|
ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın aile birliği mazeretiyle tayin talebinin reddedilmesi üzerine yaptığı başvuruyu değerlendirirken, Sağlık Bakanlığı’nın 16/01/2020 tarihli duyurusuna dikkat çekmiştir. Bu duyuruda, eşlerin görev yeri değişikliği taleplerinde kıdem şartının kaldırıldığı ve eşi kamu görevlisi olmayan stratejik personelin aile birliği mazeretine bağlı tayin talebinde bulunabilmesi için gereken sosyal güvenlik primi şartının son beş yıl içinde 1.140 gün olarak revize edildiği belirtilmiştir.
Bu durum, aile birliği mazeretinin korunmasına yönelik hukuki düzenlemelerin önemini ortaya koymakta ve idarenin bu tür taleplere olumlu yaklaşmasının gerekliliğini vurgulamaktadır. KDK, başvuranın mazeretinin dikkate alınarak makul bir süre içinde tayin talebinin yerine getirilmesi için Sağlık Bakanlığına tavsiyede bulunulması gerektiğine karar vermiştir. Bu karar, aile birliğinin korunması ve kamu hizmetlerinin etkin bir şekilde yürütülmesi açısından önemli bir adım olarak değerlendirilmektedir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/1955-S.20.3060
BAŞVURU NO : 2019/21955
KARAR TARİHİ : 03/02/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : SAĞLIK BAKANLIĞI
BAŞVURUNUN KONUSU : Aile birliği nedeniyle tayin talebi.
BAŞVURU TARİHİ : 11/12/2019
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; Sağlık Bakanlığına bağlı olarak 8 yıldır hekimlik son 3 yıldır uzman
hekimlik yaptığını, eşinin Manisa ilinde mühendis olarak özel şirkette çalıştığını, 2018 yılında nikâh yaptıklarını, Manisa, İzmir ve Aydın illerine alt bölge tayin talebinde bulunduğunu, ilk atama taleplerinin illerin PDC doluluğu nedeniyle reddedildiğini, Aydın iline açılan 2 yeni kadro üzerine PDC müsaitliği sağlanmış olması dolayısıyla tekrar Aydın iline alt bölge talebinde bulunduğunu, bakanlık tarafından alt bölge tayin talebim bulunduğum ilde hizmetime ihtiyaç olması dolayısı ile reddedildiğini, ret cevabından sonra hizmet bölge grupları değiştiğini belirterek aile birliği gerekçesiyle talep ettiği iller için tayin talebinin kabul edilmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden Sağlık
Bakanlığı tarafından gönderilen 09/01/20120 tarih ve … sayılı cevabi yazıda özetle; Başvuranın Bursa İl Sağlık Müdürlüğünde Halk Sağlığı uzmanı olarak çalıştığı, Sağlık
Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin 26 ncı maddesinin 1 nci fıkrasında
“İlgililerin talebi hâlinde aynı hizmet bölgesinin A grubu illerinden B, C ve D hizmet grubu illere ve alt hizmet bölgelerinin bütün hizmet grubundaki illere; aynı hizmet bölgesinin B hizmet grubu illerinden C ve D hizmet grubu illere ve alt hizmet bölgelerinin B, C ve D hizmet grubundaki illere; aynı hizmet bölgesinin C hizmet grubu illerden D hizmet grubu illere ve alt hizmet bölgelerinin C ve D hizmet grubundaki illere; D hizmet grubu illerden alt hizmet bölgelerinin D hizmet grubundaki illere PDC’nin uygun olması durumunda her zaman atama yapılabilir.” Hükmünün yer aldığı, Manisa ve Aydın iline tayin talebinde bulunduğu, Manisa ve Aydın illerinin Personel Dağılım Cetveline göre kadrosu dolu olduğundan talebinin uygun görülmediği, başvuranın İzmir iline tayin talebinde bulunduğu, Bursa ili ile aynı bölge ve hizmet grubunda (1A) yer aldığından talebi hakkında işlem yapılamadığı ve Aydın iline tekrar
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
atanma talebinin bulunduğu yerde hizmetine ihtiyaç duyulduğundan talebi doğrultusunda işlem yapılmadığı, adı geçenin üstleri vasıtasıyla yukarıda anılan yönetmelik hükmü çerçevesinde yeniden müracaat etmesi halinde talebinin Bakanlıklarınca yeniden değerlendirileceği bildirilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme
ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye
Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler. ”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinde; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun Yer değiştirme suretiyle atanma başlıklı 72 nci
maddesinin ilgili 1 nci ve 2 nci fıkralarında: (Değişik: 12/5/1982 – 2670/25 md.) “Kurumlarda yer değiştirme suretiyle atanmalar; hizmetlerin gereklerine, özelliklerine, Türkiyenin ekonomik, sosyal, kültürel ve ulaşım şartları yönünden benzerlik ve yakınlık gösteren iller gruplandırılarak tespit edilen bölgeler arasında adil ve dengeli bir sistem içinde yapılır. (Değişik: 9/4/1990 – KHK-418/5 md.; İptal: Anayasa Mahkemesinin 5/2/1992 tarihli ve E. 1990/22, K. 1992/6 Sayılı Kararı ile; yeniden düzenleme: 18/5/1994
– KHK527/5 md.) Yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda; aile birimini muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde ataması, atamaya tabi tutulan memurun atandığı yere 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılır. Yer değiştirme suretiyle atanmaya tabi memurun atandığı yerde eşinin atanacağı teşkilatın bulunmaması ya da teşkilatı olmakla birlikte niteliğine uygun münhal bir görev bulunmaması ve ilgilinin de talebi halinde, bu personele eşinin görev süresi ile sınırlı olmak üzere aşağıdaki şartlarda izin verilebilir.”
6) 19/4/1983 tarih ve 83/6525 sayılı Bakanlar Kuru Kararı ile kararlaştırılan ve 25/6/1983 tarih
ve 18088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren Devlet Memurlarının Yer
Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmeliğin Aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği başlıklı 14’üncü maddesinde; “Aile birliği mazeretine dayanarak yer değişikliği memurun; a) Kamu personeli olan eşinin, kurum içi yer değiştirme suretiyle atanma imkânının olmaması veya mevzuatı uyarınca eşin zorunlu yer değiştirmeye tabi tutulan bir görevde bulunması durumunda bu kapsamdaki eşin bulunduğu yere, b) Eşlerin her ikisinin de aynı kurumda çalışıyor olması halinde, kurumun daha fazla hizmet ihtiyacı duyduğu yere,
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
c) Eşlerin farklı kurumda çalışıyor olması halinde kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanmak suretiyle her iki kurumun da öncelikli hizmet ihtiyacının bulunduğu yere, d) Kamu personeli olmayan eşinin, talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde
360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene
bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde bu durumda olan eşin bulunduğu yere, e) Milletvekili, belediye başkanı, muhtar veya noter olan eşlerinin bulunduğu yere, atanması suretiyle yapılabilir.
Aile birliği mazeretine dayanarak yer değiştirme isteğinde bulunan memur, eşinin kamu kurum ve kuruluşlarında kamu personeli olarak çalıştığına veya atanmayı talep ettiği yerde eşinin başvuru tarihi itibarıyla son iki yıl içinde 360 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak halen çalıştığına ya da birinci fıkranın (e)
bendinde sayılan görevlerde bulunduğuna ilişkin belgeyi kurumuna ibraz etmekle yükümlüdür.
Ayrıca yer değiştirme başvurusuna, evlilik durumunu kanıtlayan belgenin de eklenmesi gerekir.
Genel sağlık bakımından önemi haiz sağlık personeli hakkında özel yönetmelikte düzenleme yapılması kaydıyla birinci fıkranın (d) bendine ilişkin farklı usul ve esaslar belirlenebilir.”
7) Sağlık Bakanlığı Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğinin ilgili maddeleri:
7.1) Aile birliği mazeretine bağlı yer değişikliği başlıklı 20 nci maddesinin 5 nci fıkrasında: (5)
(Değişik: RG-30/9/2016-29843) “Kamu görevlisi olmayan eşinin, atanma talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son dört yıl içinde 720 gün sosyal güvenlik primi ödemek suretiyle kendi adına veya bir hizmet akdi ile işverene bağlı olarak çalışmış ve halen çalışıyor olması halinde, personelin yer değişikliği suretiyle ataması yapılır. Kendi adına çalışanlardan borçlarını yapılandıranlar ile atama talep edilen yer dışında sosyal güvenlik primleri ödenenlerden, atama talep edilen yerde iş yerinin faaliyette olduğunu ve bu işyerinde en az 720 gün çalıştığını belgelendirenlerin talepleri de değerlendirmeye alınır. (Ek cümle:RG-3/6/2017-30085)
(Değişik cümle: RG-2/3/2018-30348) Ancak, sosyal güvenlik prim ödeme gün sayısı stratejik personel bakımından (Ek ibare:RG-16/1/2020-31010) son beş yıl içerisinde iki katı olarak uygulanır ve Devlet hizmeti yükümlülüğü süresince bu fıkra hükmü uygulanmaz. Bu fıkra kapsamında talepleri uygun görülen stratejik personelin ayrılış işlemleri, üç ayı geçmemek üzere yerine atanan personelin görevine başlamasına müteakip yapılır.” (Ek cümle: RG-9/2/2019-30681) (Mülga cümle: RG16/1/2020-31010)
7.2) Üst hizmet bölgelerinden alt hizmet bölgelerine ve bölge içi atama başlıklı 26 ncı
maddesinin 1 nci fıkrasında; “İlgililerin talebi hâlinde aynı hizmet bölgesinin A grubu illerinden
B, C ve D hizmet grubu illere ve alt hizmet bölgelerinin bütün hizmet grubundaki illere; aynı hizmet bölgesinin B hizmet grubu illerinden C ve D hizmet grubu illere ve alt hizmet bölgelerinin B, C ve D hizmet grubundaki illere; aynı hizmet bölgesinin C hizmet grubu illerden
D hizmet grubu illere ve alt hizmet bölgelerinin C ve D hizmet grubundaki illere; D hizmet grubu illerden alt hizmet bölgelerinin D hizmet grubundaki illere PDC’nin uygun olması durumunda her zaman atama yapılabilir.”
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE
ÖNERİSİ
Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin kabulü ile ilgili idareye tavsiyede bulunulması yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisine sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran, Bursa İl Sağlık Müdürlüğünde Halk Sağlığı uzmanı olarak görev yapmakta olup,
eşinin Manisa ilinde mühendis olarak özel sektörde çalıştığını belirterek aile birliği / eş durumu mazeretiyle İzmir, Aydın veya Manisa illerinden birine tayin talebinde bulunduğunu ancak talebinin kabul edilmediğini belirterek Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
8.1) İdarenin cevabında başvuranın, Manisa ve Aydın iline tayin talebinde bulunduğu, Manisa
ve Aydın illerinin Personel Dağılım Cetveline göre kadrosu dolu olduğundan talebinin uygun görülmediği, başvuranın İzmir iline tayin talebinde bulunduğu, Bursa ili ile aynı bölge ve hizmet grubunda (1A) yer aldığından talebi hakkında işlem yapılamadığı ve Aydın iline tekrar atanma talebinin bulunduğu yerde hizmetine ihtiyaç duyulduğundan talebi doğrultusunda işlem yapılmadığı, adı geçenin üstleri vasıtasıyla yukarıda anılan yönetmelik hükmü çerçevesinde yeniden müracaat etmesi halinde talebinin Bakanlıklarınca yeniden değerlendirileceği bildirilmiştir.
8.2) Sağlık Bakanlığının yukarıda özetlenen yazısında adı geçenin üstleri vasıtasıyla
yukarıda anılan yönetmelik hükmü çerçevesinde yeniden müracaat etmesi halinde talebinin Bakanlıklarınca yeniden değerlendirileceği belirtilmiştir. İdarenin olaya olumsuz yaklaşmadığı ve uzlaşma yolunun açık olduğu ilgili yazıdan da anlaşılmaktadır. İdare aile birliği veya eş durumundan dolayı tayin isteme gerekçesine de itiraz etmemiştir.
8.3) Sağlık Bakanlığının internet sitesinde 16/01/2020 tarihinde yapılan duyuruda; “Sağlık
çalışanlarımızın memnuniyeti yönünde önemli bir adım daha attık, Atama ve Yer Değiştirme
Yönetmeliğinde çalışanlarımızın beklentilerini karşılayacak düzenlemeler yaptık. Sağlık çalışanlarımızın bize en çok talep ilettikleri konulardan biri olan eşlerin görev yeri değişikliği taleplerinde kıdem şartını kaldırdık. Böylece, kurum içi naklen tayin ile yer değişikliği yapılan personelin eşine grup ve kıdem şartı aranmaksızın tayin olanağı getirmiş olduk. Eşi kamu görevlisi olmayan stratejik personelin (tabip, uzman tabip, uzman diş tabibi, diş tabibi ve eczacılar) aile birliği mazeretine bağlı tayin talebinde bulunabilmesi için atanma talep edilen yerde başvuru tarihi itibarıyla son dört yıl içinde bin 140 gün olan sosyal güvenlik primi şartını son beş yıl içinde bin 140 gün olarak revize ettik.” şeklinde açıklamalara yer verilmiştir.
9) Anayasanın 41 nci maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında Ailenin, Türk toplumunun temeli
olduğu ve eşler arasında eşitliğe dayandığı, Devletin, ailenin huzur ve refahı ile özellikle ananın
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
ve çocukların korunması ve aile planlamasının öğretimi ile uygulanmasını sağlamak için gerekli tedbirleri alacağı, teşkilatı kuracağı, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 72 nci maddesinin
2 nci fıkrasında ise yeniden veya yer değiştirme suretiyle yapılacak atamalarda aile birimini
muhafaza etmek bakımından kurumlar arasında gerekli koordinasyon sağlanarak memur olan diğer eşin de isteği halinde atamasının, aynı kanunun 74 ve 76 ncı maddelerde belirtilen esaslar çerçevesinde yapılacağı düzenlenmiştir. Anayasanın 41 nci maddesi ile Devlet Memurları
Kanununun 72 nci maddesindeki düzenlemeler aile birliğini korumayı amaçlayan bir kuralardır.
Anayasanın 41 nci maddesi ailenin birliğinin, refah ve huzurunun korunmasının toplum ve
Devlet için taşıdığı öneme istinaden, anılan hükümle birlikte Devlete (aile birliğini korumak için) gerekli tedbirleri alma yükümlülüğünü getirmiştir. Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin temel amacı aile bireylerini bir arada tutmak suretiyle ailenin ve dolayısı ile toplumun huzur ve mutluluğunu devam ettirmek ve bu yolla çalışanları ailevi kaygılardan uzak tutarak kamu hizmetlerini verimli, etkin ve sağlıklı bir biçimde yürütmeleri için gerekli ortamı sağlamak olduğu açıktır. Bu nedenlerle, gerek Anayasa, gerekse de ilgili diğer mevzuat ile korunması emredilen aile birliği mazeretinin göz ardı edilemeyeceğinden idarenin, kamu görevlilerinin bu sebeplere dayana tayin taleplerinde olumlu bir işlem tesis etmesinin hukuka, hakkaniyete ve belirtilen ilkelere uygun olacağı değerlendirilmektedir.
10) Yukarıda belirtilen başvuru içeriği, somut durum ve olgular ile idarenin cevap yazısı,
Anayasanın 41 nci ve 657 sayılı yasanın 72 nci maddesindeki düzenlemeler çerçevesinde yapılan değerlendirme ve hakkaniyet ilkesi gereğince; başvuranın mazereti dikkate alınarak makul bir zaman içinde tayin talebinin yerine getirilmesi için Sağlık Bakanlığına tavsiyede bulunulması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
11) İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
12) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Bursa
İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, Başvuranın, aile birliği mazereti dikkate alınarak makul bir zaman içinde tayin talebinin yerine getirilmesi konusunda Sağlık Bakanlığına TAVSİYEDE BULUNULMASINA
6328 sayılı Kanunun 20’nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, Sağlık Bakanlığı tarafından
bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Kararın, Başvurana ve Sağlık Bakanlığına tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.