|
ÖZET: Başvuran, Sivas Araç Bakım Servis Müdürlüğünde mühendis olarak çalışmakta ve eğitim mazeretiyle Balıkesir Depo Müdürlüğüne nakil talep etmektedir. İdare, başvuranın Sivas’taki hizmetine ihtiyaç duyulduğu gerekçesiyle talebini reddetmiştir. İdarenin bu kararı, 2019 yılı Norm Kadro Cetvellerine dayandırılmıştır; zira Sivas’taki mühendis norm kadrosu sınırlıdır.
Danıştay’ın içtihatlarına göre, 399 sayılı KHK’nın 3. maddesi ve ilgili düzenlemeler, sözleşmeli personel için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun uygulanmasını belirli şartlara bağlamaktadır. Bu bağlamda, başvuranın eğitim mazeretiyle yer değişikliği talebinin değerlendirilmesi için gerekli mevzuat düzenlemelerinin bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, başvuranın nakil talebinin reddi, idarenin hizmet ihtiyacına dayanarak hukuka uygun bulunmuş ve başvurunun reddine karar verilmiştir. Bu durum, eğitim mazeretiyle yer değişikliği talep eden sözleşmeli personelin haklarının sınırlı olduğunu ortaya koymaktadır. |
TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET MECLİSİ KAMU DENETÇİLİĞİ KURUMU (OMBUDSMANLIK)
SAYI : 2020/65115-S.20.70659
BAŞVURU NO : 2020/4034
KARAR TARİHİ : 17/07/2020
RET KARARI
BAŞVURUYA KONU İDARE : TÜRKİYE CUMHURİYETİ DEVLET DEMİRYOLLARI
TAŞIMACILIK ANONİM ŞİRKETİ GENEL
MÜDÜRLÜĞÜ
Başvuranın nakil talebine ilişkindir.
BAŞVURUNUN KONUSU :
BAŞVURU TARİHİ : 28/02/2020
I. BAŞVURANIN İDDİA VE TALEPLERİ
1) Başvuran özetle; … sicil numarası ile TCDD Taşımacılık A.Ş. Sivas Araç Bakım Servis
Müdürlüğünde 01.10.2014 tarihinden itibaren Mühendis olarak çalışmakta olduğunu, 2019 yaz döneminde Cumhuriyet Üniversitesi Enerji Bilimi ve Teknolojisi Ana Bilim Dalında yüksek lisans eğitimini tamamladığını, 2019-2020 güz döneminde Uludağ Üniversitesi Elektronik Ana
Bilim Dalında doktora eğitimi almaya hak kazandığını, doktora eğitimi için Sivas’tan Bursa’ya gitmesi mümkün olmadığından en yakın işyeri olan ve uygun boş mühendis kadrosu bulunan
Balıkesir Depo Müdürlüğüne nakil talebinin kabul edilmediğini, Sivas Araç Bakım Servis
Müdürlüğünde hâlihazırda 3 mühendis ve 1 başmühendis olmak üzere toplam 4 mühendis personelin görev yapmakta olduğunu, Balıkesir Depo Müdürlüğünde sadece 1 mühendisin görev yaptığını, nakil talebi yerine getirilmediğinden güz dönemi derslerini veremediğini ve bahar dönemi derslerine gitmesinin de mümkün görünmediğini, eğitim hakkının idare tarafından engellendiğini belirterek eğitim mazeretiyle Bursa’ya en yakın işyeri olan Balıkesir
Depo Müdürlüğüne nakil talep etmektedir.
II. İDARENİN BAŞVURUYA İLİŞKİN AÇIKLAMALARI
2) Kurumumuzun 06.03.2020 tarihli ve … sayılı bilgi ve belge talebine istinaden T.C. Devlet
Demiryolları Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğü İnsan Kaynakları Dairesi Başkanlığı tarafından Kurumumuza gönderilmiş olan 16.03.2020 tarihli ve … sayılı yazıda özetle;
2.1) 6461 sayılı Türkiye Demiryolu Ulaştırmasının Serbestleştirilmesi Hakkında Kanun
gereğince kurulan ve 01.01.2017 tarihinde faaliyete başlayan Genel Müdürlükte, 399 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin eki (I) ve (II) sayılı cetvele dahil pozisyonlarda personel istihdam edilmekte olduğu,
2.2) 2019 yılı Norm Kadro Cetvellerine göre Sivas Araç Bakım Servis Müdürlüğünün mühendis
norm kadrosunun; Endüstri Mühendisi 1 adet, Elektrik ve Elektronik Mühendisi 1 adet, Makine
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
Mühendisi 2 adet, Mekatronik Mühendisi 1 adet olarak belirlenmiş olduğu, bu nedenle Elektrik ve Elektronik Mühendisi olarak görev yapan …’ın Sivas Araç Bakım Servis Müdürlüğünde hizmetine ihtiyaç olduğundan eğitim mazeretiyle ilgili vermiş olduğu nakil talebinin değerlendirilemediği,
2.3) Kamu işletmelerinin ülke kaynaklarını etkin ve verimli şekilde kullanmak suretiyle
işletmecilik faaliyetlerini yerine getirmelerini ve kendi değerlerini azami düzeye çıkarmalarını sağlayacak strateji ve yöntemleri belirme zorunluluğu bulunduğu, işletmelerin hizmet alanlarında ve tüm işletmecilik faaliyetlerinde verimliliği ve karlılığı artıracak tedbirleri almasının, etkin bir insan kaynakları politikası izlenmesi ve organizasyon yapısını bu şartlar dahilinde oluşturmasının öncelikli görevleri arasında yer aldığı, Genel Müdürlük tarafından yürütülen hizmetler yürürlükteki mevzuat dahilinde yapılmakta olduğundan başvuru sahibinin isteğinin değerlendirilemediği belirtilmiştir.
III. İLGİLİ MEVZUAT
3) 2709 sayılı T.C. Anayasası’nın “Dilekçe, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma
hakkı” başlıklı 74 üncü maddesinde “Herkes, bilgi edinme ve kamu denetçisine başvurma hakkına sahiptir. Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına bağlı olarak kurulan Kamu
Denetçiliği Kurumu idarenin işleyişiyle ilgili şikâyetleri inceler…”,
4) 6328 sayılı Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun “Kurumun görevi” başlıklı 5 inci
maddesinin birinci fıkrasında “Kurum, idarenin işleyişi ile ilgili şikayet üzerine, idarenin her türlü eylem ve işlemleri ile tutum ve davranışlarını; insan haklarına dayalı adalet anlayışı içinde, hukuka ve hakkaniyete uygunluk yönlerinden incelemek, araştırmak ve idareye önerilerde bulunmakla görevlidir.”,
5) 399 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Personel Rejiminin Düzenlenmesi ve 233 sayılı
Kanun Hükmünde Kararnamenin Bazı Maddelerinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair
Kanun Hükmünde Kararnamenin;
5.1) ‘İstihdam Şekilleri’ başlıklı 3 üncü maddesinde; ”a)Teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda
hizmetler memurlar, sözleşmeli personel ve işçiler eliyle gördürülür.
b)Teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda, devlet tarafından tahsis edilen kamu sermayesinin karlı, verimli ve ekonominin kurallarına uygun bir şekilde kullanılmasında bulunduğu teşkilat, hiyerarşik kademe ve görev unvanı itibariyle kuruluşunun karlılık ve verimliliğini doğrudan doğruya etkileyebilecek karar alma, alınan kararları uygulatma ve uygulamayı denetleme yetkisi verilmiş asli ve sürekli görevler genel idare esaslarına göre yürütülür. Teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esaslarına göre yürütülmesi gereken asli ve sürekli görevleri; genel müdür, genel müdür yardımcısı, teftiş kurulu başkanı, kurul ve daire başkanları, müessese, bölge, fabrika, işletme ve şube müdürleri, müfettiş ve müfettiş yardımcıları ile ekli 1 sayılı cetvelde kadro unvanları gösterilen diğer personel eliyle gördürülür. Bunlar hakkında bu
Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hükümler dışında 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu hükümleri uygulanır.
c)(b) bendi dışında kalan sözleşmeli personel, teşebbüs ve bağlı ortaklıkların genel idare esasları dışında yürüttükleri hizmetlerinde bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hukuki esaslar çerçevesinde akdedilecek bir sözleşme ile çalıştırılan ve işçi statüsünde olmayan personeldir. (Bunlar bu Kanun Hükmünde Kararnamede sözleşmeli personel olarak
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
geçecektir.) Sözleşmeli personel işin niteliğine göre yılın veya günün belirli sürelerini kapsamak üzere kısmi zamanlı da istihdam edilebilir.
d)Memurlar ve sözleşmeli personel toplu iş sözleşmeleri kapsamına alınamaz ve bunlara toplu iş sözleşmeleriyle veya toplu iş sözleşmeleri emsal alınarak hiçbir ayni ve nakdi menfaat sağlanamaz.
e)İşçiler bu Kanun Hükmünde Kararnameye tabi değildir.”,
5.2) “Görev ve Yer Değişikliği” başlıklı 9 uncu maddesi birinci fıkrasında “Sözleşme
süresi içerisinde gelişen hizmet şartlarına göre sözleşmeli personelin görevi veya görev yeri değiştirilebilir. Sözleşmeli personelin daha üst bir göreve getirilebilmesi için bu görevin iş gereklerini taşıması, boş bir pozisyonun bulunması ve sicil ve başarı değerlemesinin A veya B düzeyinde olması gerekir.”,
5.3) “Uygulamanın İzlenmesi” başlıklı 58 inci maddesinde “Bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin teşebbüs ve bağlı ortaklıklarda uygulanması sırasında birliği sağlamak ve doğacak tereddütleri gidermekle Devlet Personel Başkanlığı yetkili ve görevlidir.
(Ek fıkra : 28/8/1991 – KHK – 453/1 md.) Sözleşmeli personele ilişkin olarak bu Kanun
Hükmünde Kararnamede hüküm bulunmayan hallerde, Devlet Personel Başkanlığının görüşü alınmak kaydıyla 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.” düzenlemelerine yer verilmiştir.
IV. KAMU DENETÇİSİ SADETTİN KALKAN’IN KAMU BAŞDENETÇİSİ’NE
ÖNERİSİ
6) Kamu Denetçisi tarafından yapılan inceleme ve değerlendirme neticesinde, başvurunun reddi
yönünde hazırlanan Ret Karar Önerisi Kamu Başdenetçisi’ne sunulmuştur.
V. DEĞERLENDİRME VE GEREKÇE
A. Hukuka, Hakkaniyete ve İnsan Haklarına Uygunluk Yönünden Değerlendirme
7) T.C. Devlet Demiryolları Taşımacılık A.Ş. Genel Müdürlüğü Sivas Araç Bakım Servis
Müdürlüğünde Elektrik ve Elektronik Mühendisi olarak görev yapan başvuran, 2019-2020 güz döneminde Uludağ Üniversitesi Elektronik Ana Bilim Dalında doktora eğitimi almaya hak kazandığından bahisle, eğitim mazeretiyle Bursa’ya en yakın işyeri olan Balıkesir Depo
Müdürlüğüne nakil talep etmektedir (§1).
8) Başvuranın yer değişikliği talebine idare tarafından verilen cevapta; hizmetine Sivas Araç
Bakım Servis Müdürlüğünde ihtiyaç olduğundan talebi hakkında işlem yapılamadığı belirtilmiş, idare tarafından Kurumumuza verilen cevapta; 2019 yılı Norm Kadro Cetvellerine göre Sivas Araç Bakım Servis Müdürlüğünün mühendis norm kadrosunun Elektrik ve
Elektronik Mühendisi için 1 adet olarak belirlendiğinden Elektrik ve Elektronik Mühendisi olarak görev yapan başvuranın Sivas Araç Bakım Servis Müdürlüğünde hizmetine ihtiyaç duyulduğu ve eğitim mazeretiyle ilgili vermiş olduğu nakil talebinin değerlendirilemediği ifade edilmiştir (§2.2).
9) Başvuranın 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname eki 2 sayılı cetvel kapsamında
sözleşmeli personel statüsünde mühendis olarak görev yaptığı dikkate alındığında ilgili
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
mevzuatın çerçevesinde, başvuran hakkında 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanma imkânı bulunmamaktadır (§5).
10) Nitekim, Danıştay 5. Dairesinin 05.12.2013 tarihli ve 2013/9287E., 2013/9208K. sayılı
kararında da “…399 sayılı KHK’nın 3. maddesinin (b) bendinde belirtilen idari personel ile 1 sayılı cetvelde kadro unvanları gösterilen diğer personel hakkında, KHK’da belirtilen hükümler dışında doğrudan 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu hükümlerinin uygulanacağı öngörülmüş iken, 58. maddesinin ikinci fıkrasında ise, 3 maddenin (b) bendinde belirtilen personel dışındaki sözleşmeli personel yönünden 657 sayılı Kanun’un uygulanabilmesi Devlet
Personel Başkanlığı’ndan görüş alınması kaydına bağlanmıştır. Bu düzenleme ile; sözleşmeli personel hakkında işlem tesis edilmesi gereken ancak 399 sayılı KHK’da hüküm bulunmayan hallerde, işleme dayanak alınacak mevzuat hükmünün tespiti konusunda Devlet Personel
Başkanlığı’nın görüşüne başvurulmak suretiyle hizmetin aksamadan yürütülmesinin amaçlandığı açık olup, bu kapsamda Devlet Personel Başkanlığı’ndan görüş alınıp alınmayacağı hususunda idarelerin takdir yetkisi bulunmaktadır.
Aksi düşünce ile 1 sayılı cetvele tabi ve bir kadroya bağlı olarak çalışan personel ile 2 sayılı cetvele tabi bir pozisyonda hizmet sözleşmesi ile istihdam edilen personel arasında 657 sayılı
Kanun’un ilgili hükümlerinin uygulanması yönünden bir fark kalmayacak ve Kanun Hükmünde
Kararnamenin 3. maddesinin (b) bendinin ikinci fıkrasında getirilen, “bunlar hakkında bu
Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen hükümler dışında 657 sayılı Devlet Memurları
Kanunu hükümleri uygulanır” şeklindeki düzenleme anlamsız hale gelecektir.
Bu durumda; 399 sayılı KHK’da eş durumu nedeniyle naklen atanmaya ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmediği, davalı idarece davacının başvurusu hakkında 657 sayılı
Kanun’un uygulanabilmesini teminen Devlet Personel Başkanlığı’ndan görüş alınması gerekli görülmeyerek başvurunun hizmetine duyulan ihtiyaç nedeniyle reddedildiği göz önüne alındığında, anılan KHK uyarınca eş durumu nedeniyle atanma hakkı bulunmayan davacının başvurusunun reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, işlemin iptali yolunda verilen Mahkeme kararında ise hukuki isabet bulunmamıştır…” denilmektedir
11) 399 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin 9 uncu maddesinde; sözleşme süresi içerisinde
gelişen hizmet şartlarına göre sözleşmeli personelin görevi veya görev yerinin değiştirilebileceği yönünde bir düzenleme yer almakla birlikte, anılan Kanun Hükmünde
Kararname’de eğitim mazeretiyle yer değişikliğine ilişkin herhangi bir düzenlemeye yer verilmemiştir.
12) Kurumumuzca yapılan değerlendirme neticesinde; 399 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname’de eğitim mazeretiyle yer değişikliğine ilişkin bir düzenleme bulunmadığı, başvuranın talebinin Sivas Araç Bakım Servis Müdürlüğünde hizmetine ihtiyaç duyulduğundan reddedildiği göz önünde bulundurulduğunda, başvuranın eğitim mazeretiyle yer değişikliği talebinin reddedilmesinde hukuka ve hakkaniyete aykırılık bulunmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır.
B. İyi Yönetim İlkeleri Yönünden Değerlendirme
13) İyi yönetim ilkelerine 28.03.2013 tarihli ve 28601 mükerrer sayılı Resmi Gazetede
yayımlanan Kamu Denetçiliği Kurumu Kanununun Uygulanmasına İlişkin Usul ve Esaslar
Hakkında Yönetmeliğin “İyi Yönetim İlkeleri” başlıklı 6 ncı maddesinde yer verilmiş olup söz konusu ilkeler yönünden yapılan değerlendirme neticesinde; başvuru kapsamında
Kurumumuzun bilgi ve belge talebine süresi içinde cevap verildiği, ancak idarenin başvurana
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.
verdiği cevapta hangi sürede ve hangi mercie başvurulabileceği gösterilmediğinden “karara karşı başvuru yollarının gösterilmesi” ilkesine uyulmadığı tespitiyle İdarenin bahse konu ilkeye uygun davranması önerilmektedir.
VI. HAK ARAMA ÖZGÜRLÜĞÜNE İLİŞKİN AÇIKLAMA
14) 6328 sayılı Kanunun 21 inci maddesinin birinci fıkrası uyarınca, bu Ret Kararının
başvurana tebliğ tarihinden itibaren, ilgili idarenin işlemine karşı (varsa) dava açma süresinden kalan süre kaldığı yerden işlemeye devam edecek olup Sivas İdare Mahkemesine yargı yolu açıktır.
VII. KARAR
Açıklanan gerekçelerle BAŞVURUNUN REDDİNE,
Kararın BAŞVURANA ve T.C. DEVLET DEMİRYOLLARI TAŞIMACILIK A.Ş.
GENEL MÜDÜRLÜĞÜNE tebliğine,
Türkiye Cumhuriyeti Kamu Başdenetçisince karar verildi.
e-imzalıdır
Şeref MALKOÇ
Kamu Başdenetçisi
5070 sayılı Elektronik İmza Kanunu’na uygun olarak Güvenli Elektronik İmza ile üretilmiştir.Evrak teyidi
https://sikayet.ombudsman.gov.tr/sorgula/ adresinden XXXX-XXXX-XXXX kodu ile yapılabilir.