| ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu, %47 engelli sosyal bilgiler öğretmeni olan başvuranın, kendisi yerine başka bir öğretmenin atanması işleminin iptal edilmesi talebini değerlendirmiştir. İnceleme sonucunda, başvuranın talebinin yerinde olmadığına karar verilmiştir. Ancak, başvuranın engellilik durumu göz önünde bulundurularak, görevlendirildiği okulda kendi branşındaki kadrolara yapılacak atamalarda bu durumun dikkate alınması gerektiği vurgulanmıştır. Bu karar, engelli memurların yer değiştirme taleplerinin karşılanmasına yönelik hukuki düzenlemelerin önemini ortaya koymakta ve idarenin, kadro imkanları dahilinde engelli bireylerin ihtiyaçlarını gözetmesi gerektiğini ifade etmektedir. Dolayısıyla, başvuranın engellilik durumu, gelecekteki atama süreçlerinde dikkate alınmalıdır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/7615-S.20.11988
BAŞVURU NO : 2020/3051
KARAR TARİHİ : 20/05/2020
KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : AYDIN VALİLİĞİ İl Milli Eğitim Müdürlüğü
BAŞVURUNUN KONUSU : Engelli olan başvuranın atanma talebi hk.
BAŞVURU TARİHİ : 14/02/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1. Kurumumuza yapmış olduğu başvuruda başvuran, %47 engelli sosyal bilgiler öğretmeni olduğunu, görevli olduğu okula gidip gelmekte zorlandığını, evine yakın olan
Avukat Cevat Aldemir Ortaokuluna tayin talebinin reddedildiğini, anılan okulda çalışan bir öğretmenin emekliye ayrılmasıyla öğretmen ihtiyacının oluştuğunu fakat 13/02/2020 tarihinde bu okula başka bir öğretmenin atamasının yapıldığını açıklamaktadır. Danıştay’ın engelli memurların bir defaya mahsus tayin hakkına sahip olmasının yürütülmesini durduğunu belirten başvuran, Kurumumuzdan Avukat Celal Aldemir Ortaokuluna atanan öğretmenin atamasının iptal edilmesini, tayin talebinde bulunduğu tarihte boş kadrosu bulunan bu okula engellilik durumuna bağlı olarak atamasının yapılmasını talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2. Aydın Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünün 26/02/2020 tarihli ve sayılı yazısında; 2.1. Başvuranın Koçarlı ilçesi Cumhuriyet Ortaokulu Sosyal Bilgiler Öğretmeni olarak çalışmakta iken, Efeler ilçesindeki uygun bir okula yer değişikliği talebinde bulunması üzerine
İl Milli Mili Eğitim Müdürlüğünce düzenlenen 25/01/2019 tarihli İnceleme Raporu’nda, başvuranın Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in
“Engellilik Durumuna Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesi kapsamında özrü nedeniyle yer değiştirme talebinin kadro imkanları değerlendirilerek uygun görüldüğü, 2.2. İnceleme Raporu gereğince başvuranın norma göre Efeler ilçesindeki eğitim kurumlarında branşında öğretmen ihtiyacı bulunmadığından, mağduriyetini gidermek amacıyla 01/02/2019 tarihli dilekçesine istinaden Efeler İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne atandığını, 2.3. Başvuranın engellilik durumuna bağlı olarak Efeler ilçesi Avukat Cevat Aldemir
Ortaokuluna atanma isteğinin Maarif Müfettişleri Birimine gönderildiği, birim tarafından belirtilen yer değişikli talebiyle ilgili daha önceden rapor düzenlenmesi nedeniyle ikinci bir rapor düzenlenmesinin uygun olmamasından bahisle herhangi bir işlem yapılamayacağının bildirildiği, başvuranın atamasının yapılamamasına rağmen, Avukat Cevat Aldemir
Ortaokuluna görevlendirmesinin yapıldığı, 2.4. Başvuranın Efeler İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü emrine norm fazlası durumumda olduğu, Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin 53 üncü maddesinin üçüncü fıkrası gereği, atama talebinde bulunabilmesi için Valilikçe belirlenen takvim doğrultusunda il genelinde bulunan diğer norm fazlası öğretmenlerle aynı dönemde başvuruda bulunması gerektiği, 2.5. Başvuranın kendisi yerine yapıldığını belirttiği atamanın 5442 sayılı Kanun’un 8 inci maddesinin C fıkrası kapsamında gerçekleştirildiği, 2.6. Bakanlıkça yaz tatili ve yarıyıl tatili dönemlerinde yapılan mazerete bağı yer değiştirme başvurularında Büyükşehir statüsündeki illerde görev yapan öğretmenlerin mazeret durumundan başvuru yapabilmesi için farklı yerleşim yerinde görev yapıyor olmalarının gerektiği, başvuranın Efeler İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü emrinde olması nedeniyle bu ilçedeki herhangi bir okula mazeret tayini talebinde bulunma hakkı bulunmadığı, açıklamalarına yer verilmektedir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Devletin temel amaç ve görevleri” başlıklı 5 inci maddesinde “Devletin temel amaç ve görevleri, Türk milletinin bağımsızlığını ve bütünlüğünü, ülkenin bölünmezliğini, Cumhuriyeti ve demokrasiyi korumak, kişilerin ve toplumun refah, huzur ve mutluluğunu sağlamak; kişinin temel hak ve hürriyetlerini, sosyal hukuk devleti ve adalet ilkeleriyle bağdaşmayacak surette sınırlayan siyasal, ekonomik ve sosyal engelleri kaldırmaya, insanın maddi ve manevi varlığının gelişmesi için gerekli şartları hazırlamaya çalışmaktır.”, 4. “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan
Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 5. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikâyet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir…”, 6. 25/06/1983 tarihli ve 18088 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Devlet Memurlarının
Yer Değiştirme Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’in “Engellilik Durumuna
Bağlı Yer Değişikliği” başlıklı Ek 3 üncü maddesinin ilk iki fıkrasında; “İlgili mevzuatına göre alınan sağlık kurulu raporunda en az yüzde kırk oranında engelli olduğu belirtilen memurlar ile ağır engelli raporlu eşi veya bakmakla yükümlü olduğu birinci derece kan hısımları bulunan memurlar engellilik durumundan kaynaklanan gerekçelere dayalı olarak yer değiştirme talebinde bulunabilir. Bu kapsamdaki talepler bu Yönetmelikte yer alan kısıtlayıcı hükümlere tabi olmaksızın kurumların kadro imkânları ve teşkilat yapıları dikkate alınarak karşılanır…”, 7. 17/04/2015 tarihli ve 29329 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı
Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nin “Mazeret ve engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler” başlıklı 49 uncu maddesinin birinci fıkrasında; “Öğretmenlerin; aile birliği, sağlık, can güvenliği mazeretlerine veya engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeleri hakkında, Devlet Memurları Kanunu ile Devlet Memurlarının Yer Değiştirme
Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükümleri uygulanır.”, aynı maddenin birinci fıkrasının (ç) bendinde; “Aile birliği mazereti ile engellilik durumuna bağlı yer değiştirmeler, yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılır.”, “İhtiyaç ve norm kadro fazlası öğretmenlerin yer değiştirmeleri” başlıklı 53 üncü maddesinin üçüncü fıkrasında; “Öğretmenlerden; herhangi bir nedenle istihdam alanı daralanlar ile görevli oldukları eğitim kurumlarında alanlarında norm kadro sayısı azalanlar, hizmet puanı üstünlüğüne göre yapılacak değerlendirme sonucunda hizmet puanı en az olandan başlamak üzere norm kadro fazlası olarak belirlenir.
Hizmet puanının eşitliği hâlinde sırasıyla; öğretmenlikteki hizmet süresi daha az olan, öğretmenliğe daha sonra başlayan norm kadro fazlası olarak belirlenir. Hizmet puanlarının hesabında yer değiştirme başvurularının son günü esas alınır. Norm kadro fazlası olarak belirlenen öğretmenler; öncelikle görevli oldukları yerleşim yerindeki ya da ilçedeki eğitim kurumları olmak üzere il içinde alanlarında norm kadro açığı bulunan eğitim kurumlarına tercihleri de dikkate alınarak hizmet puanı üstünlüğüne göre atanır.”, “Yer değiştirmelerde esas alınacak hususlar” başlıklı 55 inci maddesinin birinci fıkrasında; “Öğretmenlerin yer değiştirmeleri Bakanlıkça belirlenen takvime göre yapılır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Kamu Denetçisi tarafından, başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; başvuru konusuna ilişkin hazırlanan
“Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Karar Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. %47 engelli sosyal bilgiler öğretmeni olan başvuran, evine yakın olan Avukat Cevat
Aldemir Ortaokuluna tayin talebinin reddedildiğini, anılan okulda çalışan bir öğretmeni n emekliye ayrılmasıyla öğretmen ihtiyacının oluştuğunu, fakat 13/02/2020 tarihinde bu okula başka bir öğretmenin atamasının yapıldığını açıklamaktadır. Danıştay’ın engelli memurların bir defaya mahsus tayin hakkına sahip olmasının yürütülmesini durduğunu belirten başvuran, Kurumumuzdan Avukat Celal Aldemir Ortaokuluna atanan öğretmenin atamasının iptal edilmesini, tayin talebinde bulunduğu tarihte boş kadrosu bulunan bu okula engellilik durumuna bağlı olarak atamasının yapılmasını talep etmektedir.
10. Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği göre engellilik durumuna bağlı yer değişikliğinde uygulanacak olan Devlet Memurlarının Yer Değiştirme
Suretiyle Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’te, ilgili mevzuatına uygun sağlık kurulu raporuna göre en az yüzde kırk oranında engelli olanların, bu mazeretlerine bağlı yer değiştirme talebinde bulunabilecekleri, bu taleplerin kurumların kadro imkanları göz önünde bulundurularak gerçekleştirileceği düzenlenmiştir.
11. Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği’nde ise engellilik durumuna bağlı yer değiştirmelerin yarıyıl ve yaz tatillerinde Bakanlıkça belirlenecek takvime göre gerçekleştirileceği hüküm altına alınmıştır. Yönetmelik’te ayrıca, norm fazlası öğretmenlerin atamalarının öncelikle görevli oldukları yerleşim yerindeki ya da ilçedeki eğitim kurumları olmak üzere, il içinde norm kadro açığı bulunan eğitim kurumlarına yapılacağı, atamaların öğretmenlerin tercihlerinin de dikkate alınarak hizmet puanı üstünlüğüne yapılacağı düzenlenmiştir.
12. Başvuru konusu olayda, Koçarlı İlçesi Cumhuriyet Ortaokulunda Sosyal Bilgiler
Öğretmeni olan ve %47 oranında engeli bulunan başvuranın 11/01/2018 tarihinde Efeler ilçesindeki bir okula tayin talebinde bulunduğu, talebi hakkında Aydın Valiliği Milli Eğitim
Müdürlüğü tarafından 25/01/2019 tarihli ve 663.05/03 sayılı İnceleme Raporu’nun düzenlendiği ve Rapor’da başvuranın Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmelik hükmü kapsamında talebinin uygun bulunduğu belirlenmiştir.
13. 01/02/2019 tarihinde ise başvuranın Efeler ilçesindeki okullarda branşında yer olmadığı için atamasının Efeler İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne yapılmasını talep ettiği, Valilik
Makamının 06/02/2019 tarihli ve sayılı Oluru ile başvuranın Efeler İlçe Milli
Eğitim Müdürlüğüne atandığı görülmektedir. Efeler Kaymakamlığı İlçe Milli Eğitim
Müdürlüğünün 15/02/2019 tarihli ve 3 sayılı yazısıyla başvuranın Kurumumuzdan atamasının yapılmasını talep ettiği Avukat Cevat Aldemir Ortaokula görevlendirildiği anlaşılmaktadır.
14. Başvuranın 02/01/2020 tarihli dilekçesinde Efeler İlçesindeki Yılmazköy
Ortaokulundaki görevlendirmesinin iptal edilerek atamasının Avukat Cevat Aldemir
Ortaokuluna yapılmasını talep ettiği, ancak bu talebin daha önceki İnceleme Raporu’ndaki taleple aynı olduğu gerekçesiyle İl Milli Eğitim Müdürlüğünce incelenmediği görülmüştür.
15. Bu defa başvuranın Efeler İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünün 31/01/2020 tarihli ve sayılı Oluru ile Yılmazköy Ortaokulundaki görevlendirilmesi iptal edilmiş olup başvuranın Avukat Cevat Aldemir Ortaokulundaki görevlendirmesi 04/02/2020 tarihinden bu yana devam etmektedir.
16. Buraya kadarki işlemlerde, İdarenin başvuranın engelli mazeretiyle yaptığı yer değişikliği talebini, kadro imkanlarını da gözeterek ilgili mevzuatı doğrultusunda değerlendirdiği, başvuranı talebine ve kadro olanaklarına uygun olarak Efeler İlçe Milli
Eğitim Müdürlüğüne atadığı, Yılmazköy Ortaokulundaki görevlendirmesini iptal ederek
Avukat Cevat Aldemir Ortaokulunda görevlendirerek gerekli işlemleri yaptığı görülmektedir.
17. Başvuran, görevlendirmesi yapılan okulda emekli olan bir öğretmenin yerine başka birinin atandığı, dolayısıyla engellilik durumu gözetildiğinde bu kişinin atama işleminin iptal edilerek kendisinin atamasının yapılmasını talep etmekte ise de, Kurumumuzca yapılan incelemede bahse konu atanma işleminin hukuka ve hakkaniyete uygun olduğu değerlendirilmiştir.
18. “Avrupa İstihdam Stratejisi’ne uyum sağlama kapsamında hazırlanan 2014- 2023 yıllarını kapsayan Ulusal İstihdam Stratejisinde, özel politika gerektiren gruplar olarak tanımlanan dezavantajlı grupların istihdamının önündeki engellerin kaldırılması öncelikli hedef olarak belirlenmiş olup bu doğrultuda engellilerin istihdamına ilişkin hükümlerin, engellilerin çalışma hayatına devam etme süreçlerinde de geçerli olduğu düşünülmektedir. Kamu hizmetinin bütünlüğü ve devamlığı ilkesi gereğince, kamu görevlilerinin özel koşullarına göre verimliliklerinin en yüksek olduğu ve hizmetlerinden en yüksek oranda yararlanılacak bir birimde çalıştırılmalarının kamu yararına uygun düşeceği değerlendirildiğinden başvuranın yer değişikliği talebinin idarece yerine getirilmemesinin başvuranın çalışma hayatındaki verimliliğini etkileyeceği değerlendirilmektedir.” (17/01/2018 tarihli ve E.784 sayılı Tavsiye
Kararımız https://www.ombudsman.gov.tr/wp-content/uploads/2018/03/2017-10554-Engellimemurlara-tan%C4%B1nan-yer-de%C4%9Fi%C5%9Ftirmehakk%C4%B1na-%C3%B6ncelik-tan%C4%B1narak-nakil-talebinin-kabul-edilmesi-talebihakk%C4%B1nda.pdf)
19. “Engellilere yönelik pozitif ayrımcılık devlet memurlarına ilişkin mevzuatta da korunmakta; engelli devlet memurlarını koruyucu ve destekleyici tedbirlere yer verilmektedir.
Devlet memurlarının hak ve yükümlülükleri kanunla düzenlenmekte olup kanunda yer değiştirme suretiyle atanma konusunda engelli olan memurların engellilik durumundan kaynaklanan yer değiştirme taleplerinin karşılanması için düzenlemeler yapılacağına hükmedilmiştir. Konuyla ilgili olarak Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle
Atanmalarına İlişkin Yönetmelik’te de gerekli düzenlemelere yer verildiği görülmektedir.” (17/01/2018 tarihli ve E.784 sayılı Tavsiye Kararımız)
20. Bakanlıkça yaz tatili ve yarıyıl tatili dönemlerinde yapılan mazerete bağı yer değiştirme başvurularında Büyükşehir statüsündeki illerde görev yapan öğretmenlerin mazeret durumundan başvuru yapabilmesi için farklı yerleşim yerinde görev yapıyor olmalarının gerektiği, başvuranın Efeler İlçe Milli Eğitim Müdürlüğü emrinde olması nedeniyle bu ilçedeki herhangi bir okula mazeret tayini talebinde bulunma hakkı bulunmadığını belirtilmekte ise de, norm fazlası durumunda ve engellilik hali bulunan başvuranın, ulaşım imkanları kendisi için daha kolay bir yerde çalışması, gerek hukukun gerekse hakkaniyetin bir gereğidir.
İdarelerin de kadro olanakları dahilinde hareket etme görev ve yetkileriyle birlikte değerlendirildiğinde, başvuranın branşında, şu anda çalışmakta olduğu okul için yarıyıl ve yaz tatillerinde yapılacak atamalarda başvuranın engellilik durumunun öncelikle dikkate alınması gerektiği değerlendirilmiştir.
21. Başvuran başvurusunda Danıştay 16 ncı Dairesinin 2/7/2015 tarihli ve E:2015/10808 sayılı kararında Devlet Memurlarının Yer Değiştirme Suretiyle Atanmasına İlişkin
Yönetmeliğin Ek 3 üncü maddesinde yer alan “bir defadan fazla” ibaresinin uygulanması durumunda telafisi imkansız zararlar doğacağını belirterek bu ibarenin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiğini belirtmekte ise de, Danıştay 2 nci Dairesinin 21/3/2018 tarihli ve E:2016/9697, K:2018/1891 sayılı Kararı ile, bu maddede yer alan “bir defadan fazla” ibaresi iptal edilmiştir. Başvuru konusu olayda İdarenin engellilik durumu çerçevesinde ataması Efeler İlçe Milli Eğitim Müdürlüğüne yapılmış başvuranın, ikinci defa aynı yönde yapılmış talebinin “birden fazla” yer değişikliği talep etmesi nedeniyle yerinde olmadığını belirttiğini gösteren bilgi ve belgeler Kurumumuza sunulmamış olup
Kurumumuzca da bu yönde bir tespit yapılamamıştır.
22. Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; başvuranın kendisi yerine bir başkasının atamasının yapılması işleminin iptal edilip boş kadroya kendisinin atanması talebinin yerinde olmadığına, ancak görevlendirildiği okulda kendi branşındaki kadrolara yapılacak atamalarda başvuranın engellilik durumunun dikkate alınmasının gerektiği değerlendirilmiştir.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 23. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi yönetim ilkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup; İdarenin “karara karşı başvuru yolunun gösterilmesi” ilkesine uymadığı tespit edildiğinden, İdarenin bahse konu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
24. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli Ret Kararı’nın ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede İzmir İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle; Başvuranın kendisi yerine bir başkasının atamasının yapılması işleminin iptal edilip boş kadroya kendisinin atanması talebinin reddine, Görevlendirildiği okulda kendi branşındaki kadroya yapılacak atamalarda başvuranın engellilik durumunun dikkate alınmasının hususunda AYDIN VALİLİĞİ İL MİLLİ EĞİTİM
MÜDÜRLÜĞÜNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA;
Kararın Başvurana ve AYDIN VALİLİĞİ İL MİLLİ EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, Aydın Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğünce bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi