|
ÖZET: Başvuran, Antalya Vergi Dairesi Başkanlığı’nda gelir uzman yardımcısı olarak görev yapmakta olup, eşinin Karaman’da polis memuru olarak çalıştığını belirterek eş durumu mazeretiyle atanma talebinde bulunmuştur. Gelir İdaresi Başkanlığı, başvuranın atanma talebini, Gelir Uzmanlığı Yönetmeliği’nin 17. maddesi uyarınca, beş yıl süreyle aynı yerde çalışma zorunluluğu nedeniyle reddetmiştir. Ancak, Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın eş durumu mazeretinin sonradan ortaya çıktığını ve Karaman’da hizmete ihtiyaç duyulmadığını belirterek bu ret kararının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğuna karar vermiştir.
Kamu Denetçiliği Kurumu, aile birliğinin korunmasına yönelik Anayasa ve uluslararası sözleşmelere atıfta bulunarak, Gelir İdaresi Başkanlığı’nın başvuranın eşinin atanmasına ilişkin gerekli koordinasyonu sağlamadığını ve bu nedenle başvuranın talebinin kabul edilmesi gerektiğini vurgulamıştır. Sonuç olarak, başvuranın Karaman iline aile birliği mazeretiyle atanması yönünde Gelir İdaresi Başkanlığı’na tavsiyede bulunulmuştur. Bu tavsiye kararının, idare tarafından 30 gün içinde yerine getirilmesi gerekmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/281-S.20.382
BAŞVURU NO : 2019/18306
KARAR TARİHİ : 06/01/2020
TAVSİYE KARARI
GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI
BAŞVURUYA KONU İDARE :
BAŞVURUNUN KONUSU : Eş durumu mazeretine binaen atanma talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 18/10/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda, özetle; 24/01/2018 tarihinden bu yana
Antalya Vergi Dairesi Başkanlığı Manavgat Vergi Dairesi Müdürlüğünde gelir uzman yardımcısı olarak görev yaptığını, eşinin Karaman POMEM’de polis memuru olarak çalıştığını, Karaman iline eş durumu tayin hakkını kullanarak atanmak istediğini, ancak atanma talebinin reddedildiğini belirterek, Karaman Defterdarlığı merkez birimlerinde münhal bulunan bir kadroya atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Personel Daire Başkanlığının
12/11/2019 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde, özetle;
2.1) Başvuranın Antalya Vergi Dairesi Başkanlığı Manavgat Vergi Dairesi Müdürlüğünde
24/01/2018 tarihinden itibaren Gelir Uzman Yardımcısı olarak görev yaptığı, 26/12/2009 tarihli ve 27444 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Gelir İdaresi
Başkanlığı Gelir Uzmanlığı Yönetmeliğinin 17 inci maddesinin 4 üncü fıkrası uyarınca, başvuranın atlanılan yerde beş yıl süreyle çalışma zorunluluğunun bulunması nedeniyle atanma talebinin uygun görülmediği,
2.2) Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin “Aile
Birliği Mazeretine Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesi kapsamında gerekli koordinasyonu sağlamak için Emniyet Genel Müdürlüğü ile yazışma yapıldığı, ayrıca
Gelir Uzman Yardımcısı olarak görev yapan başvuranın Gelir İdaresi Başkanlığı Gelir
Uzmanlığı Yönetmeliğine tabi olması nedeniyle tayin taleplerinin bu kapsamda
Başkanlıkça değerlendirildiği,
3) Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı Personel Daire Başkanlığının
27/11/2019 tarihli ve sayılı yazısı ve eklerinde, özetle;
3.1) Emniyet Genel Müdürlüğü personeli olan eşin, Gelir Uzman Yardımcısı olarak görev
yapan eşinin bulunduğu yere atanmasında mevzuat yönünden herhangi bir engelin bulunmadığının bildirilmesi halinde eş durumu tayin taleplerinin uygun görülmediği, eşin mevzuat yönünden atanmasının mümkün olmadığının bildirilmesi halinde ise Başkanlık personelinin eşin bulunduğu yere atanmasının uygun görüldüğü,
3.2) Karaman Vergi Dairesi Müdürlüğü ile Manavgat Vergi Dairesi Müdürlüğünde boş kadro
bulunmadığı, birimlerdeki personel ihtiyacının vergi dairelerinin mükellef sayısına göre değerlendirildiği, İfade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
4) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın;
4.1) “Ailenin Korunması ve Çocuk Hakları” başlıklı 41 inci maddesinin ikinci
fıkrasında; “Aile, Türk toplumunun temelidir… Devlet, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması… için gerekli tedbirleri alır, teşkilatı kurar.”
4.2) “Devletin iktisadî ve sosyal ödevlerinin sınırları” başlıklı 65 inci maddesinde,
“Devlet, sosyal ve ekonomik alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirir.”
4.3) “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü
maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.
Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği
Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”
4.4) “Yönetmelikler” başlıklı 124 üncü maddesinde; “Başbakanlık, bakanlıklar ve kamu
tüzelkişileri, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve tüzüklerin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabilirler…”
4.5) “Kamu Hizmeti Görevlileriyle İlgili Hükümler” ana başlığında “Genel Hükümler”
kenar başlıklı 128 inci maddesinde; “Memurların ve diğer kamu görevlilerinin nitelikleri, atanmaları, görev ve yetkileri, hakları ve yükümlülükleri, aylık ve ödenekleri ve diğer özlük işleri kanunla düzenlenir. Ancak, malî ve sosyal haklara ilişkin toplu sözleşme hükümleri saklıdır.”
4.6) İnsan Hakları Evrensel Bildirgesinin 16 ncı ve Ekonomik, Sosyal ve Kültürel
Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşmenin 10 uncu maddelerinde ailenin, toplumun doğal ve temel unsuru olduğu ve devlet tarafından korunmasının gerektiği belirtilmiş; Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesinin 8 inci maddesinde de herkesin, aile hayatına saygı gösterilmesi hakkına sahip olduğu kabul edilmiştir.
5) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
6) 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun “Yer değiştirme suretiyle atanma” başlıklı
72 inci maddesinin ikinci fıkrasında; “Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak
atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir…”
7) Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin,
7.1) “Temel ilkeler” başlıklı 4 üncü maddesinde; “a)Yer değiştirme suretiyle atamalarda
kadro imkânları gözönünde bulundurulur. b)Yer değiştirme suretiyle atamalar, ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılmak suretiyle oluşturulan bölgeler arasında yapılır. c)Bu atamalarda, memurların bölgeler arasında adil ve dengeli dağılmasını sağlamak esastır.”
7.2) “Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarda Gözönünde Bulundurulacak Hususlar”
başlıklı 9 uncu maddesinde; “Yer değiştirme suretiyle atanmalar, Devlet Memurlarının dengeli bir şekilde dağılımını sağlamak için öğrenimi, uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu gözönünde bulundurularak kurumlarınca hazırlanan bir plan dahilinde yapılır. İlgili mevzuatı uyarınca zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan eğitim ve öğretim hizmetleri sınıfı, mülki idare amirliği hizmetleri sınıfı, jandarma hizmetleri sınıfı, sahil güvenlik hizmetleri sınıfı ve emniyet hizmetleri sınıfına giren memurlar, Türk Silahlı Kuvvetlerine mensup subay ve astsubay, uzman jandarma ve uzman erbaşlar ile hakim ve savcıların görev süresiyle sınırlı olmak üzere atandıkları yere, memur olan eşinin atanmasında mevzuatı uyarınca yürürlüğe konulan norm kadro sayılarına ilişkin hükümler uygulanmaz.”
7.3) “Memurun İsteği Üzerine Yapılabilecek Yer Değiştirmeler” başlıklı 12 inci
maddesinde; “Sağlık, aile birliği ve can güvenliği mazeretlerinin belgelendirilmesi halinde, hizmet bölgelerindeki ve/veya hizmet alanlarındaki zorunlu çalışma süreleri tamamlanmadan memurun isteği üzerine yer değiştirme suretiyle ataması yapılabilir.…”
7.4) “Aile Birliği Mazeretine Bağı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci
fıkrasının a ve c bentlerinde; “a)Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânın olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere… c) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arası gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere atanması suretiyle yapılabilir. ”
8) 26/12/2009 tarihli ve 27444 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
Gelir İdaresi Başkanlığı Gelir Uzmanlığı Yönetmeliği’nin, “Uzman yardımcısı kadrosuna atama” başlıklı 17 inci maddesinin dördüncü fıkrasında, “Giriş sınavı duyurusunda atanılacak yerlerin belirlenmiş olması halinde, atanılan yerlerde beş yıl süreyle çalışılması zorunludur. Bu sürenin hesabında, fiilen çalışılmayan sürelerden yalnızca yıllık izinde geçirilen süreler fiilen çalışılmış sayılır. Bu süreyi doldurmayanların kurum içi nakilleri yapılmaz. Ancak, göreve başladıktan sonra özür halleri ortaya çıkanlar ile karşılıklı yer değiştirme suretiyle atanma isteminde bulunanlar, atanmak istedikleri yerlerde hizmetlerine ihtiyaç duyulması kaydıyla, bu süreyi tamamlamadan durumlarına uygun yerlere atanabilirler. Özür halleriyle ilgili olarak, 19/4/1983 tarihli ve 83/6525 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlüğe konulan Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin bu husustaki hükümleri uygulanır. (…)”
9) Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin “Eş
Durumu Bakımından Yer Değiştirme” başlıklı 38 inci maddesinde, “Emniyet Teşkilatında çalışan eşlerden birisi, kadro müsait olduğu takdirde diğerinin bulunduğu yere atanabilir. Eşleri emniyet mensubu olmayanlar kadro müsait olduğu takdirde, kurumlar arası koordinasyon sağlanarak, bölge hizmet süresini aksatmamak kaydıyla, istekleri üzerine eşlerinin görevli bulunduğu yerlere de atanabilirler. Eş durumu sebebiyle personel bir yerde, o bölge için tespit olunan hizmet süresinden en çok üç yıl fazla kalabilir.”
Düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
10) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın
talebinin kabulü ile tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu
Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
11) Başvuran 1 numaralı paragrafta belirtildiği üzere; eşi Karaman
POMEM’de polis memuru olarak görev yaptığını, kendisinin ise Antalya Vergi Dairesi
Başkanlığı Manavgat Vergi Dairesi Müdürlüğünde gelir uzman yardımcısı olarak görev yaptığını belirterek aile birliğinin sağlanabilmesi için Karaman Defterdarlığı merkez birimlerinde münhal bulunan bir kadroya atamasının yapılmasını talep etmektedir.
12) Şikâyet konusu somut olayda; başvuranın Antalya Vergi Dairesi Başkanlığı Manavgat
Vergi Dairesi Müdürlüğünde 24/01/2018 tarihinden itibaren gelir uzman yardımcısı olarak görev yaptığı, eşi ise Karaman POMEM’de polis memuru olarak görev yaptığı, başvuranın Karaman iline eş durumu mazereti gerekçesiyle yaptığı başvurunun
Gelir İdaresi Başkanlığı Gelir Uzmanlığı Yönetmeliğinin 17 inci maddesinin 4 üncü fıkrası uyarınca, başvuranın atlanılan yerde beş yıl süreyle çalışma zorunluluğunun bulunması nedeniyle atanma talebinin reddedilmesi üzerine bakılan başvurunun yapılığı anlaşılmaktadır.
13) Anayasanın 41 inci maddesinde ailenin Türk toplumunun temeli olduğu, Devletin ailenin
huzur ve refahı ile özellikle ananın ve çocukların korunması için gerekli tedbirleri alacağı ve teşkilatı kuracağı hüküm altına alınmıştır. Ailenin korunmasına ilişkin benzer hükümlere uluslararası sözleşmelerde de yer verilmiştir. Bu düzenlemeler Devlete, ailenin korunması için gerekli düzenlemeleri yapması ve teşkilatı kurması konusunda ödevler yüklemiştir. Söz konusu düzenlemeler doğrultusunda çıkarılan 657 sayılı Devlet
Memurları Kanunu’nun memurların yer değiştirme suretiyle atanmalarını düzenleyen 72 nci maddesinin ikinci fıkrasında da, yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek için kurumlar arasında gerekli koordinasyonun sağlanması ve belli esaslar çerçevesinde atamanın yapılması gerektiği belirtilmiştir.
14) Ayrıca yine aynı madde de yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde
eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görevin bulunmaması durumunda memura eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere belirtilen şartlarda izin verilebileceği hükme bağlanmıştır.
15) Diğer taraftan, Anayasanın 65 inci maddesinde yer alan Devletin sosyal ve ekonomik
alanlarda Anayasa ile belirlenen görevlerini, bu görevlerin amaçlarına uygun öncelikleri gözeterek malî kaynaklarının yeterliliği ölçüsünde yerine getirmesi de gerekmektedir.
Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik ile yer değiştirme suretiyle atanma taleplerinin, Devlet Memurlarının adil ve dengeli bir şekilde dağılımının sağlanması için memurun uzmanlığı, iş tecrübesi, mesleki bilgisi gibi özellikleri ile boş kadro durumu göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi gerektiği hüküm altına alınmıştır.
16) Gelir İdaresi Başkanlığı Gelir Uzmanlığı Yönetmeliği’nin, “Uzman yardımcısı kadrosuna
atama” başlıklı 17 inci maddesinin dördüncü fıkrasında ise gelir uzman yardımcısı olarak görev yapan personelin göreve başladıktan sonra eş durumu mazeretinin ortaya çıkması ve atanmak istenilen yerde hizmetine ihtiyaç duyulması kaydıyla, atlanılan yerlerde beş yıl süresini tamamlamadan eş durumu mazereti gerekçesiyle durumlarına uygun kadroya atanabilme imkânın olduğu anlaşılmaktadır.
17) Söz konusu hükümlerin temel amacı kamu görevlilerinin ailevi kaygılardan uzak bir
biçimde kamu hizmetlerini verimli, etkin ve sağlıklı bir biçimde yürütmelerini sağlamaktır. Danıştay 5 inci Dairesinin E:2004/6626, K:2005/5834 sayılı ve 07/12/2005 tarihli Kararında, Anayasa’nın ve 657 sayılı Yasa’nın söz konusu düzenlemelerine göre, farklı kurumlarda çalışan eşlerden birinin hizmet gereği başka bir yere naklen atanması halinde diğer eşin çalıştığı kurumla gerekli koordinasyonun sağlanması ve bu eşin de isteği halinde aynı yere naklinin yapılmasının idare için bir yükümlülük olduğu, ancak, memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilat yoksa ya da teşkilat olmakla birlikte niteliğine uygun boş bir kadro bulunmamakta ise eşe belirli koşullarda izin isteme hakkı tanındığı belirtilmiştir.
18) Ankara Bölge İdare Mahkemesi 4. İdari Dava Dairesinin Y.D İtiraz No: sayılı
ve 20/12/2016 tarihli Kararında, “Anlan kanun hükmünden, memurların kurumlar arası nakil suretiyle atanabilmeleri için iki idarenin de ortak iradesi zorunlu kılınmış olup, bu iradenin kadro durumu, ihtiyaç ve atanacak kişilerin niteliğinin değerlendirilmek suretiyle ortaya konacağı, aksine bir davranışın bu hususta idareye tanınan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanılması sonucunu doğuracağı kuşkusuzdur. Dava dosyasının incelenmesinden Hacettepe Üniversitesi Onkoloji Hastanesi emrinde hemşire olarak görev yapan davacının Kocaeli İlinde astsubay olarak görev yapan eşinden dolayı anılan ile naklen atanmasına muvafakat verilmesi istemiyle yaptığı başvurusunun Türkiye
Halk Sağlığı Kurumu tarafından reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Olayda, bu talebin davalı idarece, 657 sayılı Kanunun Geçici 41.
maddesince, sözleşmeli olarak çalışmakta iken bu madde kapsamında memur kadrolarına atananların 5 yıl sureyle başka kamu kurum ve kuruluşlarına atanamayacağı gerekçesiyle 28/06/2016 tarih ve sayılı işlemle reddedilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Ancak, gerek Anayasada ve gerekse tarafı olduğumuz insan Hakları
Evrensel Bildirgesinde yer alan “aile birliğinin sağlanması” görevinin öngörüldüğü şekilde yerine getirilebilmesi açısından 657 sayılı Yasanın Geçici 41. maddesinin bu çerçevede yorumlanması ve davacının eşinin görev yaptığı yere atanması gerektiğinden, aksi yorumla tesis edilen dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uyarlık görülmemiştir.” hükmü yer almaktadır.
19) Somut olayda idareler arasında yapılmış olan yazışmalardan, Gelir İdaresi Başkanlığınca
Emniyet Genel Müdürlüğü personeli olan başvuranın eşinin zorunlu çalışma süresinin olup olmadığı ile kadro veya mevzuat yönüyle eşinin görev yaptığı Antalya İli Manavgat
İlçesine naklen atanmasını sınırlayan bir hususun bulunup bulunmadığı konusunda
Emniyet Genel Müdürlüğünden bilgi talep edildiği, Emniyet Genel Müdürlüğünün ise
“Personelin aile bütünlüğünü sağlamak amacıyla, eşinin görevi nedeniyle atama taleplerinin Emniyet Hizmetleri Sınıfı Mensupları Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğinin “Eş Durumu Bakımından Yer Değiştirme” başlıklı 38 inci maddesinde yer alan “Eşleri emniyet mensubu olmayanlar kadro müsait olduğu takdirde, kurumlar arası koordinasyon sağlanarak, bölge hizmet süresini aksatmamak kaydıyla istekleri üzerine eşlerinin görevli bulunduğu yerlere de atanabilirler, hükmü kapsamında değerlendirilmekle birlikte; hizmet süresi (6) yıl olan Karaman İlinde (1) aydır görevli olması nedeniyle hizmet süresini henüz doldurmamış olması ve emniyet hizmetlerine ilişkin kamu yaran bakımından mevcut kadrosundaki görevine devam etmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” şeklinde Gelir İdaresi Başkanlığına görüş verdiği anlaşılmaktadır.
20) Kamu hizmetlerinin sürekliliği ilkesi uyarınca, kamu hizmetlerinin aksamadan
sunulmasını teminen kamu görevlilerinin tayin işlemlerinde aile birliğinin dikkate alınması hususunda bazı istisnalar getirilmesi hukuken mümkündür. Bu istisnalardan biri de farklı kurumlarda çalışan eşlerden biri başka bir yere atandığında, memur olan diğer eşin çalıştığı kurumun başka bir yerde teşkilatının bulunmaması gerektiğidir. Münhal kadro bulunmaması durumu da bu istisnalar arasında yer almaktadır. Ancak başvuranın eşi zorunlu yer değiştirmeye tabi Emniyet Genel Müdürlüğü mensubu olarak görev yapmaktadır. İdarelerin, yasalar dâhilinde aile bütünlüğünü sağlayacak tedbirleri alması yükümlülüğü bulunmaktadır. Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin 9 uncu maddesi ile bazı kurumların zorunlu atamaya tabi görev yapan personeline istisnai bir düzenleme getirilmiştir. Düzenleme de söz konusu personel ile evli memurların eş durumu atanmak istenilen yerdeki kadro durumuna bakılmaksızın taleple bağlı olarak yapılması düzenlenmektedir.
21) Bununla birlikte, Gelir İdaresi Başkanlığı Gelir Uzmanlığı Yönetmeliği’nin, “Uzman
yardımcısı kadrosuna atama” başlıklı 17 inci maddesinin dördüncü fıkrası gereğince gelir uzman yardımcısı olarak görev yapan personelin göreve başladıktan sonra eş durumu mazeretinin ortaya çıkması ve atanmak istenilen yerde hizmetine ihtiyaç duyulması şartı arandığından başvuranın durumunun bu çerçevede değerlendirilmesi gerektiği anlaşılmıştır.
22) Bu kapsamda Gelir İdaresi Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilen bilgi ve
belgelerden başvuranın göreve başladıktan sonra eş durumu mazeretinin ortaya çıktığı hususunda tereddüttün olmadığı, Gelir İdaresi Başkanlığının Karaman ilinde teşkilatının bulunduğu, Başkanlığın merkez ve taşra teşkilatına ilişkin boş kadroları merkezde bulundurması nedeniyle Karaman ilinde boş kadro bulundurmadığı, birimlerdeki personel ihtiyacının ise vergi dairelerinin mükellef sayısına göre değerlendirildiği, bu kapsamda 01/11/2019 tarihi itibariyle personel başına düşen mükellef sayıları değerlendirildiğinde
51 personeli bulunan Karaman Vergi Dairesi Müdürlüğünün personel başına düşen
mükellef sayısı 211 iken 95 personeli bulunan Manavgat Vergi Dairesi Müdürlüğünün personel başına düşen mükellef sayısının 260 olduğu, dolaysıyla her iki vergi dairesi arasında iş yoğunluğu açısından belirgin bir farklılaşma olmadığı, ayrıca başvuranın
Karaman iline atanmasının Karaman Defterdarlığı tarafından da uygun bulunduğu, Gelir
İdaresi Başkanlığı tarafından başvuranın atanmasının uygun bulunmaması nedeniyle atamasının yapılamadığı, dolayısıyla başvuranın hizmetine Karaman ilinde ihtiyaç duyulmadığının ilgili İdarece ortaya konulamadığı anlaşılmaktadır.
23) Gelir İdaresi Başkanlığı Gelir Uzmanlığı Yönetmeliği’nin, “Uzman yardımcısı kadrosuna
atama” başlıklı 17 inci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında İdareye eş durumu tayin talebini yerine getirme konusunda takdir tanındığı anlaşılmakla birlikte, İdarenin söz konusu takdir yetkisini kadro ve teşkilat durumu, ihtiyaç ve atanacak kişilerin niteliğinin değerlendirilmek suretiyle ortaya konacağı, aksine bir davranışın bu hususta İdareye tanınan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanılması sonucunu doğuracağı, bu nedenle mezkûr Yönetmelik kapsamında eş durumu mazereti bulunan başvuranın atlanılan yerde beş yıl süreyle çalışma zorunluluğunun bulunmadığı ve atanmak istediği Karaman ilinde hizmetine ihtiyaç duyulmadığının ilgili İdarece ortaya konulamadığı, başvuranın Emniyet Genel Müdürlüğü personeli olan eşinin, başvuranın bulunduğu yere atanmasında mevzuat yönünden herhangi bir engelin bulunup bulunmadığına göre bir değerlendirme yapıldığı anlaşıldığından başvuru konusu talebin reddedilmesi işleminde hukuka uyarlık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
24) Yukarıdan bu yana yapılan açıklamalar, anılan mevzuat hükümleri, ilgili yargı
kararları, idarenin cevabi yazıları ve tüm dosya birlikte değerlendirildiğinde; Gelir
İdaresi Başkanlığı Gelir Uzmanlığı Yönetmeliği gereğince başvuranın Antalya Vergi
Dairesi Başkanlığı Manavgat Vergi Dairesi Müdürlüğünde 24/01/2023 tarihine kadar çalışma zorunluluğunun bulunduğu, ancak başvuranın eş durumu mazeretinin sonradan ortaya çıkmasıyla birlikte eş durumu mazeretine binaen atlanılan yerde beş yıl süreyle çalışma zorunluluğuna tabi tutulmadan atanma imkânının ortaya çıktığı, mezkûr
Yönetmelik gereğince bu hususta İdareye takdir tanındığı anlaşılmakla birlikte, İdarenin söz konusu takdir yetkisini kadro ve teşkilat durumu, ihtiyaç ve atanacak kişilerin niteliğinin değerlendirilmek suretiyle ortaya koyacağı, aksine bir davranışın bu hususta idareye tanınan takdir yetkisinin kamu yararı ve hizmet gereklerine aykırı kullanılması sonucunu doğuracağı, bu kapsamda İdareye yapılan başvuruların değerlendirilmesinde atanmak istenilen yerde personelin hizmetine ihtiyaç duyulup duyulmadığı ile eş durumu mazeretinin sonradan ortaya çıkıp çıkmadığı şartına bakılması ve daha sonra kurumlar arası koordinasyon sağlanarak eş durumu tayin taleplerinin değerlendirilmesi gerektiği, ancak ilgili İdarenin söz konusu Yönetmelik hükmünü daraltarak başvuranın Emniyet
Genel Müdürlüğü personeli olan eşinin, gelir uzman yardımcısı olarak görev yapan eşinin bulunduğu yere atanmasında mevzuat yönünden herhangi bir engelin bulunup bulunmadığına göre bir değerlendirme yaptığı, başvuranın polis memuru olarak görev yapan eşinin başvuranın görev yaptığı yere atanmasında mevzuat yönünden bir engel olmaması nedeniyle başvuranın atamasını yapmadığı, Emniyet Genel Müdürlüğünün başvuranın eşiyle ilgili “hizmet süresi (6) yıl olan Karaman İlinde (1) aydır görevli olması nedeniyle hizmet süresini henüz doldurmamış olması ve emniyet hizmetlerine ilişkin kamu yaran bakımından mevcut kadrosundaki görevine devam etmesinin uygun olacağı değerlendirilmektedir.” şeklindeki görüşünü dikkate almadığı, ayrıca Devlet
Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin “Aile Birliği
Mazeretine Bağı Yer Değişikliği” başlıklı 14 üncü maddesinin birinci fıkrasının c bentlerinde yer alan “c) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arası gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere atanması suretiyle yapılabilir.” hükmü kapsamında öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yerin tespitine ilişkin kurumlar arasında koordinasyonun sağlanmadığı, bu kapsamda İdarenin başvuru konusu talebi reddetme gerekçesinin aile birliğinin sağlanmasına yönelik olarak getirilmiş olan düzenlemelerin getiriliş amacına, sistematiğine ve hakkaniyete uyarlık göstermediği anlaşıldığından başvuranın eş durumu tayin talebinin reddedilmesi işleminin hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
25) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiş olup; idare tarafından, Kurumumuzca talep edilen bilgi ve belgeler süresi içinde gönderildiğinden ve Gönderme
Kararımız üzerine hem başvurana hem de Kurumumuza kısa sürede cevap verdiğinden
“kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkesine uygun hareket edildiği; ancak, başvuranın talebini reddederken bu işlem karşısında hangi sürede hangi mercilere başvurabileceğinin gösterilmemiş olması sebebiyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
26) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Antalya İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre, Antalya Vergi Dairesi Başkanlığı Manavgat Vergi Dairesi Müdürlüğünde gelir uzman yardımcısı olarak görev yapan başvuranın Karaman iline aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliğinin yapılması yönünde GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞINA TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca; GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın BAŞVURANA ve GELİR İDARESİ BAŞKANLIĞI tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi