|
ÖZET: Başvuran, 25-26 Kasım 2017 tarihli açık öğretim sınavında sınav görevlisi olarak görev yapmış, ancak “sınav evrakını eksik teslim etmek” gerekçesiyle “süresiz görev verilmeme” yaptırımı ile karşılaşmıştır. Başvuran, bu yaptırımın, sınav evraklarının tesliminden sorumlu olan Salon Başkanına ait olduğunu belirterek, kendisine uygulanan cezanın hukuka aykırı olduğunu iddia etmiştir. İdare ise, başvuranın 2019 yılında yürürlüğe giren yeni yönergeye dayanarak sorumlu olduğunu savunmuştur.
Ancak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın görev yaptığı tarihte geçerli olan yönergenin, gözetmenlerin sorumluluğunu Salon Başkanına atfettiğini ve dolayısıyla başvuranın sorumlu tutulamayacağını tespit etmiştir. Bu bağlamda, 2019 yılına ait yönergeye dayanarak uygulanan yaptırımın, geçmişe etkili olamayacağı ve hukuk devleti ilkesine aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuran hakkında uygulanan cezanın kaldırılması yönünde idareye tavsiyede bulunulmuştur. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/3624-S.20.5800
BAŞVURU NO : 2019/15511
KARAR TARİHİ : 06/03/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Tarafına uygulanan yaptırımın kaldırılması talebi hk
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 11/09/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, başvurusunda özetle; 25-26 Kasım 2017 tarihinde yapılan açık öğretim sınavında sınav görevlisi olduğunu, “sınav evrakını eksik teslim etmek” işleminden dolayı tarafına
“süresiz görev verilmeme” yaptırımının uygulandığını ancak bu bilgilendirmenin tarafına
14.02.2019 tarihinde SMS ile yapıldığını itiraz dilekçesine ise cevap verilmediğini belirterek,
şahsına verilmiş olan cezanın 2019 sınav yönergesine göre olduğunu hâlbuki sınavın yapıldığı tarih olan 2017/12-2 sayılı ANADOLU ÜNİVERSİTESİ MERKEZİ SINAV
YÖNERGESİ’nin 5. maddesinin m ve n bentleri ile 12. maddesinin t ve u bentlerinde, sınav evraklarının toplanması ve teslimi ile ilgili işlemlerin “Salon Başkanına” verildiğini ve dolayısıyla sınav görevlisine bu cezanın uygulanamayacağını belirterek, sorumlu olmadığı işlemden dolayı tarafına uygulanan “süresiz görev verilmeme” yaptırımının kaldırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddia hakkında istenen bilgi ve belge talep yazımıza istinaden Anadolu
Üniversitesi Rektörlüğü tarafından gönderilen 18/02/2020 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle;
2.1. 25-26 Kasım 2017 Açıköğretim Programları Güz Dönemi Ara Sınavında 26/11/2017 tarihinde saat 09:30’da gerçekleştirilen oturumda … nolu salonda adaylara ait soru kitapçıklarının eksik çıkması nedeni ile ilgili salon görevlileri hakkında tutanak tutulduğu, ilgili tutanağın Anadolu Üniversitesi Sınav Komisyonu tarafından değerlendirildiği ve salonda bulunan tüm görevlilere Anadolu Üniversitesi Merkezi Sınav Yönergesinin 22. Madde 3.
bölüm f maddesine göre yaptırım uygulandığı,
2.2. Başvuranın anılan sınavda gözetmenlik görevini yaptığı ve Anadolu Üniversitesi Merkezi
Sınav Yönergesi’nde gözetmenin görev tanımının “Görevli olduğu salonda Salon Başkanı’nın
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
verdiği görevleri yerine getirerek, her konuda eşgüdüm hâlinde çalışır. Sınavın kurallara uygun biçimde yürütülmesinden sorumludur. Sınavın başlangıcından en az 1 saat önce, görevli olduğu binada hazır bulunur” şeklinde tanımlandığı, ilgili madde gereği gözetmenlerin sınavın kurallara uygun biçimde yürütülmesinden doğrudan sorumlu olduğu,
ifade edilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. Anayasanın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 2019 yılı Anadolu Üniversitesi Merkezȋ Sınav Yönergesinin “Sınav kurulları ve sınav görevlileri” başlıklı 5. Maddesinde; “m)Salon Başkanı; görev yaptığı salonda, sınavın bu
Yönergeye uygun olarak yürütülmesini sağlamakla ilgili yetki ve sorumluluğa sahiptir. Sınavın başlangıcından en az 1 saat önce, görevli olduğu binada hazır bulunur.
n) Gözetmen; Görevli olduğu salonda “Salon Başkanı”nın verdiği görevleri yerine getirerek, her konuda eşgüdüm hâlinde çalışır. Sınavın kurallara uygun biçimde yürütülmesinden sorumludur. Sınavın başlangıcından en az 1 saat önce, görevli olduğu binada hazır bulunur.”
5.1. “Yürürlükten kaldırılan Yönerge” başlıklı 27. Maddesinde “Anadolu Üniversitesi
Senatosunun 27/9/2017 tarihli ve 9/7 sayılı kararıyla kabul edilen “Anadolu Üniversitesi
Merkezî Sınav Yönergesi” yürürlükten kaldırılmıştır.”
5.2. 29. Maddesi; “Bu Yönerge, 18/3/2019 tarihinden itibaren yürürlüğe girer.”
6. 27/9/2017 tarihli 9/7 sayılı Senato kararlı Anadolu Üniversitesi Merkezȋ Sınav
Yönergesinin “Sınav kurulları ve sınav görevlileri” başlıklı 5. Maddesinde; “m)Salon
Başkanı; görev yaptığı salonda, sınavın bu Yönergeye uygun olarak yürütülmesini sağlamakla ilgili yetki ve sorumluluğa sahiptir.
n)Gözetmen; “Salon Başkanı”nın yetki ve sorumluluğunda olmak üzere, görevlendirildiği salonda, sınavın kurallara uygun olarak yürütülmesini gözetir ve Salon Başkanına her konuda yardım eder.”
6.1. “Salon Başkanının sınav sürecindeki görevleri şunlardır” başlıklı 12. Maddesinde; “t)
Sınav bitiminde soru kitapçıklarını ve cevap kâğıtlarını adaylardan eksiksiz olarak teslim alır.
Sınav evrakında eksiklik varsa salonun dikkatli bir şekilde aranmasını sağlar, buna rağmen
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
sınav evrakı bulunamadıysa salondaki tüm sınav görevlileri tarafından imzalanmak üzere tutanak düzenler.”
6.2. “Yürürlük” başlıklı 29. Maddesinde; “Bu Yönerge, Senato tarafından kabul edildiği tarihten itibaren yürürlüğe girer.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran özetle, 25-26 Kasım 2017 tarihinde yapılan açık öğretim sınavında sınav görevlisi olduğunu, “sınav evrakını eksik teslim etmek” işleminden dolayı tarafına “süresiz görev verilmeme” yaptırımının uygulandığını ancak sınav evraklarının toplanması ve teslimi ile ilgili işlemlerin “Salon Başkanına” verildiğini ve dolayısıyla sınav görevlisine bu cezanın uygulanamayacağını belirterek, sorumlu olmadığı işlemden dolayı tarafına uygulanan “süresiz görev verilmeme” yaptırımının kaldırılmasını talep etmektedir.
9. İdare ise Anadolu Üniversitesi Merkezi Sınav Yönergesi’nde gözetmenin görev tanımının
“Görevli olduğu salonda Salon Başkanı’nın verdiği görevleri yerine getirerek, her konuda eşgüdüm hâlinde çalışır. Sınavın kurallara uygun biçimde yürütülmesinden sorumludur.
Sınavın başlangıcından en az 1 saat önce, görevli olduğu binada hazır bulunur” şeklinde tanımlandığını dolayısıyla başvuranın talebinin, sınavın kurallara uygun biçimde yürütülmesinden doğrudan sorumlu olduğu gerekçesiyle reddedildiğini ifade etmektedir.
10. Hukuk devleti ilkesi devletin tüm faaliyetlerinde hukukun egemen olmasını amaçlar, bu amacın gerçekleşebilmesi için çıkarılan yasalarla konulacak kurallarda adalet ve hakkaniyet ölçülerinin göz önünde tutulması gerektiği gibi hukuk güvenliğinin de sağlanması gerekir.
11. Hukuki güvenlik ilkesi kural olarak yasaların geriye yürütülmemesini gerekli kılar ve hukuk devletinde devlet, hukuk güvenliğini sağlamakla yükümlüdür. “Yasaların Geriye Yürümezliği
İlkesi” uyarınca mevzuat hükümleri kural olarak yürürlük tarihlerinden sonraki olay, işlem ve eylemlere uygulanmak üzere çıkarılırlar. Yürürlüğe giren mevzuatın geçmişe ve kesin nitelik kazanmış hukuksal durumlara etkili olamaması hukukun genel ilkelerinden “‘Kazanılmış
Hakların Korunması” ilkesinin gereğidir.
12. Başvuruya konu dosyanın incelenmesinden; başvuranın 25-26 Kasım 2017 tarihinde yapılan açık öğretim sınavındaki görevinin gözetmenlik olduğu ve anılan sınavda … adlı öğrencinin soru kitapçığının sınavın bitmesinden sonra yapılan kontrolde oturduğu … nolu
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
sıranın altından çıktığı ve ilgili salon görevlileri hakkında eksik evrak teslimi nedeniyle tutanak tutulduğu ve Anadolu Üniversitesi Sınav Komisyonu tarafından yapılan değerlendirme sonucunda salonda bulunan tüm görevlilere sorumlu olmaları nedeniyle Anadolu Üniversitesi
Merkezi Sınav Yönergesinin 22. Madde 3. bölüm f maddesine göre yaptırım uygulandığı anlaşılmaktadır.
13. Somut olayda ilgili İdare, Anadolu Üniversitesi Merkezi Sınav Yönergesi’nde gözetmenin görev tanımının “Görevli olduğu salonda Salon Başkanı’nın verdiği görevleri yerine getirerek, her konuda eşgüdüm hâlinde çalışır. Sınavın kurallara uygun biçimde yürütülmesinden sorumludur. Sınavın başlangıcından en az 1 saat önce, görevli olduğu binada hazır bulunur” şeklinde tanımlandığını belirterek, ilgili madde gereği gözetmenlerin sınavın kurallara uygun biçimde yürütülmesinden doğrudan sorumlu olduğunu belirtmiştir. Ancak gözetmene ait olan bu tanım 2019 yılında yürürlüğe girmiş olan yönergede yer almakta olup, başvuranın gözetmenlik yaptığı 2017 yılındaki yönergeden farklılıklar içermektedir.
14. Sınavın yapıldığı tarihte uygulamada olan yönergede gözetmen; “Salon Başkanı”nın yetki ve sorumluluğunda olmak üzere, görevlendirildiği salonda, sınavın kurallara uygun olarak yürütülmesini gözetir ve Salon Başkanına her konuda yardım eder.” şeklinde tanımlanmakta, sorumluluk tamamen salon başkanına verilmekte, gözetmen yardım eden ve gözeten kişi olarak tanımlanmaktadır.
15. TDK’nın sözlüğünde “sorumlu” kelimesi “Üstüne aldığı veya yaptığı işlerden dolayı hesap vermek zorunda olan, sorumluluk taşıyan (kimse), mesul, mesuliyetli” olarak tanımlanırken, “gözetmek” kelimesi “Korumak, bakmak, özen göstermek, himaye etmek” olarak tanımlanmaktadır.
16. Tüm bu açıklamalar çerçevesinde, İdarenin başvuranı 2019 yılına ait Yönergedeki gözetmen tanımına dayanarak doğrudan sorumlu olduğu gerekçesiyle süresiz olarak sınav görevi verilmeme yaptırımına tabi tuttuğu ancak yaptırıma neden olan olayın 2017 yılında gerçekleşmiş olması ve o döneme ait olan yönergenin farklı olması ve gözetmenlerin 2017 yılı yönergesinde doğrudan sorumlu tutulmamış olmaları nedeniyle İdarenin 2019 yılı yönergesine dayanarak başvurana uygulamış olduğu yaptrım Anayasa’nın 2. maddesinde yer alan hukuk devleti ilkesine aykırıdır. Bu nedenle; başvuran hakkında yanlış yönerge uygulanarak verilmiş olan cezanın kaldırılması hususunda İdareye tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 17. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ancak gerekçeleri olmadan
Kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ilkesine uygun hareket etmediği, ayrıca başvuru sahibine verdiği cevapların yetersiz olduğu, idari işleme karşı hangi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine de uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkelere de uygun davranması önerilmektedir.
V. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
18. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Batman
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VI. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuran hakkında yanlış yönerge uygulanarak verilmiş olan cezanın kaldırılması hususunda
ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Bu kararın BAŞVURANA ve ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine;
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
ANADOLU ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.