|
ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından yapılan incelemede, başvuranın Teknik Müdür olarak atanma talebinin reddedilmesine ilişkin hukuki durum değerlendirilmiştir. Genel Müdürlük makamının, personelin asaleten ve sınavsız olarak Teknik Müdür olarak atanması konusunda yetkili olduğu, ancak 19/11/2019 tarihli yönetmelikle bu atamaların görevde yükselme sınavına tabi tutulduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla, vekaleten atama yetkisinin de Genel Müdürlüğe ait olduğu ve bu bağlamda atama tekliflerinin bağlayıcı nitelikte olmadığı ifade edilmiştir.
Bu çerçevede, başvuranın atanma talebinin, idarenin takdir yetkisi çerçevesinde değerlendirildiği ve bu yetkinin keyfi olarak kullanılamayacağı, ancak yargı organlarının bu takdir yetkisini ortadan kaldıracak şekilde karar veremeyeceği vurgulanmıştır. Sonuç olarak, başvuranın asaleten veya vekaleten atanması ve maddi kayıplarının ödenmesi talebinin reddedilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. Bu durum, idarenin atama konusundaki takdir yetkisinin sınırlarını ve yargı denetiminin kapsamını ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/68863-S.20.74953
BAŞVURU NO : 2020/3408
KARAR TARİHİ : 19/08/2020
RET KARARI
POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM ŞİRKETİ
BAŞVURUYA KONU İDARE :
GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
BAŞVURUNUN KONUSU : Başvuranın asaleten veya vekaleten teknik müdür olarak atanması ve maddi kayıplarının ödenmesi talebi hakkındadır.
BAŞVURU TARİHİ : 19/02/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran, Kurumumuza yaptığı başvurusunda;
1.1) 18/07/2000 tarihinde Mühendis olarak PTT Genel Müdürlüğü Zonguldak
Başmüdürlüğü’nde işe başladığını, 18/03/2001 tarihinden bu yana son adı Bilgi
Teknolojileri Daire Başkanlığı olan birimin Proje Yatırım Müdürlüğü’nde çalıştığını, 10/12/2014 tarihinde Başmühendis unvanına atandığını, çalıştığı Proje Yatırım
Müdürlüğünde müdürlük görevini sürdüren personelin izin, rapor vb. ya da 1,5 yıllık doğum izni süresince müdürlük görevinin kendisi tarafından yürütüldüğünü, kendisinin hem unvan hem de görevin gerektirdiği niteliklere uygunluğu nedeniyle Müdür, Daire
Başkan Yardımcısı, Daire Başkanı ve Başkanlığın bağlı olduğu Genel Müdür
Yardımcısınca da uygun görüldüğünden müdürlük görevinin tarafınca sürdürülmesinin sağlandığını, Başkanlık bünyesinde oluşan tayin, atama vb. nedenlerle oluşan yönetici eksiğinin giderilmesi için Başkanlık makamı tarafından bağlı olduğu Genel Müdür
Yardımcısına içerisinde kendisinin de yer aldığı personelin atanmasının teklif edildiğini ve bu konuda birçok yazışmaların gerçekleştiğini,
1.2) 17/07/2019 tarihinde Kurumumuza yaptığı 2019/12619 sayılı başvuru üzerine verilen
Gönderme Kararı üzerine İnsan Kaynakları Daire Başkanlığınca 31/07/2019 tarihinde yazılan ve kendisine 21/08/2019 tarihinde tebliğ edilen cevapta “Şirketimizde atanma talepleri Genel Müdürlük makamınca değerlendirilerek sonuçlandırılmakta olduğundan ilgilinin atanma talebi hakkında işlem yürütülmemiştir” şeklinde somut bilgi-belge içermeyen bir cevap verildiğini,
1.3) Çalıştığı Başkanlığın bağlı olduğu Genel Müdür Yardımcıları tarafından farklı
tarihlerde 6 defa vekaleten/asaleten Teknik Müdür olarak atanması liyakat, tecrübe vb.
açıdan uygun görülmesine rağmen, bu onaylar dikkate almaksızın kendisini tanımayan, liyakatını, tecrübesini bilmeyen, ancak kendisine verilen bilgiye göre değerlendirme yapan Genel Müdürlük makamının hangi bilgi-belgeye dayanarak atamasının yapmadığının açıklanmadığı, diğer bir ifadeyle atanma işleminin yapılmamasının gerekçesinin bildirilmediğini,
1.4) İnsan Kaynakları Daire Başkanlığının cevabında atama işlemi anlatılmakta olup,
Kurumumuza yaptığı başvurusunun gerekçesi olan “atanma işleminin yapılmamasının gerekçesinin” bildirmediğini, ayrıca atamaların Genel Müdürlük makamınca yapıldığının söylemesine rağmen “Yönetmeliğin yeniden yayımlanmasını müteakip ilgilinin Teknik Müdür pozisyonuna atanma talebi yeniden değerlendirilecektir” denilerek değerlendirme makamı gibi kanaat belirttiğinden çelişkili izahat içerdiğini,
1.5) Ayrıca, diğer 4 makam onayı hakkında niçin herhangi bir işlem yapılmadığının
açıklanmadığını, İHS Yönetmeliğinin Danıştay’ca yürütme durdurulmasını atanmama gerekçesi olarak gösterilirken 1,5 yıllık dönemde atamasının hangi bilgi-belgeye dayanarak yapılmadığının izahatının ısrarla yapılmadığını, Yönetmelik yayımlandıktan sonra ataması hakkında değerlendirme yapılacağı söylenilmesinin oyalamanın sürdüreceğini gösterdiğini,
1.6) Yönetmelik 19/11/2019 tarihli ve 30953 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmasına ve
25/11/2019 tarihinde bağlı olduğu Genel Müdür Yardımcılığınca fiilen yürüttüğü
Teknik Müdürlüğe vekaleten atanması yönündeki onayın 26/11/2019 tarihinde İnsan
Kaynakları Daire Başkanlığına gönderilmesine, İnsan Kaynakları Daire Başkanlığının bağlı olduğu Genel Müdür Yardımcılığı ile yaptığı görüşmede “atamasının yapılacağı ve geçmiş haklarının telafi edilmesi gerektiği” söylemesine rağmen herhangi bir gelişme olmadığını,
1.7) Bu dönemde birçok personelin üst unvanlara (başka kamu kurumlarından getirilen, ilk
defa kamuda işe başlayan ve unvanı Memur ve Mühendis olan personelin Müdür, Teknik Müdür, Daire Başkanı/Yrd. vb.) vekaleten/asaleten atandığını, ancak Yönetici unvanı olan ve Başmühendis unvanına sahip bir personel olarak sıralı amirleri 6 kez uygun görmesine, görevin gerektirdiği tüm özellikleri taşımasına, yıllarca değişik zamanlarda ve 12/01/2018 tarihinden bu yana da kesintisiz biçimde Teknik Müdürlük görevini sürdürmesine rağmen vekaleten bile ataması yapılmadığından, 2018 yılından bu yana Teknik Müdürlük unvanının sağladığı (maaş farkı, temsil ödeneği, lojman hakkı vb.) ekonomik-sosyal haklardan faydalanmasının engellendiğini,
1.8) Tesis edilen işlemin somut ve objektif bir gerekçeye dayanmasının zorunlu olması, ileri
sürülen gerekçelerin gerçek ve işlemin tesisini haklı kılacak nitelikte olması ve bu hususların yargı denetimine tabi olması yönündeki hukuk ilkesi dikkate alınmadan, liyakat ilkesine aykırı biçimde birçok kişi üst unvanlara atanırken, kendisi gibi her koşulu fazlasıyla taşıyan bir personelin hak ettiği/yürüttüğü unvana atanmasının fiilen engellenerek, kamu yöneticilerine tanınan takdir yetkisinin sınırı aşan bir şekilde kullanıldığını, bu tarzın iyi yönetim ilkelerine uygun olmadığı ve bu dönemin atanan kişilerin liyakatı ve atamaları yapan kişiler açısından incelenmesi/soruşturulmasını gerektiğini ifade ederek;
1.9) haksız ve hukuksuz olan ve hak ettiği ücreti alması engellenerek fiili hak gaspına
dönüşen bu tutuma son verilmesi için Teknik Müdür olarak vekaleten/asaleten atanmasının sağlanmasını ve Teknik Müdür görevini fiilen yürüttüğü 12/01/2018 tarihinden bu yana uğradığı (50.000 TL’yi aşan) ekonomik kayıpların (maaş farkı, temsil ödeneği, lojman hakkı vb.) tarafına ödenmesini talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinin 05/08/2020 tarihli ve E. sayılı
yazısında;
2.1) Bilgi Teknolojileri Daire Başkanlığı bünyesinde Başmühendis olarak görev yapmakta
iken 25/10/2018 tarih ve sayılı yazı ile başvuranın teknik müdür olarak atanma talebinin İnsan Kaynakları Daire Başkanlığına ulaşmış olup, başvuranın dilekçesinde bu teklifin bir Makam Onayı olduğu belirtilse de, yapılacak olan atamalarda veya nakillerde Daire Başkanlıklarının bağlı olduğu Genel Müdürlüğün bilgisi olması açısından, yapılacak teklif öncesinde ilgili Başkanlıkların bağlı bulunduğu Genel Müdür yardımcısından onay almakta ve ardından alınan onayla birlikte İnsan Kaynakları Daire
Başkanlığına ulaşmakta olduğu, söz konusu onay herhangi bir atama onayı olmamakla birlikte İnsan Kaynakları Daire Başkanlığına ulaşan atanma talebi ile ilgili gerekli işlemler tamamlanarak atanma talebinin Genel Müdürlük Makamına sunulduğu, atanma taleplerinin Genel Müdürlük Makamınca değerlendirilerek sonuçlandırılmakta olduğundan başvuranın atanma talebi ile ilgili işlem yürütülmediği ve ilgili talep evraklarının başvuranın şahsi dosyasına kaldırıldığı,
2.2) Başvuranın görev yaptığı Bilgi Teknolojileri Daire Başkanlığından gelen 19/06/2019
tarihli ve sayılı yazı ile başvuranın Teknik Müdür olarak atanması hakkında tekrar teklif gelmiş olup, yürürlükte olan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde
Çalıştırılacak İdari Hizmet Sözleşmeli Personel Hakkında Yönetmeliğin atama ile ilgili
74 üncü maddesine karşı açılan davaya ilişkin yürütmeyi durdurma kararı verildiğinden
atama talebi hakkında işlem yürütülemediği,
2.3) Yürütme görevlerinin kazanılmış hak olmayıp, hizmetin aksatılmadan yürütülmesini
teminen atamaya yetkili makamlarca yapılan geçici bir görevlendirme olup, başvurana vekaleten yürütme görevi verilmemesinde hukuka aykırı herhangi bir durum bulunmadığı, diğer bir deyişle hukuki statü bakımından boş olan bir idari kadro üzerinde idarenin tasarrufta bulunabileceği ve söz konusu idari kadro için gerekli şartları taşıyan personelin varlığı halinde bu personelle kadroyu doldurma konusunda takdir hakkı bulunduğunun açık olduğu, ayrıca belirtildiği üzere Genel Müdür Yardımcısından alınmış onayın teklif niteliğinde olduğu, atama ve yürütme onayı olmadığı, atamaya ve yürütmeye karar verme yetkisinin Genel Müdürlük Makamında olduğu,
2.4) Resmi Gazetenin 19/11/2019 tarihli ve 30953 sayısı ile yayımlanarak yürürlüğe giren
Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Sözleşmeli
Personel Hakkında Yönetmeliğin 74 üncü maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, başvuranın Teknik Müdür olarak atanabilmesi için açılacak görevde yükselme sınavına katılarak başarılı olmasının gerektiği,
2.5) Başvuranın Genel Müdürlük Makamınca verilmiş herhangi bir vekalet görevinin
bulunmadığı, şu anki görevinin görev yaptığı Bilgi Teknolojileri Daire Başkanlığının birim içerisinde yaptığı bir görevlendirme olduğunun anlaşıldığı, bu gibi görevlendirmelerin resmi bir karşılığı olmadığından başvuranın ekonomik bir kaybının söz konusu olmadığının değerlendirildiği,
2.6) Atanma, vekaleten yürütme, nakil vb. tüm tekliflerin bir takvim yılı için geçerli olduğu,
takvim yılı içinde değerlendirilemeyen taleplerin işlemden kaldırıldığı, başvuran hakkında 2020 yılında herhangi bir talep bulunmadığı, başvuranın bağlı bulunduğu
Daire Başkanlığınca vekaleten yürütme talebinin İnsan Kaynakları Daire Başkanlığına iletilmesi takdirde Makamca değerlendirilebileceği,
2.7) Şirkette müdür ve üst unvanlara yapılacak olan atama, vekalet, geçici görev vb. tüm
hareketlerin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığından izin alınmak suretiyle Genel Müdürlük
Makamınca onaylanmasının ardından yapıldığı, başvuranın Yönetmelik kapsamında atanmasının görevde yükselme sınavından başarılı olmasının ardından yapılabileceği, vekaleten yürütme görevinin ise bağlı bulunduğu Daire Başkanlığının teklifi, Bakanlık
İzni ve Genel Müdürlük Makam onayının ardından gerçekleştirilebileceği ifade edilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasasının “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu
denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük
Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanunu’nun “Kurumun Görevi” başlıklı 5
inci maddesinin birinci fıkrasında; “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”
5) (Mülga) Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet
Sözleşmeli Personel Hakkında Yönetmeliğin “Görevde yükselme ve koşulları” başlıklı 74 üncü maddesinde; “ … (2) İştirakler Başkanı, I. Hukuk Müşaviri, Daire Başkanı, Birim Sorumlusu, Hukuk
Müşaviri, İştirakler Başkan Yardımcısı, Daire Başkan Yardımcısı, Müşavir, Başmüdür, Başmüdür Yardımcısı, Hukuk Müdürü, Teknik Müdür, Şube Müdürü, Özel Kalem
Müdürü, Kontrolör, Müdür ve Başpostacı pozisyonlarına sınavsız yapılacak atamalarda aşağıda belirtilen şartlar aranır.
… ı) Teknik Müdür pozisyonuna atanabilmek için;
1) Fakülte veya en az dört yıllık yüksekokul mezunu olmak,”
6) 19/11/2019 tarihli ve 30953 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Posta ve Telgraf
Teşkilatı Anonim Şirketinde Çalıştırılacak İdari Hizmet Sözleşmeli Personel
Hakkında Yönetmeliğin
6.1) “Atama ve sözleşme imzalamaya yetkili merciler” başlıklı 20 nci maddesinde;
“ (1) Personelden; a) Genel Müdür Genel Kurul, b) Genel Müdür Yardımcıları, İştirakler Başkanı, I. Hukuk Müşaviri, Daire Başkanı, Birim Sorumluları Yönetim Kurulu, c) Diğer personel Genel Müdür, tarafından atanır.”
6.2) “Görevde yükselme ve koşulları” başlıklı 74 üncü maddesinde;
“(3) İkinci fıkrada sayılanlar dışında kalan teknik müdür, hukuk müdürü, şube müdürü, müdür, başmühendis, şef, teknik şef, veznedar ve başpostacı pozisyonları görevde yükselme sınavına tabidir. Bu pozisyonlar için aranılacak genel ve özel şartlar Yönetim
Kurulunca belirlenir.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
7) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; atama konusunda
idarenin takdir yetkisi bulunduğu değerlendirildiğinden başvurunun reddi gerektiği yönünde hazırlanan öneri Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
8) Başvuran, Teknik Müdür olarak vekaleten/asaleten atanmasının sağlanmasını ve Teknik
Müdür görevini fiilen yürüttüğü 12/01/2018 tarihinden bu yana uğradığı ekonomik kayıpların tarafına ödenmesini talep etmektedir.
9) Bir idarenin gerçekleştirdiği iş ve işlemlerde, bağlı yetkinin söz konusu olmadığı
durumlarda takdir yetkisinin bulunduğu kabul edilmektedir. Şüphesiz, idarenin takdir yetkisine sahip olması, idarenin keyfi olarak hareket edebileceği anlamına gelmemektedir. İdareye yasalarla tanınan takdir yetkisi mutlak olmayıp, kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlıdır.
10) Öte yandan, Danıştay’ın yerleşmiş içtihatlarına göre, idarelerin boş bulunan bir kadroya
kamu yararı ve hizmet gereklerini gözeterek atama yapma konusunda takdir yetkisine sahip olduklarından, bu yetkisini belirli bir kişi lehine kullanmaya yargı kararı ile dahi zorlanamamakta, takdir yetkisine dayanılarak tesis edilen işlemler üzerindeki yargı denetimi hukuka uygunluk unsuru ile sınırlı bulunmakta, idarenin takdir yetkisini ortadan kaldıracak biçimde yargı kararı verilememekte ve yerindelik denetimi yapılamamakta, yargısal denetimde işlemin diğer unsurları yönünden hukuka aykırılık bulunmadığı sürece, idarenin işlemi haklı kılacak hukuken kabul edilebilir bir neden gösteremediği gerekçesine dayanılarak iptal kararı verilememektedir. (Bakınız, Danıştay 5 inci Dairesinin 27/02/2006 tarihli ve E:2004/5066, K:2006/751 sayılı kararı)
11) İlgili mevzuat hükümleri incelendiğinde, Genel Müdürlük makamının, Posta ve Telgraf
Teşkilatı Anonim Şirketinde istihdam edilen personelin asaleten ve sınavsız olarak
Teknik Müdür olarak atanması konusunda yetkili iken, 19/11/2019 tarihli ve 30953 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Posta ve Telgraf Teşkilatı Anonim Şirketinde
Çalıştırılacak İdari Hizmet Sözleşmeli Personel Hakkında Yönetmelik ile Teknik
Müdürlük makamına yapılacak asaleten atamaların görevde yükselme sınavına tabii tutulduğu; Vekaleten atama konusunda da atamaya yetkili makam olan Genel
Müdürlüğün yetkili olduğu görülmektedir.
12) Gerek vekâleten gerekse asaleten yapılacak atamalar konusunda Genel Müdürlük
makamının takdir yetkisinin bulunduğu ve Genel Müdürlük makamına iletilen tekliflerin bağlayıcı niteliği olmadığı, ayrıca yukarıda bahsedildiği üzere yargı organlarınca verilen kararlar doğrultusunda atama konusunda idarenin takdir yetkisini kaldıracak şekilde karar verilemeyeceği göz önünde bulundurulduğunda, Genel
Müdürlük makamınca başvuranın bağlı olduğu Daire Başkanlığının teklifler doğrultusunda atama yapılmaması işleminin iptali yönünde karar vermek mümkün değildir. Bu bağlamda, başvuranın atama teklifinin ilk getirildiği tarihten itibaren asaleten veya vekaleten ataması yapılmış sayılarak, maddi kayıpların ödenmesi yönünde karar verilmesine de imkan bulunmamaktadır.
13) Kurumumuzca yapılan inceleme neticesinde; yöneticilik kadrolarına yapılacak
atamalar konusunda idarenin takdir yetkisi bulunduğundan, başvuranın asaleten veya vekâleten Teknik Müdür olarak atanması ve uğradığını iddia ettiği maddi kayıpların tarafına ödenmesi talebinin reddi gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
14) 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu
Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında
Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde iyi yönetim ilkelerine yer verilmiştir. Bilindiği üzere, dilekçe hakkı kapsamında idarelere yapılan başvuruların ne şekilde yapılacağı kanunla düzenlenmiş olup, idarelerin dilekçeyle kendilerine yapılan başvuruları belli bir sürede ve belli şartlar çerçevesinde cevaplaması beklenmektedir. İdarelerce 60 günlük dava açma süresi içinde dilekçelere cevap vermemesi durumunda dava açma süresinin başladığı açık olsa da, asıl olan ilgililerce belli bir beklentiyle yapılan bu talepler karşısında idarelerin yazılı olarak ret işlemi uygulamasıdır. Somut olayımızda, başvuranın bazı dilekçelerinin idarece cevaplanmadığı, hatta personele duyurulmamış olduğu anlaşılan bir yöntemle atanma konusundaki başvuruların yıl boyunca geçerli sayılması ve yılın bitmesiyle geçerliliğini yitirmesi şeklinde bir uygulamaya gidilmesi de uygun değildir. Bu itibarla, idarenin, başvuranın hakkında cevap vermemesi nedeniyle, “dilekçe hakkı”, “kanunlara uygunluk”, “haklı beklentiye uygunluk” ve
“kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi” ilkelerine uygun hareket etmediği tespit edilmiş olup, idareden bundan böyle bu ilkelere de uyması beklenmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
15) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup, Ankara İdare
Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre başvurunun REDDİNE, Ret kararının Başvurana ve POSTA VE TELGRAF TEŞKİLATI ANONİM
ŞİRKETİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi