|
ÖZET: Başvuran, İnönü Üniversitesi’nde bilgisayar işletmeni olarak görev yaparken mühendis kadrosuna atanmış ve bu atama tarihinden itibaren maaş farkının ödenmediğini iddia etmiştir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 147. ve 165. maddeleri gereğince, atama tarihinden itibaren aylığa hak kazanması gerektiği belirtilmiştir. Kanunun 71. ve 74. maddeleri, memurların sınıf değişikliği ve kurumlar arası nakil işlemlerini düzenlemekte, bu durumun başvuranın maaş haklarını etkilememesi gerektiği vurgulanmıştır.
Başvuranın mühendis kadrosuna atanmasıyla birlikte, maaşının 19.07.2019 tarihinden itibaren ödenmesi gerektiği, ancak bu tarihten sonraki ilk maaşın 15.08.2019 tarihinde ödendiği ifade edilmiştir. Bu durum, başvuranın hak kaybına uğramasına yol açmıştır. Danıştay, başvuranın mühendislik kadrosuna atanma tarihini takip eden aybaşına kadar olan dönem için kıst ödeme yapılmasını ve 657 sayılı Kanunda açık düzenleme yapılmasını tavsiye etmiştir. Bu karar, benzer durumdaki memurlar için de emsal teşkil edebilir. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/62712-S.20.67826
BAŞVURU NO : 2020/114
KARAR TARİHİ : 26/06/2020
TAVSİYE KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ
Kadro değişikliği nedeniyle oluşan maaş farkının ödenme
BAŞVURUNUN KONUSU :
talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 03/01/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Başvuran (TCKN: ); İnönü Üniversitesi Yapı İşleri ve Teknik
Daire Başkanlığı bilgisayar işletmeni kadrosunda görev yapmakta iken görevde yükselme ve ünvan değişikliği sınavı ile 19.07.2019 tarihinde Fen Edebiyat Fakültesi mühendis kadrosuna atandığını, mezkur atama ile genel idare hizmetleri sınıfından teknik hizmetler sınıfına geçiş yaptığını, 19.07.2019 -14.08.2019 tarihleri arasında oluşan maaş farkının ödenmesi için İdareye yaptığı başvurunun “kendisine uygulanan görevde yükselmenin 657 sayılı Kanunun 68/B maddesi kapsamında olmadığı” gerekçesiyle reddedildiğini ifade ederek, 19.07.2019 –
14.08.2019 tarihleri arasındaki maaş farkının ödenmesini talep etmektedir.
1.1. Başvuru ekinde; 1.1.1. Başvurana ait “ Genel İdare Hizmetleri sınıfı “3” kadro dereceli olan Bilgisayar İşletmeni kadrosundan Teknik Hizmetler” sınıfında kadro derecesi “2” olan mühendis kadrosuna geçişi gösteren” Personel Hareket Onayı, 1.1.2. Başvuranın 19.07.2019 tarihinde yeni görevine başladığını gösteren belge, 1.1.3. İnönü Üniversitesi Rektörlüğü Hukuk Müşavirliği’nin 15.10.2019 tarih ve 78872 sayılı görüş yazısın; “657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve aynı Kanunun ek geçici 9 uncu maddesi kapsamına giren kurumlardan aylık alanlara, 2006 yılında ne miktarda zam ve tazminat verileceğine dair 17/4/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe konulan Devlet Memurlarına Ödenecek Zam ve Tazminatlara İlişkin Karar ve eki cetveller 5/5/2006 tarihli ve 26159 sayılı Resmî Gazetede yayınlandığı, söz konusu Kararın uygulanması sırasında ortaya çıkması muhtemel tereddütlerin giderilmesi ve uygulama birliğinin sağlanması amacıyla Maliye Bakanlığınca 160 seri nolu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliği çıkarıldığı, söz konusu Tebliğin “E- Uygulamaya İlişkin Ortak Açıklamalar” kısmında konuyla ilgili genele açıklamalara yer verildiği, Tebliğde yer alan bu açıklamalar uyarınca üst derece ile alt derecelere yapılan atamalarda ve görev değişikliğinde memur, atandığı göreve başladığı tarihi izleyen aybaşından itibaren atandığı derecenin aylığına hak kazandığından, yeni derece ve görevlerine ait zam ve tazminatlarının da aybaşından itibaren ödenmesi gerekmekte olduğu, yine Tebliğin bu kısmındaki açıklama uyarınca sadece 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendine göre atananların aylık ve diğer hakları atandıkları yeni kadro dereceleri üzerinden göreve başladıkları günden itibaren ödendiğinden, bu kadro dereceleri için öngörülen zam ve tazminatların da anılan Kanunun 165 inci maddesinde olduğu gibi göreve başladıkları günden itibaren ödenmesi gerektiği, ilgi yazı ekindeki belgelerin incelenmesinden başvuranın mühendislik kadrosuna 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendine göre atanmadığı görüldüğünden, adı geçenin yeni atandığı mühendislik kadrosuna ait tazminatlardan ancak mühendis olarak göreve başladığı tarihi izleyen aybaşından itibaren yararlanacağından adı geçenin 19.07.2019 -14.08.2019 tarihleri arasındaki maaş farkının ödenmesi yönündeki talebinin reddedilmesi gerektiği”, yer aldığı görülmüştür.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. İnönü Üniversitesi’nin 18.11.2019 tarih ve sayılı cevabi yazısında; “Başvuranın
Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği Sınavı ile bilgisayar işletmenliği kadrosundan mühendis kadrosuna atandığı, yukarıda belirtilen Üniversite Hukuk Müşavirliği görüş yazısında açıklanan gerekçelerle talebinin reddedildiği ” ifade edilmiştir.
3. Benzer konu hakkında verilen Tavsiye Kararı’ndaki yazışmalarda; 4. Devlet Personel Başkanlığının konuya ilişkin 04/09/2018 tarih ve E.5806 sayılı görüş yazısında özetle; 160 Seri No.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinin “E-Uygulamaya
İlişkin Ortak Açıklamalar” Bölümünün 11 inci maddesi (c) bendi çerçevesinde; Adalet Uzman
Yardımcısı olarak görev yapmaktayken Adalet Uzmanlığına atanan ilgilinin, Adalet Uzmanı kadrosuna ilişkin mali haklarının, bu göreve başladığı tarihi izleyen aybaşından itibaren ödenmesi gerektiği, ancak mevzuatımızda açıkça engelleyen bir düzenleme bulunmadığı hususu da göz önünde bulundurularak derecesi ve görevinin niteliği değişmek suretiyle Adalet
Uzman Yardımcılığı görevinden Adalet Uzmanlığına atanan personelin, aylık ve özlük haklarının göreve başladığı tarihten itibaren yürüttüğü Adalet Uzmanı kadrosuna bağlı olarak ödenebilmesi yönünde söz konusu Tebliğde değişiklik yapılmasının hakkaniyet ilkesine uygun olacağının değerlendirilmekte olduğu, 5. Hazine ve Maliye Bakanlığı Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün konuya ilişkin 10/09/2018 tarih ve 5993 sayılı görüş yazısında özetle; 5.1. Anayasanın 128 inci maddesi düzenlemesiyle memurların ve diğer kamu görevlilerinin özlük haklarının ancak kanunla düzenlenebileceğinin hüküm altına alındığı, Anayasanın bu emredici hükmü ışığında memurların ve diğer kamu görevlilerinin özlük haklarının kanuni bir düzenleme olmaksızın kıyasen uygulanması veya idari işlemlerle genişletilmesine imkan bulunmadığı, dolayısıyla; bahse konu olayda engelleyici bir hükmün yokluğu değil, buna imkan veren bir düzenlemenin varlığının aranması gerektiği, bu bakımdan, memurların yeni görevlerine başladıkları tarihten itibaren yeni görevine ilişkin aylığını alabilmesi için açık bir kanuni düzenlemenin bulunmasının zorunlu olduğu, 5.2. Memurların görev değişikliğinde yeni görevine ilişkin aylığa hangi tarihten itibaren hak kazanacağına ilişkin 657 sayılı Kanunda gerekli düzenlemelerin yapılmış olduğu, anılan
Kanunun 74 üncü maddesinde memurların bir kurumdan diğerine nakillerinin, 76 ncı maddesinde memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesinin düzenlendiği, 5.3. “Görev yeri değiştirilen memurların aylıkları” başlıklı 169 uncu maddesinde düzenlemesiyle, görev yeri değiştirilen memurların aylıklarının işe başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren yeni görev yerinde ödeneceği ve eski görev yerinde alınan aylıklar için kurumlar arasında herhangi bir hesaplaşma yapılmayacağının hükme bağlandığı, 5.4. Diğer taraftan, anılan Kanunun “Açıktan atamada aylığa hak kazanma” başlıklı 165 inci maddesi düzenlemesiyle, göreve başlanıldığı günden itibaren aylığa hak kazanma durumunun açıktan aday veya asıl memur olarak atananlarla sınırlı tutulduğu, 5.5. “Derece değişikliğinde aylığa hak kazanma” başlıklı 167 nci maddesinde de “Derece yükselmesinde veya daha aşağı derecelere atamada memur, yükseldiği veya atandığı derecenin görevine başladığı tarihi takip eden aybaşından itibaren bu derecenin 161 inci maddeye göre kazandığı kademe aylığını alır. Ancak, yürütülmekte olan görevin niteliğinde bir değişme olmaması halinde derece yükselmesine ilişkin onayın geçerlilik tarihini takip eden aybaşından itibaren bu derecenin 161 inci maddeye göre kazandığı kademe aylığını alır.” hükmüne yer verildiği, 5.6. Bahsi geçen 167 nci maddenin incelenmesinden görüleceği üzere; birinci fıkrada, memurların niteliği farklı bir göreve atanmaları durumunda atandıkları göreve fiilen başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren yeni görevlerinin aylıklarını almaya hak kazanacaklarının, ikinci fıkrada ise, niteliği farklı olan bir göreve atanmaksızın yapılan derece yükselmelerinde, terfi onayını takip eden aybaşından itibaren yeni dereceleri üzerinden aylık almaya hak kazanacaklarının belirtildiği, anılan maddede ikinci fıkraya yer verilmesinin nedeninin, birinci fıkrada yer verilen “yükseldiği veya atandığı derece” ibaresinin, aynı zamanda görevin niteliğindeki değişmeyi de ifade etmesinin bir sonucu olduğu, aksi halde ikinci fıkrada; memurların niteliği farklı olan bir göreve atanmaksızın yapılan derece yükselmelerinde, terfi onayını takip eden aybaşından itibaren yeni dereceleri üzerinden aylık almaya hak kazanacaklarının ayrıca belirtilmeyeceği, 5.7. Bu bakımdan, 160 Seri No.lu Tebliğde yer alan açıklamaların da 657 sayılı Kanunda yer alan hükümlerin uygulama birliğini sağlamak adına daha açık şekilde ve örneklerle ifade edilmesinden ibaret olduğu, sonuç olarak görevleri değişen memurların yeni görevlerine ilişkin mali haklarının bu görevlere atandıkları tarihten itibaren ödenebilmesinin ancak buna ilişkin yeni bir kanuni düzenleme yapılması halinde mümkün olacağı, 5.8. Nitekim, konuya ilişkin diğer personel kanunlarında da benzer hükümlere yer verildiği, örnek olarak 2802 sayılı Hakimler ve Savcılar Kanununun “Aylık tablosu” başlıklı 103 üncü maddesi üçüncü fıkrasında “Sınıfları ve dereceleri yükselen hakim ve savcılar, yeni sınıf ve derecelerine ilişkin aylığa, söz konusu yükselmelerinin geçerlilik tarihlerini takip eden ayın on beşinden itibaren hak kazanırlar.” hükmünün yer aldığı, buna göre; hakim ve savcıların sınıf ve derece değişikliklerinde yeni sınıf ve derecelerine ilişkin aylığa söz konusu yükselmenin geçerlilik tarihini takip eden aybaşından itibaren hak kazandıkları, 5.9. 926 sayılı Türk Silahlı Kuvvetleri Personel Kanununun 146 ncı maddesi birinci fıkrasında da “İlk defa göreve atanan subay ve astsubaylar, onay metninde yazılı nasıp tarihini takip eden aybaşından itibaren aylığa hak kazanırlar.” şeklinde bir düzenle yer aldığı, 147 nci maddesinde
“Subay ve astsubaylar kademe ilerlemesinde onay metninde yazılı tarihi takip eden aybaşından itibaren kademe maaşına müstahak olurlar.” denildiği, 148 inci maddesi birinci fıkrasında
“Rütbe terfi veya rütbe kıdemliliği onanan subay ve astsubaylar onay metninde yazılı yükselme tarihini takibeden aybaşından itibaren yeni rütbe veya kıdemliliğin birinci kademe aylığına hak kazanırlar.” hükmüne yer verildiği, 5.10. 24.07.2008 tarihli ve 5793 sayılı Kanunun 2 nci maddesiyle 148 nci maddeye eklenen
“Ancak, her yıl 30 Ağustos Zafer Bayramı günü rütbe terfii veya rütbe kıdemliliği onanan subay ve astsubaylara rütbe terfii veya rütbe kıdemliliğinin onaylandığı tarihten itibaren, takip eden aybaşına kadar olan döneme ait aylık farkları kist olarak ödenir.” hükmüyle diğer maddelerde yer alan genel kuralın dışına çıkılarak bir istisna getirildiği, rütbe terfii veya kıdemliliği 30
Ağustos Zafer Bayramı günü onanan subay ve astsubayların onaylama tarihinden takip eden aybaşına kadar olan dönem için kıst ödeme almasına imkan sağlandığı, başka bir ifadeyle; rütbe terfii veya kıdemliliği 30 Ağustos Zafer Bayramı günü onanan subay ve astsubayların yeni görevine ilişkin mali haklardan bu göreve başladıkları tarihten itibaren yararlanabilmesi için yeni bir kanuni düzenleme yapıldığı, 5.11. 926 sayılı Kanunla yapılan düzenlemede olduğu gibi, memurlara ve diğer kamu görevlilerine kıst ödeme yapılabilmesinin bu yönde açık bir düzenleme yapılması halinde mümkün olabileceği, diğer taraftan; farklı zamanlarda görülen davalarda, görevleri değişen memurların yeni görevlerine ilişkin mali haklarının bu görevlere atandıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren ödenmesi gerektiğine hükmolunan birçok Danıştay ve Sayıştay kararı bulunduğu, 5.12. Benzer bir konuda Sayıştay Genel Kurulunca verilen 25.02.1988 tarihli ve 4623/1 sayılı
Kararda “Öte yandan dairelerce ve Temyiz Kurulunca verilen yargısal kararlar belli bir olay üzerine bina edilmektedir. Genel nitelik taşımayan bu kararların Sayıştay görüşü oluşturamayacağı açıktır. Buna karşılık Genel Kurulca alınan yorum kararları, mali konularda uygulamaya yön verecek genel nitelikli kararlardır.” denilmek suretiyle Sayıştay Dairelerince verilen kararların Sayıştay görüşü oluşturamayacağı, ancak Genel Kurul tarafından alınan yorum kararlarının Sayıştay görüşü oluşturabileceğini ve uygulamaya yön vereceğinin ifade edildiği, anılan Kararın sonuç bölümünde de “657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik 68’ inci maddesinin (B) bendi uyarınca atama suretiyle yapılan bu işlem sonucu ödenecek ilk aylığın, ilgililerin, göreve başladıkları tarihten itibaren hesaplanarak ay sonunda ödenmesi gerektiğine çoğunlukla karar verildi.” Denilerek yalnızca 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesi (B) bendi uyarınca atananlara yeni görevlerine ilişkin aylığın göreve başladıkları tarihten itibaren verileceği karara bağlandığı ve bu Kararın Bakanlıklarınca da benimsenerek uygulamanın bu şekilde yönlendirildiği, 5.13. Kaldı ki, Sayıştay Genel Kurulunca konuda daha önce verilen 20.04.1972 tarihli ve 3579/1 sayılı Kararda da aynı sonuca varılarak görevleri değişen memurların yeni görevlerine ilişkin mali haklarının göreve başladıkları tarihten itibaren alabilmeleri durumunun 657 sayılı
Kanunun 68 inci maddesi (B) bendi uyarınca atananlarla sınırlı olduğunun ifade edildiği, 5.14. Benzer bir konuya ilişkin Danıştay 2. Dairesinin vermiş olduğu 01.03.2013 tarihli ve
E.2008/3224, K.2013/1130 sayılı Kararında “657 sayılı Devlet Memurları Kanununun yukarıda yer alan hükümlerinin irdelenmesinden, memurların aylıklarının her aybaşında peşin olarak ödendiği, açıktan aday veya asıl memur olarak atananların göreve başladıkları günden itibaren aylığa hak kazandıkları, görev yeri değiştirilen ve daha üst bir göreve atanan memurların hangi tarihten itibaren aylığa hak kazanacakları hususunda ise açık bir düzenlemenin yer almadığı, bununla birlikte, anılan Yasa’nın 167 nci maddesinde yer verilen, “üst derece veya alt derecelere yapılan atamalarda memurun atandığı derecenin görevine başladığı tarihi takip eden aybaşından itibaren; yürütülmekte olan görevin niteliğinde bir değişme olmaması halinde ise derece yükselmesine ilişkin onayın geçerlilik tarihini takip eden aybaşından itibaren bu derecenin 161 inci maddeye göre kazandığı kademe aylığını alacağı” yolundaki kural ile 169 uncu maddede yer alan, “görev yeri değiştirilen memurların aylıklarının işe başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren yeni görev yerinde ödeneceğine” dair kural birlikte göz önünde bulundurulduğunda, görev yeri değiştirilen ve bir üst göreve atanan memurların da, atandığı göreve başladığı tarihi izleyen aybaşından itibaren yeni atandığı kadronun aylığına hak kazanacağı sonucuna ulaşılmıştır.” denilerek görev değişikliklerinde memurun yeni görevine ilişkin mali haklarından bu göreve başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren yararlanması gerektiğinin hükme bağlandığı, belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
6. “18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
7. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”, 8. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun;
8.1. “Derece yükselmelerinde ve kademe ilerlemelerinde onay merci” başlıklı 68 inci
Maddesinin b fıkrasında; “(Değişik: 4/5/1984 – KHK-199/1 md.) Eğitim ve Öğretim
Hizmetleri Sınıfı ile Sağlık Hizmetleri ve Yardımcı Sağlık Hizmetleri Sınıfı hariç, sınıfların 1, 2, 3 ve 4 üncü derecelerindeki kadrolarına, derece yükselmesindeki süre kaydı aranmaksızın, atanmasındaki usule göre daha aşağıdaki derecelerden atama yapılabilir.(2) (Değişik ikinci paragraf: 13/2/2011 – 6111/101 md.) Ancak, bu şekilde bir atamanın yapılabilmesi için … (Ek fıkra: 26/8/1993 – KHK-501/1 md.; İptal Anayasa Mahkemesinin 6/10/1993 tarihli ve E.
1993/32, K. 1993/32 sayılı kararı ile) Bu bent hükümlerine göre atananlar atandıkları kadronun aylık (Ek gösterge dahil) ve diğer haklarından yararlanırlar. Bu suretle üst dereceye atananların bu kadrolarda geçirdikleri her yıl kademe ilerlemesi ve her “3” yıl derece yükselmesi sayılmak suretiyle kazanılmış hak ve emeklilik keseneğine esas aylık derecelerinin yükselmesinde gözönüne alınır. Ancak atandıkları kadro aylıkları, başka görevlere atanma halinde kazanılmış hak sayılmaz. (Ek paragraf: 2/7/2018 – KHK-703/172 md.) Cumhurbaşkanı onayıyla yapılan atamalarda Cumhurbaşkanlığı kararnamesinde öngörülen hizmet süresi şartları aranır. Üst kademe kamu yöneticisi sayılmayan daire başkanı ve bu kadrolara denk yönetici kadrolarına yapılacak atamalarda bu bentte öngörülen hizmet süresi yükseköğrenim gördükten sonra beş yıl olarak uygulanır. Ancak bu beş yıllık sürenin hesabında Devlet memurlarının kazanılmış hak aylık derece ve kademesinde değerlendirilen hizmet süreleri esas alınır.”,
8.2. “Bir sınıftan başka bir sınıfa geçme” başlıklı 71 inci Maddesinde; “Memurların eşit dereceler arasında veya derece yükselmesi suretiyle sınıf değiştirmeleri caizdir. Bu şekilde sınıf değiştireceklerin geçecekleri sınıf ve görev için bu Kanunda, kuruluş kanunlarında veya
Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinde belirtilen niteliklere sahip olmaları şarttır. Bu durumda sınıfları değişenlerin eski sınıflarının derecesinde elde ettikleri kademelerde geçirdikleri süreler yeni sınıflardaki derecelerinde dikkate alınır.(1) Kurumlar, memurlarını meslekleri ile ilgili sınıftan genel idare hizmetleri sınıfına veya genel idare hizmetleri sınıfından meslekleri ile ilgili sınıfa, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle atayabilirler. Eski sınıflarında, görev alacakları yeni sınıfa göre memurluğa daha yüksek bir derece ve kademeden başlamış olup da sınıf değiştirenlerin yeni görevlerindeki ilk ilerleme süreleri eski sınıflarında kazandıkları derece ve kademelere tekabül eden süre kadar uzatılır ve bu süre tamamlanıncaya kadar kendilerine sınıf değiştirmeleri sırasında bulundukları derecede kademe ilerlemesi verilmez.”
8.3. “Memurların bir kurumdan diğerine nakilleri” başlıklı 74 üncü maddesinde
“Memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakatı ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle, bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakilleri mümkündür. Kazanılmış hak derecelerinin altındaki derecelere atanabilmeleri için ise atanacakları kadro derecesi ile kazanılmış hak dereceleri arasındaki farkın 3 dereceden çok olmaması ve memurların isteği de şarttır. Aşağı dereceye atananların 68 inci maddede yazılı süre kaydı aranmaksızın eski derecelerine tekrar atanmaları caizdir. Kazanılmış hak derecelerinden aşağı derecelere atananların aylık derece ve kademeleri genel hükümlere göre tespit edilmekle beraber, atandıkları bu derecelerde geçirdikleri süreler (kesenek ve karşılık farklarının kendileri tarafından her ay T.C. Emekli Sandığına gönderilmesini kabul etmeleri şartiyle) emeklilik yönünden eski derecelerinde değerlendirilir…”,
8.4. “Memurların kurumlarınca görevlerinin ve yerlerinin değiştirilmesi” başlıklı 76 ncı
Maddesinde; “Kurumlar, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilirler. Memurlar istekleri ile, kurumlarında kazanılmış hak derecelerinin en çok üç derece altında aynı veya başka yerlerdeki kadrolara atanabilirler. Aşağı dereceye atananların 68 inci maddede yazılı süre kaydı aranmaksızın eski derecelerine tekrar atanmaları mümkündür.
Kazanılmış hak derecelerinden aşağı derecelere atananların aylık derece ve kademeleri genel hükümlere göre tespit edilmekle beraber, atandıkları bu derecelerde geçirdikleri süreler (kesenek ve karşılık farklarının kendileri tarafından her ay T.C. Emekli Sandığına gönderilmesini kabul etmeleri şartıyla) emeklilik yönünden eski derecelerinde değerlendirilir”,
8.5. “Deyimler” başlıklı 147 nci maddesinde “Bu Kanunda geçen; A) Aylık: Bu Kanuna tabi kurumlarda görevlendirilen memurlara hizmetlerinin karşılığında, kadroya dayanılarak ay itibariyle ödenen parayı, …ifade der.”,
8.6. “Derece değişikliğinde verilecek aylık” başlıklı 161 inci Maddesinde: “Derece yükselmesi veya daha aşağı bir dereceye atama halinde, A) (Değişik: 26/6/1984 – KHK-241/8 md.) Bulunduğu dereceden yukarı derecelere atanan memur; a) 68 nci maddenin (B) bendi hükümleri saklı kalmak kaydıyla, yeni girdiği derecenin ilk kademe göstergesine, b) Yeni girdiği derecenin ilk kademe göstergesi evvelce iktisap ettiği göstergeden düşük ise, iktisap ettiği göstergeye eşit olan kademenin göstergesine, Tekabül eden aylığı alır. Alt derecede eşit göstergeli kademede geçirilen süre dikkate alınır. B) Kazanılmış hak aylık derecelerinden daha aşağı bir dereceye atanan memur, kazanılmış hak aylık dereceleri saklı kalmak kaydıyla, a)
Atandığı derecede eski derecesinde almakta olduğu kademe göstergesine, b) Atandığı derecede eşit gösterge yok ise, eski göstergesine en yakın kademenin göstergesine, Tekabül eden aylığı alır.”
8.7. “Aylığın ödeme zamanı ve Esasları” başlıklı 164 üncü Maddesinde: “Memurlara aylıkları her ayın başında peşin ödenir. Emekliye ayrılma ve ölüm hallerinde o aya ait peşin ödenen aylık, geri alınmaz. Sözleşmeli personelin ücretleri sözleşme şartlarına göre; geçici personelin gündelikleri gün hesabıyla hafta veya ay sonlarında ödenir.”,
8.8. “Açıktan atanmada aylığa hak kazanma” başlıklı 165 inci Maddesinde: “Bir göreve açıktan aday veya asıl memur olarak atananlar, göreve başladıkları günden itibaren aylığa hak kazanırlar. Bu suretle göreve başlamada ilk aylık, gün hesabıyla ay sonunda ödenir”,
8.9. “Kademe ilerlemesinde aylığa hak kazanma” başlıklı 166 ncı maddesinde “Kademe ilerlemesinde Devlet Memuru, bu ilerlemeye müstehak olduğu tarihi takip eden ay başından itibaren aynı derecenin bir ileri kademesine ait aylığa hak kazanır.”,
8.10. “Derece değişikliğinde aylığa hak kazanma” başlıklı 167 inci Maddesinde: “Derece yükselmesinde veya daha aşağı derecelere atamada memur, yükseldiği veya atandığı derecenin görevine başladığı tarihi takip eden aybaşından itibaren bu derecenin 161 inci maddeye göre kazandığı kademe aylığını alır. (Ek: 12/2/1982 – 2595/12 md.) Ancak, yürütülmekte olan görevin niteliğinde bir değişme olmaması halinde derece yükselmesine ilişkin onayın geçerlilik tarihini takip eden ay başından itibaren bu derecenin 161 inci maddeye göre kazandığı kademe aylığını alır.”,
8.11. “Görev yeri değiştirilen memurların aylıkları” başlıklı 169 uncu maddesinde; “Bulundukları yerden başka yerlerdeki görevlere nakledilen ve 62 nci maddede belirtilen süre içinde yeni görevlerinde işe başlayan memurlarla, yer değiştirme suretiyle başka kurumlara atanan memurların aylıkları, işe başladıkları tarihi takip eden aybaşından itibaren yeni görev yerinde ödenir. Eski görev yerinde alınan aylıklar için kurumlar arasında herhangi bir hesaplaşma yapılmaz.”,
9. 17/4/2006 tarihli ve 2006/10344 sayılı Bakanlar Kurulu Kararının “Tereddütlerin giderilmesi ile emsal kadro ve unvan tespiti” başlıklı 13 üncü Maddesinde: “ (1) Zam ve tazminatların ödenmesine esas olmak üzere; a) Bu Karar ve eki cetvellerin uygulanmasından doğacak her türlü sorunu çözüme bağlamaya Devlet Personel Başkanlığının görüşü üzerine, Maliye Bakanlığı,b) Bu Kararda yer almayan kadro ve unvanlar için, ekli cetvellerde bulunan benzeri kadro ve unvanları dikkate alarak emsal kadro ve unvanlar tespit etmeye; mahalli idareler için İçişleri Bakanlığı aracılığıyla, diğer kurum veya kuruluşlar için ise ilgili kurum veya kuruluşlarca doğrudan, Devlet Personel Başkanlığından alınacak görüş üzerine Maliye
Bakanlığı, yetkilidir.”,
10. 160 Seri No.lu Devlet Memurları Kanunu Genel Tebliğinin “E-Uygulamaya İlişkin
Ortak Açıklamalar” Bölümünün 11 inci maddesi (c) bendinde “Üst derece ile alt derecelere yapılan atamalarda ve görev değişikliğinde memur, atandığı göreve başladığı tarihi izleyen aybaşından itibaren atandığı derecenin aylığına hak kazandığından, yeni derece ve görevlerine ait zam ve tazminatlarının da buna göre ödenmesi, ancak 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendine göre atananların aylık ve diğer hakları atandıkları yeni kadro dereceleri üzerinden göreve başladıkları günden itibaren ödendiğinden, bu kadro dereceleri için öngörülen zam ve tazminatların da anılan Kanunun 165 inci maddesinde olduğu gibi göreve başladıkları günden itibaren ödenmesi,… gerekmektedir.”
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
11. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebine ilişkin tavsiye karar önerisi, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
12. Başvuran; İnönü Üniversitesi’nde genel idare hizmetleri sınıfında bilgisayar işletmeni olarak görev yapmakta iken görevde yükselme ve ünvan değişikliği sınavı ile teknik hizmetler sınıfında mühendis kadrosuna 19.07.2019 tarihinde atandığı, fiili başlama tarihi olan
19.07.2019 tarihinden itibaren Mühendislik aylığını hak etmiş olmasına rağmen tarafına,
19.07.2019 -14.08.2019 tarihleri arasına tekabül eden, maaş farkının ödenmediğini belirterek
Kurumumuza başvuruda bulunmuştur.
13. Aylık kavramı 657 sayılı Kanunun 147 nci maddesinde; bu Kanuna tabi kurumlarda görevlendirilen memurlara hizmetlerinin karşılığında, kadroya dayanılarak ay itibariyle ödenen parayı ifade eder şeklinde tanımlanmış ve aynı Kanunun 165 inci maddesinde; bir göreve açıktan aday veya asıl memur olarak atananların, göreve başladıkları günden itibaren aylığa hak kazanacakları kurala bağlanmıştır.
14. 657 sayılı Kanunun 71 inci maddesinde; kurumların, memurlarını meslekleri ile ilgili sınıftan genel idare hizmetleri sınıfına veya genel idare hizmetleri sınıfından meslekleri ile ilgili sınıfa, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle atayabilecekleri kuralı ile memurların sınıf değişikliği düzenlenmiş, aynı Kanunun 74 üncü maddesinde; memurların bu Kanuna tabi kurumlar arasında, kurumların muvafakati ile kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde derece yükselmesi suretiyle bulundukları sınıftan veya öğrenim durumları itibariyle girebilecekleri sınıftan, bir kadroya nakillerinin mümkün olduğu kuralıyla kurumlar arası nakil müessesesi düzenlenmiş, 76 ncı maddesinde ise; kurumların, görev ve unvan eşitliği gözetmeden kazanılmış hak aylık dereceleriyle memurları, bulundukları kadro derecelerine eşit veya 68 inci maddedeki esaslar çerçevesinde daha üst, kurum içinde aynı veya başka yerlerdeki diğer kadrolara naklen atayabilecekleri kuralına yer verilmiştir.
15. Mühendislik kadrosu “teknik hizmetler” sınıfında yer almakta iken “bilgisayar işletmeni kadrosu” genel idare hizmetleri içinde yer almaktadır. Bu bağlamda, “mühendislik” kadrosuna yapılan atama işleminin, sınıf değiştirmek suretiyle devlet memurlarının “meslekleriyle ilgili sınıfa atama” işlemlerini düzenleyen 657 sayılı Kanunun 71 inci maddesine istinaden gerçekleştiği açıktır. Nitekim dosya kapsamında yer alan başvurana ait atama onayında da söz konusu atama işleminin kanuni dayanakları arasında Devlet Memurları Kanununun 71 inci maddesi gösterilmiştir.
16. İnönü Üniversitesi Rektörlüğü tarafından; 160 Seri No.lu Devlet Memurları Kanunu Genel
Tebliğinin “Uygulama İle İlgili Ortak Açıklamalar” başlıklı (E) bölümünün 11/c bendi düzenlemesi uyarınca, 657 sayılı Kanunun 68/B maddesine göre atamalar hariç, adı geçen personel; atama tarihi olan 19.07.2019 tarihini takip eden aybaşından itibaren atandığı derecenin kademe aylığını almaya hak kazanacağından maaş farkının ödenemeyeceği belirtildiği, bahse konu Tebliğ düzenlemesinde 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B)
bendine göre atananların Kanunun hangi maddesine dayanılarak istisna tutulduğuna ilişkin herhangi bir açıklama getirilmemiş, konuya ilişkin Bütçe ve Mali Kontrol Genel Müdürlüğünün 10/09/2018 tarih ve 5993 sayılı görüş yazısında ise Sayıştay Genel Kurulunca verilen
25.02.1988 tarihli ve 4623/1 sayılı Kararda; “657 sayılı Devlet Memurları Kanununun değişik
68’ inci maddesinin (B) bendi uyarınca atama suretiyle yapılan bu işlem sonucu ödenecek ilk aylığın, ilgililerin, göreve başladıkları tarihten itibaren hesaplanarak ay sonunda ödenmesi gerektiğine” karar verildiğine değinilerek söz konusu Kararda, yalnızca 657 sayılı Kanunun 68 inci maddesinin (B) bendi uyarınca atananlara yeni görevlerine ilişkin aylığın göreve başladıkları tarihten itibaren verileceğinin karara bağlandığı ve bu kararın Bakanlıklarınca da benimsenerek uygulamanın bu şekilde yönlendirildiği belirtilmiştir.
17. Başvuruya konu olayda; “Bilgisayar İşletmeni” kadrosundan “Mühendislik” kadrosuna ataması yapılan başvuran, atamasının yapıldığı 19.07.2019 tarihinden itibaren mühendis kadrosunda çalışmaya başlamış olup mühendis kadrosuna bağlı aylık ve özlük hakları ilk defa
15.08.2019 tarihinde ödenmiş, ancak 19.07.2019-15.08.2019 tarihleri arasına tekabül eden
mühendisliğe bağlı aylık ve özlük haklarına ilişkin ödeme yapılmamıştır. Ayrıca, söz konusu atama işlemiyle başvuranın görevinin niteliği de değişmiştir.
18. Belirtilen açıklamalar çerçevesinde; başvuranın mühendisliğe atamasının yapıldığı 19/07/2019 tarihinden itibaren Mühendis olarak çalıştırıldığı, Mühendislik kadrosuna ilişkin aylık ve özlük haklarının, göreve başlanan tarihten itibaren yürütülen Mühendislik kadrosuna bağlı olarak, atanma tarihinden itibaren ödenmesini engelleyici bir mevzuat hükmü bulunmadığı ve dolayısıyla başvurana atanma tarihinden takip eden aybaşına kadar olan dönem için kıst ödeme yapılabileceği değerlendirilmektedir.
19. Nitekim;
19.1. Sayıştay 4. Dairesinin 18.11.1997 tarihli ve 28494 sayılı Kararında; Maliye Bakanlığının değişik birimlerinde memur olarak çalışmaktayken açılan sınavı kazanarak müfettiş yardımcılığı kadrosuna atanan kişilerin görev değişikliklerinin 657 sayılı Kanunun 169 uncu maddesi kapsamında değerlendirilmesinin mümkün olmadığına ve ilgililere yeni görevlerinin gerektirdiği zam ve tazminat farklarının kıst olarak ödenmesinde mevzuata aykırılık bulunmadığına,
19.2. “Adalet Uzman Yardımcılığından Adalet Uzmanlığı kadrosuna atanan başvuranın, Adalet Uzmanlığı kadrosunun aylığını atanma tarihini takip eden aybaşı itibariyle alması nedeniyle oluşan mali kayıpların giderilmesi” hususunda yapılan başvuruya istinaden verilen
Kamu Denetçiliği Kurumunun 07.01.2019 tarihli ve 236 sayılı Tavsiye Kararında; Yeni kadroya atanma tarihinden itibaren ödenmesini engelleyici bir mevzuat hükmü bulunmadığı, bu bağlamda, “uzmanlığa atanma tarihinden takip eden aybaşına kadar olan dönem için kıst ödeme yapılması” yönünde,
karar verildiği anlaşılmıştır.
20. Diğer taraftan; sınıf değişikliklerinde, atanma tarihinden takip eden aybaşına kadar olan dönem için kıst ödeme yapılmasına dair ilgili mevzuatta açık hüküm bulunmadığından kurumlar arası farklı uygulamaların oluştuğu ve somut olaydaki gibi hakkaniyete aykırı durumların ortaya çıktığı görüldüğünden, 657 sayılı Kanunda konuya ilişkin açık düzenleme yapılarak oluşan mağduriyetlerin giderilmesi gerektiği düşünülmektedir.
21. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; “Bilgisayar İşletmenliği” kadrosundan
“Mühendis” kadrosuna ataması yapılan başvurana, mühendisliğe atanma tarihini takip eden aybaşına kadar olan dönem için kıst ödeme yapılması, ayrıca; kurumlar arası farklı uygulamaların önlenmesi için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununda açık düzenleme yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
22. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; idareden istenilen bilgi ve belgelerin süresi içinde ve gerekçeli olarak Kurumumuza gönderildiği, ayrıca idarenin; başvuranla ilgili işlemlerinde “kanunlara uygunluk”, “hesap verilebilirlik”, “şeffaflık”, “kararların gerekçeli olması” ilkelerine uygun davrandığı, ancak işleme karşı başvuru yollarını belirtmemesi nedeniyle “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uymadığı anlaşılmış olup, idareden bundan böyle bu ilkeye de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
23. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
İdareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde İdare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse, (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Malatya İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE, “Bilgisayar İşletmeni kadrosundan Mühendislik kadrosuna atanma tarihini takip eden aybaşına kadar olan kıst dönem için Mühendislik kadrosuna ilişkin aylık ve özlük haklarının ödenmesi” hususunda İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE TAVSİYEDE
BULUNULMASINA,
Bu kararın, BAŞVURANA ve İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca;
İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜ tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi