| ÖZET: Başvuran, engellilik durumu nedeniyle Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesinde memuriyet talep etmiş, ancak bu talep ilgili idare tarafından reddedilmiştir. İdare, başvuranın engel durumuna uygun olarak müezzin kayyım pozisyonuna atanma teklifinde bulunmuş, fakat başvuran bu teklifi kabul etmemiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın talebinin reddinin hukuka uygun olduğunu belirtmiştir. İdarenin, engellilik durumuna bağlı yer değişikliği taleplerini yerine getirebilmesi için, talep edilen yerde uygun kadronun bulunması gerektiği ve başvuranın bu koşulu sağlamadığı ifade edilmiştir. Ayrıca, unvan değişikliği talebinin mevzuat gereği mümkün olmadığına da dikkat çekilmiştir. Sonuç olarak, başvuranın memur unvanına atanma talebinin hukuken geçerli olmadığına karar verilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/2701-S.20.4398
BAŞVURU NO : 2019/16567
KARAR TARİHİ : 20/02/2020
RET KARARI
Diyanet İşleri Başkanlığı
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Engellilik durumu nedeniyle unvan değişikliği talebi hakkında.
BAŞVURU TARİHİ : 23/09/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, Temmuz 2015 yılında EKPSS ile Diyanet İşleri Başkanlığı bünyesine İmam-Hatip olarak atandığını, ilk görev yerinin Balıkesir İli, Sındırgı İlçesi, … Köyü aşağı Camii olduğunu, Nisan 2017’de Kepsut İlçesi … Köyü aşağı Camiine atamasının yapıldığını ve halen burada görev yapmakta olduğunu, 2017 yılından itibaren 2 defa kış dönemini geçirdiğini, engelinin sağ kol dirsek altından itibaren uzvunun olmaması nedeniyle kış aylarında soba yakamadığını, görev yerinde elektrikli battaniyeye sarılarak görevini yaptığını, Balıkesir merkezde bulunan müftülüklerde memuriyet isteğine ilişkin Balıkesir İl Müftülüğüne ve Kepsut İlçe Müftülüğüne başvuruda bulunduğunu ancak talebinin reddedildiğini, kış döneminin geldiğini, aynı sıkıntıları yeniden yaşayacağından Balıkesir İl Müftülüğü, Altıeylül İlçe Müftülüğü veya Karesi İlçe
Müftülüğünde memur olarak atamasının yapılarak mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
II. İDARELERİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu iddialar hakkında bilgi ve belge talebimize istinaden Diyanet İşleri
Başkanlığınca iletilen yazıya cevaben Balıkesir İl Müftülüğünün 20/11/2019 tarihli ve …
sayılı cevabi yazı ve eklerinde özetle, başvurana engeline uygun Merkez İlçelerde MüezzinKayyımlık görevinin teklif edilmiş olmasına rağmen söz konusu teklifi kabul etmediği belirtilmiş, ilgilinin veri hazırlama kontrol işletmeni unvanına geçiş sınavına girdiği ancak başarısız olduğu, memur unvanına sınavla atanmaya ilişkin başvuru yaptığı ve söz konusu sınav sürecinin devam ettiği anlaşılmış olup, başvuruya ilişkin bilgi ve belgeler ek olarak
Kurumumuza gönderilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında, “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.” hükmü amirdir.
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında, “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” hükmüne yer verilmiştir.
5. Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin
5.1. Engellilik durumuna bağlı yer değişikliği başlıklı 39 uncu maddesinde, “(1) İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir.
(2) Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın
Başkanlığın kadro imkânları ve teşkilat yapısı dikkate alınarak karşılanır ve bu haktan bir defadan fazla yararlanılamaz.”,
5.2. “Eşdeğer kadrolar” başlıklı 44 üncü maddesinde, “(1) Başkanlık personelinden il müftü yardımcısı ve dengi ile daha alt düzeyde bulunan kadroların eşdeğerleri aşağıdaki şekilde yedi kademe olarak belirlenmiştir:…
d) Beşinci kademe: Öğretmen, sosyolog, psikolog, çözümleyici, mütercim, kütüphaneci, istatistikçi, astronom, mühendis, mimar, imam-hatip, Kur’an kursu öğreticisi, cami rehberi, programcı, ayniyat saymanı, teberrukat saymanı, musahhih, şef, tekniker, sağlık teknikeri, biolog, yönetmen, prodüktör, film yapımcısı, ses kayıtçısı, ışıkçı, montajcı, spiker, muhabir, kameraman, müezzin-kayyım, bilgisayar işletmeni, teknik ressam, teknisyen, grafiker, hemşire, sağlık teknisyeni, laborant, veri hazırlama ve kontrol işletmeni.
e) Altıncı kademe: Memur, mutemet, sekreter, ambar memuru, veznedar, satın alma memuru, santral memuru, daktilograf, şoför.
…
(2) Eşdeğer kadrolardan aynı kademede bulunan kadrolar arasındaki geçişler ile üst kademeden alt kademelerdeki kadrolara geçişlerde, adaylığı kalkmış olmak ve atanılacak kadronun şartlarını taşımak kaydıyla ilgili mevzuatında belirtilen diğer şartlar aranmaksızın sınavsız atama yapılabilir. Personelin talebi halinde imam-hatipler müezzin kayyım; murakıp ve Kur’an kursu öğreticileri imam-hatip veya müezzin kayyım; vaizler Kur’an kursu öğreticisi, imam-hatip veya müezzin kayyım; il müftü yardımcıları ile ilçe müftüleri ise şube müdürü, vaiz, Kur’an kursu öğreticisi, imam hatip veya müezzin kayyım kadrolarına ilgili mevzuatında belirtilen diğer şartlara tabi olmaksızın atanabilirler.
(3) Üst veya aynı kademedeki kadrolardan eğitim görevlisi, şube müdürü, öğretmen, şef, veri hazırlama ve kontrol işletmeni ve şoför kadrolarına geçişlerde Başkanlıkça yapılacak sınavla atama yapılabilir.”
hükmü yer almaktadır.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönünde öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7. Başvuran, EKPSS ile atandığı imam-hatiplik görevini yürüttüğü Kepsut İlçesi … Köyü aşağı
Camiinde engel durumundan kaynaklı olarak yaşadığı sıkıntıların giderilmesi amacıyla
Balıkesir merkezde bulunan müftülüklerde memuriyet isteğine ilişkin başvurularının reddedildiğini belirterek Balıkesir İl Müftülüğü, Altıeylül İlçe Müftülüğü veya Karesi İlçe
Müftülüğünde memur olarak atamasının yapılarak mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.
8. Bilindiği üzere, idarenin işlem tesis ederken hukuka bağlı olması ve hukuk kuralları içinde hareket etmesi hukuk devletinin ilkesidir. Bu kapsamda, bir idari işlemin belli bir sebebe dayanması gerekmekte olup, idari işlemin dayanağı olan sebebin açıkça kanunlarda gösterilerek bağlı yetkinin bulunduğu durumlarda idarenin, kanunun koyduğu sınırlar içinde kalması, sebep ve konu yönünden kanun ile belirtilen koşullara uyması gerekir. İdarenin takdir yetkisinin söz konusu olması halinde dahi keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmez.
İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır. İdare takdir yetkisini kullanırken kendisine verilen yetkinin amacı doğrultusunda hareket etmeli, nesnellik ve tarafsızlık içinde davranmalı, orantılılık ilkesine uymalı, kanunlar özel koşullar öngörmüşse bunlara uymalı, bu yetkiyi kamu yararı için ve gerekçeli olarak kullanmalıdır. (AYM, 17/04/2008 Tarihli, E.2005/5, K.2008/93 sayılı Kararı).
9. Diyanet İşleri Başkanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği gereğince gerekli şartları taşıyan Devlet memurlarının engellilik durumuna bağlı yer değişikliği talebinin kamu kurum ve kuruluşlarınca yerine getirilmesi için talep edilen yerde kurumun teşkilatının bulunması ve söz konusu teşkilat bünyesinde memurun atanabileceği bir kadronun bulunması gerekmekte olup, söz konusu koşulların varlığı halinde yer değişikliği talebinin yerine getirilmesi konusunda ilgili idareler bağlı yetki içerisinde bulunmakla birlikte, başvuruya konu olayda, ilgili idare tarafından başvuranın engel durumuna uygun olarak atanmayı talep ettiği ilçelere müezzin kayyım olarak atanmasına ilişkin teklifte bulunulmuş ancak başvuran tarafından bu teklif kabul edilmemiştir.
10. Başvuruda, başvuran engellilik durumuna bağlı yer değişikliğinden ziyade memur unvanına atanmak suretiyle yer değişikliği talebinde bulunmaktadır. Ancak ilgili mevzuat gereğince engellilik durumundan kaynaklı olarak ilgililere görev yeri itibariyle yer değişikliği imkanı verilmekte, unvan değişikliği hususuna ilişkin herhangi bir hüküm bulunmamakta olup, unvan değişikliği çerçevesinde eşdeğer kadrolar arasında geçişe dair hususlar ayrıca düzenlenmiştir.
11. Bu kapsamda, imam hatip unvanından memur veya VHKİ unvanına geçişin genel hükümler çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir. İmam-hatip unvanından memur unvanına atamanın gerekli şartları taşımak kaydıyla sınavsız olarak yapılabileceği, VHKİ unvanına atamanın ise sınavla yapılabileceği anlaşılmakta, ilgili idare tarafından söz konusu unvanlar için sınavla personel alımı yoluna gidildiği görülmektedir.
12. Başvuran, VHKİ unvanı ile durumuna uygun bir kadroya atamasının yapılmasına ilişkin defaten başvurularda bulunmuş ancak söz konusu talepleri reddedilmiş olup, nihai cevabi yazıda söz konusu unvanlar için açılan sınavlara girerek başarılı olması durumunda atamasının yapılabileceği gerekçe olarak sunulmuştur. Yapılan incelemede, başvuranın Balıkesir İl
Müftülüğü bünyesindeki VHKİ unvanı için; Altıeylül İlçe Müftülüğü bünyesindeki memur ve
VHKİ unvanları için sınavlara girdiği ancak başarısız olduğu, halihazırda Karesi İlçe
Müftülüğü bünyesindeki memur unvanına atanmaya ilişkin sınava başvuruda bulunduğu ve sınav sürecinin devam ettiği tespit edilmiştir.
13. Bu bilgiler ışığında, her ne kadar başvuran engellilik durumundan kaynaklı sıkıntıların giderilmesine yönelik olarak talepte bulunsa da ilgili mevzuat hükümleri gereğince Devlet memurlarına engellilik durumuna bağlı unvan değişikliği suretiyle yer değişikliği imkanının verilmediği, zira başvurana engel durumuna uygun yer değişikliği imkanının sunulduğu ancak kabul edilmediği anlaşıldığından başvuranın memur unvanına atanmak suretiyle talep edilen
Müftülüklerde görevlendirilme talebinin hukuken yerinde olmadığı kanaatine varılmıştır.
14. Yukarı anlatılan hususlar, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuranın engellilik durumuna bağlı olarak Balıkesir İl Müftülüğü, Altıeylül İlçe Müftülüğü veya Karesi İlçe
Müftülüğünde memur olarak atamasının yapılmaması yönündeki işlemin hukuka ve hakkaniyet ilkelerine aykırı olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idarenin başvurana verdiği cevaplarda hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı dava açma süresinden (varsa) kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Balıkesir İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN REDDİNE,
Bu kararın BAŞVURANA ve DİYANET İŞLERİ BAŞKANLIĞINA tebliğine
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi