|
ÖZET: Başvuran, görevden uzaklaştırma süresince mahrum kaldığı mali haklarının yasal faiziyle ödenmesi talebinde bulunmuştur. Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın görevden uzaklaştırılmasının hukuka uygun olduğunu, ancak görevine iade edilmesi sonrası maaşının yasal faiziyle ödenmesi gerektiğine karar vermiştir. Bununla birlikte, başvuranın fiilen görev yapmadığı gerekçesiyle ek ders ücretleri ve eğitim öğretim yılı hazırlık ödeneği talepleri reddedilmiştir.
Kurum, başvuranın görevden uzaklaştırılmasının idarenin takdir yetkisi çerçevesinde gerçekleştirildiğini ve bu nedenle idarenin tazminat yükümlülüğünün bulunmadığını belirtmiştir. Ancak, başvuranın maaşının yasal faiziyle ödenmesi gerektiği yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Sonuç olarak, başvuru kısmen kabul edilmiş, ek ders ücretleri ve eğitim öğretim yılı hazırlık ödeneği talepleri reddedilmiştir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/5048-S.20.8091
BAŞVURU NO : 2019/17241
KARAR TARİHİ : 31/03/2020
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AFYONKARAHİSAR İL MİLLİ EĞİTİM
MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Görevden uzaklaştırma kararı nedeniyle mahrum kalınan mali haklar hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 30/09/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran vekili özetle müvekkilinin 30/08/2016 tarihinde Afyonkarahisar Valiliği tarafından
FETÖ iltisakı iddiasıyla görevinden uzaklaştırıldığını, 15/01/2019 tarihinde Afyonkarahisar 2.
Ağır Ceza Mahkemesi’nce hakkında verilen beraat kararına istinaden görevine başladığını, müvekkili hakkında uygulanan 31 aylık tedbir süresince müvekkiline maaşının 2/3’ünün ödenmiş olduğu ve 22/02/2019 tarihinde de maaşından yapılan kesintilerin ilgiliye ödendiğini açıklayarak; iadesi gerçekleşen maaşlarının yasal faizlerinin ve enflasyon farkının ödenmesi, ödenmeyen ek ders ücretlerinin ve eğitim öğretim ödeneğinin yasal faiziyle ödenmesi ile seminer dönemlerinde ödenen ek ders ücretlerinin yasal faiziyle ödenmesi talepleriyle
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Kurumumuzun 16/01/2020 tarihli ve … sayılı bilgi ve belge talebine istinaden Milli
Eğitim Bakanlığı tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 04.02/2020 tarihli ve … sayılı yazıda özetle; 2.1. Başvuran hakkında uygulanan görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırılmasına istinaden, ilgilinin görevinden ayrı kaldığı sürelere ilişkin aylıklarından kesilmiş olan üçte birlik kısmının ve 2018-2019 öğretim yılı hazırlık ödeneğinin, göreve başlayış tarihi dikkate alınarak, yarısının ödendiği, 2.2. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 143’üncü maddesi gereğince; başvuranın açıkta bulunduğu süre içerisinde, aylığının 2/3′ ünü almakta olduğunu, 2/3 hak aylık derecesine göre ödenmiş olup, kademe ilerlemesi göreve iadesine müteakip yapılacağından, göreve iadesine ilişkin olarak yapılan 22/02/2019 tarihli geriye dönük 1/3 maaş iade bordrosu da açıkta bulunduğu dönemde 2/3 hak aylık derece ve kademesine göre ödenen maaş esas alınarak hesaplandığı; dolayısıyla, görevden uzakta geçirilen süreler kademe ilerlemesinde ve bu sürenin derece yükselmesi için gerekli en az bekleme süresini aşan kısmı derece yükselmesinde değerlendirilerek ve yeni görev yerinde İntibak bordrosu düzenlenmek suretiyle tahakkuk ettirilmesi gerektiğinden, Müdürlük tarafından yapılan 22/02/2019 tarihli tahakkuk İşleminin mevzuata uygun olduğu değerlendirildiği; nitekim, başvuranın görevden uzaklaştırmada açıkta geçen süresi değerlendirilerek derece yükselmesi 01/03/2019 tarihinde Valilik Oluru ile yapılarak yeni görev yerine bildirildiği, 2.3. 2018-2019 Öğretim yılı hazırlık ödeneği göreve başladığı tarih baz alınarak %50 oranında 565,00 TL. olarak ödendiği, açıkta bulunduğu 2016-2017 öğretim yılı ve 2017-2018 öğretim yılına ilişkin hazırlık ödeneğinden ise fiilen görev yapma şartını taşımadığından ödenmesinin mümkün bulunmadığının değerlendirildiği, 2.4. 16/12/2006 tarihli ve 26378 sayılı Resmi Gazete ’de yayımlanan 01/12/2006 tarihli ve 2006/11350 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Milli Eğitim Bakanlığı
Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın 25 inci maddesi uyarınca, aylığa bağlı özlük hakları kapsamında olmayan ek ders ücretinin fiilen görev yapılmasına bağlı olarak ödenmesi gerektiğinden, başvuranın talebinin yerine getirilmesinin yasal olarak mümkün olmadığı, 2.5. Geriye dönük yapılan ödeme işlemlerinde gecikme faizi uygulanacağına dair yasal mevzuat bulunmadığından, başvuran adına yapılan ödemelerin gecikme faizi işletilmeksizin ödendiği, açıklamalarına yer verilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 2709 sayılı T.C. Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun; 5.1. “Ders Görevi” başlıklı 89 uncu maddesinde; “Her derecedeki eğitim ve öğretim kurumları ile Üniversite ve Akademi (Askeri Akademiler dahil), okul, kurs veya yaygın eğitim yapan kurumlarda ve benzeri kuruluşlarda öğretmen veya öğretim üyesi bulunmaması halinde öğretmenlere, öğretim üyelerine veya diğer memurlara veyahut açıktan atanacaklara ücret ile ek ders görevi verilebilir. Ücretle okutulacak ders saatlerinin sayısı, ders görevi alacakların nitelikleri ve diğer hususlar Cumhurbaşkanı kararı ile tespit olunur.” 5.2. “Görevden uzaklaştırma” başlıklı 137 nci maddesinde; “Görevden uzaklaştırma, Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görevi başında kalmasında sakınca görülecek Devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir. Görevden uzaklaştırma tedbiri, soruşturmanın herhangi bir safhasında da alınabilir.” 5.3. “Ceza kovuşturması sırasında görevden uzaklaştırma” başlıklı 140 ıncı maddesinde; “Haklarında mahkemelerce cezai kovuşturma yapılan Devlet memurları da 138 inci maddedeki yetkililer tarafından görevden uzaklaştırılabilirler.” 5.4. “Görevden uzaklaştırılan veya görevinden uzak kalan memurların hak ve yükümlülüğü” başlıklı 141 inci maddesinde; “Görevden uzaklaştırılan ve görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisi ödenir. Bu gibiler bu Kanunun öngördüğü sosyal hak ve yardımlardan faydalanmaya devam ederler.
143 üncü maddede sayılan durumların gerçekleşmesi halinde, bunların aylıklarının kesilmiş
olan üçte biri kendilerine ödenir ve görevden uzakta geçirdikleri süre, derecelerindeki kademe ilerlemesinde ve bu sürenin derece yükselmesi için gerekli en az bekleme süresini aşan kısmı, üst dereceye yükselmeleri halinde, bu derecede kademe ilerlemesi yapılmak suretiyle değerlendirilir.” 5.5. “Memurun göreve tekrar başlatılması zorunlu olan haller” başlıklı 143 üncü maddesinde; Soruşturma veya yargılama sonunda yetkili mercilerce: a) Haklarında memurluktan çıkarmadan başka bir disiplin cezası verilenler; b) Yargılamanın men’ine veya bereatine karar verilenler; c) Hükümden evvel haklarındaki kovuşturma genel af ile kaldırılanlar; ç) Görevlerine ve memurluklarına ilişkin olsun veya olmasın memurluğa engel olmıyacak bir ceza ile hükümlü olup cezası ertelenenler; Bu kararların kesinleşmesi üzerine haklarındaki görevden uzaklaştırma tedbiri kaldırılır.” 5.6. “Süre” başlıklı 145 inci maddesinde; “Görevden uzaklaştırma; bir disiplin kovuşturması icabından olduğu takdirde en çok 3 ay devam edebilir. Bu süre sonunda hakkında bir karar verilmediği takdirde memur görevine başlatılır. “Bir ceza kovuşturması icabından olduğu takdirde görevinden uzaklaştırmaya yetkili amir (Müfettişlerin görevinden uzaklaştırdıkları memurlar hakkında atamaya yetkili amir) ilgilinin durumunu her iki ayda bir inceliyerek görevine dönüp dönmemesi hakkında bir karar verir ve ilgiliye de yazı ile tebliğ eder.” 5.7. Ek 32 nci maddesinde; “Eğitim ve öğretim Hizmetleri Sınıfına dahil öğretmen unvanlı kadrolarda görevli olup; fiilen öğretmenlik yapanlara (ilköğretim ve okul müdürleri ile yardımcıları, cezaevi okullarında çalışan öğretmenler, yönetici, eğitim uzmanı ve eğitim uzman yardımcıları dahil (…)(3) her öğretim yılında bir defaya mahsus olmak üzere ve öğretim yılının başladığı ay içinde Milli Eğitim Bakanı tarafından belirlenecek tarihte Cumhurbaşkanınca belirlenecek miktarda, öğretim yılına hazırlık ödeneği ödenir.” 6. 16/12/2006 tarih ve 26378 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı
Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin 2006/11350 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararının; 6.1. 6 ncı maddesinin 3 üncü fıkrasında; “Öğretmenlere, ilgili mevzuatına göre öğretim yılı başında ve sonunda yaptıkları meslekle ilgili çalışma sürelerinde iki haftayı geçmemek üzere ve fiilen görev yapmaları kaydıyla haftada 15 saat ek ders ücreti ödenir.”, 6.2. 7 nci maddesinde; “(1) Bakanlık veya verilen yetki uyarınca valilikler tarafından açılan hizmet içi eğitim, kurs ve seminerlerde, aday memurların temel ve hazırlayıcı eğitimlerinde ders vermekle görevlendirilenlere, fiilen derse girmeleri kaydıyla haftada 30 saate kadar ek ders görevi verilebilir. Bu faaliyetler için alınacak onayda ek ders görevi verilen personelin adı, unvanı, girecekleri dersler ile saat sayısı gibi hususlar belirtilir.”
6.2 25 inci maddesinde, “(1) Bu Karar kapsamında ek ders ücreti ödenebilmesi için, ek ders
görevinin fiilen yapılmış olması, ek ders görevinden sayılan veya ek ders görevinin yapılmış sayılacağı hâller bakımından ise bu Kararda belirlenen koşulların oluşması şarttır. Ek ders ödemelerinden harcama yetkilisi, ödeme emri belgesini düzenleyen gerçekleştirme görevlisi ve bu Kararda belirtilen esas ve usuller çerçevesinde ek ders görevinin gerçekleştiğine ilişkin belgeyi düzenleyen ve onaylayan diğer gerçekleştirme görevlileri müteselsilen sorumludur. (2)
Yapılan inceleme sonucunda fiilen yapılmadan ve gerekli koşullar oluşmadan ödendiği anlaşılan ek ders ücretleri ilgililerden yasal faizi ile birlikte geri alınır.” 7. 23/08/2015 tarih ve 29454 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan, Kamu Görevlilerinin
Geneline ve Hizmet Kollarına Yönelik Mali ve Sosyal Haklara İlişkin 2016 ve 2017
Yıllarını Kapsayan 3. Dönem Toplu Sözleşmenin Üçüncü Kısım İkinci Bölümünde düzenlenen; “Örgün eğitim kurumlarında ek ders ücreti” başlıklı 22 nci maddesinde; “Örgün eğitim kurumlarında (mesleki eğitim merkezleri dahil) ders yılı süresi içinde eğitim ve öğretimin fiilen yapıldığı normal çalışma günleri için ilgili mevzuatına göre kendilerine nöbet görevi verilen ve bu görevi de fiilen yerine getiren müdür yardımcıları ile öğretmenlere, 2016 yılında haftada 2 saati ve 2017 yılında ise haftada 3 saati geçmemek üzere ek ders ücreti ödenir.” hükümlerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kabulü yönünde hazırlanan “Tavsiye Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Yukarıda 1numaralı paragrafta yer verildiği üzere özetle; başvuran vekili müvekkili hakkında uygulanan görevden uzaklaştırma tedbiri boyunca müvekkilinin mahrum kaldığı mali maaşının yasal faiziyle birlikte ödenmesi ve anılan dönem için müvekkilinin mahrum kaldığı ek ders ücretleri ile eğitim öğretim yılı hazırlık ödeneğinin yasal faiziyle ödenmesi talepleriyle
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
10. Bilindiği gibi 15 Temmuz 2016 tarihinde başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu kurum ve kuruluşlarında çeşitli kadrolarda görev yapmakta iken FETO/PDY terör örgütü ile irtibatı/iltisakı bulunduğu gerekçesiyle Kanun Hükmünde Kararnamelerle kamu görevinden çıkarılan / açığa alınan ancak sonrasında yapılan incelemeler neticesinde terör örgütlerine veya
Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisak veya bunlarla irtibatı olmadığı tespit edilenler çeşitli kanun hükmünde kararnameler ile yine doğrudan başka bir idari işlem tesis edilmesine gerek olmadan kamu görevine iade edilmişlerdir.
11. Söz konusu Kanun Hükmünde Kararnamelerin “İade hükümleri” başlıklı maddelerinde; daha önce çeşitli OHAL kararnameleri ile kamu görevinden çıkarılan ilgililerin kamu görevine iadeleri hususundaki usul belirtilerek; iade olan kamu görevlileri hakkında anılan OHAL kararnamelerinin tüm hüküm ve sonuçlarının yayım tarihinden itibaren ortadan kalkmış sayılacağı, ilgililerin kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
12. Diğer yandan, 23/1/2017 tarihli ve 29957 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun
Hükmünde Kararnamenin “Komisyonun Oluşumu” başlıklı 1 inci maddesinde; “Anayasanın
120 nci maddesi kapsamında ilan edilen ve 21/712016 tarihli ve 1116 sayılı Türkiye Büyük
Millet Meclisi Kararıyla onaylanan olağanüstü hal kapsamında, terör örgütlerine veya Milli
Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, aidiyeti, iltisakı veya bunlarla irtibatı olduğu gerekçesiyle başka bir idari işlem tesis edilmeksizin doğrudan kanun hükmünde kararname hükümleri ile tesis edilen işlemlere ilişkin başvuruları değerlendirmek ve karara bağlamak üzere Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur ” hükmü ile Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu kurulmuştur.
13. Ancak 685 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında
Kanun Hükmünde Kararnamede ilgililerin göreve iadesi durumunda kamu görevinden çıkarıldıkları tarihten göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal haklarının ödenmesine ilişkin hüküm bulunmaması nedeniyle OHAL Komisyonuna yapılan başvurunun kabulü sonucu kamu görevine iade usulü ile anılan Komisyon kurulmadan önce olağanüstü hal kanun hükmünde kararnameleri ile yapılan iade usulü farklılığını gidermek amacıyla 25/7/2018 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan 7145 sayılı Bazı Kanun ve Kanun
Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 7075 sayılı Olağanüstü Hal
İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 10 uncu maddesinde yapılan değişiklik ile ilgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümlerinin, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hüküm altına alınmıştır.
14. 657 sayılı Kanunun 137 inci maddesinde ise görevden uzaklaştırma tedbiri; “Devlet kamu hizmetlerinin gerektirdiği hallerde, görev başında kalmasında sakınca görülecek devlet memurları hakkında alınan ihtiyati bir tedbirdir.” şeklinde tanımlanarak, 140 ıncı maddesinde; haklarında mahkemelerce ceza kovuşturması yapılan Devlet memurlarının 138 inci maddedeki yetkililer tarafından görevden uzaklaştırılabileceği, 141 inci maddesinde; görevden uzaklaştırılan ve görevi ile ilgili olsun veya olmasın herhangi bir suçtan tutuklanan veya gözaltına alınan memurlara bu süre içinde aylıklarının üçte ikisinin ödeneceği, 143 üncü maddesinde, soruşturma veya yargılama sonucuna göre hangi hallerde görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırılacağı 144 üncü maddesinde ise önlemin ne kadar süre ile alınacağına ilişkin hükümlere yer verilmiştir.
15. Somut olayda da, Milli Eğitim Bakanlığı’nda öğretmen olarak görev yapmakta iken 30/08/2016 tarihinde başvuranın görevden uzaklaştırıldığı, 15/01/2019 tarihinde görevden uzaklaştırma tedbirinin kaldırıldığı, buna istinaden 18/02/2019 tarihinde görevine başlayan başvuranın, açığa alındığı tarih ile iade edildiği tarih arasında kalan süreye ilişkin mahrum kaldığı ek ders ücretleri, eğitim öğretim ödeneği, seminer dönemlerinde ödenen ek ders ücretleri şeklîdeki parasal hakların yasal faiziyle tarafına ödenmesini ve maaşlarının yasal faizleri ve enflasyon farkı ile ödenmesi talebinin İdare tarafından reddedildiği anlaşılmıştır.
16. Bilindiği gibi Hukuk devletinin gereklerinden biri de idarenin hukukla bağlı olması ve hukuka aykırı işlem ve eylemlerinden dolayı kişilere verdiği zararların tazmini olup, Anayasanın 125 inci maddesinde de İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle yükümlü olduğu açıkça hüküm altına alınmıştır. Bu çerçevede ülkemizde 15
Temmuz 2016 tarihinde Devletimize ve milletimize karşı başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu düzeni ve güvenliği açısından Anayasanın 120 inci maddesi ve 2935 sayılı
Olağanüstü Hal Kanununu uyarınca ülke genelinde olağanüstü hal ilan edilmesine karar verilmiş, alınan tedbirler çerçevesinde Anayasa ile kurulan demokrasi düzeninin korumak amacıyla terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca Devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti veya iltisakı yahut bunlarla irtibatı olduğu değerlendirilen; vakıf, dernek, televizyon ve sair birçok müessese kapatılmış ve birçok kamu görevlisi de ihraç edilerek başta FETÖ/PDY olmak üzere terör örgütlerine veya Milli Güvenlik Kurulunca devletin milli güvenliğine karşı faaliyette bulunduğuna karar verilen yapı, oluşum veya gruplara üyeliği, mensubiyeti, iltisakı yahut bunlarla irtibatlı olduğu değerlendirilen kişiler kamu kurum ve kuruluşlarından çıkarılmışlardır.
17. Diğer yandan alınan tedbirler nedeniyle idarî işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanların mağduriyetlerini gidermek amacıyla da ilgililerin kamu görevine dönmesini öngören OHAL KHK’larıyla düzenleme yapılarak, görevine iade edilmesine karar verilenler açısından çıkarılmaya ilişkin Kanun Hükmünde Kararname Hükümlerinin tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılacağı, bu kapsamda göreve başlayanlara kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakların ödeneceği hüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda açığa alınan ancak sonradan göreve iade edilen başvuranın, kendi iradesi dışında öğretmenlik mesleğini yerine getiremediği dikkate alındığında İdarenin işlemi nedeniyle oluşan külfetin başvurana yükletilemeyeceği açıktır.
18. Kaldı ki Danıştay Birinci Dairesinin Esas No; 1982/112, Karar No: 1982/130 sayılı kararında belirtilen; “… haklarında tesis edilen göreve son verme, görevden çekilmiş sayılma ya da benzeri işlemlerin iptali üzerine görevine döndürülenlerin, dava dilekçelerinde aylık ve diğer özlük haklarına ilişkin bir istemde bulunup bulunmadıklarına bakılmaksızın, işlemin tesisi tarihinden sonraki bütün maddi hakların ödenmesi gerektiği” kararı üzerine 25/2/1983 tarihli 81 Seri Numaralı Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinde de; Danıştay Kararı doğrultusunda düzenlemeye gidilerek gerek ihtilafların kısa zamanda çözümlenmesi gerekse kurumların boş yere yargı giderlerini ödememeleri bakımından uygulamanın Danıştay Birinci
Dairesinin anılan kararı doğrultusunda işlem yapılması gerektiği belirtilmiştir.
19. Anayasa Mahkemesinin bireysel başvuru üzerine vermiş olduğu, 07/02/2017 tarih ve 2015/4812 sayılı kararında belirtmiş olduğu; … açıkta iken görev iade edilen memura, mali haklarının faiziyle beraber ödenmemesinin mülkiyet hakkının ihlali olduğu yönündeki değerlendirmesi, gerekse 18 numaralı paragrafta değinilen Danıştay Birinci Dairesinin
Kararında belirtilen “… dava dilekçelerinde aylık ve diğer özlük haklarına ilişkin bir istemde bulunup bulunmadıklarına bakılmaksızın, işlemin tesisi tarihinden sonraki bütün maddi hakların ödenmesi gerektiği” şeklindeki hüküm uyarınca başvurana geçmişe yönelik mali haklarının yasal faiziyle birlikte ödenmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır. Ancak haklarında cezai kovuşturma yapılan devlet memurlarından görevlerine iade edilenlerin görevden uzakta geçirdikleri sürenin terfiinde değerlendirilmesi için haklarındaki beraat kararının kesinleşmesi zorunlu kılınmıştır. Bu durum karşısında, davacının terfiinde değerlendirilmeyen sürelerin, hakkındaki yargı kararının kesinleşmesi üzerine 141 inci maddenin ikinci fıkrası gereğince idarece kendiliğinden değerlendirilerek terfiinin yapılması gerekmektedir. Söz konusu terfiden kaynaklanan maaş miktarı ise göreve iadeden sonraki sürece ilişkin olup idare başvuranın yeni görev yerine bu hususu bildirdiğini belirtmiştir.
20. Başvuranın ek ders ücretlerine ve eğitim öğretim yılı hazırlık ödeneğine ilişkin talepleri yönünden yapılan incelemede; 657 sayılı Kanunun ek 32 nci maddesi ile Millî Eğitim Bakanlığı
Yönetici ve Öğretmenlerinin Ders ve Ek Ders Saatlerine İlişkin Kararın 6 ncı ve 7 nci maddelerinde, anılan ödemelerin gerçekleştirilebilmesi için “fiilen görev yapmış olma” şartının getirildiği görülmüştür. İlgili dönem için başvuran hakkında tesis edilen görevden uzaklaştırma kararı nedeniyle başvuranın fiilen görev yapamadığı açıktır.
21. Hukuk devletinin gereklerinden biri de idarenin hukukla bağlı olması ve hukuka aykırı işlem ve eylemlerinden dolayı kişilere verdiği zararların idarece tazmini olduğu, Anayasanın
125 inci maddesinde de İdarenin, kendi eylem ve işlemlerinden doğan zararı ödemekle
yükümlü olduğu açıkça hüküm altına alınmıştır. (Bknz; Danıştay İdari Dava Daireleri
Kurulunun 2013/4416 E, 2015/1959 K numaralı; “davacının fiilen çalışamaması durumunun hukuka aykırı bulunan işlemden kaynaklandığı, bu sebeple uğradığı zararların tazmini gerektiğine” ilişkin kararı)
23. Somut olayda her ne kadar başvuranın görevden uzaklaştırılması nedeniyle fiilen görev yapamaması durumu kendi iradesi dışında gerçekleşmişse de başvuran hakkında uygulanan görevden uzaklaştırma tedbirinin, ilgili idarece, başvuran hakkında başlatılan soruşturmaya ve akabinde yürütülen kovuşturmaya istinaden gerçekleştirildiği, 657 sayılı Kanunun 140 ıncı maddesi uyarınca görevden uzaklaştırma tedbirinin uygulanmasında takdir yetkisine sahip bulunan idarenin bu yetkiyi kullanırken soruşturma ve kovuşturma konusu eylemlerin niteliğini göz önünde bulunduracağının kuşkusuz olduğu, zira idari yargı kararlarında da belirtildiği gibi görevden uzaklaştırma tedbirinin, yalnızca yürütülen soruşturma ya da kovuşturma nedeniyle suç delillerinin ortadan kaldırılmasını engelleyen bir önlem olmayıp, memurun işlediği ileri sürülen suçun niteliğine göre görevi başında kalmasının sakıncalı olduğu hallerde kamu hizmetinin düzenli ve sağlıklı bir şekilde yürütülmesini amaçlayan geçici bir tedbir olduğu, dolayısıyla idarece uygulanmış olan görevden uzaklaştırma tedbirinde hukuka aykırılıktan söz etmeye olanak bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
24. Şüphesiz ki, bu tedbirin uygulanması görevden uzaklaştırılan kişinin suçlu olduğu anlamına gelmemekle birlikte, ülkemizde 15 Temmuz 2016 tarihinde Devletimize ve milletimize karşı başlatılan hain darbe girişimi nedeniyle kamu düzeni ve güvenliği açısından Anayasanın 120 inci maddesi ve 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanununu uyarınca ülke genelinde ilan edilen olağanüstü hal kapsamında işlem tesis ettiği anlaşılan İdarenin, kendiliğinden hareket etmeyerek takdir yetkisini somut bilgi ve belgeye göre kullandığı dolayısıyla bahse konu görevden uzaklaştırma tedbirinin hukuka aykırı bir şekilde kullanıldığına ilişkin herhangi bir tespit yapılamadığı bu bağlamda yukarıda yer verilen Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 2013/4416 E, 2015/1959 K. numaralı kararı doğrultusunda idarenin de sorumluluğuna gidilemeyeceği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
25. Tüm bu açıklamalar, mevzuat hükümleri ve yargı kararları birlikte değerlendirildiğinde; İdarenin tesis etmiş olduğu idari işlem nedeniyle kendi iradesi dışında açığa alınan ancak daha sonra görevine iade edilen başvurana, görev yapamadığı dönemlere ilişkin olarak ödenen maaşının faiziyle ödenmesi gerektiği, bununla birlikte ilgili mevzuatında fiili çalışma şartı öngörülen ek ders ücreti ile eğitim yılına hazırlık ödeneği hakkında, başvuranın fiili çalışmasının bulunamamasına dayanak teşkil eden ve tedbir niteliğinde olan görevden uzaklaştırma işlemi nedeniyle idarenin kusuruna gidilemeyeceğinden idarenin tazminle yükümlü tutulamayacağı değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 26. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması” ve “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
27 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz
tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır.
Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden arta kalan sürede
Afyonkarahisar İdare Mahkemesi’ne yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiği takdirde, BAŞVURUNUN KISMEN KABULÜ KISMEN REDDİNE; Başvuran vekilince talep edilen ek ders ücretleri ile eğitim öğretim yılı hazırlık ödeneğinin
REDDİNE,
Diğer yandan başvuranın mahrum kaldığı maaşının yasal faizinin ödenmesi hususunda MİLLİ
EĞİTİM BAKANLIĞINA TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca idare tarafından bu karar
üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın Başvuran Vekiline ve Milli Eğitim Bakanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi