Personel taşıma işinde güzergah değişikliği talebi, mesafe kuralı ve can güvenliği gerekçesiyle nasıl değerlendirilmelidir (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/64309-S.20.69657

BAŞVURU NO : 2020/994

KARAR TARİHİ : 09/07/2020

TAVSİYE KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : DEVLET HAVA MEYDANLARI İŞLETMESİ GENEL

MÜDÜRLÜĞÜ

GÖLBAŞI BELEDİYE BAŞKANLIĞI

BAŞVURUNUN KONUSU : Servis güzergahının değiştirilmesi talebi hk.

BAŞVURU TARİHİ : 16/01/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1.Başvuran, başvurusunda özetle; Esenboğa Havalimanı Elektronik Müdürlüğünde

Elektronik teknikeri olarak çalıştığını, oturduğu yer itibari ile servisin ilk durağına olan mesafesinin yaklaşık 400 metre olduğunu ancak bu 400 metrelik yolda yürümek için kaldırımın bulunmadığını ayrıca boş araziler olduğu için başıboş köpeklerin bulunduğunu ve de yolda herhangi bir ışıklandırma olmadığını belirterek, can güvenliği endişesi taşıdığını bu nedenle servis güzergâhının değiştirilerek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Başvuruya konu iddialar hakkındaki bilgi ve belge talebimize istinaden Devlet Hava

Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından gönderilen cevabi yazı ve eklerinde özetle;

2.1. Havalimanı Başmüdürlüğünce Personel Servis Güzergah Komisyonunun teşkil edildiği ve

26.04.2019 tarihli komisyon toplantısında alınan kararların; 1. maddesinde “güzergah talep

mesafesi 600 metrenin altında olan değişiklik talepleri komisyonca değerlendirilmeye alınmayacaktır” denilmesi sebebi ile konuya ilişkin talebin 600 metrenin altında olması sebebi ile Komisyonca oy birliği ile reddedildiği,

2.2 Kuruluş tarafından personele sağlanan servis hizmetinde öncelikle kamu kaynaklarının

etkin kullanımı için uygulanacak Tasarruf Tedbirleri Genelgesinin ve Yüklenici Firma ile

Kurum arasında imzalanan Sözleşme ve Teknik Şartname çerçevesinde personelin maks imum fayda sağlamasının göz önünde bulundurulduğu,

2.3 Söz konusu Genelgede yer alan “Hizmet araçlarının mümkün olduğu ölçüde yolcu

kapasitesi yüksek ve en kısa, en uygun güzergah seçilmeli, az sayıdaki personel için uzak semtlere araç tahsis edilmemelidir. ” maddesinin mümkün olduğunca uygulandığı,

2.4 Esenboğa Havalimanı Başmüdürlüğünün 7/24 hizmet veren Uluslararası açık bir

havalimanı olduğu, personel servislerinin 5 adet otobüs, 18 adet midibüs ve 13 adet minibüs ile

36 semte normal mesaiye gelen personele, nöbetçi personele ise 15 adet servis aracı ile hizmet

verildiği,

2.5 Esenboğa Havalimanı Başmüdürlüğünün emrinde bulunan 803 personelin, Esenboğa

Havalimanı yerleşkesinde bulunan Havacılık Eğitim Akademisinde verilen tüm eğitimlere katılan DHMİ personelinin, Staj yapan öğrencilerin, Hizmet Alım Yolu ile temin edilen personelin, işletmeci Kuruluş olmaları sebebi ile Havalimanında bulunan diğer Kamu Kurum personeline koltuk kapasitesinin uygun olması durumunda personel servis hizmetinden faydalandırıldığı,

2.6 Normal mesaiye gelen personelin 17:30 Esenboğa Havalimanından 36 adet servis aracı

hareket ederek şehir merkezinde bulunan ikamet adreslerine en yakın konuma intikalleri sağlandıktan sonra aynı servis araçlarından 11 adet minibüs ve 4 adet midibüs araç ile nöbetçi personelimizi alınarak akşam 20.00 mesaisine Esenboğa Havalimanına getirildiği,

2.7 Sabah şehir merkezinden 08:30 mesaisine gelecek personelin havalimanına ulaşımı

sağlandıktan sonra tekrar nöbetinden çıkan personelin 09:05 te şehir merkezine ikamet adreslerine en yakın noktaya ulaşımlarının sağlandığı,

2.8 Tüm personelin mesaiye geliş-gidişleri sağlanırken hizmetin aksamaması adına mesai

saatlerine riayet edebilmek için mümkün olduğunca güzergahlarda ana arterlerin tercih edildiği,

26.04.2019 tarihli Servis Güzergah Komisyon toplantısında alınan 600 metre altında kalan

taleplerin değerlendirilmeye alınmaması kararının başvuranın talebi doğrultusunda uygulanmaması durumunda konu emsal teşkil edecek ve diğer personelden yeni taleplerin gelmesine imkan tanıyabileceği, hali hazırda Çayyolu-Ümitköy nöbetçi personel servisi ve diğer nöbetçi servislerin havalimanına geliş ve mesai saatine zamanında intikal sağlanması hususunda da zaman zaman sıkıntıların yaşandığı,

ifade edilmektedir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. Anayasa’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir.

Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikayetleri inceler.”,

4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,

5. 03/07/2015 tarih ve 5393 sayılı Belediye Kanununun, “Belediyenin görev ve sorumlulukları” başlıklı 14 üncü maddesinde; “Belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla… İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapı; coğrafî ve kent bilgi sistemleri; çevre ve çevre sağlığı, temizlik ve katı atık; zabıta, itfaiye, acil yardım, kurtarma ve ambulans; şehir içi trafik; defin ve mezarlıklar; ağaçlandırma, park ve yeşil alanlar; konut; kültür ve sanat, turizm ve tanıtım, gençlik ve spor orta ve yükseköğrenim öğrenci yurtları; sosyal hizmet ve yardım, nikâh, meslek ve beceri kazandırma; ekonomi ve ticaretin geliştirilmesi hizmetlerini yapar veya yaptırır… Belediyenin görev, sorumluluk ve yetki alanı belediye sınırlarını kapsar…”

düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SN. SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİNE

ÖNERİSİ

6. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; Başvuranın iddiaları, İdarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan Tavsiye Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 7. Başvuran özetle, servis güzergâhına 400 metrelik yolda yürümek için kaldırımın bulunmadığı ayrıca başıboş köpeklerin bulunduğunu ve de yolda herhangi bir ışıklandırmanın olmaması gerekçeleriyle can güvenliği endişesi taşıdığını bu nedenle servis güzergâhının değiştirilerek mağduriyetinin giderilmesini talep etmektedir.

8. İdare ise başvuranın talebini mesafenin 600 metrenin altında olması gerekçesiyle uygun görmemiştir.

9. Esenboğa Havalimanı “Personel Taşıma İşi” Teknik Şartnamesinin 4.2. maddesinde; “Araçlar, İdarece verilen güzergâhı takip edecek ve bu güzergâhta belirlenen duraklarda durup kalkacaktır. İdare gerekli gördüğü hallerde güzergâhların ve durakların değiştirilmesine, birleştirilmesine, iptal edilmesine veya yeni güzergâhlar ihdas edilmesine karar verebilecektir. İdare görülecek lüzum ve ihtiyaca binaen her güzergâhta geliş-gidiş toplam 7 km dahilinde değişiklik yapma yetkisine haiz olacaktır. Bu değişiklikten dolayı

Yüklenici idareden herhangi bir ek ücret talep edemez.” 4.5. maddesinde ise; “İdare; hareket saatlerinde, belirlenmiş veya belirlenecek güzergâhlarda, değişiklik yapma yetkisine sahip olduğu gibi, durak noktalarının değiştirilmesinde de hak sahibidir, Yüklenici bu nedenle ek ücret talep etmeyeceğini peşinen taahhüt etmiş sayılacaktır. Değişiklikler İdare tarafından düzenlenerek üç (3) gün önceden yazılı olarak Yükleniciye tebliğ edilecektir. Bu konularla ilgili başkaca talimat verilmediği takdirde bir önceki uygulama geçerli olacaktır. İdare yetkililerince ön görülecek kalkış yeri, hareket saati ve durak yerlerindeki değişikliklere Yüklenici derhal uymak zorundadır.” düzenlemeleri yer almaktadır.

10. İdarenin belli şart ve durumların meydana gelmesi halinde belli bir kararı alıp almamak veya kanunda öngörülen değişik çözümler arasında bir seçim yapmak konusunda tanınan bir serbestiye ya da belirli bir konuda karar alabilmek için hangi şart ve durumların ortaya çıkması gerektiğini tespit etme imkânına sahip olması idareye tanınmış olan takdir yetkisinin sonucudur.

11. İdare işlemlerini tesis ederken, idari işlemin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurlarının tümünün hukuk kuralları tarafından önceden belirlenerek, idareye belli bir yönde hareket etme hususunda bir tercih tanınmamışsa veya idareye belli bir tasarrufta bulunması kesin olarak emredilmişse bağlı yetkiden, idarenin nerede ve nasıl bir tasarrufta bulunacağının hukuk kuralları ile önceden kesin bir şekilde belirlenmediği durumlarda ise idarenin takdir yetkisinden söz edilmektedir. (Halil Kalabalık, İdare Hukukunda Takdir Yetkisi Kavramı ve

Benzer Kurumlarla Karşılaştırılması, Gazi Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi Cilt 1, Sayı 2, Aralık 1997)

12. Somut olayda, servis hizmeti sunan yüklenici firma, idarece verilen güzergâhı takip etmek zorunda olup, durak noktalarının değiştirilmesi ve güzergâhlarda değişiklik yapma yetkisi sözleşme ile idareye tanınmış bir haktır. İdare kendine verilen bu hakkı, 25.04.2019 gün ve sayılı olur ekinde yer alan listedeki 5 asil 5 yedek üyeden oluşan bir Servis Güzergâhı

Komisyonu ile kullanmakta olup, bu komisyon tarafından personelin güzergâh değişikliği talepleri değerlendirilmektedir.

13. 26.04.2019 tarihinde servis güzergâh değişikliğine ilişkin taleplerin değerlendirilmesi ve karara bağlanması ve izlenecek usul ve esasların tespit edilmesi için komisyonun toplandığı ve oybirliği ile personelin güzergâh değişikliği talep mesafesi 600 metrenin altında olan değişiklik taleplerinin komisyonca değerlendirilmeye alınmayacağının ancak 600 metrenin üzerindeki güzergâh değişikliği talebinin tüm personelin işe geliş ve gidişini olumsuz etkilemeyecek ise uygun olacağının karara bağlandığı görülmektedir.

14. İdare gönderdiği cevabi yazıda yer aldığı üzere “bir kişi için kural esnetildiğinde herkesin güzergah değişikliği talebinde bulunabileceği” endişesini taşımakta olduğu için, Komisyon tarafından belirlenmiş olan “600 metrenin altındaki güzergah değişikliği taleplerinin reddedileceği” kararı, uygulamada birliğin sağlanması açısından tüm personel için eşit bir kriterin belirlenmesi ihtiyacından kaynaklandığı açıktır.

15. Ancak, İdare talepler karşısında sağlamaya çalıştığı soyut adalet anlayışını somut bir talebe dönük uygulamaya çalışırken taleplerin gerekçesini de göz önünde tutması gerekmekte, zorunlu yapılmış olan istekler ile keyfi istekleri birbirinden ayırmak durumundadır. Verilen kararın isabetinin değerlendirilmesi gereği Komisyon üyesi ya da üyeleri tarafından özellikle can güvenliği mazeretiyle istenmiş olan güzergâh değişikliği talebi için yerinde inceleme yapılması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

16. Öte yandan, kamu hizmetlerinin vatandaşlar için hayati bir önemi bulunmaktadır. Kamu hizmetinin, halkın beklentileri doğrultusunda sunulması ve hizmet alıcılarının gereksinimlerini karşılaması kamu idarelerinin hızlı hareket edebilmelerine ve isabetli kararlar alabilmelerine bağlıdır. Belediye Kanununda, belediye, mahallî müşterek nitelikte olmak şartıyla imar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi kentsel alt yapılarını; coğrafî ve kent bilgi sistemlerini ya kendisinin yapacağını ya da yaptırabileceğini hükmedilmiştir. Bu kapsamda, ilgili belediye tarafından gerekli kaldırım çalışması ve ışıklandırmanın ivedilikle yapılması ve o bölgede yaşayan vatandaşların sorunlarının çözüme kavuşturulması gerekmektedir.

17. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın talebinin gerekçesi dikkate alınarak komisyon tarafınca yapılacak bir inceleme sonucunda kararın verilmesinin hakkaniyet açısından gerekli olduğu, ayrıca vatandaşların can güvenliğinin sağlanması amacıyla ilgili idarelerin takdir edeceği gerekli tüm önlemlerin ivedi bir şekilde alınması için görevli idareler tarafından gerekli işlemlerin tesis edilmesinin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu tespit edilmiştir.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 18. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikâyet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.

VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA

19. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının idareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde idare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Ankara

İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN KABULÜNE;

Başvuranın servis güzergahının değiştirilmesi talebinin Komisyon tarafından yerinde incelenmesi ve yeniden değerlendirilmesi yönünde DEVLET HAVA MEYDANLARI

İŞLETMESİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,

O bölgede yaşayan vatandaşların can güvenliğinin sağlanması amacıyla gerekli tüm önlemlerin ivedi bir şekilde alınması için gerekli işlemlerin tesis edilmesi yönünde GÖLBAŞI

BELEDİYESİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA;

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınc a;

İdare tarafından bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,

Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi

i