| ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu, başvuranın Fırat Üniversitesi’nde yapılan araştırma görevliliği sınavının yeniden değerlendirilmesi talebini incelemiştir. Başvuran, sınav kağıdının başka bir jüri tarafından incelenmesini istemiş, ancak sınavın objektif kriterlere uygun değerlendirilmediğine dair bir iddiada bulunmamıştır. Sınavı kazanan adayın ALES, yabancı dil ve lisans mezuniyet puanları ile üniversiteden kimseyle bir bağının olmadığı belirtilmiştir. Anabilim Dalı Başkanının açıklamaları doğrultusunda, sınavı kazanan kişinin başarıları arasında bir uyumsuzluk olmadığı tespit edilmiştir. Ayrıca, üniversitenin tarafsızlık ilkesine uygun hareket ettiğine dair herhangi bir delil sunulmamış, dolayısıyla bilirkişi incelemesine gerek olmadığı sonucuna varılmıştır. Bu sebeplerle, başvuranın talebi reddedilmiştir. |
Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında ; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5. 04/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun “Tanımlar” başlıklı 3 üncü maddesinde; Üniversite, “Bilimsel özerkliğe ve kamu Tüzel kişiliğine sahip yüksek düzeyde eğitim öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapan; fakülte, enstitü, yüksekokul ve benzeri kuruluş ve birimlerden oluşan bir yükseköğretim kurumudur.” olarak tanımlanmıştır.
6. 31/07/2008 tarih ve 26953 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren, Öğretim Üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına Yapılacak Atamalarda
Uygulanacak Merkezi Sınav İle Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin;
6.1. ‘Ön değerlendirme’ başlıklı 10 uncu maddesinde; “(1) Sınav jürisi; başvuran adaylar arasından ilan edilen kadro sayısının on katına kadar adayı, meslek yüksekokullarında bu kadrolarda istihdam edilecekler de dâhil olmak üzere bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrası kapsamındaki öğretim görevlisi kadrolarında ALES puanının %40’ını ve yabancı dil puanının %60’ını; bu Yönetmelik kapsamındaki diğer kadrolarda ALES puanının
%60’ını ve yabancı dil puanının %40’ını; meslek yüksekokullarına müracaatlarda ise ALES puanının %70’ini ve lisans mezuniyet notunun %30’unu dikkate alarak belirler ve kadro ilanında belirtilen internet adresinde ilan eder. Bu sıralamaya göre son sırada aynı puana sahip birden fazla adayın olması halinde, bu kişilerin tamamı sınava çağrılır. Başvuru sayısının ilan edilen kadronun on katından az olması halinde, adayların tamamı giriş sınavına alınır.
Adayların ön değerlendirmede dikkate alınan puanları ile lisans mezuniyet notları, kadro ilanında belirtilen internet adresinde ilan edilir.”,
6.2. ‘Giriş sınavları’ başlıklı 11 inci maddesinde; “(1) Giriş sınavı, sınav jürisi tarafından; bilim alanı yabancı dille ilgili olan birimlerdeki öğretim görevlisi kadroları ile 4/11/1981 tarihli ve 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (ı) bendi uyarınca zorunlu yabancı dil dersini vermek üzere atama yapılacak öğretim görevlisi kadroları için adayların mesleki ifade ve bilgi becerisi ile anlatım yeteneğini ölçecek şekilde sadece sözlü, bu Yönetmelik kapsamındaki diğer kadrolar için ise ilan edilen alanla ilgili bilgi düzeyini ölçecek şekilde sadece yazılı sınav olarak yapılır. Yabancı dille eğitim ve öğretim yapılan programlardaki öğretim görevlisi kadrolarında sözlü sınav yapılır. Ancak senato kararı olması halinde sözlü sınav sonucu 60 ve üzeri puan alanlar için yazılı sınav da yapılır. Bu durumda olanların giriş sınavı puanı, sözlü sınav ile yazılı sınavın puanlarının aritmetik ortalaması alınarak hesaplanır. (2) Sınav jürisi, yazılı ve sözlü sınavın nesnel, ölçülebilir ve denetlenebilir olmasını sağlar. Raportör olarak belirlenen üye, yazılı ve sözlü sınavların soru ve cevaplarını tutanak altına alır. (3) Sözlü sınav sonuçları, kadro ilanında belirtilen internet adresinde ilan edilir. Sözlü sınav sonucu 60 puanın altında olanlar başarısız sayılır ve nihai değerlendirme aşamasına geçemezler.” 6.3. “Nihai Değerlendirme” başlıklı 12 nci maddesinde; (1) Sınav jürisi değerlendirmesinde; yabancı dil okutmanı, çevirici ve yabancı dille eğitim-öğretim yapılan programlardaki öğretim görevlisi kadrolarında (meslek yüksekokullarında bu kadrolarda istihdam edilecekler de dahil olmak üzere) ALES puanının %30’unu, lisans mezuniyet notunun %10’unu, yabancı dil puanının %30’unu ve giriş sınavı notunun %30’unu; diğer kadrolarda ALES puanının
%30’unu, lisans mezuniyet notunun %30’unu, yabancı dil puanının %10’unu ve giriş sınavı notunun %30’unu; meslek yüksekokullarında ise ALES notunun %35’ini lisans mezuniyet notunun %30’unu ve giriş sınavı notunun %35’ini hesaplayarak ilan edilen kadro sayısı kadar adayı başarı sırasına göre belirler. Değerlendirme puanı 65 puanın altında olanlar sınavlarda başarısız sayılır. Adayların değerlendirmede dikkate alınan puanları ile lisans mezuniyet notları kadro ilanında belirtilen internet adresinde ilan edilir.
6.4.“Sınavda başarılı olanların ataması” başlıklı 13 üncü maddesinde ise; (1) Sınavlarda başarılı olan adaylar, başarı puanları esas alınarak ilan edilir. (Değişik cümle: RG-14/3/2016-
29653) İlan edilen kadro sayısı kadar yedek aday da ilan edilir. Atamalar yürürlükteki mevzuata
göre yapılır.”
Hükümleri düzenlenmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvuranın talebinin reddi yönündeki öneri, Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8. Başvuran; Fırat Üniversitesi Rektörlüğü Genel Türk Tarihi Anabilim Dalı araştırma görevliliği kadrosuna yönelik düzenlenen sınava katıldığını ancak beklediği puandan daha düşük bir puan alarak yedek listede kaldığını ifade ederek, kendisinin ve diğer adayların sınav kağıtlarının farklı bir komisyon kurularak bu komisyon tarafından tekrardan değerlendirilmesini talep etmektedir.
8.1. Cevabi yazının ekinde yer alan belgelerin;
Mezkur sınavın jürisinin 3 profesör (asıl) ve 1 doçent’ten oluştuğu (yedek),
İlgili sınav ilanına katılım için şartların; “Tarih lisansı mezunu olmak” ve “Genel Türk
Tarihi’nde doktora yapmak olduğu,
Başvuran ve sınavda başarılı olan H.Ö’ye ait giriş sınavı tablosunun aşağıda yer aldığı,
Ad ALES ALES KPDS/ KPDS/ Lisans Lisans Giriş Giriş Genel
Soyad Puan Puan ÜDS ÜDS Notu Notu(%30) Sınavı Sınavı Puan (%30) Puan Puan Puanı Puanı Toplam (%10) (%30)
H.Ö. 80.24 24,07 73,75 7,37 82,73 24,81 95 28,5 84,76
U.K. 77,10 23,13 87,5 8,75 89,5 26,85 80 24 82,73
olduğu görülmüştür.
8.2. Fırat Üniversitesi Rektörlüğü Genel Türk Tarihi Anabilim Dalı Bölüm Başkanı P
. ile yapılan ve Tutanak altına alınan telefon görüşmesinde;
– Sınavı kazanan ile hocalar arasında bir bağ olmadığını, daha önceden bu kişinin tanınmadığını, hocalar ile . arasında akrabalık bağının olmadığını, – nün doktorasını başka üniversitede yaptığını, – Sınavı kazanan öğrencinin başarılı bir öğrenci olduğu ve yakında Türk Tarihi Kurumu bünyesinde kitabının çıkacağını, ifade etmiştir.
9. Başvuranın Fırat Üniversitesi Rektörlüğü Genel Türk Tarihi Anabilim Dalı araştırma görevliliği sınavına katılmak amacıyla başvurduğu, başvuran dışında 10 kişinin sınava girmeye hak kazandığı, başvuranın yazılı sınavda 80, birinci sıradaki adayın ise 95 puan aldığı, adayların sınav sonuçlarının ales puanı (%30), yabancı dil puanı (%10), lisans mezuniyet notu (%30) ile giriş sınav puanının (%30) ortalamasına göre belirlendiği, bu çerçevede birinci sıradaki adayın not ortalamasının 84,76 başvuranın not ortalamasının ise 82,73 olarak hesaplandığı,
anlaşılmıştır.
10. Yükseköğretim Kanunu ile Öğretim üyesi Dışındaki Öğretim Elemanı Kadrolarına yapılacak Atamalarda Uygulanacak Merkezi Sınav ve Giriş Sınavlarına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin ilgili hükümleri gereğince ALES puanının %30’unu, lisans mezuniyet notunun %30’unu, yabancı dil puanının %10’unu ve giriş sınavı notunun %30’unu hesaplayarak ilan edilen kadro sayısı kadar adayı başarı sırasına göre belirleneceği düzenlenmiştir. Sınava giren adayların bu puan türlerine göre puanları ve ortalamalarının hesaplandığı ‘Bilim Sınavı Giriş Sonuçları’ başlıklı belgenin incelenmesinde birinci sıradaki adayın genel ortalamasının (A+B+C+D) 84,76 başvuranın genel ortalamasının ise 82,73 olarak hesaplandığı ve açıklandığı görülmektedir. Başvuranın maddi hata yapıldığına dair bir iddiası bulunmamaktadır. Başvuran talebinde “beklediği puandan daha düşük puan aldığı”nı iddia etmiş, başvuru dahilinde başka bir iddiaya yer verilmemiş olup Kurumumuza somut bir bilgi veya belge sunulmamıştır.
11. Anayasa Mahkemesinin bir kararında “…Anayasa’nın 130. maddesinin birinci fıkrasında, üniversitelerin, çağdaş eğitim ve öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde ulusun ve ülkenin gereksinimine uygun insan gücü yetiştirmesi amacı ile eğitim, öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere, kamu tüzel kişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversitelerin devlet tarafından yasayla kurulacağı belirtilmiştir.
130. maddenin gerekçesinde de, yasaya bırakılan konuların “bilimsel özerklik” ilkesi göz önünde bulundurularak düzenlenmesi gerektiği vurgulanmıştır.
12. Anayasa’da yer verilen kurucu öğeler, aynı zamanda üniversitelerin görev alanını belirlemekte, işlevini ortaya koymaktadır. Üniversitelerin bu görev ve işlevinin niteliği, bilimsel ve akademik çalışma ve etkinliklerinin ağırlık ve önemi nedeniyle, her türlü dış etkilerden ve siyasal karışmalardan uzak tutulması ve bilimsel saygınlıklarının korunmasına özen gösterilmesi gerekmektedir. Çünkü, üniversiteler akademik nitelikleri nedeniyle tüm çalışmalarında bilimsel ölçütleri göz önünde bulundurmak, nesnel ve yansız olmak zorundadır.
Bunu sağlamanın yolu ise, yükseköğretim dışındaki kurumların, özellikle siyasal erkin, yönetimin herhangi bir evresinden başlayarak bilimsel çalışmaları etkileyecek tüm aşamalardan uzak durmasından geçmektedir…” şeklinde tespitlere yer verilmiştir. (Anayasa
Mahkemesinin 04.05.2006 tarih ve 2006/51 esas, 2006/57 K.)
13. Somut olayda başvuran sınav kâğıdının başka bir jüri tarafından incelenmesini talep etmiş olsa da, başvuranın sınav kağıdını objektif kriterlere uygun değerlendirilmediğine yönelik bir iddiada bulunmadığı, sınavı kazanan kişinin ALES, dil sınavı ve lisans mezuniyet puanı ile
“Üniversite’den kimseyle bir bağının olmaması” hususundaki Anabilim Dalı Başkanının yukarıda belirtilen açıklamaları birlikte değerlendirildiğinde; sınavı kazanan kişinin araştırma görevlisi yazılı sınavı ve geçmişteki başarıları arasında açık herhangi bir uyumsuzluk olmadığı görülmüştür.
13.1. Bunun dışında Üniversitenin kendisine verilen yetkiyi tarafsız ve nesnel bir biçimde kullanmadığına ilişkin bir bilgi, belge veya delil de ortaya konulamamış olup, somut olayda hukuka ve hakkaniyete aykırı şüpheli bir durum tespit edilemediğinden bilim sınavı ile ilgili bilirkişi incelemesinin gerek olmadığı düşünülmüştür.
14. Sonuç olarak; Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde, yukarıda belirtilen sebep ve gerekçelerle başvuranın bilim sınavının iptali ile sınavın yeniden değerlendirilmesine yönelik talebinin reddedilmesi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
15. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirmede, şikayet başvurusu kapsamında, idarenin, başvurana ilişkin işlemlerle ilgili bilgi ve belgeleri süresi içerisinde ve gerekçeli olarak kurumumuza gönderdiği, bu anlamda “kararların gerekçeli olması”, “kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ve “makul sürede karar verme” ilkelerine uygun hareket ettiği, ancak, başvuru sahibine verdiği cevapta idari işleme karşı hangi sürede hangi mercie başvurabileceğini göstermediği bu nedenle de karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, idarenin bahse konu ilkeye de uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
16. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Elazığ İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE;
Kararın BAŞVURANA ve FIRAT ÜNİVERSİTESİ REKTÖRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi