleceğine Dair Kanun ile millî güvenlik ve kamu düzeni gerekleri ve sıkıyönetim ve seferberlik hâllerinde posta hizmetlerinin yürütülmesine ilişkin özel kanunların hükümleri saklıdır.
(5) (Ek: 10/9/2014-6552/139 md.) T.C. Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi işyerleri hakkında; 14/6/1989 tarihli ve 3572 sayılı İşyeri Açma ve Çalışma Ruhsatlarına Dair Kanun Hükmünde
Kararnamenin Değiştirilerek Kabulüne Dair Kanunun 3 üncü maddesi ve 26/5/1981 tarihli ve
2464 sayılı Belediye Gelirleri Kanununun 81 inci maddesi hükümleri uygulanmaz.
(6) (Ek: 20/11/2017-KHK-696/117 md. Aynen kabul: 1/2/2018-7079/109 md.) Yapım ihaleleri hariç 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu, 5/1/1961 tarihli ve 237 sayılı Taşıt Kanunu, 10/2/1954 tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu ile 9/11/1983 tarihli ve 2946 sayılı Kamu
Konutları Kanunu hükümleri PTT ve iştirakleri hakkında uygulanmaz.
(7) (Ek: 20/11/2017-KHK-696/117 md. Aynen kabul: 1/2/2018-7079/109 md.) Kamu kurum ve kuruluşlarına personel alınmasına dair ilgili mevzuat hükümleri PTT ve iştirakleri tarafından istihdam edilecek personel hakkında uygulanmaz.
5.2) Aynı kanunun ‘Sorumluluk, başvuru hakkı ve zamanaşımı’ başlıklı 29 uncu
maddesinde: “Hizmet akdiyle görev yapan işçiler hariç diğer PTT çalışanları ve acenteleri, PTT’nin paralarına ve para hükmündeki evrak ve senetlerine ve diğer mevcutlarına karşı işledikleri suçlar ile bilanço, tutanak, rapor ve benzeri her türlü belge ve defterleri üzerinde işledikleri suçlar ve ifa ettikleri görevlerinden doğan suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılır.
(2) PTT hizmetleri ile ilgili olarak herhangi bir talepte bulunmak ve PTT’nin sorumlu olduğu hâllerde dava etme hakkı o hizmetten yararlanana aittir.
(3) PTT hizmetleri ile ilgili olarak talepte bulunma ve dava açma hakkı faaliyet konusu işlemin tesisi tarihinden itibaren bir yılın sonunda zamanaşımına uğrar. Bu süre, PTT’ye başvuru ile kesilir ve yapılan inceleme ve araştırmaların sonucunun ilgililere bildirildiği tarihte kesildiği yerden yeniden başlar. Bu süre yeni bir başvuru ile tekrar kesilmez.”
6) Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Sözleşmeli
Personel Hakkında Yönetmeliğin ilgili hükümleri:
6.1) İstihdam Şekli başlıklı 8 inci maddesinde: “PTT personeli, 14/7/1965 tarihli ve 657 sayılı
Devlet Memurları Kanunu ve diğer kanunların sözleşmeli personel hakkındaki hükümlerine tabi olmaksızın idari hizmet sözleşmesi ile istihdam edilir.”
6.2) Aynı yönetmeliğin Görevin yerine getirilmesi başlıklı 17 nci maddesinde: “Personel;
görevini, haiz olduğu yetkileri kullanmak suretiyle, zamanında ve en iyi şekilde yerine getirmekle yükümlü olup, görevlerinin gereği gibi yerine getirilmesinden, yetkilerinin zamanında ve gereğince kullanılmasından sorumludur.
(2) Yöneticiler, sorumluluğundaki birimlerin düzenli işlemesinden, personelin çalışmasından, gerekli önlemlerin alınmasından ve işlerin zamanında ve gereği gibi sonuçlandırılmasından sorumludur.
(3) Personelin kastı, kusuru veya ihmali sonucu PTT’nin mal, para ve para hükmündeki değerlerinin zarar görmesi durumunda, bu zararın ilgili personelden tahsili esastır. Zararın tazmininde genel hükümler uygulanır.
(4) Personelin, çalışma saatleri içerisinde görevinin başında bulunması ve bu süre içerisinde görevinin dışında başka bir işle uğraşmaması esastır.”
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin
kabulü ile Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Genel Müdürlüğüne tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE:
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme:
8) Başvuran, Sirkeci PTT Müdürlüğünde çalıştığını, İnceleme Raporuna istinaden
534,97.TL’nin maaşından kesildiğini, söz konusu raporda Destek Hizmetleri Müdürlüğünün
19.04.2017 tarihli olarak düzenlenen posta teslim listesinde yer alan Fatih Sosyal Güvenlik İl
Müdürlüğü varışlı … barkod nolu gönderinin Sirkeci PTT Merkezinden liste tarihinde değil bir sonraki gün 20.04.2017 tarihinde sistem girişinin yapıldığını, kontrolör tarafından düzenlenen rapor gereğince idarenin zararı olan 4.814,72.TLnin başvuran ve diğer çalışanlardan müteselsilen tahsilinin istendiği, bunun üzerine 534,97 TL başvuranın maaşından kesilmiş, herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, ayrıca teslim eden olarak imzası bulunan kişinin kime teslim ettiğini ispatlaması gerektiğini, söz konusu olayda böyle bir ispat yapılamadığını, olması muhtemel durumlarda bile kendisinin Sirkeci PTT Merkezi Müdürlüğünde bulunmadığını kendisi için illiyet kurularak cezadan müşterek sorumlu tutulmaması gerektiğini belirterek söz konusu rapora istinaden maaşından kesilen 534,97 TL’nin kendisine iade edilmesini talep etmektedir.
9) İdareden gönderilen yazı ve eklerinin incelenmesinde;
9.1) Bakırköy Posta Dağıtım Merkez Müdürlüğü Dağıtıcısı ….’nin 14/04/2017 tarihinde iş
kazası geçirmesi üzerinde ilgili evrakın İnsan Kaynakları Müdürlüğüne gönderildiği, insan kaynakları müdürlüğünce de Fatih Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne gönderilmek üzere 18/04/2017 tarih ve …sayılı makam imzalı yazı alınarak ve evrakın zimmetsiz olarak Destek
Hizmetleri Müdürlüğüne teslim edildiği, zimmet ilişkisi olmaksızın teslime karşın söz konusu bildirim evrakına Destek Hizmetleri Müdürlüğünce düzenlenen 19/04/2017 tarihli posta teslim listesinde yer verildiği, teslim listesinin teslim alan veya kabul eden kısmının işlemsiz olduğu, damga bulunmadığı, böylece evrakın Sirkeci PTT Merkezinde kime teslim edildiği belirsiz kalmakla birlikte Sirkeci PTT Merkezince gönderinin sistem girişinin 20/04/2017 tarihinde …
barkod numarası ile yapıldığı, Sosyal Güvenlik Kurumunca (SGK) sistem girişi esas alınarak gönderinin postaya verilmesi gereken son gün olan 19/04/2017 tarihinin kaçırılmış sayılması sebebiyle Başmüdürlüğe toplam 4.814,72.TL ceza uygulandığı ve bunun idarece ilgili kuruma ödendiği,
9.2) Söz konusu bildirimin yapılmasına ilişkin işlem tesis eden, takip, kontrol, uygulamaya dair
genel denetim görev yetkisi olan İnsan Kaynakları Müdürlüğü, Destek Hizmetleri Müdürlüğü ve Sirkeci PTT Merkez Müdürlüğünün olaydaki sorumluluklarının tartışıldığı, söz konusu iş kazası bildirimini içerir evrakın Destek Hizmetleri Müdürlüğüne posta için kabulün son günü olan 19/04/2017 tarihinde teslim edilmesine karşın postada olası gecikmeye karşı yeterince tedbirli hareket edilmemesi, bildirimin süre yönünden önem ve aciliyeti bilinmesine karşın ilgili ihtisas servisi posta görevlisine evrakın günlü, çok acil, postaya verilmesi gereken son gün olduğuna dair bir takip ve uyarı işlemi yapılmaması veya yapılmasının sağlanmaması nedeniyle
İnsan Kaynakları Müdürlüğü personelinin, servis gönderileri için hazırlanmış olan 19/04/2017 tarihli listenin karşılıklı teslim bilgisinin bulunmadığı ya da listelerin damgalanmadığı, böylece bu yöndeki sistemi tam olarak işletmemeleri / kuramamaları, 20/04/2017 tarihinde istem girişi yapılan gönderinin merkeze hangi tarihte teslim edildiğinin belirsiz kalmasına yol açmaları nedeniyle Destek Hizmetleri Müdürlüğü ve Sirkeci PTT Merkez Müdürlüğü personelinin hatalı dolayısıyla kusurlu bulundukları tecziyeden ziyade tebligatta bulunulmasının yeterli olacağı, ilgili personel birlikte kusurları sebebiyle olayın mali sorumlusu da olduklarından idarece
SGK’ya ödenen 4.814,72. TL’nin kendilerinden müştereken tahsil edilmesinin uygun olacağının mütalaa edildiği, bunun üzerine başvuranın maaşından kesinti yapıldığı, başvuranın bunun üzerine Başmüdürlüğe itiraz dilekçesi sunduğu, itiraz dilekçesinde belirtmiş olduğu hususların kontrolör raporunda değerlendirilmesi nedeniyle, talebi hakkında işlem yürütülemediğinin başvurana bildirildiği ve idari soruşturma neticesinde sabit olan durum karşısında ilgili hakkında uygulanan işlemin usul ve esaslara aykırı bir yönü bulunmadığı, bildirilmiştir.
9.3) İstanbul Anadolu Yakası PTT Başmüdürlüğünün 18.04.2017 tarih, … sayı ve iş kazası
bildirimi konulu belgede, dağıtıcı …’nin geçirdiği iş kazasının bildirildiği, yazıda ivedi, tarihli, süreli veya acil olduğuna dair şerhin olmadığı, yazı tarihinin altında ‘kurye’ ibaresinin yazılı olduğu,
9.4) ‘Kayıtlı Servis Gönderi Listesi’ başlıklı 19.04.2017 tarihli belgede onaylayan ve teslim
eden kısmında imza olduğu, kabul eden kısmında ise isim ve imza olmadığı,
9.5) Gönderi Reklamasyon başlıklı … barkod numaralı belgede kabul merkezinin Sirkeci, kabul
tarihinin 20.04.2017, kabul saatinin ise 09.10 olduğu, alıcı adının Sosyal Güvenlik İl Müd.
olarak yazıldığı, teslim tarihinin ise 21/04/2017 olduğu,
9.6) PTT A.Ş. Teftiş Kurulu Kontrolörlüğü başlıklı 28/02/2019 tarih ve … sayılı ‘İnceleme
Raporunun’ 19 uncu sayfasında “…postada olası gecikmeye karşı yeterince tedbirli hareket edilmemesi, bildirimin süre yönünden önem ve aciliyeti bilinmesine karşın ihtisas servisi posta görevlisine evrakın günlü, çok acil, postaya verilmesi gereken son gün olduğuna dair bir takip veya uyarı işlemi yapılmaması veya yapılmasının sağlanmaması nedeniyle, gelecekte, süre açısından-postaya verilmesinin son günü olma biçiminde, … barkod nolu gönderide olduğu gibi önem ve aciliyet oluşturan gönderilerin düzenli ve özel olarak takip edilmesi, herhangi bir aksamaya meydan verilmemesi ve bu evrakın zimmet ilişkisi kurularak tesliminin yapılması yönünde İnsan Kaynakları Müdürlüğüne, Sirkeci PTT Merkez Müdürlüğünden, postaya verilmek üzere hazırlanmış ve 19/04/2017 tarihli listede yer verilmiş servis görevlilerinin merkezde kime teslim edildiğinin belirsiz olduğu, merkez personeline ait bir bilgi veya damga olmadığı, karşılıklı teslim eden / teslim alanı ortaya koyan zimmet ilişkisinin kurulamadığı ve bu liste kapsamındaki … barkod nolu gönderinin liste tarihi ile sistem giriş tarihi farklılığına yol açıldığı, gönderinin kabul tarihinin belirsiz kaldığı, bu tarihten geçmişe dönük olarak yapılan işlemlerde de çok uzun zaman listelerin aynı eksikliği içerdiği ve sistemin tam olarak işletilemediği veya sistemin tam olarak kurulamadığı, takip, kontrol, genel denetim işlemlerinin de tam olarak sağlanamadığı tespit edildiğinden, bundan böyle belirtilen olumsuzluklara meydan verilmemesi ve gerekli tedbirlerin alınması amacıyla
Destek Hizmetleri ve Ulaşım Müdürlüğüne, Destek Hizmetleri Müdürlüğü formalı 19/04/2017 tarihli listeye kayden postaya getirilen SGK varışlı gönderinin, liste tarihinde değil bir sonraki gün 20/04/2017 tarihinde …barkod no ile sistem girişinin yapıldığı, listenin kabul edilen kısmında merkez personeline ait bir bilginin olmadığı, damga yer almadığı, karşılıklı teslim eden / teslim alanı ortaya koyan zimmet ilişkisinin kurulamadığı, bu tarihten geçmişe dönük olarak yapılan işlemlerde de çok uzun zaman listelerin aynı eksikliği içerdiği, sistemin tam olarak işletilemediği / kurulamadığı, müdürlükte bu yönde yürütülen işlemlerde yeterli takip, kontrol ve genel denetim sağlanamadığı, gönderinin sistem girişini yapan gişe görevlisinin de hatalı olduğu, konu gönderinin liste tarihi ile sistem tarihi farklı olmasına karşın bu halin kayıt altına alınmadığı, merkezin uygulamadaki tüm eksiklikleri kapsamında gönderinin kabul tarihinin belirsiz kalmasına yol açıldığı anlaşıldığından, gelecekte belirtilen eksikliklerin giderilmesi, gerekli tedbirlerin alınması, gişe görevlisi, şef ve müdür unvanlı personelce görevleri kapsamında gereken özenin gösterilmesi doğrultusunda Sirkeci PTT Merkez Müdürlüğüne, tebligatta bulunulmasının ve birlikte kusurları sebebiyle bu müdürlüklerin görevli ve yetkili personeli olayın mali sorumlusu da olduklarından, Kuruluşumuzca SGK’ya ödenen toplam 4.814,72.TL cezanın şef …, Şef … memur …. müdür …. şef …. kayıt servisi görevlisi …. müdür …. şef …. ve gişe görevlisi (başvuran) …’dan müştereken tahsil edilmesinin uygun olacağı…” şeklinde tespitlerin yer aldığı, Anlaşılmıştır.
9.7) Başvuran kontrolöre verdiği ifadesinde özetle; “söz konusu gönderinin sistem girişi
tarafımca yapıldı. Ancak, söz konusu gönderi kesinlikle tarafımca teslim alınmamıştır. Sabah geldiğimde gönderiyi masamda buldum. Bende gönderinin sisteme giriş işlemini yerine getirdim. Gönderiyi masama kimin bıraktığını bilmiyorum… Servis gönderileri sistem girişi yapılması için müdürlüğümüze elden liste ile genelde 16.00–16.30 arası gelmekteydi. Fakat getiren kişinin imza talebi olmamaktaydı… Söz konusu olayın gerçekleştiği dönemde süt iznim dolayısıyla saat 15.30’da sistemden çıkıp, kasamı kapatarak 4 gibi işyerinden ayrıldım…” şeklinde beyanda bulunmuştur.
10) Başvuran, Kurumumuza gönderdiği başvuru dilekçesinde özetle; “söz konusu gönderi
kesinlikle tarafımca alınmamıştır… Söz konusu inceleme raporunun ve eklerinin tetkikinde evrakı gönderen Destek Hizmetleri Müdürlüğü (halen Sirkeci PTT Merkezi Müdürü) ….’nın teftiş kontrolörü …’ya verdiği ifadesinde ekseriyetle saat 16.00 – 17.00 arasında Sirkeci PTT
Merkez Müdürlüğüne… Teslim edilmektedir… Evrakı teslim eden olarak imzası bulunan
Destek Hizmetleri Müdürlüğü hizmetlisi ….’nün teftiş kurulu kontrolörü …’ya verdiği ifadesinde “…evrakları sabahları değil ekseriyetle gün içinde 16.30 – 17.00 arasında teslim edilmekte… Şahsım için illiyet kurularak cezadan müşterek sorumlu tutulmamam gerektiğini düşünüyorum.” demektedir.
11) Başvuran, idari hizmet sözleşmesi ile PTT’de çalışmaktadır. Posta ve Telgraf Teşkilatı
Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Sözleşmeli Personel Hakkında Yönetmeliğin
İstihdam Şekli başlıklı 8 inci maddesinin üçüncü fıkrasında “Personelin kastı, kusuru veya ihmali sonucu PTT’nin mal, para ve para hükmündeki değerlerinin zarar görmesi durumunda, bu zararın ilgili personelden tahsili esastır. Zararın tazmininde genel hükümler uygulanır” hükmü düzenlenmiştir. Sorumluluğun genel hükümlere uygun olarak tespit edilmesinde eylem, zarar, nedensellik ve kusur durumunun birlikte değerlendirilmesi gerekir. Buna göre, başvuranın kusurlu bir eylemiyle sebebiyet verdiği bir zarar söz konusu olmalıdır.
12) Başvuranın, söz konusu gönderiyi teslim aldığı kesin ve inandırıcı delillerle
ispatlanamamıştır, aksine inceleme raporunda bulunan bir kısım ifadelerde gönderinin teslim edildiği iddia edilen 19/04/2017 tarihinde başvuranın süt izni kapsamında işten erken ayrıldığı beyan edilmiştir. İdarenin, Kurumumuza gönderdiği 03/09/2019 tarih ve … sayılı yazısında
“teslim listesinin teslim alan veya kabul eden kısmının işlemsiz olduğu, damga bulunmadığı, böylece evrakın Sirkeci PTT Merkezinde kime teslim edildiği belirsiz kalmakla birlikte” şeklinde cevap verildiği dikkate alındığında, gönderiyi kimin teslim aldığının belirsiz olduğu açıkça kabul edilmektedir. Gönderiyi hazırlayan birim, gönderi konusu evrakın aciliyetine dair şerh yazabilir veya gönderinin kurye ile gönderilmesini öngörebilirdi, bu noktada varsa bir ihmalin olumsuz sonuçlarının başvurana yüklenmemesi gerekmektedir.
13) Başvuranın süt izni kullandığı için, 19/04/2019 günü saat 15.30’da işten ayrıldığı idarenin
yazısında da belirtilmiştir. (ilgili yazının 4. sayfası birinci paragraf) Başvuran, gönderinin teslim edildiği iddia edilen 19.04.2017 günü süt izni kullanmak amacıyla işyerinden erken çıktığına göre, gönderi iddia edildiği gibi, 19.04.2017 günü teslim edilmiş olsa dahi, mesai saati bitiminden önce ilgili diğer personel tarafından gerekli işlemlerin yapılması imkânı ve zamanı vardı ve bunun yapılması gerekirdi, eğer gönderi 20.04.2017 günü teslim edilmiş ise bu takdirde de gönderi için aynı gün gerekli işlemler yapılmış olup bu durumda da başvurana bir kusur atfedilemeyeceği açıktır.
14) Teftiş Kurulu kontrolörünün inceleme raporunda belirtilen eylem veya eylemlerin
sorumlularının tespitinde dayanılan somut olgu ve hukuki dayanaklar tam anlamıyla belirtilmediği gibi, başvuranın hangi hareketi sebebiyle kusurlu davrandığı, sorumluluk hukukunun genel ilkelerine uygun olarak saptanmamıştır. İdare yapmış olduğu kesintinin hukuki dayanağını da belirtmek zorundadır. Bu kapsamda, meydana gelen zarar ile başvuranın hangi eylemi arasında bir nedensellik bağının olduğu ve kusurunun ağırlığı da somut olarak tespit edilmemiştir. Bir anlamda, sorumluluğun somut gerçeklere ve kusur durumuna uygun bir şekilde tespiti yerine kurumda farklı birimlerde çalışan birçok personelin sorumlu tutulması hukuka ve hakkaniyete aykırı olarak değerlendirilmiştir.
15) Anayasanın 2 nci maddesinde belirtilen hukuk devleti, insan haklarına dayanan, bu hak ve
özgürlükleri koruyup güçlendiren, eylem ve işlemleri hukuka uygun olan, her alanda adaletli bir hukuk düzeni kurup bunu geliştirerek sürdüren, Anayasa’ya aykırı durum ve tutumlardan kaçınan, hukuku tüm devlet organlarına egemen kılan, Anayasa ve yasalarla kendini bağlı sayan, yargı denetimine açık olan devlettir.(Anayasa Mahkemesinin 2017/137 e. sayılı kararı) İdare de hukuk devleti ilkesiyle bağlıdır. İdarenin, bu şekilde başvuranın maaşından kesinti yapması somut olay ve gerçekler ile hukuki sorumluluk ilkelerine de uygun değildir. Bu nedenlerle; başvuranın maaşından yapılan kesintinin, başvurana iade edilmesinin hakkaniyete uygun olacağı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme:
16) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderilmesi konusunda özenli davranmadığı, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde
“kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle
“karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup, genel hükümlere tabi işlemler yönünden Asliye Hukuk Mahkemesinde, idari işlemler yönünden İdare
Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Başvurunun KABULÜNE, Başvurandan yapılan kesintinin başvurana iadesi konusunda Posta ve Telgraf Teşkilatı
Anonim Şirketi Genel Müdürlüğüne TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanun’un 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Posta ve Telgraf Teşkilatı
Anonim Şirketi Genel Müdürlüğünce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvurana ve Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketi Genel Müdürlüğüne tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi