Göreve iade edilen memurun geçmişe dönük yıllık izin hakları ve 657 sayılı kanun kapsamında izinlerin düşmesi durumu (KDK)

TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)

SAYI : 2020/65544-S.20.71213

BAŞVURU NO : 2020/4141

KARAR TARİHİ : 23/07/2020

KISMEN TAVSİYE KISMEN RET KARARI

BAŞVURUYA KONU İDARE : ADALET BAKANLIĞI

Yıllık izin hk.

BAŞVURUNUN KONUSU :

BAŞVURU TARİHİ : 02/03/2020

I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ

1. Başvuran 679 sayılı KHK ile ihraç edildiğini, 06/11/2019 sayılı OHAL Komisyon Kararı ile göreve iade edildiğini ifade ederek 08/03/2018 tarih ve 30354 Sayılı Mükerrer sayılı Resmi

Gazete’de yayımlanan 7075 Sayılı OHAL İnceleme Komisyonu Kurulması hakkındaki KH’nın değiştirilerek kabul edilmesine dair Kanunun 10. fıkrasının 1. maddesi ve Anayasa’nın 125.

maddesi uyarınca 2017-2018-2019 yıllarına ait kullanamadığı yıllık izinlerinin tarafına iadesini talep etmektedir.

II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI

2. Konuyla ilgili olarak Adalet Bakanlığından bilgi ve belge talep yazımıza istinaden gönderilen 13/05/2020 tarihli ve sayılı cevabında; Zabıt Katibi olan başvuranın İnegöl Adliyesi Zabıt Katibi olarak Bakanlık Hukuk İşleri Genel Müdürlüğünde geçici görevli iken 679 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ihraç edilmiş ve Olağanüstü Hal

İnceleme Komisyonunun 06/11/2019 tarihli ve 44472 sayılı kararı ile Ankara Adliyesinde görev yapmak üzere görevine iade edildiği ve 06/12/2019 tarihinde görevine başladığı, 20172018-2019 yıllarına ait yıllık izinlerinin iadesi talebinde bulunduğu, Adalet Komisyonu

Başkanlığının tarih ve 19886 sayılı yazısı ile de 657 sayılı Devlet Memurları

Kanunun 103. Maddesinde cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin haklarının düşeceğinin belirtildiği ve 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun da kullanılmayan yıllık izinlere karşılık ücret ödenebileceğine ilişkin herhangi bir hüküm bulunmadığından talebin uygun görülmediği açıklamalarına yer verilmiştir.

III. İLGİLİ MEVZUAT

3. 18/10/1982 tarihli ve 2709 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinin üçüncü ve dördüncü fıkralarında; “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu Denetçiliği

Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler.”, 4. 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun Görevi” başlıklı 5’inci maddesinin birinci fıkrasında: “Kurum, idarenin işleyişiyle ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.” 5. 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Yıllık izinlerin kullanılışı” başlıklı 103 üncü maddesinin birinci fıkrasında, “Yıllık izinler, amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabilir. Birbirini izliyen iki yılın izni bir arada verilebilir. Cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer” düzenlemesine yer verilmektedir.

6. 7075 sayılı Olağanüstü Hal İşlemleri İnceleme Komisyonu Kurulması Hakkında Kanun

Hükmünde Kararnamenin Değiştirilerek Kabul Edilmesine Dair Kanunun “Kararların uygulanması” başlıklı 10 uncu maddesinin birinci fıkrası, “…İlgililerin kamu görevinden çıkarılmasına ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu fıkrada belirtilen kişiler bakımından tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılır. Bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenir” düzenlemeleri yer almaktadır.

IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE

ÖNERİSİ

7. Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve araştırma neticesinde; başvurunun kısmen kabul-kısmen reddi yönünde hazırlanan “Kısmen Tavsiye Kısmen Ret Kararı Önerisi” Kamu

Başdenetçisi’ne sunulmuştur.

V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE

A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme 8. Başvuran, 2017-2018-2019 yıllarına ait kullanamadığı yıllık izinlerinin tarafına iadesini talep etmektedir.

9. Kamu görevinden ihraç edilen başvuranın göreve iade edilmesinin OHAL İşlemleri İnceleme

Komisyonu kararıyla gerçekleşmesi, bahse konu kararın uygulanmasına ilişkin 7075 sayılı

Kanunun 10 uncu maddesinin birinci fıkrasını başvurunun incelenmesinde önemli hale getirmektedir. Söz konusu hükme göre, kamu görevinden çıkarılıp başvurusu Komisyonca kabul edilenlere ilişkin kanun hükmünde kararname hükümleri, bu kararla tüm hüküm ve sonuçlarıyla birlikte ortadan kalkmış sayılmakta ve bu kapsamda göreve başlayanlara, kamu görevinden çıkarılma tarihlerini takip eden aybaşından göreve başladıkları tarihe kadar geçen süreye tekabül eden mali ve sosyal hakları ödenmektedir. Yani Komisyon kararıyla kamu görevine dönen kişiler bakımından, ihraçları sonucunu doğuran KHK hükümlerinin kendileri açısından baştan itibaren hiç tesis edilmediği kabul edilmekte ve görevden uzak kalınan sürelere yönelik mali ve sosyal hakların ise ilgilisine ödenmesi gerekliliği vurgulanmaktadır.

Dolayısıyla somut olayın bu düzenleme çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir.

10. 7075 sayılı Kanunun anılan düzenlemesinin başvuruyu ilgilendiren en önemli yönü, yukarıda izah edildiği gibi Komisyon kararının geçmişe yönelik suretteki etkisidir. Zira

Komisyon kararıyla birlikte, başvuranın görevden ihracı sonucunu doğuran KHK hükümleri tesis edildiği andan itibaren etkisini kaybederek başvuranın görevden ayrı kaldığı sürede aslında vazifesini sürdürdüğü kabulü gündeme gelmektedir. Bu durum ise, başvuruya konu taleplerin karşılanmasında tereddüte düşen ve net tutum alamayan idareyi yakından ilgilendirmektedir. Özellikle asgari geçim indiriminin her ay için ayrı ayrı mı yoksa sadece ödemenin yapıldığı ay için mi uygulanacağı hususu, Komisyon kararının hukuki niteliğiyle doğrudan irtibatlı konumdadır.

11. Başvuruya konu edilen 2017-2018-2019 yılına ait yıllık izinlerin kullandırılması hususunu

Komisyon kararının hukuki niteliğiyle birlikte ele almak gerekmektedir. Yukarıda izah edildiği üzere başvuran hakkında tesis edilen görevden ihraç kararının ilk andan itibaren tüm hüküm ve sonuçlarıyla ortadan kalkması, başvuranın görevinden uzak kaldığı süre boyunca görevinin başındaymış gibi değerlendirilmesini beraberinde getirmektedir. Bu yönüyle başvuranın bir kamu görevlisi olarak izin kullanabilmesi mümkün görülmektedir. Ancak 657 sayılı Devlet

Memurları Kanununun “Yıllık izinlerin kullanılışı” başlıklı 103 üncü maddesinin birinci fıkrasındaki “cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer” düzenlemesi kapsamında, başvuranın göreve başladığı yıl ve önceki yıl hariç diğer yıllara ilişkin yıllık izinlerini talep edemeyeceği anlaşılmaktadır. Bu gerekçeyle, 2019 yılında göreve yeniden başlayan başvuranın, bir yıl önceki, 2018 yılına ait iznini kullanması gerektiği değerlendirilmiştir.

12. Başvuranın iddiaları, idarenin konuyla ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat, emsal yargı kararı ve dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde, mevzuattan kaynaklı diğer şartların karşılanması kaydıyla başvuranın 2018 yılına ait yıllık iznin kullandırılması, 2017 yılı izinlerinin ise 657 sayılı kanun kapsamında kullandırılmaması gerektiği sonuç ve kanaatine varılmıştır.

B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme 13. İyi yönetim ilkelerine 28/03/2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar

Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde de yer verilmiş olup; söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında

Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, ancak idarenin başvuran ile ilgili işlemlerinde kanunlara uygunluk, haklı beklentiye uygunluk, kararların gerekçeli olması, kararın geciktirilmeksizin bildirilmesi ve karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi ilkelerine uymadığı anlaşılmış olup, idarenin bundan böyle bu ilkelere uygun davranması önerilmektedir.

VII. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT

14. 14/06/2012 tarihli ve 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca başvurunun Kurumumuz tarafından reddedilmesi hâlinde, durmuş olan dava açma süresi gerekçeli ret kararının ilgiliye tebliğinden itibaren kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. 21 inci maddenin ikinci fıkrası uyarınca ise tavsiye kararı üzerine otuz gün içinde herhangi bir işlem tesis edilmez veya eylemde bulunulmaz ise durmuş olan dava açma süresi kaldığı yerden işlemeye başlayacaktır. Buna göre; ilgili idarenin eylem ve işlemlerine karşı dava açma süresinden (varsa) arta kalan sürede Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açıktır.

VIII. KARAR

Açıklanan gerekçelerle; Başvuranların, , 2017 yılına ilişkin yıllık izinlerinin kullandırılması talebinin REDDİNE, Başvuranlar 2018 yılına ait yıllık iznin kullandırılması hususunda ADALET BAKANLIĞINA

TAVSİYEDE BULUNULMASI,

Kararının BAŞVURANA ve ADALET BAKANLIĞINA tebliğine,

6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca,

Kocaeli Büyükşehir Belediye Başkanlığınca bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna, Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.

e-imzalıdır

Şeref MALKOÇ

Kamu Başdenetçisi