|
ÖZET: Başvuran, bilgisayar teknikerliği pozisyonu için yapılan sözlü sınavda başarılı sayılmayı talep etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, sözlü sınavların hukuka uygunluğunu değerlendirirken, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili mevzuat çerçevesinde, sınav sonuçlarının tutanak altına alınması ve değerlendirme kriterlerinin belirlenmesi gerektiğini belirtmiştir. İncelenen belgelerde, komisyon üyelerinin verdiği puanların ortalamasının alındığı ve değerlendirme formlarının uygun şekilde doldurulduğu görülmüştür.
Sonuç olarak, başvuranın mülakat sonucunun olumsuz değerlendirilmesine dair herhangi bir hukuka aykırılık tespit edilmemiştir. Ancak, mülakat süreçlerinin daha şeffaf ve nesnel bir şekilde yürütülmesi gerektiği vurgulanarak, İçişleri Bakanlığı’na gelecekteki sınavlar için önerilerde bulunulmuştur. Bu bağlamda, sınav sorularının önceden hazırlanması ve adayların cevaplarının kayda geçirilmesi gibi tedbirlerin alınması gerektiği ifade edilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2019/10905-S.16833
BAŞVURU NO : 2019/14474
KARAR TARİHİ : 30/10/2019
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İÇİŞLERİ BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Mülakat sonucunun olumlu değerlendirilmesi talebi hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 23/08/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, İçişleri Bakanlığı tarafından Valilik emrinde çalıştırılmak üzere 1200 kişilik sözleşmeli personel alımına ilişkin olarak bilgisayar teknikerliği pozisyonuna başvuru yaptığını, en yüksek KPSS puanına sahip olarak mülakata 1. sırada katılmaya hak kazandığını, 19/04/2019 tarihinde Samsun Valiliği tarafından yapılan sözlü sınavda sorulan üç soruya da doğru cevap verdiğini, mülakata katılan 5 kişi içerisinde en yüksek KPSS puanına sahip olmasına rağmen KPSS puanı kendi puanından daha düşük olan kişinin sözlü sınav sonucu başarılı kabul edildiğini, hiçbir objektif kriter gözetilmeksizin mülakattan elendiğini belirterek mülakat sonucunun olumlu değerlendirilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. İçişleri Bakanlığı Personel Genel Müdürlüğü’nün konuya ilişkin 24/09/2019 tarih ve …
sayılı yazısında;
2.1. Sözleşmeli personel alımlarının 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar ile Ek ve Değişiklikleri çerçevesinde hazırlanan İçişleri Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatında Çalıştırılmak Üzere 4/B Sözleşmeli
Personel Alımına İlişkin Giriş (Sözlü) Sınav Duyurusuna istinaden gerçekleştirildiği,
2.2. Samsun Bölgesel Sınav Komisyonu üyelerince yapılan değerlendirme sonucunda başvuranın başarı puanının 67 olarak belirlendiği, başvuranın kesin olmayan sözlü sınav sonuç listelerine yapmış olduğu itirazın Samsun Bölgesel Sınav Komisyonunca değerlendirildiği ve yapılan değerlendirme sonucunda başvuranın sözlü sınav sonucunu değiştirecek herhangi bir husus bulunmadığından itirazın reddine karar verildiği,
açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 06.06.1978 tarih ve 7/15754 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan
Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esasların ‘Sınav şartı’ başlıklı Ek 2 nci maddesinde; “Kamu kurum ve kuruluşları 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrasına göre; a) Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezi (ÖSYM) Başkanlığı tarafından Kamu Personeli
Seçme Sınavı (KPSS) (B) grubu puan sıralaması esas alınmak suretiyle doğrudan yapılacak merkezi yerleştirme, b) Yazılı ve/veya sözlü sınav yapılmaksızın, KPSS (B) grubu puan sıralaması esas alınmak suretiyle ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından yapılacak yerleştirme, c) Bu Esaslara ekli 3 sayılı cetvelde unvanları belirtilen sözleşmeli personel pozisyonlarına
KPSS (B) grubu puan sırasına konulmak kaydıyla alım yapılacak her bir unvan için boş bulunan sözleşmeli personel pozisyonunun on katına kadar aday arasından ilgili kurum ve kuruluşlar tarafından yapılacak yazılı ve/veya sözlü sınav başarısı sırasına göre yapılacak yerleştirme, yöntemlerinden herhangi biri ile sözleşmeli personel istihdam edebilirler.
Kamu kurum ve kuruluşları, ÖSYM Başkanlığı tarafından yapılan merkezi yerleştirme suretiyle alınanlar haricinde, istihdam edilecek sözleşmeli personele ilişkin olarak, boş sözleşmeli personel pozisyon unvan ve sayısını, bu pozisyonlarda istihdam edileceklerde aranacak nitelikleri, pozisyonlara yapılacak yerleştirme usulünü, sınavla alınacaklarda sınavın yeri, tarihi, türü, konuları ile diğer hususları yerleştirme veya sınav tarihinden en az onbeş gün önce
Türkiye çapında yayımlanan yüksek tirajlı gazetelerden birinde ve varsa resmî internet sitelerinde ilan ederler.
Sınav veya yerleştirme başvurularının incelenmesi, gerçekleştirilmesi, sonuçlarının tespiti ile yerleştirilen adayların ilan edilen niteliklere uygunluğundan kurumlarca teşkil edilecek komisyon sorumludur. Komisyon; ilgili kurum veya kuruluşun atamaya yetkili amirinin veya görevlendireceği birim amirinin başkanlığında, personel işlerinden sorumlu birim yöneticisi ve atamaya yetkili amir tarafından görevlendirilecek üç üye olmak üzere toplam beş kişiden teşekkül eder.
Birinci fıkranın (c) bendi uyarınca yapılacak sınavlar ile uygulama sınavlarında, personel işlerinden sorumlu birim yöneticisi hariç, komisyon üyelerinin öğrenim düzeyi adaylarda aranan öğrenim düzeyinden düşük olamaz. Söz konusu komisyonun başkan ve üyeleri, eşlerinin, üçüncü dereceye kadar kan ve ikinci dereceye kadar kayın hısımlarının katıldığı sınavlarda görev alamazlar.”,
6. İçişleri Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatında Çalıştırılmak Üzere 4/B Sözleşmeli
Personel Alımına İlişkin Giriş (Sözlü) Sınav Duyurusunda; “A-GENEL ŞARTLAR …
3- ÖSYM tarafından 2018 yılında yapılan Kamu Personel Seçme Sınavı (B) Grubundan; lisans mezunları için KPSSP(3), ön lisans mezunları için KPSSP(93) ve mesleki ve teknik lise mezunları için KPSSP(94) puan türünden en az 60 ve üzerinde KPSS puanı almış olmak kaydıyla başvuruda bulunanlardan, KPSS puan türü ve tercih edilen pozisyon unvanı esas alınmak suretiyle yapılacak olan puan sıralamasına göre ilan edilen pozisyon sayısının 5 katı adayın içerisinde bulunmak, …
I) GİRİŞ(SÖZLÜ) SINAV KONULARI …
3- Tekniker pozisyonu için; b) Bilgisayar Teknikeri pozisyonu için; Genel Yetenek, Genel Kültür, Anayasa, İdare Hukuku, Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ile İçişleri Bakanlığının görev alanına giren konulardan, … oluşur. …
J) GİRİŞ(SÖZLÜ) SINAVININ ŞEKLİ VE USULU
4/B sözleşmeli personel alımı sözlü olarak tek aşamada yapılır. Sözlü sınava girmeye hak kazanan adaylar, ilgili Sınav Komisyonunun her bir üyesi tarafından; a) Sınav konularına ilişkin bilgi düzeyi (50 puan), b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü (10 puan) , c) Liyakati, temsil kabiliyeti, tutum ve davranışlarının göreve uygunluğu (10 puan), ç) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığı (10 puan), d) Genel kültürü ve genel yeteneği (10 puan), e) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı, konularında (10 puan), olmak üzere 100 tam puan üzerinden değerlendirilir.
Sözlü sınava katılmaya hak kazandığı halde ilan edilen sınav tarihinde sınava katılmayan adaylar, sınava katılma hakkını kaybetmiş sayılacaktır.
K) GİRİŞ (SÖZLÜ) SINAV SONUÇLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ
Sözlü sınav 100 tam puan üzerinden değerlendirilir ve en az 70 puan alanlar başarılı sayılır.
Sözlü sınavda, her üyenin vermiş olduğu puanın aritmetik ortalaması alınarak adayların sözlü sınav puanı tespit edilecektir. Her aday için verilen sözlü sınav puanı adayın başarı puanını oluşturur. …”,
7. 28/03/2013 tarihli ve 28601 (mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmelik’in “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde; “Kurum, inceleme ve araştırma yaparken idarenin, insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde; kanunlara uygunluk, ayrımcılığın önlenmesi, ölçülülük, yetkinin kötüye kullanılmaması, eşitlik, tarafsızlık, dürüstlük, nezaket, şeffaflık, hesap verilebilirlik, haklı beklentiye uygunluk, kazanılmış hakların korunması, dinlenilme hakkı, savunma hakkı, bilgi edinme hakkı, makul sürede karar verme, kararların gerekçeli olması, karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi, kişisel verilerin korunması gibi iyi yönetim ilkelerine uygun işlem ve eylem ile tutum veya davranışta bulunup bulunmadığını gözetir ve iyi yönetim ilkelerine uyar.”,
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Başvuranın talebine ilişkin olarak başvurunun kısmen kabul kısmen reddi yönündeki öneri
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
9. Başvuran, sözleşmeli personel alımına ilişkin olarak bilgisayar teknikerliği pozisyonuna ilişkin olarak yapılan sözlü sınavda başarılı sayılmasını talep etmektedir.
10. Başta 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu olmak üzere ilgili diğer mevzuatta sözlü veya mülakat sınavlarıyla ilgili olarak, adaylara komisyon başkan ve üyelerince verilen puanların ayrı ayrı tutanağa geçirileceği, bunun dışında sınavla ilgili herhangi bir kayıt sisteminin kullanılmayacağı hükümlerine yer verilmiştir. Diğer bir anlatımla, idare mülakatın hukuk devleti ilkesine uygun olacak şekilde gerçekleştirilmesiyle yükümlü tutulmakta, bunu sağlamak için kullanılacak araçların seçiminde (teknolojik imkânların kullanılması, soruların kura usulüyle seçilmesi vb.) serbest bırakılmaktadır. İdarenin Kurumumuza sunmuş olduğu bilgi ve belgelerden, her bir komisyon üyesi tarafından Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin
Esaslar çerçevesinde hazırlanan İçişleri Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatında Çalıştırılmak
Üzere 4/B Sözleşmeli Personel Alımına İlişkin Giriş (Sözlü) Sınav Duyurusunda belirtilen değerlendirme kriterlerine uygun hazırlanmış değerlendirme formlarının ayrı ayrı doldurulup tutanak altına alındığı, komisyon üyelerinin verdiği puanların ortalamasının adayın almış olduğu nihai puanı belirlediği görülmüştür.
11. Her bir komisyon üyesince başvuran için doldurulup imza altına alınan değerlendirme formlarının incelenmesinden, komisyon tarafından verilen puanların ortalamasının hesaplanmasında başkanı da dahil olmak üzere komisyon üyelerinin verdikleri not ağırlıklarının eşit olarak değerlendirildiği, komisyon üyeleri ve başkanının başvuran için verdikleri puanlar arasında dikkat çekici farklılıklar bulunmadığı, mülakatta başvuranın eşit olmayan bir değerlendirmeye tabi tutulduğunu ortaya koyacak somut bilgi ve belgeler tespit edilememiştir.
12. Vergi Müfettişliği sözlü sınavına yapılan itiraz üzerine Danıştay 2 nci Dairesinin 27/03/2017 tarihli ve E:2016/7249, K:2016/7249 sayılı Kararı’nda da “178 sayılı Maliye
Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında KHK’nın “Sözlü sınav” başlıklı Ek-33 üncü maddesi ile 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’nun 60 ncı maddesi uyarıca maddesi uyarınca yapılacak giriş sınavlarının sözlü aşaması ile 42’nci maddenin (c) fıkrası uyarınca yapılacak sınavların sözlü aşamasının, adayın; a) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücünün, b) Liyakati, temsil kabiliyeti, bilgi düzeyi, davranış ve tepkilerinin mesleğe veya göreve uygunluğunun, c) Özgüveni, ikna kabiliyeti ve inandırıcılığının, ç) Genel yetenek ve genel kültürünün, d) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığının, değerlendirilmesi suretiyle yapılacağı, sınav komisyonunun, adaylar hakkında yukarıda yazılı özelliklerin her biri için değerlendirme yapacağı, yapılan değerlendirmeye göre verilen puanların tutanağa geçirileceği, bunun haricinde sözlü sınavla ilgili herhangi bir kayıt sistemi kullanılmayacağı hususları hükme bağlanmıştır. Yukarıda yer alan mevzuat hükmünün incelenmesinden değerlendirme kriterlerinden bir kısmının somut bilgi ve belgeye dayandırılması zorunluluğu bulunmakta iken, bir kısmının gözlem ve kanaate dayalı olduğu açıktır. Bu düzenlemeye dayalı olarak yapılan ve davacının başarısız sayıldığı sınavda gözlem ve kanaate dayalı kriterler yönünden ilgilinin başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların ortaya konulması, somut bilgi ve belgeye dayandırılması, mümkün olan haneler bakımından ise başarısız olarak değerlendirilmesine etki eden hususların somut bilgi ve belge ile kanıtlanması gerekmektedir. Bunun da, adayların katıldığı sözlü sınav öncesinde, sınavda sorulacak soruların hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve verilen cevapların kayda geçirilmesi ve adayların verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince, hangi notun takdir edildiğinin tutanakta ayrı ayrı gösterilmesi halinde mümkün olduğu açıktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
13. Gözlem ve kanaate dayalı bir mülakatın yapıldığı başvuru konusu olayda, başvuranın verdiği yanıtlara hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin değerlendirme tutanağında ayrı ayrı gösterildiği, verilen puanlar arasında şüpheye yer bırakacak farklıklar bulunmadığı belirlenmiştir. Değerlendirme tutanağındaki puanlamaya ilişkin takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı olarak kullanıldığı ve sübjektif bir değerlendirme yapıldığına dair herhangi bir kanıt da sunulmamış olup, Kurumumuzca da bu yönde bir saptama yapılamamıştır.
14. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; sözleşmeli personel alımı kapsamında bilgisayar teknikerliği pozisyonuna ilişkin olarak yapılan sözlü sınava ilişkin idarenin iş ve işlemlerinin hukuka aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup;
İdarenin, başvuru sahibine verdiği cevapta hangi sürede hangi merciye başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
16. Ayrıca, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslar çerçevesinde hazırlanan İçişleri
Bakanlığı Merkez ve Taşra Teşkilatında Çalıştırılmak Üzere 4/B Sözleşmeli Personel Alımına
İlişkin Giriş (Sözlü) Sınav Duyurusunda belirtilen değerlendirme kriterlerinin gözlem ve kanaate dayalı olduğu açık olsa da, mülakat öncesinde sınav sorularını hazırlanması, her adaya sorulan soruların ve cevapların kayda geçirilmesi, sorulan sorulara adayların verdiği yanıtlara ve kişisel niteliklerine göre yapılan değerlendirmede hangi komisyon üyesince hangi notun takdir edildiğinin değerlendirme formunda ‘gerekçeleriyle’ gösterilmesi mülakatın nesnelliği açısından aranan kriterlerdir. İdare tarafından gönderilen bilgi ve belgelerden komisyon üyelerince verilen puanların ayrı ayrı değerlendirme tutanağına geçirildiği, bunun dışında sınav sorularının hazırlanmadığı, adaya sorulan sorular ile adayın verdiği cevapların kayda geçirilmediği, ayrıca soru ve cevaplara ilişkin herhangi bir gerekçeli kayıt tutulmadığı anlaşılmıştır.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
17. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Samsun İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Sözlü sınavların iyi yönetim ilkelerinden olan “nesnellik”, “tarafsızlık”, “şeffaflık”, “hesap verilebilirlik” ve “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun yapılmasını teminen, İdarenin bundan sonra düzenleyeceği sözlü sınavlar öncesinde adaylara sorulacak soruların hazırlanması, adaylara sorulan sorular ile adayların verdiği cevapların kayda geçirilmesi ve adaylara verilen puanların gerekçelerini ortaya koyacak tedbirler alınması yönünde İÇİŞLERİ
BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın başvurana ve İçişleri Bakanlığı’na tebliğine,
6328 sayılı Kanun’un 20’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İçişleri Bakanlığı’nca bu
karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi