|
ÖZET: Başvuran, disiplin cezası ve müdürlük görevinden alınma işlemlerinin kaldırılmasını talep etmiştir. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın iddialarını ve idarenin açıklamalarını değerlendirerek, disiplin cezasının hukuka uygunluğunu sorgulamıştır. İnceleme sonucunda, başvuranın aleyhinde yapılan iddiaların yeterli delil ve inceleme ile desteklenmediği, dolayısıyla disiplin cezasının verilmesinde hukuka aykırılık tespit edilmiştir.
Ancak, başvuranın müdürlük görevinden alınmasına ilişkin işlemin hukuka uygun olduğu sonucuna varılmıştır. Bu nedenle, başvuranın müdürlük görevinden alınması talebi reddedilmiş, ancak aylıktan kesme cezasının kaldırılması talebi kabul edilmiştir. Kurum, başvuran hakkında yeniden detaylı bir soruşturma yapılmasını ve sonuçlarına göre işlem tesis edilmesini tavsiye etmiştir. Bu durum, disiplin cezalarının uygulanmasında hukukun gerekliliklerine uygun hareket edilmesi gerektiğini ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/3503-S.20.5574
BAŞVURU NO : 2019/17074
KARAR TARİHİ : 04/03/2020
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İSTANBUL İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Disiplin cezası ve müdürlük görevinden alınma işlemlerinin kaldırılması talebi hakkında
BAŞVURU TARİHİ : 26/09/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran, 2017-2018 Eğitim-Öğretim yılında Beykoz İlçesi … Anadolu Lisesinde Okul
Müdür Vekili olarak görev yaparken hakkında asılsız iddialarda bulunularak soruşturma açıldığını, Maarif Müfettişlerinin raporuna istinaden de savunmasının istendiğini, ancak savunmasının talep edildiği raporda zikredilen 3 iddia ile ilgili olarak hiçbir belge ve kanıt sunulmadığını, okul disiplin kurulunca alınan 52 karara uymadığı iddiasına ilişkin olarak bu kararların tarafına ulaştırılmasını talep ettiğini ancak bu kararların tarafına verilmesi yerine 1/30 oranında aylıktan kesme cezası verildiğini, söz konusu ceza nedeniyle müdürlük görevinden alınarak öğretmen olarak atamasının yapıldığını belirterek tecziye edildiği aylıktan kesme cezası ile müdürlük görevinden alınmasına ilişkin işlemlerin kaldırılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Başvuruya konu talebe ilişkin olarak İstanbul Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğü tarafından Kurumumuza gönderilen 16/10/2019 tarihli ve … sayılı cevabi yazı ile, İstanbul
İli Beykoz İlçesi … Anadolu Lisesi eski Müdür Vekili başvuran hakkında yürütülen soruşturma sonucunda; ilgili hakkında BİMER’e ve CİMER’e yapılan şikayetler ile söz konusu şikayetçilerin ifadeleri ve okulda görev yapan bazı öğretmenlerin ifadelerinin yer aldığı 02/08/2019 tarihli ve … sayılı inceleme ve araştırma raporu ve ekleri Kurumumuza iletilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler”,
4. 14/6/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun
Görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 14/07/1965 tarihli ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ‘Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller’ başlıklı 125 inci maddesinde, “Devlet memurlarına verilecek disiplin cezaları ile her bir disiplin cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır: …
B – Kınama : Memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.
Kınama cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kusurlu davranmak, …
C – Aylıktan kesme: Memurun, brüt aylığından 1/30 – 1/8 arasında kesinti yapılmasıdır.
Aylıktan kesme cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Kasıtlı olarak; verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasları yerine getirmemek, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçleri korumamak, bakımını yapmamak, hor kullanmak, …
ı) Hizmet içinde Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak, …”,
6. Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumlarına Yönetici Görevlendirme Yönetmeliğinin
‘Yöneticilik görevinden alınma’ başlıklı 35 inci maddesinde; “Eğitim kurumu yöneticilerinden haklarında yapılan adlî ve idarî soruşturma sonucu hazırlanan raporların yetkili amir ve kurullarca değerlendirilmesi sonucuna göre yöneticilik görevinden alınma teklifi getirilen eğitim kurumu yöneticileri, durumlarına uygun ihtiyaç bulunan eğitim kurumlarına öğretmen olarak atanır. Bu şekilde görevinden alınanlar, aradan dört yıl geçmeden yönetici olarak görevlendirilmek üzere başvuruda bulunamaz.“
düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek başvurunun reddi yönünde hazırlanan “Ret Kararı Önerisi”
Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran, hakkında verilen aylıktan kesme cezası ile müdürlük görevinden alınmasına ilişkin işlemlerin kaldırılmasını talep etmektedir.
9. Soruşturmada amaç, yaşanan olayın arkasındaki maddi gerçeğin ortaya çıkarılmasıdır. Bu nedenle, soruşturma raporunda; soruşturma konusu fiil ve durumların yasal unsurlarının açık ve ayrıntılı bir şekilde belirlenmesi, hakkında soruşturma yapılan kişinin lehinde ve aleyhinde toplanan bütün kanıtların her suç maddesi itibariyle ayrı ayrı tartışılması; bulgular ve deliller, suçun işleniş koşulları, oluş biçimi, ilgililerin kişisel durumları, ilgilinin öne sürdüğü özürlerin doğruluk derecesi araştırılarak elde edilen bilgiler ve ilgili mevzuat hükümleri ışında yapılan değerlendirmelerle tarafların iddialarının somut delillerle ortaya konması ve fiilin şüpheye yer vermeyecek şekilde saptanması; sebep ve sonuçların açıkça belirtilmesi, olaya uygulanacak hukuk kurallarının tespit edilmesi suretiyle memurun cezalandırılmasının gerekli olup olmadığı hususunun irdelenmesi, raporun bütün soruşturma konularını kapsayacak şekilde doğru ve eksiksiz hazırlanması, raporun bölümleri arasında herhangi bir çelişkiye meydan verilmemesi ve böylece sağlıklı bir sonuca ulaşılması gerekmektedir.
10. Disiplin cezaları, kamu hizmetlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak amacıyla; kanunların, tüzüklerin ve yönetmeliklerin emrettiği ödevleri yerine getirmeyen, uyulmasını zorunlu kıldığı hususlara uymayan ve yasakladığı işleri yapan devlet memurlarına durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre verilen cezalardır. Diğer deyişle disiplin cezaları kamu hizmetinin belli bir düzen içerisinde yürütülmesi için alınan önlemlerden biridir.
11. Olayda, BİMER ve CİMER üzerinden başvuran hakkında yapılan şikayetler ile okulda görev yapmakta olan müdür yardımcısı ve öğretmenler tarafından yapılan şikayetler üzerine soruşturma başlatılmıştır. Söz konusu soruşturmada; başvuranın 11/A sınıfının seçmeli sosyal kulübü dersine girmesi gerekirken girmediği, okul disiplin kurulunun almış olduğu kararları herhangi bir gerekçe göstermeden gerekli işlemleri yapmadığı için okulda disiplinsizlik vakalarının artmasına neden olduğu, Müdür Yardımcısı …’nin disiplin kurulu başkanı olarak aldığı kararlara müdahalede bulunup disiplin kurulunda alınan 52 kararı onaylamadığı için disiplin kurulu üyelerinin görevlerinden istifa etmelerine neden olduğu, bazı öğrencilerin okul tuvaletlerinde ve okul bahçesinin değişik yerlerinde sigara içtikleri, bazı öğrencilerin de kılık ve kıyafetlerinin mevzuatın belirlediği esaslara uygun olmadığı halde gerekli tedbirleri almak için bir çaba göstermediği iddiaları üzerinden inceleme ve araştırma yürütülmüştür.
Soruşturmacı maarif müfettişleri tarafından iddialara ilişkin şikayetçi üç velinin ifadesinin alındığı, okul ve disiplin kurulu başkan ve üyeleri ile daha önce müdür yardımcısı olarak görev yapan öğretmenin ve memurun ifadelerine başvurulduğu anlaşılmıştır.
12. Soruşturma neticesinde; başvuranın okul disiplin kurulunun almış olduğu kararları herhangi bir gerekçe göstermeden gerekli işlemleri yapmadığı için okulda disiplinsizlik vakalarının artmasına neden olduğu iddiası sübut bulduğundan bahisle 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunun 125/C-a maddesinde belirtilen “Kasıtlı olarak; verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasları yerine getirmemek” fiili kapsamında 1/30 oranında aylıktan kesme ile cezalandırılmasının; Müdür
Yardımcısı …’nin disiplin kurulu başkanı olarak, aldığı kararlara müdahalede bulunup disiplin kurulunda alınan 52 kararı onaylamadığı için disiplin kurulu üyelerinin görevlerinden istifa etmelerine neden olduğu iddiası sübut bulduğundan bahisle 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunun 125/C-ı maddesinde belirtilen “Hizmet içinde Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak” fiili kapsamında 1/30 oranında aylıktan kesme ile cezalandırılmasının; bazı öğrencilerin okul tuvaletlerinde ve okul bahçesinin değişik yerlerinde sigara içtikleri, bazı öğrencilerin de kılık ve kıyafetlerinin mevzuatın belirlediği esaslara uygun olmadığı halde gerekli tedbirleri almak için bir çaba göstermediği iddiası sübut bulduğundan bahisle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun (125/B-a) maddesinde belirtilen
“Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, göreviyle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımından kusurlu davranmak” fiili kapsamında kınama ile cezalandırılması teklifinin getirildiği, mezkur soruşturma raporuna istinaden başvuranın tevhiden 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 125/C-a maddesi uyarınca 1/30 oranında aylıktan kesme cezası ile tecziye edildiği görülmektedir.
13. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde;
13.1. Başvuranın, okul disiplin kurulunun almış olduğu kararları herhangi bir gerekçe göstermeden gerekli işlemleri yapmadığı için okulda disiplinsizlik vakalarının artmasına neden olduğu iddiasının tanık ifadeleri ile sübut bulduğu belirtilmiş ise de, disiplin kurulunca alınan mezkûr kararların uygulanıp uygulanmadığı, uygulanmamış ise hangi kararların uygulanmadığı hususunda yeterli inceleme yapılmadığı ve ilgili öğrencilerin ifadesine başvurulmadığı, öte yandan başvurana isnat edilen fiilin kasıtlı olarak işlendiği sonucuna ulaştıracak somut verilere yer verilmediği,
13.2. Başvuranın, Müdür Yardımcısı …’nin disiplin kurulu başkanı olarak aldığı kararlara müdahalede bulunup disiplin kurulunda alınan 52 kararı onaylamadığı için disiplin kurulu üyelerinin görevlerinden istifa etmelerine neden olduğu iddiasının sübut bulduğu belirtilmiş ise de, söz konusu disiplin kurulu kararlarının incelenmesinden anılan kararların altında başvuranın imzasının bulunduğu görülmekte olup başvuranın disiplin kurulunda alınan 52 kararı onaylamadığından bahsedilemeyeceği, bu yönüyle anılan iddianın sübuta ermediği,
13.3. Başvuranın, bazı öğrencilerin okul tuvaletlerinde ve okul bahçesinin değişik yerlerinde sigara içtikleri, bazı öğrencilerinde kılık ve kıyafetlerinin mevzuatın belirlediği esaslara uygun olmadığı halde gerekli tedbirleri almak için bir çaba göstermediği iddiasının sübut bulduğu belirtilmiş ise de, anılan iddianın disiplin kurulu kararlarının uygulanmadığı iddiasının sonucu niteliğinde olduğu, disiplin kurulu kararlarının başvuran tarafından uygulanmadığı hususunda bir tespit olmaksızın söz konusu iddia yönünden başvuranın gerekli tedbirleri almak için bir çaba göstermediğinden bahsedilemeyeceği, bir başka ifadeyle disiplin kurulu kararlarının başvuran tarafından uygulanıp uygulanmadığı hususunda yapılacak detaylı inceleme sonucunda başvuranın gerekli çabayı gösterip göstermediğinin tespit edilebileceği,
13.4. Danıştay kararlarından da belirtildiği üzere savunma hakkının hukuka uygun şekilde kullanılabilmesi için, hakkında disiplin soruşturması yürütülen kamu görevlisinin hakkındaki iddiaları, bu iddiaların dayandığı delilleri, üzerine atılı fiillerin hukuki nitelendirmesini ve önerilen disiplin cezasını bilmesi gerektiği, tüm bu hususlar kendisine bildirilmeyen kişinin kendisini yeterince savunamayacağından tüm bu hususlara savunma istem yazısında yer verilmesi gerektiği dikkate alındığında, başvurana iletilen savunma istem yazısında hakkındaki iddialara yer verilmiş ise de bu iddiaların dayandığı deliller ile üzerine atılı fiillerin hukuki nitelendirmesine yer verilmediği görülmekte olup bu yönüyle savunma hakkının hukuka uygun şekilde kullandırılmadığı, anlaşılmıştır.
14. Yukarıda açıklanan gerekçelerle her ne kadar başvurana isnat edilen fiiller için disiplin soruşturması yapılarak sonucuna göre işlem tesis edilmesi gerekmekte ise de, başvuran hakkında yapılan soruşturmanın yeterli incelemeye dayanmadığı, salt tanık ifadeleri üzerinden değerlendirme yapıldığı, bu yönüyle eksik incelemeye dayalı soruşturma yürütüldüğü anlaşılmakta olup, başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 125/C-a maddesinde belirtilen “Kasıtlı olarak; verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasları yerine getirmemek” hukuki nitelendirmesi uyarınca başvuranın 1/30 oranında aylıktan kesme ile cezalandırılmasına ilişkin işlemde hukuka uyarlık görülmemiştir.
15. Bu yönüyle söz konusu disiplin cezasının kaldırılarak başvurana isnat edilen fiiller hakkında yukarıda verilen açıklamalar doğrultusunda yeniden detaylı bir soruşturma yürütülmesi ve sonucuna göre işlem tesisi yoluna gidilmesi hususunda idareye tavsiyede bulunulması gerektiği değerlendirilmiştir.
16. Öte yandan, Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumlarına Yönetici Görevlendirme
Yönetmeliğinin ‘Yöneticilik görevinden alınma’ başlıklı 35 inci maddesinde; haklarında yapılan adlî ve idarî soruşturma sonucu hazırlanan raporların yetkili amir ve kurullarca değerlendirilmesi sonucuna göre yöneticilik görevinden alınma teklifi getirilen eğitim kurumu yöneticilerinin durumlarına uygun ihtiyaç bulunan eğitim kurumlarına öğretmen olarak atanacakları hüküm altına alınmış olup, başvuran hakkında yapılan soruşturmada alınan tanık ifadeleri kapsamında başvuranın müdürlük görevinin üzerinden alınarak il içinde durumuna uygun bir okula öğretmen olarak atamasının yapılması yönünde getirilen idari teklif neticesinde tesis edilen başvuranın müdürlük görevinden alınmasına yönelik işlemde hukuka aykırılık tespit edilememiştir.
17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; yukarıda açıklanan gerekçelerle başvuranın müdürlük görevinden alınmasına ilişkin işlemin kaldırılması talebinin reddi, hakkında verilen aylıktan kesme cezası ile tecziyesine ilişkin işlemin kaldırılması talebinin kabulü gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin Kurumumuz tarafından istenilen bilgi ve belgeleri süresi içinde ve gerekçeli olarak gönderdiği, ayrıca idarenin başvuranla ilgili işlemlerinde “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun davrandığı, ancak İdarenin başvurana verdiği cevapta hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğini göstermediği bu nedenle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, İdareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
Buna göre; ilgili İdarenin eylem ve işlemlerine karşı (varsa) dava açma süresinden arta kalan sürede İstanbul İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle, BAŞVURUNUN KISMEN KABUL- KISMEN REDDİNE;
– Başvuranın, müdürlük görevinden alınmasına ilişkin işlemin kaldırılması talebinin
REDDİNE,
– Başvuranın, hakkında verilen aylıktan kesme cezası ile tecziyesine ilişkin işlemin kaldırılması talebinin KABULÜ ile başvurana isnat edilen fiiller hakkında yukarıda verilen açıklamalar doğrultusunda yeniden detaylı bir soruşturma yürütülmesi ve sonucuna göre işlem tesisi yoluna gidilmesi hususunda İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne
TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın başvuran ve İstanbul İl Milli Eğitim Müdürlüğü’ne tebliğine,
6328 sayılı Kanun’un 20’inci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, İstanbul İl Milli Eğitim
Müdürlüğü’nce bu kararın tavsiye kısmı üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi