|
ÖZET: Kamu Denetçiliği Kurumu tarafından yapılan incelemede, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun disiplin cezaları ile ilgili hükümleri çerçevesinde, kınama cezasını gerektiren fiillerin tanımlandığı ve bu fiillerin işlendiğinin öğrenilmesinden itibaren belirli bir süre içinde disiplin soruşturması açılmadığı takdirde ceza verme yetkisinin zamanaşımına uğrayacağı tespit edilmiştir. Özellikle, kınama cezasının uygulanabilmesi için, verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yerine getirilmesi gerektiği vurgulanmıştır.
Bu bağlamda, başvuranın kınama cezasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu sonucuna varılmıştır. Başvuranın, ilgili mevzuat hükümlerine uygun olarak, disiplin cezasının verilmesi için gerekli sürelerin geçmesi nedeniyle, bu cezanın geri alınması yönünde tavsiyede bulunulmuştur. Bu durum, disiplin cezası uygulamalarında zamanaşımının önemini ve hukukun üstünlüğü ilkesinin gerekliliğini ortaya koymaktadır. |
B – Kınama: Memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.
Kınama cezasını gerektiren fiil ve haller şunlardır:
a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kusurlu davranmak, b) Eşlerinin, reşit olmayan veya mahcur olan çocuklarının kazanç getiren sürekli faaliyetlerini belirlenen sürede kurumuna bildirmemek, c) Görev sırasında amire hal ve hareketi ile saygısız davranmak, d) Hizmet dışında Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak, e) Devlete ait resmi araç, gereç ve benzeri eşyayı özel işlerinde kullanmak, f) Devlete ait resmi belge, araç, gereç ve benzeri eşyayı kaybetmek, g) İş arkadaşlarına, maiyetindeki personele ve iş sahiplerine kötü muamelede bulunmak, h) İş arkadaşlarına ve iş sahiplerine söz veya hareketle sataşmak, ı) Görev mahallinde genel ahlak ve edep dışı davranışlarda bulunmak ve bu tür yazı yazmak, işaret, resim ve benzeri şekiller çizmek ve yapmak, j) Verilen emirlere itiraz etmek, k) Borçlarını kasten ödemeyerek hakkında yasal yollara başvurulmasına neden olmak, l) Kurumların huzur, sükün ve çalışma düzenini bozmak.
m) (Ek:17/9/2004 – 5234/1 md.)Yetkili olmadığı halde basına, haber ajanslarına veya radyo ve televizyon kurumlarına bilgi veya demeç vermek.” 5.3. “Zamanaşımı” başlıklı 127 nci maddesi; “Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, b) Memurluktan çıkarma cezasında altı ay içinde disiplin kovuşturmasına, Başlanmadığı takdirde disiplin cezası verme yetkisi zamanaşımına uğrar.
Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.” 6. 4483 Sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanunun
“İzin vermeye yetkili merciler” başlıklı 3 üncü maddesi; “Soruşturma izni yetkisi a) İlçede görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında kaymakam, b) İlde ve merkez ilçede görevli memurlar ve diğer kamu görevlileri hakkında vali (…) Yokluklarında ise vekilleri tarafından bizzat kullanılır. Yetkili mercilerin saptanmasında, memur veya kamu görevlisinin suç tarihindeki görevi esas alınır. Ast memur ile üst memurun aynı fiile iştiraki halinde izin, üst memurun bağlı olduğu merciden istenir.” şeklindedir.
7. Millî Eğitim Bakanlığı Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliğinin
“Ödüller ve ödüllerin verilmesi” başlıklı 53 üncü maddesi;
“(1) İlkokul 4 üncü sınıf ile ortaokul ve imam-hatip ortaokullarının bütün sınıflarında puan ortalaması Türkçe dersinden 55.00, diğer derslerin her birinden 45.00 puandan aşağı olmamak şartı ile tüm derslerin dönem ağırlıklı puan ortalaması 70.00-84.99 olanlar “Teşekkür” EK-6,
85.00 puan ve yukarı olanlar “Takdir” EK-7 belgesi ile ödüllendirilir.
(2) İlköğretim kurumlarının tüm sınıflarında derslerindeki başarı durumuna bakılmaksızın; a) Ulusal ve uluslararası yarışmalara katılarak ilk beş dereceye giren, b) (Değişik:RG-10/7/2019-30827) Sosyal etkinlikler kapsamında üstün başarı gösteren öğrenciler 8/6/2017 tarihli ve 30090 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı
Eğitim Kurumları Sosyal Etkinlikler Yönetmeliğinin ilgili hükümlerine göre değerlendirilir.
c) (Mülga:RG-10/7/2019-30827)
ç) (Mülga:RG-10/7/2019-30827)
(3) (Değişik:RG-10/7/2019-30827) Teşekkür ve Takdir Belgesiyle ödüllendirilenlerin belgeleri, sınıf veya şube rehber öğretmeni tarafından karne ile birlikte öğrencilere verilir.” hükümlerini haizdir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
8. Başvuranın iddiaları, idarenin konu ile ilgili açıklamaları, ilgili mevzuat ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirilerek hazırlanan “Tavsiye Kararı Önerisi” Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka ve Hakkaniyete Uygunluk Yönünden Değerlendirme 9. Başvuru, Yeşilova Kaymakamlığı tarafından başvuran hakkında 10/12/2019 tarih ve sayılı yazıyla verilen kınama cezasının haksız yere verildiği iddiası ile başvuranın kınama cezasının kaldırılması ve mağduriyetinin giderilmesi talebi hakkındadır.
10. İlgili İdare olan Yeşilova Kaymakamlığı tarafından 10/12/2019 tarih ve sayılı yazıyla başvuran hakkında verilen disiplin cezası kapsamında başvuranın itirazının İl Milli Eğitim
Disiplin Kurulu tarafından değerlendirildiği ve reddedildiği anlaşılmıştır.
11. Konuyla ilgili olarak, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun “Disiplin cezalarının çeşitleri ile ceza uygulanacak fiil ve haller” başlıklı 125 inci maddesine göre; Kınama cezasını gerektiren fiil ve haller arasında; “a) Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kusurlu davranmak” olduğu, anılan mevzuatın “Zamanaşımı” başlıklı 127 nci maddesinin; “Bu Kanunun 125 inci maddesinde sayılan fiil ve halleri işleyenler hakkında, bu fiil ve hallerin işlendiğinin öğrenildiği tarihten itibaren; a) Uyarma, kınama, aylıktan kesme ve kademe ilerlemesinin durdurulması cezalarında bir ay içinde disiplin soruşturmasına, Disiplin cezasını gerektiren fiil ve hallerin işlendiği tarihten itibaren nihayet iki yıl içinde disiplin cezası verilmediği takdirde ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.” şeklinde olduğu tespit edilmiştir.
12. Başvuruyla ilgili olarak Kurumumuzca mevzuat yönünden yapılan araştırma neticesinde; Milli Eğitim Bakanlığı Okulöncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları
Yönetmeliğinde Bakanlığa bağlı ilkokul ve ortaokullarda öğrencilerin dönem ağırlıklı puan ortalamasına göre “Teşekkür” veya “Takdir” belgesiyle ödüllendirilmelerinin öngörüldüğü, ancak ilgili mevzuatta öğrencilerin not ortalamalarına göre okul birincisi, okul ikincisi ya da okul üçüncüsü belirlenerek bu öğrencilerin ödüllendirileceğine yönelik herhangi bir hüküm bulunmadığı, bu uygulamanın bazı okullarda teamül olarak yürütüldüğü, 09/09/2019 tarih ve sayılı inceleme raporunda belirtilen öğrenci ödül verilmesi ve başarı kütüğüne okul ikincisi olarak isminin çaktırılması teklifinin gereğini yerine getirmediği için Yeşilova Kaymakamlığının 10/12/2019 tarih ve sayılı yazısı ile başvurana verilen kınama cezasının başvuranın 657 sayılı Devlet Memurları Kanunun 125 inci maddesinin (B) fıkrasının (a) bendi kapsamında verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde kusurlu davrandığı gerekçesi ile uygulandığı, ancak başvuranın yazılı savunmasında maarif müfettişlerince yürütülen ilk inceleme sonucunda düzenlenen rapor kapsamında getirilen öneriyi kabul etmekle birlikte Yeşilova İlçe Milli Eğitim Müdürlüğünden yapılacak tören için tarafına kesin bir tarih bildirilmesini beklediği için bu öneriyi yerine getiremediğini belirttiği, ayrıca bir idari işlem öncesi yapılan incelemeler, araştırmalar, teklifler, tutanaklar, mütalaa ve rapor gibi görüş belirten ön işlemlerin, kesin ve yürütülmesi zorunlu işlemlerin ortaya
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN YASAL MEVZUAT
15. 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin ikinci fıkrası uyarınca, bu Tavsiye Kararının
İdareye tebliğ tarihinden itibaren 30 gün içinde İdare tarafından herhangi bir eylem ya da işlem tesis edilmezse (varsa) dava açma süresinden kalan süre işlemeye devam edecek olup Isparta
İdare Mahkemesinde yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Yukarıda açıklanan gerekçe ve dosya kapsamına göre BAŞVURUNUN KABULÜNE;
Başvuranın eylemi karşılığında verilen disiplin cezasının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğunun tespitiyle başvuran hakkında tesis edilen disiplin cezasının geri alınması yönünde BURDUR VALİLİĞİNE TAVSİYEDE BULUNULMASINA,
Kararın BAŞVURANA ve BURDUR VALİLİĞİNE tebliğine,
6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun 20 nci maddesinin üçüncü fıkrası
uyarınca, Burdur Valiliğince bu karar üzerine tesis edilecek işlemin otuz gün içinde
Kurumumuza bildirilmesinin zorunlu olduğuna,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisi’nce karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi